ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ

ਖੁਦ੍ਦਕਨਿਕਾਯੇ

ਥੇਰੀਗਾਥਾ-ਅਟ੍ਠਕਥਾ

੧. ਏਕਕਨਿਪਾਤੋ

੧. ਅਞ੍ਞਤਰਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਇਦਾਨਿ ਥੇਰੀਗਾਥਾਨਂ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਓਕਾਸੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਆਦਿਤੋ ਯਥਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਚ ਪਟਿਲਦ੍ਧਾ, ਤਂ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਕਰੀਯਮਾਨਾਯ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਗਾਥਾਨਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ਸੁਕਰਾ ਹੋਤਿ ਸੁਪਾਕਟਾ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਅਯਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਕਥਾ –

ਅਯਞ੍ਹਿ ਲੋਕਨਾਥੋ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਲਿਙ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਦੀਪਙ੍ਕਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦਮੂਲੇ ਕਤਮਹਾਭਿਨੀਹਾਰੋ ਸਮਤਿਂਸਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਚਤੁਵੀਸਤਿਯਾ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਲਦ੍ਧਬ੍ਯਾਕਰਣੋ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਞਾਤਤ੍ਥਚਰਿਯਾਯ ਲੋਕਤ੍ਥਚਰਿਯਾਯ ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਥਚਰਿਯਾਯ ਚ ਕੋਟਿਂ ਪਤ੍ਵਾ ਤੁਸਿਤਭਵਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਠਤ੍ਵਾ ਦਸਸਹਸ੍ਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਦੇਵਤਾਹਿ ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਾਯ –

‘‘ਕਾਲੋ ਖੋ ਤੇ ਮਹਾਵੀਰ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਯਂ;

ਸਦੇਵਕਂ ਤਾਰਯਨ੍ਤੋ, ਬੁਜ੍ਝਸ੍ਸੁ ਅਮਤਂ ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ. (ਬੁ. ਵਂ. ੧.੬੭) –

ਆਯਾਚਿਤਮਨੁਸ੍ਸੂਪਪਤ੍ਤਿਕੋ ਤਾਸਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਪਟਿਞ੍ਞਂ ਦਤ੍ਵਾ, ਕਤਪਞ੍ਚਮਹਾਵਿਲੋਕਨੋ ਸਕ੍ਯਰਾਜਕੁਲੇ ਸੁਦ੍ਧੋਦਨਮਹਾਰਾਜਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਦਸਮਾਸੇ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਤਤ੍ਥ ਠਤ੍ਵਾ, ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਤਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਲੁਮ੍ਬਿਨੀਵਨੇ ਲਦ੍ਧਾਭਿਜਾਤਿਕੋ ਵਿਵਿਧਾ ਧਾਤਿਯੋ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਹਤਾ ਪਰਿਹਾਰੇਨ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਪਰਿਹਰਿਯਮਾਨੋ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਵੁਡ੍ਢਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤੀਸੁ ਪਾਸਾਦੇਸੁ ਵਿਵਿਧਨਾਟਕਜਨਪਰਿਵੁਤੋ ਦੇਵੋ ਵਿਯ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਜਿਣ੍ਣਬ੍ਯਾਧਿਮਤਦਸ੍ਸਨੇਨ ਜਾਤਸਂਵੇਗੋ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਿਪਾਕਤਂ ਗਤਤ੍ਤਾ, ਕਾਮੇਸੁ ਆਦੀਨਵਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਚ ਆਨਿਸਂਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਰਾਹੁਲਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਜਾਤਦਿਵਸੇ ਛਨ੍ਨਸਹਾਯੋ ਕਣ੍ਡਕਂ ਅਸ੍ਸਰਾਜਂ ਆਰੁਯ੍ਹ, ਦੇਵਤਾਹਿ ਵਿਵਟੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਅਡ੍ਢਰਤ੍ਤਿਕਸਮਯੇ ਮਹਾਭਿਨਿਕ੍ਖਮਨਂ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ, ਤੇਨੇਵ ਰਤ੍ਤਾਵਸੇਸੇਨ ਤੀਣਿ ਰਜ੍ਜਾਨਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਨੋਮਾਨਦੀਤੀਰਂ ਪਤ੍ਵਾ ਘਟਿਕਾਰਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਆਨੀਤੇ ਅਰਹਤ੍ਤਦ੍ਧਜੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਤਾਵਦੇਵ ਵਸ੍ਸਸਟ੍ਠਿਕਤ੍ਥੇਰੋ ਵਿਯ ਆਕਪ੍ਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਪਾਸਾਦਿਕੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥੇਨ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਰਾਜਗਹਂ ਪਤ੍ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪਣ੍ਡਵਪਬ੍ਬਤਪਬ੍ਭਾਰੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ, ਮਾਗਧਰਾਜੇਨ ਰਜ੍ਜੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤਿਯਮਾਨੋ ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ, ਭਗ੍ਗਵਸ੍ਸਾਰਾਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਸ ਸਮਯਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਆਲ਼ਾਰੁਦਕਾਨਂ ਸਮਯਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਨਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਉਰੁਵੇਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਛਬ੍ਬਸ੍ਸਾਨਿ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਾਯ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸਾਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਾਯਂ ਮਗ੍ਗੋ ਬੋਧਾਯਾ’’ਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਆਹਾਰਂ ਆਹਰਨ੍ਤੋ ਕਤਿਪਾਹੇਨ ਬਲਂ ਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸਾਖਾਪੁਣ੍ਣਮਦਿਵਸੇ ਸੁਜਾਤਾਯ ਦਿਨ੍ਨਂ ਵਰਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ, ਸੁਵਣ੍ਣਪਾਤਿਂ ਨਦਿਯਾ ਪਟਿਸੋਤਂ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਜ੍ਜ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਕਤਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ ਕਾਲ਼ੇਨ ਨਾਗਰਾਜੇਨ ਅਭਿਤ੍ਥੁਤਿਗੁਣੋ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡਂ ਆਰੁਯ੍ਹ ਅਚਲਟ੍ਠਾਨੇ ਪਾਚੀਨਲੋਕਧਾਤੁਅਭਿਮੁਖੋ ਅਪਰਾਜਿਤਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਵੀਰਿਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ, ਸੂਰਿਯੇ ਅਨਤ੍ਥਙ੍ਗਤੇਯੇਵ ਮਾਰਬਲਂ ਵਿਧਮਿਤ੍ਵਾ, ਪਠਮਯਾਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ, ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮੇ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ, ਪਚ੍ਛਿਮਯਾਮੇ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਂ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ, ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਂ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਅਧਿਗਤਂ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ, ਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਇਤਰਸਤ੍ਤਾਹੇਪਿ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇਯੇਵ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ, ਰਾਜਾਯਤਨਮੂਲੇ ਮਧੁਪਿਣ੍ਡਿਕਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ, ਪੁਨ ਅਜਪਾਲਨਿਗ੍ਰੋਧਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਧਮ੍ਮਗਮ੍ਭੀਰਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤੇ ਨਮਨ੍ਤੇ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਆਯਾਚਿਤੋ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਭੇਦੇ ਸਤ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਕਤਪਟਿਞ੍ਞੋ ‘‘ਕਸ੍ਸ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਪਠਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਆਲ਼ਾਰੁਦਕਾਨਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ, ‘‘ਬਹੁਪਕਾਰਾ ਖੋ ਮੇ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਯੇ ਮਂ ਪਧਾਨਪਹਿਤਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਹਿਂਸੁ, ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਿਯਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਠਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੦) ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ਆਸਾਲ਼੍ਹਿਪੁਣ੍ਣਮਾਯਂ ਮਹਾਬੋਧਿਤੋ ਬਾਰਾਣਸਿਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਾਰਸਯੋਜਨਂ ਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਉਪਕੇਨ ਆਜੀਵਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਇਸਿਪਤਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਿਯੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨ੍ਤਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮਹਾਵ. ੧੩; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੮੧; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੩੦) ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪਵਤ੍ਤਨਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਅਞ੍ਞਾਸਿਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਪ੍ਪਮੁਖਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋਟਿਯੋ ਧਮ੍ਮਾਮਤਂ ਪਾਯੇਤ੍ਵਾ ਪਾਟਿਪਦੇ ਭਦ੍ਦਿਯਤ੍ਥੇਰਂ, ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਾਯਂ ਵਪ੍ਪਤ੍ਥੇਰਂ, ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਤਤਿਯਾਯਂ ਮਹਾਨਾਮਤ੍ਥੇਰਂ, ਚਤੁਤ੍ਥਿਯਂ ਅਸ੍ਸਜਿਤ੍ਥੇਰਂ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਪਞ੍ਚਮਿਯਂ ਪਨ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਯ (ਮਹਾਵ. ੨੦; ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫੯) ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਰਂ ਯਸਦਾਰਕਪ੍ਪਮੁਖੇ ਪਞ੍ਚਪਣ੍ਣਾਸਪੁਰਿਸੇ, ਕਪ੍ਪਾਸਿਕਵਨਸਣ੍ਡੇ ਤਿਂਸਮਤ੍ਤੇ ਭਦ੍ਦਵਗ੍ਗਿਯੇ, ਗਯਾਸੀਸੇ ਪਿਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣੇ ਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਤੇ ਪੁਰਾਣਜਟਿਲੇਤਿ ਏਵਂ ਮਹਾਜਨਂ ਅਰਿਯਭੂਮਿਂ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਪ੍ਪਮੁਖਾਨਿ ਏਕਾਦਸਨਹੁਤਾਨਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਨਹੁਤਂ ਸਰਣਤ੍ਤਯੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵੇਲ਼ੁਵਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਜਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਾਹਸਾ ਅਧਿਗਤਪਠਮਮਗ੍ਗੇ ਸਞ੍ਚਯਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਸਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਗਤੇ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇ ਅਗ੍ਗਫਲਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਸਾਵਕਪਾਰਮਿਯਾ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਤ੍ਤੇ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਕਾਲ਼ੁਦਾਯਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਭਿਯਾਚਨਾਯ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਮਾਨਤ੍ਥਦ੍ਧੇ ਞਾਤਕੇ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇਨ ਦਮੇਤ੍ਵਾ, ਪਿਤਰਂ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੇ, ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਟਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਨਨ੍ਦਕੁਮਾਰਂ ਰਾਹੁਲਕੁਮਾਰਞ੍ਚ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ, ਸਤ੍ਥਾ ਪੁਨਦੇਵ ਰਾਜਗਹਂ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਿ.

ਅਥਾਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਸਤ੍ਥਰਿ ਵੇਸਾਲਿਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਸੁਦ੍ਧੋਦਨਮਹਾਰਾਜਾ ਸੇਤਚ੍ਛਤ੍ਤਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿ. ਅਥ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਯਾ ਗੋਤਮਿਯਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਤਤੋ ਰੋਹਿਨੀਨਦੀਤੀਰੇ ਕਲਹਵਿਵਾਦਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਯ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੬੮ ਆਦਯੋ) ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਕੁਮਾਰਸਤਾਨਂ ਪਾਦਪਰਿਚਾਰਿਕਾ ਏਕਜ੍ਝਾਸਯਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਯਾ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਸਬ੍ਬਾਵ ‘‘ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਂ ਜੇਟ੍ਠਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਯਞ੍ਚ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਏਕਵਾਰਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਨਾਲਤ੍ਥ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਪ੍ਪਕਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕੇਸੇ ਛਿਨ੍ਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਾ ਤਾ ਸਾਕਿਯਾਨਿਯੋ ਆਦਾਯ ਵੇਸਾਲਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੇਨ ਦਸਬਲਂ ਯਾਚਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਅਟ੍ਠਗਰੁਧਮ੍ਮਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਞ੍ਚ ਅਲਤ੍ਥ. ਇਤਰਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਏਕਤੋ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨੇਤਂ ਵਤ੍ਥੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੦੨) ਆਗਤਮੇਵ.

ਏਵਂ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਨ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥਸ੍ਸਾ ਸਤ੍ਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਸਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਸੇਸਾ ਚ ਪਞ੍ਚਸਤਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਨਨ੍ਦਕੋਵਾਦਪਰਿਯੋਸਾਨੇ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੯੮) ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ. ਏਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੇ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇ ਪੁਥੁਭੂਤੇ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਗਾਮਨਿਗਮਜਨਪਦਰਾਜਧਾਨੀਸੁ ਕੁਲਿਤ੍ਥਿਯੋ ਕੁਲਸੁਣ੍ਹਾਯੋ ਕੁਲਕੁਮਾਰਿਕਾਯੋ ਬੁਦ੍ਧਸੁਬੁਦ੍ਧਤਂ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਂ ਸਙ੍ਘਸੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਤਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਵਾ, ਸਾਸਨੇ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਸਂਸਾਰੇ ਚ ਜਾਤਸਂਵੇਗਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਮਿਕੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਞਾਤਕੇ ਚ ਅਨੁਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਸਾਸਨੇ ਉਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ. ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸੀਲਾਚਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਚ ਤੇਸਂ ਥੇਰਾਨਞ੍ਚ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਓਵਾਦਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਘਟੇਨ੍ਤਿਯੋ ਵਾਯਮਨ੍ਤਿਯੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਾਕਂਸੁ. ਤਾਹਿ ਉਦਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਾਸਿਤਾ ਗਾਥਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਕੇਹਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਕਨਿਪਾਤਾਦਿਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗੀਤਿਂ ਆਰੋਪਯਿਂਸੁ ‘‘ਇਮਾ ਥੇਰੀਗਾਥਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਤਾਸਂ ਨਿਪਾਤਾਦਿਵਿਭਾਗੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਪਾਤੇਸੁ ਏਕਕਨਿਪਾਤੋ ਆਦਿ. ਤਤ੍ਥਪਿ –

੧. ‘‘ਸੁਖਂ ਸੁਪਾਹਿ ਥੇਰਿਕੇ, ਕਤ੍ਵਾ ਚੋਲ਼ੇਨ ਪਾਰੁਤਾ;

ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਹਿ ਤੇ ਰਾਗੋ, ਸੁਕ੍ਖਡਾਕਂਵ ਕੁਮ੍ਭਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਅਯਂ ਗਾਥਾ ਆਦਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਤੀਤੇ ਕਿਰ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਕੁਲਧੀਤਾ ਕੋਣਾਗਮਨਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਸਾਸਨੇ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਦਿਵਸੇ ਸਾਖਾਮਣ੍ਡਪਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਾਲਿਕਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਵਿਤਾਨਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਪੁਪ੍ਫਾਦੀਹਿ ਪੂਜਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਕਾਲਂ ਆਰੋਚਾਪੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਸਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਪਰਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਂ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣਿਂ ਤਿਚੀਵਰੇਨ ਅਚ੍ਛਾਦੇਸਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਭਗਵਾ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸਾ ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਯੁਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਸੁਗਤੀਸੁ ਏਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੀ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਗਹਪਤਿਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ, ਸਂਸਾਰੇ ਜਾਤਸਂਵੇਗਾ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸੀਲਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਾਲਕਿਰਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਸਗ੍ਗੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਸਗ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਖਤ੍ਤਿਯਮਹਾਸਾਲਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਂ ਥਿਰਸਨ੍ਤਸਰੀਰਤਾਯ ਥੇਰਿਕਾਤਿ ਵੋਹਰਿਂਸੁ. ਸਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਕੁਲਪ੍ਪਦੇਸਾਦਿਨਾ ਸਮਾਨਜਾਤਿਕਸ੍ਸ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਦਿਨ੍ਨਾ ਪਤਿਦੇਵਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਸਨ੍ਤੀ ਸਤ੍ਥੁ ਵੇਸਾਲਿਗਮਨੇ ਸਾਸਨੇ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਅਪਰਭਾਗੇ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਗੋਤਮੀਥੇਰਿਯਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਰੁਚਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਹਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਾਮਿਕਸ੍ਸਾਰੋਚੇਸਿ. ਸਾਮਿਕੋ ਨਾਨੁਜਾਨਾਤਿ. ਸਾ ਪਨ ਕਤਾਧਿਕਾਰਤਾਯ ਯਥਾਸੁਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਤਿ.

ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਮਹਾਨਸੇ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਪਚ੍ਚਮਾਨੇ ਮਹਤੀ ਅਗ੍ਗਿਜਾਲਾ ਉਟ੍ਠਹਿ. ਸਾ ਅਗ੍ਗਿਜਾਲਾ ਸਕਲਭਾਜਨਂ ਤਟਤਟਾਯਨ੍ਤਂ ਝਾਯਤਿ. ਸਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਦੇਵਾਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਂ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਂ ਉਪਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਾਨਿਚ੍ਚਾਨਤ੍ਤਤਞ੍ਚ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿ. ਸਾ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਭਰਣਂ ਵਾ ਅਲਙ੍ਕਾਰਂ ਵਾ ਨ ਧਾਰੇਤਿ. ਸਾ ਸਾਮਿਕੇਨ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਤ੍ਵਂ, ਭਦ੍ਦੇ, ਇਦਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਆਭਰਣਂ ਵਾ ਅਲਙ੍ਕਾਰਂ ਵਾ ਨ ਧਾਰੇਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਿਹਿਭਾਵੇ ਅਭਬ੍ਬਭਾਵਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਨੁਜਾਨਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਵਿਸਾਖੋ ਉਪਾਸਕੋ ਵਿਯ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਤਾ ਪਰਿਹਾਰੇਨ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਗੋਤਮਿਯਾ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਂ, ਅਯ੍ਯੇ, ਪਬ੍ਬਾਜੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਗੋਤਮੀ ਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾਪਿਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਖਂ ਸੁਪਾਹੀ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਸੁਪਾਹੀਤਿ ਆਣਤ੍ਤਿਵਚਨਂ. ਥੇਰਿਕੇਤਿ ਆਮਨ੍ਤਨਵਚਨਂ. ਕਤ੍ਵਾ ਚੋਲ਼ੇਨ ਪਾਰੁਤਾਤਿ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ਨਿਯੋਜਨਂ. ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਹਿ ਤੇ ਰਾਗੋਤਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕਿਤ੍ਤਨਂ. ਸੁਕ੍ਖਡਾਕਂਵਾਤਿ ਉਪਸਮੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਅਸਾਰਭਾਵਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਕੁਮ੍ਭਿਯਨ੍ਤਿ ਤਦਾਧਾਰਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਤੁਚ੍ਛਾਦਿਭਾਵਨਿਦਸ੍ਸਨਂ.

ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਚੇਤਂ ਇਟ੍ਠਾਧਿਵਚਨਂ. ਸੁਖੇਨ ਨਿਦੁਕ੍ਖਾ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਪਾਹੀਤਿ ਨਿਪਜ੍ਜਨਿਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚੇਤਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਇਰਿਯਾਪਥਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਇਰਿਯਾਪਥੇ ਸੁਖੇਨੇਵ ਕਪ੍ਪੇਹਿ ਸੁਖਂ ਵਿਹਰਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਥੇਰਿਕੇਤਿ ਇਦਂ ਯਦਿਪਿ ਤਸ੍ਸਾ ਨਾਮਕਿਤ੍ਤਨਂ, ਪਚੁਰੇਨ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਸਞ੍ਞਾਭਾਵਤੋ ਪਨ ਥਿਰੇ ਸਾਸਨੇ ਥਿਰਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤੇ, ਥਿਰੇਹਿ ਸੀਲਾਦਿਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਤ੍ਵਾ ਚੋਲ਼ੇਨ ਪਾਰੁਤਾਤਿ ਪਂਸੁਕੂਲਚੋਲ਼ੇਹਿ ਚੀਵਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਚ੍ਛਾਦਿਤਸਰੀਰਾ ਤਂ ਨਿਵਤ੍ਥਾ ਚੇਵ ਪਾਰੁਤਾ ਚ. ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਹਿ ਤੇ ਰਾਗੋਤਿ ਹਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤ੍ਵਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਵ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਕਾਮਰਾਗੋ ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਞਾਣਗ੍ਗਿਨਾ ਦਡ੍ਢੋ, ਇਦਾਨਿ ਤਦਵਸੇਸਂ ਰਾਗਂ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਞਾਣਗ੍ਗਿਨਾ ਦਹੇਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਸੁਪਾਹੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸੁਕ੍ਖਡਾਕਂਵ ਕੁਮ੍ਭਿਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਪਕ੍ਕੇ ਭਾਜਨੇ ਅਪ੍ਪਕਂ ਡਾਕਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਮਹਤਿਯਾ ਅਗ੍ਗਿਜਾਲਾਯ ਪਚ੍ਚਮਾਨਂ ਝਾਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਯਥਾ ਵਾ ਉਦਕਮਿਸ੍ਸੇ ਡਾਕਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਉਦ੍ਧਨਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਮਾਨੇ ਉਦਕੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਤਂ ਚਿਚ੍ਚਿਟਾਯਤਿ ਚਿਟਿਚਿਟਾਯਤਿ, ਉਦਕੇ ਪਨ ਛਿਨ੍ਨੇ ਉਪਸਨ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਤਵ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਕਾਮਰਾਗੋ ਉਪਸਨ੍ਤੋ, ਇਤਰਮ੍ਪਿ ਵੂਪਸਮੇਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਸੁਪਾਹੀਤਿ.

ਥੇਰੀ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਥੁ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੇਨ ਚ ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੧.੨੬-੩੦).

‘‘ਕੋਣਾਗਮਨਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਮਣ੍ਡਪੋ ਕਾਰਿਤੋ ਮਯਾ;

ਧੁਵਂ ਤਿਚੀਵਰਂਦਾਸਿਂ, ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਲੋਕਬਨ੍ਧੁਨੋ.

‘‘ਯਂ ਯਂ ਜਨਪਦਂ ਯਾਮਿ, ਨਿਗਮੇ ਰਾਜਧਾਨਿਯੋ;

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪੂਜਿਤੋ ਹੋਮਿ, ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮੂਹਤਾ;

ਨਾਗੀਵ ਬਨ੍ਧਨਂ ਛੇਤ੍ਵਾ, ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਨਾਸਵਾ.

‘‘ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਵਤ ਮੇ ਆਸਿ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ.

‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਚਤਸ੍ਸੋ, ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਪਿ ਚ ਅਟ੍ਠਿਮੇ;

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਥੇਰੀ ਉਦਾਨੇਨ੍ਤੀ ਤਮੇਵ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ, ਤੇਨਾਯਂ ਗਾਥਾ ਤਸ੍ਸਾ ਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ ਅਹੋਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਥੇਰਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਗਾਥਾਯ ਅਨਵਸੇਸੋ ਰਾਗੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਤਸ੍ਸ ਵੂਪਸਮਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਰਾਗਵੂਪਸਮੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵੂਪਸਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਤਦੇਕਟ੍ਠਤਾਯ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵੂਪਸਮਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਹਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸਹਜੋ ਮਤੋ;

ਪਹਾਨੇਕਟ੍ਠਭਾਵੇਨ, ਰਾਗੇਨ ਸਰਣੋ ਹਿ ਸੋ’’ਤਿ.

ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਂਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵੂਪਸਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਪਿ ਤੇਸਂ ਵੂਪਸਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ, ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ, ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵੂਪਸਮਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਤੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸ੍ਸਾਪਿ ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਸਿਦ੍ਧਿ, ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪਹਾਨੇਨ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਦਾਸਿਦ੍ਧਿ, ਇਤਰੇਹਿ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਾਸਿਦ੍ਧਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਤਿ ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯੋਪਸਿਜ੍ਝਨਤੋ. ਯਥਾ ਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯਂ ਸਾਧੇਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਤਦਭਾਵਤੋ, ਤਥਾ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਞ੍ਚ ਸਾਧੇਤਿ ਏਵਾਤਿ. ਚਤੁਰਾਭਿਸਮਯਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ, ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਿਵਿਧਕਲ੍ਯਾਣਤਾ, ਸਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯੋ ਚ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਪਕਾਸਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਞ੍ਞਤਰਾਥੇਰੀ ਅਪਞ੍ਞਾਤਾ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ ਅਪਾਕਟਾ, ਏਕਾ ਥੇਰੀ ਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਅਞ੍ਞਤਰਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਮੁਤ੍ਤਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੨. ‘‘ਮੁਤ੍ਤੇ ਮੁਚ੍ਚਸ੍ਸੁ ਯੋਗੇਹਿ, ਚਨ੍ਦੋ ਰਾਹੁਗ੍ਗਹਾ ਇਵ;

ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਅਨਣਾ ਭੁਞ੍ਜ ਪਿਣ੍ਡਕ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਅਯਂ ਮੁਤ੍ਤਾਯ ਨਾਮ ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾਯ ਗਾਥਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੀ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਰਥਿਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸਾ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿਵੇਗੇਨ ਸਤ੍ਥੁ ਪਾਦਮੂਲੇ ਅਵਕੁਜ੍ਜਾ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਸਾ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੀ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਮੁਤ੍ਤਾਤਿਸ੍ਸਾ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਗੋਤਮਿਯਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਸਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਥੇਰੀਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਵਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਰਹੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਮਨਸਿਕਾਰਂ ਆਰਭਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਸੁਰਭਿਗਨ੍ਧਕੁਟਿਯਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਓਭਾਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਪੁਰਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮੁਤ੍ਤੇ ਮੁਚ੍ਚਸ੍ਸੁ ਯੋਗੇਹੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਮੁਤ੍ਤੇਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਆਲਪਨਂ. ਮੁਚ੍ਚਸ੍ਸੁ ਯੋਗੇਹੀਤਿ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਕਾਮਯੋਗਾਦੀਹਿ ਚਤੂਹਿ ਯੋਗੇਹਿ ਮੁਚ੍ਚ, ਤੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਹੋਹਿ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ਚਨ੍ਦੋ ਰਾਹੁਗ੍ਗਹਾ ਇਵਾਤਿ ਰਾਹੁਸਙ੍ਖਾਤੋ ਗਹਤੋ ਚਨ੍ਦੋ ਵਿਯ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤੋ ਮੁਚ੍ਚਸ੍ਸੁ. ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਮੁਤ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਇਤ੍ਥਂ ਭੂਤਲਕ੍ਖਣੇ ਚੇਤਂ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਅਨਣਾ ਭੁਞ੍ਜ ਪਿਣ੍ਡਕਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਇਣਂ ਪਹਾਯ ਅਨਣਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਰਟ੍ਠਪਿਣ੍ਡਂ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਯੋ ਹਿ ਕਿਲੇਸੇ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਸਾਣੋ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ ਨਾਮ. ਯਥਾਹ ਆਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕੁਲੋ – ‘‘ਸਤ੍ਤਾਹਮੇਵ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਾਣੋ ਰਟ੍ਠਪਿਣ੍ਡਂ ਭੁਞ੍ਜਿ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੧੧). ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਿਇਣਂ ਪਹਾਨਾਯ ਅਨਣੇਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਿਣ੍ਡਕਨ੍ਤਿ ਦੇਸਨਾਸੀਸਮੇਵ, ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਪਚ੍ਚਯੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਓਵਦਤੀਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਸੋਧੇਨ੍ਤੋ ਬਹੁਸੋ ਓਵਾਦਂ ਦੇਤਿ.

ਸਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਓਵਾਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੧.੩੧-੩੬) –

‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਤਾਦਿਨੋ;

ਰਥਿਯਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ, ਤਾਰਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਣਿਨੋ.

‘‘ਘਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾਨ, ਅਵਕੁਜ੍ਜਾ ਨਿਪਜ੍ਜਹਂ;

ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੋ ਲੋਕਨਾਥੋ, ਸਿਰਸਿ ਅਕ੍ਕਮੀ ਮਮ.

‘‘ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਨ ਸਿਰਸਿ, ਅਗਮਾ ਲੋਕਨਾਯਕੋ;

ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸਾਦੇਨ, ਤੁਸਿਤਂ ਅਗਮਾਸਹਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਸਾ ਤਮੇਵ ਗਾਥਂ ਉਦਾਨੇਸਿ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਿਕ੍ਖਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਭਾਗੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਕਾਲੇਪਿ ਤਮੇਵ ਗਾਥਂ ਪਚ੍ਚਭਾਸੀਤਿ.

ਮੁਤ੍ਤਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਪੁਣ੍ਣਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਪੁਣ੍ਣੇ ਪੂਰਸ੍ਸੁ ਧਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਪੁਣ੍ਣਾਯ ਨਾਮ ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾਯ ਗਾਥਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੀ ਬੁਦ੍ਧਸੁਞ੍ਞੇ ਲੋਕੇ ਚਨ੍ਦਭਾਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ ਕਿਨ੍ਨਰਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਏਕਦਿਵਸਂ ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸਾ ਨਲ਼ਮਾਲਾਯ ਤਂ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਸਾ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੀ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਗਹਪਤਿਮਹਾਸਾਲਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਪੁਣ੍ਣਾਤਿਸ੍ਸਾ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਾਨਿ ਵਸਮਾਨਾ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਗੋਤਮਿਯਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾ ਏਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਏਵ ਓਭਾਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ –

੩. ‘‘ਪੁਣ੍ਣੇ ਪੂਰਸ੍ਸੁ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਚਨ੍ਦੋ ਪਨ੍ਨਰਸੇਰਿਵ;

ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ, ਤਮੋਖਨ੍ਧਂ ਪਦਾਲਯਾ’’ਤਿ. – ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ;

ਤਤ੍ਥ ਪੁਣ੍ਣੇਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਆਲਪਨਂ. ਪੂਰਸ੍ਸੁ ਧਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਹੋਹਿ. ਚਨ੍ਦੋ ਪਨ੍ਨਰਸੇਰਿਵਾਤਿ ਰ-ਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ. ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਪੁਣ੍ਣਮਾਸਿਯਂ ਸਬ੍ਬਾਹਿ ਕਲਾਹਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ ਚਨ੍ਦੋ ਵਿਯ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਕਿਚ੍ਚਾਨਂ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ. ਤਮੋਖਨ੍ਧਂ ਪਦਾਲਯਾਤਿ ਮੋਹਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਭਿਨ੍ਦ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦ. ਮੋਹਕ੍ਖਨ੍ਧਪਦਾਲਨੇਨ ਸਹੇਵ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕਿਲੇਸਾ ਪਦਾਲਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ.

ਸਾ ਤਂ ਗਾਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੧.੩੭-੪੫) –

‘‘ਚਨ੍ਦਭਾਗਾਨਦੀਤੀਰੇ, ਅਹੋਸਿਂ ਕਿਨ੍ਨਰੀ ਤਦਾ;

ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਸਯਮ੍ਭੁਂ ਅਪਰਾਜਿਤਂ.

‘‘ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਸੁਮਨਾ, ਵੇਦਜਾਤਾ ਕਤਞ੍ਜਲੀ;

ਨਲ਼ਮਾਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਸਯਮ੍ਭੁਂ ਅਭਿਪੂਜਯਿਂ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਕਿਨ੍ਨਰੀਦੇਹਂ, ਅਗਚ੍ਛਿਂ ਤਿਦਸਂ ਗਤਿਂ.

‘‘ਛਤ੍ਤਿਂਸਦੇਵਰਾਜੂਨਂ, ਮਹੇਸਿਤ੍ਤਮਕਾਰਯਿਂ;

ਦਸਨ੍ਨਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀਨਂ, ਮਹੇਸਿਤ੍ਤਮਕਾਰਯਿਂ;

ਸਂਵੇਜੇਤ੍ਵਾਨ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਅਨਗਾਰਿਯਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮੂਹਤਾ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਪੂਜਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪੁਪ੍ਫਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਸਾ ਥੇਰੀ ਤਮੇਵ ਗਾਥਂ ਉਦਾਨੇਸਿ. ਅਯਮੇਵ ਚਸ੍ਸਾ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਗਾਥਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਪੁਣ੍ਣਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਤਿਸ੍ਸਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਤਿਸ੍ਸੇ ਸਿਕ੍ਖਸ੍ਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਯਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸਾਯ ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾਯ ਗਾਥਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਤਕੁਸਲਪਚ੍ਚਯਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸਕ੍ਯਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਓਰੋਧਭੂਤਾ ਪਚ੍ਛਾ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਗੋਤਮਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਸਤ੍ਥਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਓਭਾਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ –

੪. ‘‘ਤਿਸ੍ਸੇ ਸਿਕ੍ਖਸ੍ਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਯ, ਮਾ ਤਂ ਯੋਗਾ ਉਪਚ੍ਚਗੁਂ;

ਸਬ੍ਬਯੋਗਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ, ਚਰ ਲੋਕੇ ਅਨਾਸਵਾ’’ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਤਿਸ੍ਸੇਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਆਲਪਨਂ. ਸਿਕ੍ਖਸ੍ਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਯਾਤਿ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਦਿਕਾਯ ਤਿਵਿਧਾਯ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਸਿਕ੍ਖ, ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾਯੋ ਸਮ੍ਪਾਦੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਾਸਂ ਸਮ੍ਪਾਦਨੇ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਮਾ ਤਂ ਯੋਗਾ ਉਪਚ੍ਚਗੁ’’ਨ੍ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਂ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਵੇਕਲ੍ਲਂ, ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਸਦ੍ਧਾਪਟਿਲਾਭੋਤਿ ਇਮੇ ਯੋਗਾ ਸਮਯਾ ਦੁਲ੍ਲਭਕ੍ਖਣਾ ਤਂ ਮਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮੁਂ. ਕਾਮਯੋਗਾਦਯੋ ਏਵ ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਯੋਗਾ ਤਂ ਮਾ ਉਪਚ੍ਚਗੁਂ ਮਾ ਅਭਿਭਵੇਯ੍ਯੁਂ. ਸਬ੍ਬਯੋਗਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਕਾਮਯੋਗਾਦੀਹਿ ਯੋਗੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਏਵ ਅਨਾਸਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਲੋਕੇ ਚਰ, ਦਿਟ੍ਠਸੁਖਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਰਾਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਾ ਤਂ ਗਾਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣੀਤਿ ਆਦਿਨਯੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਿਸ੍ਸਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫-੧੦. ਤਿਸ੍ਸਾਦਿਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਤਿਸ੍ਸੇ ਯੁਞ੍ਜਸ੍ਸੁ ਧਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਤਿਸ੍ਸਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਵਤ੍ਥੁ ਤਿਸ੍ਸਾਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾਯ ਵਤ੍ਥੁਸਦਿਸਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਥੇਰੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਯਥਾ ਚ ਅਯਂ, ਏਵਂ ਇਤੋ ਪਰਂ ਧੀਰਾ, ਵੀਰਾ, ਮਿਤ੍ਤਾ, ਭਦ੍ਰਾ, ਉਪਸਮਾਤਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਥੇਰੀਨਂ ਵਤ੍ਥੁ ਏਕਸਦਿਸਮੇਵ. ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਇਮਾ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਵਾਸਿਨਿਯੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਓਰੋਧਭੂਤਾ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਗੋਤਮਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ਓਭਾਸਗਾਥਾਯ ਚ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਮਿਂ. ਸਾ ਪਨ ਓਭਾਸਗਾਥਾਯ ਵਿਨਾ ਪਗੇਵ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਲਦ੍ਧਂ ਓਵਾਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਉਦਾਨਵਸੇਨ ‘‘ਵੀਰਾ ਵੀਰੇਹੀ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ. ਇਤਰਾਪਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ –

੫. ‘‘ਤਿਸ੍ਸੇ ਯੁਞ੍ਜਸ੍ਸੁ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਖਣੋ ਤਂ ਮਾ ਉਪਚ੍ਚਗਾ;

ਖਣਾਤੀਤਾ ਹਿ ਸੋਚਨ੍ਤਿ, ਨਿਰਯਮ੍ਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਾ.

੬. ‘‘ਧੀਰੇ ਨਿਰੋਧਂ ਫੁਸੇਹਿ, ਸਞ੍ਞਾਵੂਪਸਮਂ ਸੁਖਂ;

ਆਰਾਧਯਾਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਮਨੁਤ੍ਤਰਂ.

੭. ‘‘ਵੀਰਾ ਵੀਰੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਾਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ;

ਧਾਰੇਤਿ ਅਨ੍ਤਿਮਂ ਦੇਹਂ, ਜੇਤ੍ਵਾ ਮਾਰਂ ਸਵਾਹਨਂ.

੮. ‘‘ਸਦ੍ਧਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾਨ, ਮਿਤ੍ਤੇ ਮਿਤ੍ਤਰਤਾ ਭਵ;

ਭਾਵੇਹਿ ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ.

੯. ‘‘ਸਦ੍ਧਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾਨ, ਭਦ੍ਰੇ ਭਦ੍ਰਰਤਾ ਭਵ;

ਭਾਵੇਹਿ ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਮਨੁਤ੍ਤਰਂ.

੧੦. ‘‘ਉਪਸਮੇ ਤਰੇ ਓਘਂ, ਮਚ੍ਚੁਧੇਯ੍ਯਂ ਸੁਦੁਤ੍ਤਰਂ;

ਧਾਰੇਹਿ ਅਨ੍ਤਿਮਂ ਦੇਹਂ, ਜੇਤ੍ਵਾ ਮਾਰਂ ਸਵਾਹਨ’’ਨ੍ਤਿ. – ਗਾਥਾਯੋ ਅਭਾਸਿਂਸੁ;

ਤਤ੍ਥ ਯੁਞ੍ਜਸ੍ਸੁ ਧਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਰਿਯੇਹਿ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚ ਯੁਞ੍ਜ ਯੋਗਂ ਕਰੋਹਿ. ਖਣੋ ਤਂ ਮਾ ਉਪਚ੍ਚਗਾਤਿ ਯੋ ਏਵਂ ਯੋਗਭਾਵਨਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਪਤਿਰੂਪਦੇਸੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੋ, ਛਨ੍ਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਵੇਕਲ੍ਲਕ੍ਖਣੋ, ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋ, ਸਦ੍ਧਾਯ ਪਟਿਲਦ੍ਧਕ੍ਖਣੋ, ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਅਯਂ ਖਣੋ ਅਤਿਕ੍ਕਮਤਿ ਨਾਮ. ਸੋ ਖਣੋ ਤਂ ਮਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿ. ਖਣਾਤੀਤਾਤਿ ਯੇ ਹਿ ਖਣਂ ਅਤੀਤਾ, ਯੇ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸੋ ਖਣੋ ਅਭੀਤੋ, ਤੇ ਨਿਰਯਮ੍ਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੋਚਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਨਿਰੋਧਂ ਫੁਸੇਹੀਤਿ ਕਿਲੇਸਨਿਰੋਧਂ ਫੁਸ੍ਸ ਪਟਿਲਭ. ਸਞ੍ਞਾਵੂਪਸਮਂ ਸੁਖਂ, ਆਰਾਧਯਾਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਪਾਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਉਪਸਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਾਧੇਹਿ.

ਵੀਰਾ ਵੀਰੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਵੀਰਿਯਪਧਾਨਤਾਯ ਵੀਰੇਹਿ ਤੇਜੁਸ੍ਸਦੇਹਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮੇਹਿ ਭਾਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਵਡ੍ਢਿਤਸਦ੍ਧਾਦਿਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਵੀਰਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਹਿ ਸਵਾਹਨਂ ਕਿਲੇਸਮਾਰਂ ਜਿਨਿਤ੍ਵਾ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਾਵਤੋ ਅਨ੍ਤਿਮਂ ਦੇਹਂ ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਥੇਰੀ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਮਿਤ੍ਤੇਤਿ ਤਂ ਆਲਪਤਿ. ਮਿਤ੍ਤਰਤਾਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇਸੁ ਅਭਿਰਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਕ੍ਕਾਰਸਮ੍ਮਾਨਕਰਣਤਾ ਹੋਹਿ. ਭਾਵੇਹਿ ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮੇ ਵਡ੍ਢੇਹਿ. ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਚ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਧਿਗਮਾਯ.

ਭਦ੍ਰੇਤਿ ਤਂ ਆਲਪਤਿ. ਭਦ੍ਰਰਤਾਤਿ ਭਦ੍ਰੇਸੁ ਸੀਲਾਦਿਧਮ੍ਮੇਸੁ ਰਤਾ ਅਭਿਰਤਾ ਹੋਹਿ. ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਮਨੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਚਤੂਹਿ ਯੋਗੇਹਿ ਖੇਮਂ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕੁਸਲੇ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮੇ ਭਾਵੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਉਪਸਮੇਤਿ ਤਂ ਆਲਪਤਿ. ਤਰੇ ਓਘਂ ਮਚ੍ਚੁਧੇਯ੍ਯਂ ਸੁਦੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਚੁ ਏਤ੍ਥ ਧੀਯਤੀਤਿ ਮਚ੍ਚੁਧੇਯ੍ਯਂ, ਅਨੁਪਚਿਤਕੁਸਲਸਮ੍ਭਾਰੇਹਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਦੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਸੁਦੁਤ੍ਤਰਂ, ਸਂਸਾਰਮਹੋਘਂ ਤਰੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਨਾਵਾਯ ਤਰੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਧਾਰੇਹਿ ਅਨ੍ਤਿਮਂ ਦੇਹਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਰਣੇਨੇਵ ਅਨ੍ਤਿਮਦੇਹਧਰਾ ਹੋਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਿਸ੍ਸਾਦਿਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ ਪਠਮਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ.

੧੧. ਮੁਤ੍ਤਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸੁਮੁਤ੍ਤਾ ਸਾਧੁਮੁਤ੍ਤਾਮ੍ਹੀਤਿਆਦਿਕਾ ਮੁਤ੍ਤਾਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕੋਸਲਜਨਪਦੇ ਓਘਾਤਕਸ੍ਸ ਨਾਮ ਦਲਿਦ੍ਦਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਧੀਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਤਂ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਏਕਸ੍ਸ ਖੁਜ੍ਜਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਦਂਸੁ. ਸਾ ਤੇਨ ਘਰਾਵਾਸਂ ਅਰੋਚਨ੍ਤੀ ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਧਾਵਤਿ, ਸਾ ਤਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ ‘‘ਸੁਮੁਤ੍ਤਾ ਸਾਧੁਮੁਤ੍ਤਾਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਵਦਨ੍ਤੀਯੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ –

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਜਿਨੋ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਮਾ;

ਪਾਣਿਨੇ ਅਨੁਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ, ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸੀ ਪੁਰਂ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਆਗਚ੍ਛਤੋ ਸਤ੍ਥੁ, ਸਬ੍ਬੇ ਨਗਰਵਾਸਿਨੋ;

ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠਾ ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਵਾਲਿਕਾ ਆਕਿਰਿਂਸੁ ਤੇ.

‘‘ਵੀਥਿਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਕਦਲਿਪੁਣ੍ਣਕਦ੍ਧਜੇ;

ਧੂਮਂ ਚੁਣ੍ਣਞ੍ਚ ਮਾਸਞ੍ਚ, ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਕਚ੍ਚ ਸਤ੍ਥੁਨੋ.

‘‘ਮਣ੍ਡਪਂ ਪਟਿਯਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਿਨਾਯਕਂ;

ਮਹਾਦਾਨਂ ਦਦਿਤ੍ਵਾਨ, ਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਪਤ੍ਥਯਿ.

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਮਹਾਵੀਰੋ, ਹਾਰਕੋ ਸਬ੍ਬਪਾਣਿਨਂ;

ਅਨੁਮੋਦਨਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲੋ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸੇ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ, ਕਪ੍ਪੋ ਹੇਸ੍ਸਤਿ ਭਦ੍ਦਕੋ;

ਭਵਾਭਵੇ ਸੁਖਂ ਲਦ੍ਧਾ, ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਸਿ ਬੋਧਿਯਂ.

‘‘ਹਤ੍ਥਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਯੇ ਕੇਚਿ, ਕਤਾਵੀ ਨਰਨਾਰਿਯੋ;

ਅਨਾਗਤਮ੍ਹਿ ਅਦ੍ਧਾਨੇ, ਸਬ੍ਬਾ ਹੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਦੇਵਭਵਨੇ, ਤੁਯ੍ਹਂ ਤਾ ਪਰਿਚਾਰਿਕਾ.

‘‘ਦਿਬ੍ਬਂ ਸੁਖਮਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਂ, ਮਾਨੁਸਞ੍ਚ ਅਸਙ੍ਖਿਯਂ;

ਅਨੁਭੋਨ੍ਤਿ ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ, ਸਂਸਰਿਮ੍ਹ ਭਵਾਭਵੇ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਮਕਰਿਂ ਤਦਾ;

ਸੁਖੁਮਾਲਾ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ, ਅਥੋ ਦੇਵਪੁਰੇਸੁ ਚ.

‘‘ਰੂਪਂ ਭੋਗਂ ਯਸਂ ਆਯੁਂ, ਅਥੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸੁਖਂ ਪਿਯਂ;

ਲਭਾਮਿ ਸਤਤਂ ਸਬ੍ਬਂ, ਸੁਕਤਂ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਪਦਂ.

‘‘ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਭਵੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ, ਜਾਤਾਹਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਕੁਲੇ;

ਸੁਖੁਮਾਲਹਤ੍ਥਪਾਦਾ, ਰਮਣਿਯੇ ਨਿਵੇਸਨੇ.

‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਲਮ੍ਪਿ ਪਥਵੀ, ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਨਲਙ੍ਕਤਂ;

ਚਿਕ੍ਖਲ੍ਲਭੂਮਿਂ ਅਸੁਚਿਂ, ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਕੁਦਾਚਨਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਉਦਾਨੇਨ੍ਤੀ –

੧੧. ‘‘ਸੁਮੁਤ੍ਤਾ ਸਾਧੁਮੁਤ੍ਤਾਮ੍ਹਿ, ਤੀਹਿ ਖੁਜ੍ਜੇਹਿ ਮੁਤ੍ਤਿਯਾ;

ਉਦੁਕ੍ਖਲੇਨ ਮੁਸਲੇਨ, ਪਤਿਨਾ ਖੁਜ੍ਜਕੇਨ ਚ;

ਮੁਤ੍ਤਾਮ੍ਹਿ ਜਾਤਿਮਰਣਾ, ਭਵਨੇਤ੍ਤਿ ਸਮੂਹਤਾ’’ਤਿ. – ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਸੁਮੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਮੁਤ੍ਤਾ. ਸਾਧੁਮੁਤ੍ਤਾਮ੍ਹੀਤਿ ਸਾਧੁ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਮੁਤ੍ਤਾ ਅਮ੍ਹਿ. ਕੁਤੋ ਪਨ ਸੁਮੁਤ੍ਤਾ ਸਾਧੁਮੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੀਹਿ ਖੁਜ੍ਜੇਹਿ ਮੁਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ, ਤੀਹਿ ਵਙ੍ਕਕੇਹਿ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ‘‘ਉਦੁਕ੍ਖਲੇਨ ਮੁਸਲੇਨ, ਪਤਿਨਾ ਖੁਜ੍ਜਕੇਨ ਚਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਉਦੁਕ੍ਖਲੇ ਹਿ ਧਞ੍ਞਂ ਪਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿਯਾ ਮੁਸਲੇਨ ਕੋਟ੍ਟੇਨ੍ਤਿਯਾ ਚ ਪਿਟ੍ਠਿ ਓਨਾਮੇਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤੀਤਿ ਖੁਜ੍ਜਕਰਣਹੇਤੁਤਾਯ ਤਦੁਭਯਂ ‘‘ਖੁਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾਮਿਕੋ ਪਨਸ੍ਸਾ ਖੁਜ੍ਜੋ ਏਵ. ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਸਾ ਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਤੀਹਿ ਖੁਜ੍ਜੇਹਿ ਮੁਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ‘‘ਮੁਤ੍ਤਾਮ੍ਹਿ ਜਾਤਿਮਰਣਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਭਵਨੇਤ੍ਤਿ ਸਮੂਹਤਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਨ ਕੇਵਲਮਹਂ ਤੀਹਿ ਖੁਜ੍ਜੇਹਿ ਏਵ ਮੁਤ੍ਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਾ ਜਾਤਿਮਰਣਾਪਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਿ ਭਵਸ੍ਸ ਨੇਤ੍ਤਿ ਨਾਯਿਕਾ ਤਣ੍ਹਾ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਮਯਾ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟਿਤਾਤਿ.

ਮੁਤ੍ਤਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੨. ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਛਨ੍ਦਜਾਤਾ ਅਵਸਾਯੀਤਿ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ. ਸਾ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਹਂਸਵਤੀਨਗਰੇ ਪਰਾਧੀਨਵੁਤ੍ਤਿਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਨਿਰੋਧਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਸ੍ਸ ਪੂਜਾਸਕ੍ਕਾਰਪੁਬ੍ਬਕਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਤਤੋ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੀ ਫੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਸਤ੍ਥੁ ਵੇਮਾਤਿਕਭਾਤਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਵਸਮਾਨਾ ਦਾਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ‘‘ਏਕਂ ਦੇਹੀ’’ਤਿ ਸਾਮਿਕੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਦੇਨ੍ਤੀ, ਬਹੁਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਸਪਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਕਿਕਿਸ੍ਸ ਕਾਸਿਕਰਞ੍ਞੋ ਗੇਹੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਭਗਿਨੀਨਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੀ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਵਿਸਾਖਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠਿਨੋ ਗੇਹਂ ਗਤਾ.

ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਵਿਸਾਖੋ ਸੇਟ੍ਠਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਨਾਗਾਮੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਘਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਸਾਦਂ ਅਭਿਰੁਹਨ੍ਤੋ ਸੋਪਾਨਮਤ੍ਥਕੇ ਠਿਤਾਯ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾਯ ਪਸਾਰਿਤਹਤ੍ਥਂ ਅਨਾਲਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾਵ ਪਾਸਾਦਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋਪਿ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋਵ ਭੁਞ੍ਜਿ. ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾ ਤਂ ਉਪਧਾਰੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਕਸ੍ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਅਜ੍ਜ ਮਮ ਹਤ੍ਥਂ ਨਾਲਮ੍ਬਿ, ਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋਪਿ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਥੇਸਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਕੋਚਿ ਮਯ੍ਹਂ ਦੋਸੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਵਿਸਾਖੋ ‘‘ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨੇ, ਨ ਤੇ ਦੋਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਹਂ ਪਨ ਅਜ੍ਜ ਪਟ੍ਠਾਯ ਇਤ੍ਥਿਸਰੀਰਂ ਫੁਸਿਤੁਂ ਆਹਾਰੇ ਚ ਲੋਲਭਾਵਂ ਕਾਤੁਂ ਅਨਰਹੋ, ਤਾਦਿਸੋ ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ. ਤ੍ਵਂ ਪਨ ਸਚੇ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਗੇਹੇ ਵਸ. ਨੋ ਚੇ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਯਤ੍ਤਕੇਨ ਧਨੇਨ ਤੇ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਤ੍ਤਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕੁਲਘਰਂ ਗਚ੍ਛਾਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਨਾਹਂ, ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਤਯਾ ਵਨ੍ਤਵਮਨਂ ਆਚਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਮੇ ਅਨੁਜਾਨਾਹੀ’’ਤਿ. ਵਿਸਾਖੋ ‘‘ਸਾਧੁ, ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨੇ’’ਤਿ ਤਂ ਸੁਵਣ੍ਣਸਿਵਿਕਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਉਪਸ੍ਸਯਂ ਪੇਸੇਸਿ. ਸਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਾਹਂ ਤਤ੍ਥ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਵੇਕਵਾਸਂ ਵਸਿਤੁਕਾਮਾ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਯ੍ਯਾ, ਆਕਿਣ੍ਣਟ੍ਠਾਨੇ ਮਯ੍ਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਰਮਤਿ, ਗਾਮਕਾਵਾਸਂ ਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤਂ ਗਾਮਕਾਵਾਸਂ ਨਯਿਂਸੁ. ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਵਸਨ੍ਤੀ ਅਤੀਤੇ ਮਦ੍ਦਿਤਸਙ੍ਖਾਰਤਾਯ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੩.੯੫-੧੩੦) –

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਜਿਨੋ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ ਪਾਰਗੂ;

ਇਤੋ ਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਹਿ, ਕਪ੍ਪੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ਨਾਯਕੋ.

‘‘ਤਦਾਹਂ ਹਂਸਵਤਿਯਂ, ਕੁਲੇ ਅਞ੍ਞਤਰੇ ਅਹੁਂ;

ਪਰਕਮ੍ਮਕਾਰੀ ਆਸਿਂ, ਨਿਪਕਾ ਸੀਲਸਂਵੁਤਾ.

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਸੁਜਾਤੋ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕੋ;

ਵਿਹਾਰਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ.

‘‘ਘਟਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ, ਤਦਾ ਉਦਕਹਾਰਿਕਾ;

ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਦਦਂ ਪੂਪਂ, ਪਸਨ੍ਨਾ ਸੇਹਿ ਪਾਣਿਭਿ.

‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ, ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿ ਸੋ;

ਤਤੋ ਨੇਤ੍ਵਾਨ ਤਂ ਗੇਹਂ, ਅਦਾਸਿਂ ਤਸ੍ਸ ਭੋਜਨਂ.

‘‘ਤਤੋ ਮੇ ਅਯ੍ਯਕੋ ਤੁਟ੍ਠੋ, ਅਕਰੀ ਸੁਣਿਸਂ ਸਕਂ;

ਸਸ੍ਸੁਯਾ ਸਹ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਨ, ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਭਿਵਾਦਯਿਂ.