੪. ਦਨ੍ਤਿਕਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਾ ਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮਾਤਿਆਦਿਕਾ ਦਨ੍ਤਿਕਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੀ ਬੁਦ੍ਧਸੁਞ੍ਞਕਾਲੇ ਚਨ੍ਦਭਾਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ ਕਿਨ੍ਨਰਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਸਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ਕਿਨ੍ਨਰੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤੀ ਵਿਚਰਮਾਨਾ ਅਦ੍ਦਸ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਾਲਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸਾ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੀ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕੋਸਲਰਞ੍ਞੋ ਪੁਰੋਹਿਤਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਜੇਤਵਨਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਗੋਤਮਿਯਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਸਮਾਨਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਹਤ੍ਥਾਰੋਹਕਸ੍ਸ ਅਭਿਰੁਹਨਤ੍ਥਾਯ ਪਾਦਂ ਪਸਾਰੇਨ੍ਤਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਦੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੨.੮੬-੯੬) –

‘‘ਚਨ੍ਦਭਾਗਾਨਦੀਤੀਰੇ, ਅਹੋਸਿਂ ਕਿਨ੍ਨਰੀ ਤਦਾ;

ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਸਯਮ੍ਭੁਂ ਅਪਰਾਜਿਤਂ.

‘‘ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਸੁਮਨਾ, ਵੇਦਜਾਤਾ ਕਤਞ੍ਜਲੀ;

ਸਾਲਮਾਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਸਯਮ੍ਭੁਂ ਅਭਿਪੂਜਯਿਂ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਕਿਨ੍ਨਰੀਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਛਤ੍ਤਿਂਸਦੇਵਰਾਜੂਨਂ, ਮਹੇਸਿਤ੍ਤਮਕਾਰਯਿਂ;

ਮਨਸਾ ਪਤ੍ਥਿਤਂ ਮਯ੍ਹਂ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ ਯਥਿਚ੍ਛਿਤਂ.

‘‘ਦਸਨ੍ਨਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀਨਂ, ਮਹੇਸਿਤ੍ਤਮਕਾਰਯਿਂ;

ਓਚਿਤਤ੍ਤਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾਨ, ਸਂਸਰਾਮਿ ਭਵੇਸ੍ਵਹਂ.

‘‘ਕੁਸਲਂ ਵਿਜ੍ਜਤੇ ਮਯ੍ਹਂ, ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਅਨਗਾਰਿਯਂ;

ਪੂਜਾਰਹਾ ਅਹਂ ਅਜ੍ਜ, ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ.

‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਮਨਸਾ ਅਜ੍ਜ, ਅਪੇਤਮਨਪਾਪਿਕਾ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਮਭਿਪੂਜਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਸਾਲਮਾਲਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤਾ ਉਦਾਨਵਸੇਨ –

੪੮. ‘‘ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਾ ਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ, ਗਿਜ੍ਝਕੂਟਮ੍ਹਿ ਪਬ੍ਬਤੇ;

ਨਾਗਂ ਓਗਾਹਮੁਤ੍ਤਿਣ੍ਣਂ, ਨਦੀਤੀਰਮ੍ਹਿ ਅਦ੍ਦਸਂ.

੪੯. ‘‘ਪੁਰਿਸੋ ਅਙ੍ਕੁਸਮਾਦਾਯ, ‘ਦੇਹਿ ਪਾਦ’ਨ੍ਤਿ ਯਾਚਤਿ;

ਨਾਗੋ ਪਸਾਰਯੀ ਪਾਦਂ, ਪੁਰਿਸੋ ਨਾਗਮਾਰੁਹਿ.

੫੦. ‘‘ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਦਨ੍ਤਂ ਦਮਿਤਂ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਸਂ ਗਤਂ;

ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧੇਸਿਂ, ਖਲੁ ਤਾਯ ਵਨਂ ਗਤਾ’’ਤਿ. – ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਨਾਗਂ ਓਗਾਹਮੁਤ੍ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਹਤ੍ਥਿਨਾਗਂ ਨਦਿਯਂ ਓਗਾਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਓਗਯ੍ਹ ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣਂ. ‘‘ਓਗਯ੍ਹ ਮੁਤ੍ਤਿਣ੍ਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਮ-ਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ. ਨਦੀਤੀਰਮ੍ਹਿ ਅਦ੍ਦਸਨ੍ਤਿ ਚਨ੍ਦਭਾਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ ਅਪਸ੍ਸਿਂ.

ਕਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ‘ਦੇਹਿ ਪਾਦ’ਨ੍ਤਿ ਯਾਚਤੀਤਿ ‘‘ਪਾਦਂ ਦੇਹਿ’’ਇਤਿ ਪਿਟ੍ਠਿਆਰੋਹਨਤ੍ਥਂ ਪਾਦਂ ਪਸਾਰੇਤੁਂ ਸਞ੍ਞਂ ਦੇਤਿ, ਯਥਾਪਰਿਚਿਤਞ੍ਹਿ ਸਞ੍ਞਂ ਦੇਨ੍ਤੋ ਇਧ ਯਾਚਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਦਨ੍ਤਂ ਦਮਿਤਨ੍ਤਿ ਪਕਤਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਦਨ੍ਤਂ ਇਦਾਨਿ ਹਤ੍ਥਾਚਰਿਯੇਨ ਹਤ੍ਥਿਸਿਕ੍ਖਾਯ ਦਮਿਤਦਮਥਂ ਉਪਗਮਿਤਂ. ਕੀਦਿਸਂ ਦਮਿਤਂ? ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਸਂ ਗਤਂ ਯਂ ਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਆਣਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧੇਸਿਂ, ਖਲੁ ਤਾਯ ਵਨਂ ਗਤਾਤਿ ਖਲੂਤਿ ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਤਤੋ ਹਤ੍ਥਿਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪਚ੍ਛਾ, ਤਾਯ ਹਤ੍ਥਿਨੋ ਕਿਰਿਯਾਯ ਹੇਤੁਭੂਤਾਯ, ਵਨਂ ਅਰਞ੍ਞਂ ਗਤਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧੇਸਿਂਯੇਵ. ਕਥਂ? ‘‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋ ਹਤ੍ਥੀ ਹਤ੍ਥਿਦਮਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਦਮਥਂ ਗਤੋ, ਕਸ੍ਮਾ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਸਦਮਕਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁ ਵਸੇਨ ਦਮਥਂ ਨ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸਂਵੇਗਜਾਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿਨਾ ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧੇਸਿਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਮਾਧਾਨੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਿਲੇਸੇ ਖੇਪੇਸਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦਨ੍ਤਿਕਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.