੨. ਉਤ੍ਤਮਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਚਤੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾ ਉਤ੍ਤਮਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੀ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਬਨ੍ਧੁਮਤੀਨਗਰੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਘਰਦਾਸੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਸਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਯ੍ਯਕਾਨਂ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਜੀਵਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਬਨ੍ਧੁਮਰਾਜਾ ਪੁਣ੍ਣਮੀਦਿਵਸੇ ਉਪੋਸਥਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਦਾਨਾਨਿ ਦਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ. ਅਥ ਮਹਾਜਨਾ ਯਥਾ ਰਾਜਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਥੇਵ ਪੁਣ੍ਣਮੀਦਿਵਸੇ ਉਪੋਸਥਙ੍ਗਾਨਿ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਅਥਸ੍ਸਾ ਦਾਸਿਯਾ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਏਤਰਹਿ ਖੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਹਾਜਨਾ ਚ ਉਪੋਸਥਙ੍ਗਾਨਿ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੇਸੁ ਉਪੋਸਥਸੀਲਂ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਾ ਤਥਾ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਉਪੋਸਥਸੀਲਂ ਰਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੀ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਸੇਟ੍ਠਿਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਟਾਚਾਰਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ਪਟਾਚਾਰਾ ਥੇਰੀ ਤਸ੍ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਾਚਾਰਂ ਞਤ੍ਵਾ ਓਵਾਦਮਦਾਸਿ. ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਓਵਾਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੨.੧-੨੧) –

‘‘ਨਗਰੇ ਬਨ੍ਧੁਮਤਿਯਾ, ਬਨ੍ਧੁਮਾ ਨਾਮ ਖਤ੍ਤਿਯੋ;

ਦਿਵਸੇ ਪੁਣ੍ਣਮਾਯ ਸੋ, ਉਪਵਸਿ ਉਪੋਸਥਂ.

‘‘ਅਹਂ ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ, ਕੁਮ੍ਭਦਾਸੀ ਅਹਂ ਤਹਿਂ;

ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਰਾਜਕਂ ਸੇਨਂ, ਏਵਾਹਂ ਚਿਨ੍ਤਯਿਂ ਤਦਾ.

‘‘ਰਾਜਾਪਿ ਰਜ੍ਜਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ, ਉਪਵਸਿ ਉਪੋਸਥਂ;

ਸਫਲਂ ਨੂਨ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਜਨਕਾਯੋ ਪਮੋਦਿਤੋ.

‘‘ਯੋਨਿਸੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ, ਦੁਗ੍ਗਚ੍ਚਞ੍ਚ ਦਲਿਦ੍ਦਤਂ;

ਮਾਨਸਂ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤ੍ਵਾ, ਉਪਵਸਿਂ ਉਪੋਸਥਂ.

‘‘ਅਹਂ ਉਪੋਸਥਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ;

ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਮੇ ਸੁਕਤਂ ਬ੍ਯਮ੍ਹਂ, ਉਬ੍ਭਯੋਜਨਮੁਗ੍ਗਤਂ;

ਕੂਟਾਗਾਰਵਰੂਪੇਤਂ, ਮਹਾਸਨਸੁਭੂਸਿਤਂ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਾ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾ, ਉਪਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਮਂ ਸਦਾ;

ਅਞ੍ਞੇ ਦੇਵੇ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ, ਅਤਿਰੋਚਾਮਿ ਸਬ੍ਬਦਾ.

‘‘ਚਤੁਸਟ੍ਠਿਦੇਵਰਾਜੂਨਂ, ਮਹੇਸਿਤ੍ਤਮਕਾਰਯਿਂ;

ਤੇਸਟ੍ਠਿਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀਨਂ, ਮਹੇਸਿਤ੍ਤਮਕਾਰਯਿਂ.

‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਾ ਹੁਤ੍ਵਾਨ, ਭਵੇਸੁ ਸਂਸਰਾਮਹਂ;

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਵਰਾ ਹੋਮਿ, ਉਪੋਸਥਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਹਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਅਸ੍ਸਯਾਨਂ, ਰਥਯਾਨਞ੍ਚ ਸੀਵਿਕਂ;

ਲਭਾਮਿ ਸਬ੍ਬਮੇਵੇਤਂ, ਉਪੋਸਥਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਸੋਣ੍ਣਮਯਂ ਰੂਪਿਮਯਂ, ਅਥੋਪਿ ਫਲਿਕਾਮਯਂ;

ਲੋਹਿਤਙ੍ਗਮਯਞ੍ਚੇਵ, ਸਬ੍ਬਂ ਪਟਿਲਭਾਮਹਂ.

‘‘ਕੋਸੇਯ੍ਯਕਮ੍ਬਲਿਯਾਨਿ, ਖੋਮਕਪ੍ਪਾਸਿਕਾਨਿ ਚ;

ਮਹਗ੍ਘਾਨਿ ਚ ਵਤ੍ਥਾਨਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਪਟਿਲਭਾਮਹਂ.

‘‘ਅਨ੍ਨਂ ਪਾਨਂ ਖਾਦਨੀਯਂ, ਵਤ੍ਥਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਚ;

ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਪਟਿਲਭੇ, ਉਪੋਸਥਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਵਰਗਨ੍ਧਞ੍ਚ ਮਾਲਞ੍ਚ, ਚੁਣ੍ਣਕਞ੍ਚ ਵਿਲੇਪਨਂ;

ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਪਟਿਲਭੇ, ਉਪੋਸਥਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕੂਟਾਗਾਰਞ੍ਚ ਪਾਸਾਦਂ, ਮਣ੍ਡਪਂ ਹਮ੍ਮਿਯਂ ਗੁਹਂ;

ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਪਟਿਲਭੇ, ਉਪੋਸਥਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਜਾਤਿਯਾ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਾਹਂ, ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਅਨਗਾਰਿਯਂ;

ਅਡ੍ਢਮਾਸੇ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਪਾਪੁਣਿਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮੂਹਤਾ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਮਕਰਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਉਪੋਸਥਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਉਦਾਨਵਸੇਨ –

੪੨. ‘‘ਚਤੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ, ਵਿਹਾਰਾ ਉਪਨਿਕ੍ਖਮਿਂ;

ਅਲਦ੍ਧਾ ਚੇਤਸੋ ਸਨ੍ਤਿਂ, ਚਿਤ੍ਤੇ ਅਵਸਵਤ੍ਤਿਨੀ.

੪੩. ‘‘ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਉਪਾਗਚ੍ਛਿਂ, ਯਾ ਮੇ ਸਦ੍ਧਾਯਿਕਾ ਅਹੁ;

ਸਾ ਮੇ ਧਮ੍ਮਮਦੇਸੇਸਿ, ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਯੋ.

੪੪. ‘‘ਤਸ੍ਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਿਤ੍ਵਾਨ, ਯਥਾ ਮਂ ਅਨੁਸਾਸਿ ਸਾ;

ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਏਕਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ, ਨਿਸੀਦਿਂ ਪੀਤਿਸੁਖਸਮਪ੍ਪਿਤਾ;

ਅਟ੍ਠਮਿਯਾ ਪਾਦੇ ਪਸਾਰੇਸਿਂ, ਤਮੋਖਨ੍ਧਂ ਪਦਾਲਿਯਾ’’ਤਿ. –

ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਉਪਾਗਚ੍ਛਿਂ , ਯਾ ਮੇ ਸਦ੍ਧਾਯਿਕਾ ਅਹੂਤਿ ਯਾ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਾਤਬ੍ਬਾ ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਵਚਨਾ ਅਹੋਸਿ, ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਸਾਹਂ ਉਪਗਚ੍ਛਿਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਂ, ਪਟਾਚਾਰਾਥੇਰਿਂ ਸਦ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ‘‘ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਉਪਗਚ੍ਛਿ, ਯਾ ਮੇ ਸਾਧਯਿਕਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਸਾ ਪਟਾਚਾਰਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਮਂ ਉਪਗਚ੍ਛਿ, ਯਾ ਮਯ੍ਹਂ ਸਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਾਧਿਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾ ਮੇ ਧਮ੍ਮਮਦੇਸੇਸਿ, ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਯੋਤਿ ਸਾ ਪਟਾਚਾਰਾ ਥੇਰੀ ‘‘ਇਮੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ, ਇਮਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਧਾਤੁਯੋ’’ਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਕੇ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ਮਯ੍ਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ.

ਤਸ੍ਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਿਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਿਭਾਗਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦੇਸਿਤਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ. ਯਥਾ ਮਂ ਅਨੁਸਾਸਿ ਸਾਤਿ ਸਾ ਥੇਰੀ ਯਥਾ ਮਂ ਅਨੁਸਾਸਿ ਓਵਦਿ, ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾਪਿ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਏਕਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਨਿਸੀਦਿਂ. ਕਥਂ? ਪੀਤਿਸੁਖਸਮਪ੍ਪਿਤਾਤਿ ਝਾਨਮਯੇਨ ਪੀਤਿਸੁਖੇਨ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਾ. ਅਟ੍ਠਮਿਯਾ ਪਾਦੇ ਪਸਾਰੇਸਿਂ, ਤਮੋਖਨ੍ਧਂ ਪਦਾਲਿਯਾਤਿ ਅਨਵਸੇਸਂ ਮੋਹਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਪਦਾਲੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਮੇ ਦਿਵਸੇ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੀ ਪਾਦੇ ਪਸਾਰੇਸਿਂ. ਇਦਮੇਵ ਚਸ੍ਸਾ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਅਹੋਸਿ.

ਉਤ੍ਤਮਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.