੩. ਭਦ੍ਦਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਕਪੁਤ੍ਤੋਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਭਦ੍ਦਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਂ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ ਸਤਸਹਸ੍ਸਪਰਿਮਾਣਂ ਚੀਵਰਾਦੀਹਿ ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪੂਜੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਸੇਟ੍ਠਿਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨੋ ਚ ਅਪੁਤ੍ਤਕੇਸੁ ਮਾਤਾਪਿਤੂਸੁ ਦੇਵਤਾਯਾਚਨਾਦੀਨਿ ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਅਲਭਨ੍ਤੇਸੁ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਯਂ ਏਕਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਲਚ੍ਛਾਮ, ਤਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਦਾਸਤ੍ਥਾਯ ਦਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਆਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਗਤੇਸੁ ਸਤ੍ਥੁ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਞਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਖੀਣਾਯੁਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਸਕ੍ਕੇਨ ਦੇਵਰਞ੍ਞਾ ‘‘ਅਮੁਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਹੀ’’ਤਿ ਆਣਤ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਭਦ੍ਦੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਤਂ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕਂ ਜਾਤਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਦਾਰਕੋ, ਇਮਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਮਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਂ ਆਣਾਪੇਸਿ – ‘‘ਇਮਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਹੀ’’ਤਿ. ਆਣਾਪੇਤ੍ਵਾ ਚ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਥੇਰੋ ਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮੁਖਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿ. ਸੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸੂਰਿਯੇ ਅਨੋਗ੍ਗਤੇਯੇਵ ਭਾਵਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੫.੫੪-੬੯) –

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਮਹਾਮੁਨਿਂ;

ਉਪੇਤਿ ਜਨਤਾ ਸਬ੍ਬਾ, ਸਬ੍ਬਲੋਕਗ੍ਗਨਾਯਕਂ.

‘‘ਸਤ੍ਤੁਕਞ੍ਚ ਬਦ੍ਧਕਞ੍ਚ, ਆਮਿਸਂ ਪਾਨਭੋਜਨਂ;

ਦਦਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਸਬ੍ਬੇ, ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇ.

‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਦਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਮਿ, ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਸ ਤਾਦਿਨੋ;

ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ਸਙ੍ਘਮ੍ਪਿ ਚ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ.

‘‘ਉਯ੍ਯੋਜਿਤਾ ਮਯਾ ਚੇਤੇ, ਨਿਮਨ੍ਤੇਸੁਂ ਤਥਾਗਤਂ;

ਕੇਵਲਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ, ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ, ਸੋਵਣ੍ਣਂ ਗੋਨਕਤ੍ਥਤਂ;

ਤੂਲਿਕਾਪਟਲਿਕਾਯ, ਖੋਮਕਪ੍ਪਾਸਿਕੇਹਿ ਚ;

ਮਹਾਰਹਂ ਪਞ੍ਞਾਪਯਿਂ, ਆਸਨਂ ਬੁਦ੍ਧਯੁਤ੍ਤਕਂ.

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਲੋਕਵਿਦੂ, ਦੇਵਦੇਵੋ ਨਰਾਸਭੋ;

ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਬ੍ਯੂਲ਼੍ਹੋ, ਮਮ ਦ੍ਵਾਰਮੁਪਾਗਮਿ.

‘‘ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਨ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਲੋਕਨਾਥਂ ਯਸਸ੍ਸਿਨਂ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਅਭਿਨਾਮਯਿਂ ਸਙ੍ਘਰਂ.

‘‘ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ, ਬੁਦ੍ਧਞ੍ਚ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਪਰਮਨ੍ਨੇਨ ਤਪ੍ਪਯਿਂ.

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਲੋਕਵਿਦੂ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੋ;

ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਥ.

‘‘ਯੇਨਿਦਂ ਆਸਨਂ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਸੋਵਣ੍ਣਂ ਗੋਨਕਤ੍ਥਤਂ;

ਤਮਹਂ ਕਿਤ੍ਤਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੁਣਾਥ ਮਮ ਭਾਸਤੋ.

‘‘ਚਤੁਸਤ੍ਤਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸੋ, ਦੇਵਰਜ੍ਜਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ;

ਅਨੁਭੋਸ੍ਸਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ, ਅਚ੍ਛਰਾਹਿ ਪੁਰਕ੍ਖਤੋ.

‘‘ਪਦੇਸਰਜ੍ਜਂ ਸਹਸ੍ਸਂ, ਵਸੁਧਂ ਆਵਸਿਸ੍ਸਤਿ;

ਏਕਪਞ੍ਞਾਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਸਬ੍ਬਾਸੁ ਭਵਯੋਨੀਸੁ, ਉਚ੍ਚਾਕੁਲੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ;

ਸੋ ਚ ਪਚ੍ਛਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ, ਸੁਕ੍ਕਮੂਲੇਨ ਚੋਦਿਤੋ;

ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਨਾਮ ਨਾਮੇਨ, ਹੇਸ੍ਸਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਕੋ.

‘‘ਵਿਵੇਕਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ, ਪਨ੍ਤਸੇਨਨਿਵਾਸਹਂ;

ਫਲਞ੍ਚਾਧਿਗਤਂ ਸਬ੍ਬਂ, ਚਤ੍ਤਕ੍ਲੇਸੋਮ੍ਹਿ ਅਜ੍ਜਹਂ.

‘‘ਮਮ ਸਬ੍ਬਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਲੋਕਨਾਯਕੋ;

ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ ਮਂ.

‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਚਤਸ੍ਸੋ, ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਪਿ ਚ ਅਟ੍ਠਿਮੇ;

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਹਿ, ਭਦ੍ਦਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਤਾਵਦੇਵ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਜਲਿਕੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮੀਪੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ, ਸਾ ਏਵ ਚਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਅਹੋਸਿ. ਬੁਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦਾ ਨਾਮ ਕਿਰੇਸਾ. ਥੇਰੋ ਜਾਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਕਥਨਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ –

੪੭੩. ‘‘ਏਕਪੁਤ੍ਤੋ ਅਹਂ ਆਸਿਂ, ਪਿਯੋ ਮਾਤੁ ਪਿਯੋ ਪਿਤੁ;

ਬਹੂਹਿ ਵਤਚਰਿਯਾਹਿ, ਲਦ੍ਧੋ ਆਯਾਚਨਾਹਿ ਚ.

੪੭੪. ‘‘ਤੇ ਚ ਮਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ, ਅਤ੍ਥਕਾਮਾ ਹਿਤੇਸਿਨੋ;

ਉਭੋ ਪਿਤਾ ਚ ਮਾਤਾ ਚ, ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਉਪਨਾਮਯੁਂ.

੪੭੫. ‘‘ਕਿਚ੍ਛਾ ਲਦ੍ਧੋ ਅਯਂ ਪੁਤ੍ਤੋ, ਸੁਖੁਮਾਲੋ ਸੁਖੇਧਿਤੋ;

ਇਮਂ ਦਦਾਮ ਤੇ ਨਾਥ, ਜਿਨਸ੍ਸ ਪਰਿਚਾਰਕਂ.

੪੭੬. ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਚ ਮਂ ਪਟਿਗ੍ਗਯ੍ਹ, ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਬ੍ਰਵਿ;

ਪਬ੍ਬਾਜੇਹਿ ਇਮਂ ਖਿਪ੍ਪਂ, ਹੇਸ੍ਸਤ੍ਯਾਜਾਨਿਯੋ ਅਯਂ.

੪੭੭. ‘‘ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾਨ ਮਂ ਸਤ੍ਥਾ, ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਵਿਸੀ ਜਿਨੋ;

ਅਨੋਗ੍ਗਤਸ੍ਮਿਂ ਸੂਰਿਯਸ੍ਮਿਂ, ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿ ਮੇ.

੪੭੮. ‘‘ਤਤੋ ਸਤ੍ਥਾ ਨਿਰਾਕਤ੍ਵਾ, ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਵੁਟ੍ਠਿਤੋ;

ਏਹਿ ਭਦ੍ਦਾਤਿ ਮਂ ਆਹ, ਸਾ ਮੇ ਆਸੂਪਸਮ੍ਪਦਾ.

੪੭੯. ‘‘ਜਾਤਿਯਾ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸੇਨ, ਲਦ੍ਧਾ ਮੇ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਅਹੋ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਾ’’ਤਿ. –

ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਵਤਚਰਿਯਾਹੀਤਿ, ‘‘ਏਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਲਭਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ਖੀਰਂ ਪਾਯਿਤ੍ਵਾ, ਅਨਸਨਾਦਿਵਤਚਰਣੇਹਿ. ਆਯਾਚਨਾਹੀਤਿ ਦੇਵਤਾਯਾਚਨਾਹਿ ਸਤ੍ਥੁਆਯਾਚਨਾਯ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ, ਇਤਰਂ ਥੇਰੋ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਕਿਚ੍ਛਲਦ੍ਧਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਵਦਤਿ.

ਤੇਤਿ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ. ਉਪਨਾਮਯੁਨ੍ਤਿ ਉਪਨਾਮੇਸੁਂ.

ਸੁਖੇਧਿਤੋਤਿ ਸੁਖਸਂਵਡ੍ਢਿਤੋ. ਤੇਤਿ ਤੁਯ੍ਹਂ. ਪਰਿਚਾਰਕਨ੍ਤਿ ਕਿਂਕਾਰਂ.

ਹੇਸ੍ਸਤ੍ਯਾਜਾਨਿਯੋ ਅਯਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਦਾਰਕੋ ਮਮ ਸਾਸਨੇ ਆਜਾਨੀਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਖਿਪ੍ਪਂ ਅਜ੍ਜੇਵ ਪਬ੍ਬਾਜੇਹੀਤਿ ਏਤਂ ਅਬ੍ਰਵਿ, ਆਹ.

ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੇਨ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ. ਵਿਹਾਰਨ੍ਤਿ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ. ਅਨੋਗ੍ਗਤਸ੍ਮਿਂ ਸੂਰਿਯਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਸੂਰਿਯੇ ਅਨਤ੍ਥਙ੍ਗਤੇਯੇਵ. ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿ ਮੇਤਿ ਤਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਰਮ੍ਭਤੋ ਪਰਂ ਨ ਚਿਰੇਨੇਵ ਖਣੇਨ ਸਬ੍ਬਾਸਵੇਹਿ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿ, ਖੀਣਾਸਵੋ ਅਹੋਸਿਂ.

ਤਤੋਤਿ ਮਮ ਆਸਵਕ੍ਖਯਤੋ ਪਚ੍ਛਾ. ਨਿਰਾਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮਾਪਨ੍ਨਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਵੁਟ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿ. ਸਾ ਮੇ ਆਸੂਪਸਮ੍ਪਦਾਤਿ ਯਾ ਮਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ‘‘ਏਹਿ, ਭਦ੍ਦਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਵਾਚਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਏਵ ਮੇ ਮਯ੍ਹਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਆਸਿ. ਏਵਂ ਜਾਤਿਯਾ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸੇਨ, ਲਦ੍ਧਾ ਮੇ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਤਿ ਸਾਤਿਸਯਂ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਤਂ ਅਨੁਗ੍ਗਹਂ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਚ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਹੋ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਾ’’ਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿ ਮੇ’’ਤਿ ਖੀਣਾਸਵਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾਪਿ ਪੁਨ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਲੋਕਿਯਾਭਿਞ੍ਞੇਕਦੇਸਦਸ੍ਸਨਂ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਭਾਵਵਿਭਾਵਨਤ੍ਥਂ. ਤੇਨਾਹ ਅਪਦਾਨੇ ‘‘ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ’’ਤਿ.

ਭਦ੍ਦਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.