੯. ਚਨ੍ਦਨਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਜਾਤਰੂਪੇਨਾਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਚਨ੍ਦਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਤਿਂਸੇ ਕਪ੍ਪੇ ਬੁਦ੍ਧਸੁਞ੍ਞੇ ਲੋਕੇ ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਸੁਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਂ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਰੇ ਵਸਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਕੁਟਜਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਚਨ੍ਦਨੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਘਰਾਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਏਕਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਘਰਾਵਾਸਂ ਪਹਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤੁਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਆਗਤੋ ਸੁਸਾਨੇ ਵਸਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਆਗਤਭਾਵਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਾ ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤਾ ਦਾਰਕਂ ਆਦਾਯ ਮਹਤਾ ਪਰਿਵਾਰੇਨ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ – ‘‘ਇਤ੍ਥਿਕੁਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਨਂ ਪਲੋਭੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਾਜੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ਤਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿਂ ਦੂਰਤੋਵ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਾਨਿਸ੍ਸਾ ਅਵਿਸਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਯਥਾਰਦ੍ਧਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੨.੩੭-੪੩) –
‘‘ਹਿਮਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਵਿਦੂਰੇ, ਵਸਲੋ ਨਾਮ ਪਬ੍ਬਤੋ;
ਬੁਦ੍ਧੋ ਸੁਦਸ੍ਸਨੋ ਨਾਮ, ਵਸਤੇ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਰੇ.
‘‘ਪੁਪ੍ਫਂ ਹੇਮਵਨ੍ਤਂ ਮਯ੍ਹ, ਵੇਹਾਸਂ ਅਗਮਾਸਹਂ;
ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਾਸਿਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਓਘਤਿਣ੍ਣਮਨਾਸਵਂ.
‘‘ਪੁਪ੍ਫਂ ਕੁਟਜਮਾਦਾਯ, ਸਿਰੇ ਕਤ੍ਵਾਨ ਅਞ੍ਜਲਿਂ;
ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਭਿਰੋਪੇਸਿਂ, ਸਯਮ੍ਭੁਸ੍ਸ ਮਹੇਸਿਨੋ.
‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਪੂਜਯਿਂ;
ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.
‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਰਣੇਸੁ ਚ ਸੀਲੇਸੁ ਚ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਸਿਤਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਗਤੋ. ਸਹਾਯਭਿਕ੍ਖੂਹਿ – ‘‘ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਿ ਖੋ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਕਚ੍ਚਿ ਤਯਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾਨੀ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ –
੨੯੯. ‘‘ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾ, ਦਾਸੀਗਣਪੁਰਕ੍ਖਤਾ;
ਅਙ੍ਕੇਨ ਪੁਤ੍ਤਮਾਦਾਯ, ਭਰਿਯਾ ਮਂ ਉਪਾਗਮਿ.
੩੦੦. ‘‘ਤਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਆਯਨ੍ਤਿਂ, ਸਕਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਰਂ;
ਅਲਙ੍ਕਤਂ ਸੁਵਸਨਂ, ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਂਵ ਓਡ੍ਡਿਤਂ.
੩੦੧. ‘‘ਤਤੋ ਮੇ ਮਨਸੀਕਾਰੋ, ਯੋਨਿਸੋ ਉਦਪਜ੍ਜਥ;
ਆਦੀਨਵੋ ਪਾਤੁਰਹੁ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ ਸਮਤਿਟ੍ਠਥ.
੩੦੨. ‘‘ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿ ਮੇ, ਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਂ;
ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. –
ਇਮਾਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾਤਿ ਜਾਤਰੂਪਮਯੇਨ ਸੀਸੂਪਗਾਦਿਅਲਙ੍ਕਾਰੇਨ ਅਲਙ੍ਕਰਣਵਸੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤਸਰੀਰਾ, ਸਬ੍ਬਾਭਰਣਭੂਸਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦਾਸੀਗਣਪੁਰਕ੍ਖਤਾਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਾਸਿਗਣੇਨ ਪੁਰਤੋ ਕਤਾ ਪਰਿਵਾਰਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਙ੍ਕੇਨ ਪੁਤ੍ਤਮਾਦਾਯਾਤਿ ‘‘ਅਪਿ ਨਾਮ ਪੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਸਾਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਙ੍ਕੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ.
ਆਯਨ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿਂ. ਸਕਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਰਨ੍ਤਿ ਮਮ ਓਰਸਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਜਨਨਿਂ, ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬਮਿਦਂ ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਮਰਾਗਸਮੁਚ੍ਛੇਦਂ ਬਹੁਮਞ੍ਞਨ੍ਤੋ ਵਦਤਿ. ਯੋਨਿਸੋ ਉਦਪਜ੍ਜਥਾਤਿ ‘‘ਏਵਰੂਪਾਪਿ ਨਾਮ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਜਰਾਬ੍ਯਾਧਿਮਰਣੇਹਿ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯਤਿ, ਅਹੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਅਧੁਵਾ ਅਨਸ੍ਸਾਸਿਕਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਚਨ੍ਦਨਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.