੫. ਜਮ੍ਬੁਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਾਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਜਮ੍ਬੁਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤੋ ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਬੀਜਨੇਨ ਪੂਜੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਉਪਾਸਕੇਨ ਕਾਰਿਤੇ ਆਰਾਮੇ ਆਵਾਸਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ ਤੇਨ ਉਪਟ੍ਠੀਯਮਾਨੋ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਏਕੋ ਖੀਣਾਸਵਤ੍ਥੇਰੋ ਲੂਖਚੀਵਰਧਰੋ ਕੇਸੋਹਰਣਤ੍ਥਂ ਅਰਞ੍ਞਤੋ ਗਾਮਾਭਿਮੁਖੋ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੋ ਉਪਾਸਕੋ ਇਰਿਯਾਪਥੇ ਪਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਕੇਨ ਕੇਸਮਸ੍ਸੂਨਿ ਓਹਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਣੀਤਭੋਜਨਂ ਭੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸੁਨ੍ਦਰਾਨਿ ਚੀਵਰਾਨਿ ਦਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਧੇਵ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਸਥਾ’’ਤਿ ਵਸਾਪੇਤਿ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਵਾਸਿਕੋ ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛੇਰਪਕਤੋ ਖੀਣਾਸਵਤ੍ਥੇਰਂ ਆਹ – ‘‘ਵਰਂ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਇਮਿਨਾ ਪਾਪੁਪਾਸਕੇਨ ਉਪਟ੍ਠੀਯਮਾਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਇਧ ਵਸਨਤੋ ਅਙ੍ਗੁਲੀਹਿ ਕੇਸੇ ਲੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਚੇਲਸ੍ਸ ਸਤੋ ਗੂਥਮੁਤ੍ਤਾਹਾਰਜੀਵਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਤਾਵਦੇਵ ਵਚ੍ਚਕੁਟਿਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਾਯਾਸਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹਤ੍ਥੇਨ ਗੂਥਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਖਾਦਿ, ਮੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਿਵਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਿਯਾਮੇਨ ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਠਤ੍ਵਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਗੂਥਮੁਤ੍ਤਾਹਾਰੋ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਾਵਸੇਸੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਪਿ ਪਞ੍ਚ ਜਾਤਿਸਤਾਨਿ ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗੂਥਭਕ੍ਖੋ ਅਹੋਸਿ.

ਪੁਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਮਨੁਸ੍ਸਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨੋਪਿ ਅਰਿਯੂਪਵਾਦਬਲੇਨ ਦੁਗ੍ਗਤਕੂਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਥਞ੍ਞਂ ਵਾ ਖੀਰਂ ਵਾ ਸਪ੍ਪਿਂ ਵਾ ਪਾਯਮਾਨੋ, ਤਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਮੁਤ੍ਤਮੇਵ ਪਿਵਤਿ, ਓਦਨਂ ਭੋਜਿਯਮਾਨੋ, ਤਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਗੂਥਮੇਵ ਖਾਦਤਿ, ਏਵਂ ਗੂਥਮੁਤ੍ਤਪਰਿਭੋਗੇਨ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋਪਿ ਤਦੇਵ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤਤੋ ਵਾਰੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਂਸੁ. ਸੋ ਞਾਤਕੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤੋ ਨਗ੍ਗਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਨ ਨ੍ਹਾਯਤਿ, ਰਜੋਜਲ੍ਲਧਰੋ ਕੇਸਮਸ੍ਸੂਨਿ ਲੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇ ਇਰਿਯਾਪਥੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਏਕਪਾਦੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਨਿਮਨ੍ਤਨਂ ਨ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਮਾਸੋਪਵਾਸਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਪੁਞ੍ਞਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਦਿਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਂ ਮਾਸੇ ਮਾਸੇ ਏਕਵਾਰਂ ਕੁਸਗ੍ਗੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾ ਜਿਵ੍ਹਗ੍ਗੇਨ ਲੇਹਤਿ, ਰਤ੍ਤਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਅਲ੍ਲਗੂਥਂ ਸਪ੍ਪਾਣਕ’’ਨ੍ਤਿ ਅਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਸੁਕ੍ਖਗੂਥਮੇਵ ਖਾਦਤਿ, ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤਾਨਿ ਮਹਾਜਨੋ ‘‘ਮਹਾਤਪੋ ਪਰਮਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨੋ ਤਪ੍ਪੋਣੋ ਅਹੋਸਿ.

ਅਥ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਹਦਯਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਘਟੇ ਪਦੀਪਂ ਵਿਯ ਅਰਹਤ੍ਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪਜ੍ਜਲਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੂਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਧਮ੍ਮਪਦੇ ‘‘ਮਾਸੇ ਮਾਸੇ ਕੁਸਗ੍ਗੇਨਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾਯ (ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਜਮ੍ਬੁਕਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਨ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਕਾਲੇ ‘‘ਆਦਿਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਪਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਾਵਕੇਨ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ ਮਯਾ ਅਧਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ –

੨੮੩. ‘‘ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਵਸ੍ਸਾਨਿ, ਰਜੋਜਲ੍ਲਮਧਾਰਯਿਂ;

ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਮਾਸਿਕਂ ਭਤ੍ਤਂ, ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਅਲੋਚਯਿਂ.

੨੮੪. ‘‘ਏਕਪਾਦੇਨ ਅਟ੍ਠਾਸਿਂ, ਆਸਨਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਯਿਂ;

ਸੁਕ੍ਖਗੂਥਾਨਿ ਚ ਖਾਦਿਂ, ਉਦ੍ਦੇਸਞ੍ਚ ਨ ਸਾਦਿਯਿਂ.

੨੮੫. ‘‘ਏਤਾਦਿਸਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਬਹੁਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਗਾਮਿਨਂ;

ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੋ ਮਹੋਘੇਨ, ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਮਾਗਮਂ.

੨੮੬. ‘‘ਸਰਣਗਮਨਂ ਪਸ੍ਸ, ਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਂ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਇਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਵਸ੍ਸਾਨਿ, ਰਜੋਜਲ੍ਲਮਧਾਰਯਿਨ੍ਤਿ ਨਗ੍ਗਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਗਮਨੇਨ ਨ੍ਹਾਨਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਪਞ੍ਚਾਧਿਕਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਸਰੀਰੇ ਲਗ੍ਗਂ ਆਗਨ੍ਤੁਕਰੇਣੁਸਙ੍ਖਾਤਂ ਰਜੋ, ਸਰੀਰਮਲਸਙ੍ਖਾਤਂ ਜਲ੍ਲਞ੍ਚ ਕਾਯੇਨ ਧਾਰੇਸਿਂ. ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਮਾਸਿਕਂ ਭਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਰਤ੍ਤਿਯਂ ਗੂਥਂ ਖਾਦਨ੍ਤੋ ਲੋਕਵਞ੍ਚਨਤ੍ਥਂ ਮਾਸੋਪਵਾਸਿਕੋ ਨਾਮ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਦਿਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਂ ਮਾਸੇ ਮਾਸੇ ਏਕਵਾਰਂ ਜਿਵ੍ਹਗ੍ਗੇ ਪਠਨਵਸੇਨ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਅਲੋਚਯਿਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਸਚ੍ਛਾਰਿਕਾਪਕ੍ਖੇਪੇਨ ਸਿਥਿਲਮੂਲਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਅਙ੍ਗੁਲੀਹਿ ਲੁਞ੍ਚਾਪੇਸਿਂ.

ਏਕਪਾਦੇਨ ਅਟ੍ਠਾਸਿਂ, ਆਸਨਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਯਿਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਆਸਨਂ ਨਿਸਜ੍ਜਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਸਿਂ, ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਚ ਉਭੋ ਹਤ੍ਥੇ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਏਕੇਨੇਵ ਪਾਦੇਨ ਅਟ੍ਠਾਸਿਂ. ਉਦ੍ਦੇਸਨ੍ਤਿ ਨਿਮਨ੍ਤਨਂ. ਉਦਿਸ੍ਸਕਤਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ. ਨ ਸਾਦਿਯਿਨ੍ਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਤਾਦਿਸਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਬਹੁਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਗਾਮਿਨਨ੍ਤਿ ਏਤਾਦਿਸਂ ਏਵਰੂਪਂ ਵਿਪਾਕਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਕਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਗਾਮਿਨਂ ਬਹੁਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਪੁਰਿਮਜਾਤੀਸੁ ਇਧ ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ. ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੋ ਮਹੋਘੇਨਾਤਿ ਕਾਮੋਘਾਦਿਨਾ ਮਹਤਾ ਓਘੇਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋਘੇਨ ਅਪਾਯਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਤਿਆਕਡ੍ਢਿਯਮਾਨੋ, ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਮਾਗਮਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਸੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਚ੍ਛਿਦ੍ਦੇਨ ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਭਾਵਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪੁਞ੍ਞਬਲੇਨ ਬੁਦ੍ਧਂ ‘‘ਸਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਆਗਮਾਸਿਂ, ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਅਵੇਚ੍ਚਪਸਾਦੇਨ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਸੀਦਿਂ. ਸਰਣਗਮਨਂ ਪਸ੍ਸ, ਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਨ੍ਤਿ ਆਯਤਨਗਤਂ ਮਮ ਸਰਣਗਮਨਂ ਪਸ੍ਸ, ਪਸ੍ਸ ਸਾਸਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਸੁਧਮ੍ਮਤਂ ਯੋਹਂ ਤਥਾਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋਪਿ ਏਕੋਵਾਦੇਨੇਵ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਏਦਿਸਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮ੍ਪਾਪਿਤੋ. ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਤੇਨਾਹ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੬.੧੭-੨੧) –

‘‘ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸਾਹਂ ਭਗਵਤੋ, ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਮਵਨ੍ਦਿਯਂ;

ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਬੀਜਨਿਂ ਤਤ੍ਥ, ਸੀਹਾਸਨਮਬੀਜਹਂ.

‘‘ਦ੍ਵੇਨਵੁਤੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਸੀਹਾਸਨਮਬੀਜਹਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੀਜਨਾਯ ਇਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਜਮ੍ਬੁਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.