੯. ਯਸੋਜਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਕਾਲਪਬ੍ਬਙ੍ਗਸਙ੍ਕਾਸੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਯਸੋਜਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਆਰਾਮਗੋਪਕਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਵਿਪਸ੍ਸਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਕਾਸੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਲਬੁਜਫਲਂ ਅਦਾਸਿ.
ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਗਰਦ੍ਵਾਰੇ ਕੇਵਟ੍ਟਗਾਮੇ ਪਞ੍ਚਕੁਲਸਤਜੇਟ੍ਠਕਸ੍ਸ ਕੇਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਯਸੋਜੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਹਾਯੇਹਿ ਕੇਵਟ੍ਟਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਚ੍ਛਗਹਣਤ੍ਥਂ ਅਚਿਰਵਤਿਯਂ ਨਦਿਯਂ ਜਾਲਂ ਖਿਪਿ. ਤਤ੍ਥੇਕੋ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋ ਮਹਾਮਚ੍ਛੋ ਅਨ੍ਤੋਜਾਲਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਤਂ ਤੇ ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਸੁਂ. ਰਾਜਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਮਚ੍ਛਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਕਾਰਣਂ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਮਚ੍ਛਂ ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਭਗਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ ਓਸਕ੍ਕਮਾਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਸਾਸਨਂ ਓਸਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਅਚਿਰਵਤਿਯਂ ਮਚ੍ਛੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਭਗਿਨੀਨਞ੍ਚ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਭਾਵਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਤਿਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਭਾਵਞ੍ਚ ਤੇਨੇਵ ਕਥਾਪੇਤ੍ਵਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਪਿਲਸੁਤ੍ਤਂ ਦੇਸੇਸਿ.
ਸਤ੍ਥੁ ਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਯਸੋਜੋ ਸਂਵੇਗਜਾਤੋ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਹਾਯੇਹਿ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਪਤਿਰੂਪੇ ਠਾਨੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਪਰਿਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤੁਂ ਜੇਤਵਨਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਆਗਮਨੇ ਸੇਨਾਸਨਪਞ੍ਞਾਪਨਾਦਿਨਾ ਵਿਹਾਰੇ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਮਹਾਸਦ੍ਦੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਗਵਾ ਸਪਰਿਸਂ ਯਸੋਜਂ ਪਣਾਮੇਸੀ’’ਤਿ (ਉਦਾ. ੨੩) ਸਬ੍ਬਂ ਉਦਾਨੇ ਆਗਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਣਾਮਿਤੋ ਪਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਯਸੋਜੋ ਕਸਾਭਿਹਤੋ ਭਦ੍ਦੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਵਿਯ ਸਂਵਿਗ੍ਗਮਾਨਸੋ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਸਾਯ ਵਗ੍ਗੁਮੁਦਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਘਟੇਨ੍ਤੋ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਵਸ੍ਸੇਯੇਵ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੭.੩੨-੩੯) –
‘‘ਨਗਰੇ ਬਨ੍ਧੁਮਤਿਯਾ, ਆਰਾਮਿਕੋ ਅਹਂ ਤਦਾ;
ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਅਨਿਲਞ੍ਜਸੇ.
‘‘ਲਬੁਜਂ ਫਲਮਾਦਾਯ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸਦਾਸਹਂ;
ਆਕਾਸੇਵ ਠਿਤੋ ਸਨ੍ਤੋ, ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿ ਮਹਾਯਸੋ.
‘‘ਵਿਤ੍ਤਿਸਞ੍ਜਾਨਨੋ ਮਯ੍ਹਂ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਾਵਹੋ;
ਫਲਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਦਤ੍ਵਾਨ, ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਚੇਤਸਾ.
‘‘ਅਧਿਗਞ੍ਛਿਂ ਤਦਾ ਪੀਤਿਂ, ਵਿਪੁਲਂ ਸੁਖਮੁਤ੍ਤਮਂ;
ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੇਵ ਰਤਨਂ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਹਿਂ ਤਹਿਂ.
‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਫਲਂ ਅਦਦਿਂ ਤਦਾ;
ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.
‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਂ ਪਨ ਸਮਾਨਂ ਸਪਰਿਸਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਯਸੋਜਂ ਸਤ੍ਥਾ ਪਕ੍ਕੋਸਿਤ੍ਵਾ ਆਨੇਞ੍ਜਸਮਾਪਤ੍ਤਿਨਾ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਮਕਾਸਿ. ਸੋ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਧੁਤਙ੍ਗਧਮ੍ਮੇ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਸਰੀਰਂ ਕਿਸਂ ਅਹੋਸਿ ਲੂਖਂ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਂ, ਤਂ ਭਗਵਾ ਪਰਮਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ਪਸਂਸਨ੍ਤੋ –
੨੪੩. ‘‘ਕਾਲਪਬ੍ਬਙ੍ਗਸਙ੍ਕਾਸੋ, ਕਿਸੋ ਧਮਨਿਸਨ੍ਥਤੋ;
ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਅਨ੍ਨਪਾਨਮ੍ਹਿ, ਅਦੀਨਮਾਨਸੋ ਨਰੋ’’ਤਿ. – ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ;
ਤਤ੍ਥ ਕਾਲਪਬ੍ਬਙ੍ਗਸਙ੍ਕਾਸੋਤਿ ਮਂਸੂਪਚਯਵਿਗਮੇਨ ਕਿਸਦੁਸਣ੍ਠਿਤਸਰੀਰਾਵਯਵਤਾਯ ਦਨ੍ਤਿਲਤਾਪਬ੍ਬਸਦਿਸਙ੍ਗੋ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਿਸੋ ਧਮਨਿਸਨ੍ਥਤੋ’’ਤਿ. ਕਿਸੋਤਿ ਮੋਨੇਯ੍ਯਪਟਿਪਦਾਪੂਰਣੇਨ ਕਿਸਸਰੀਰੋ. ਧਮਨਿਸਨ੍ਥਤੋਤਿ ਧਮਨੀਹਿ ਸਨ੍ਥਤਗਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਮਂਸਲੋਹਿਤਤਾਯ ਪਾਕਟੀਹਿ ਕਣ੍ਡਰਸਿਰਾਹਿ ਵਿਤਤਸਰੀਰੋ. ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂਤਿ ਪਰਿਯੇਸਨਪਟਿਗ੍ਗਹਣਪਰਿਭੋਗਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਸੁ ਪਮਾਣਞ੍ਞੂ. ਅਦੀਨਮਾਨਸੋਤਿ ਕੋਸਜ੍ਜਾਦੀਹਿ ਅਨਭਿਭੂਤਤ੍ਤਾ ਅਲੀਨਚਿਤ੍ਤੋ ਅਕੁਸੀਤਵੁਤ੍ਤਿ. ਨਰੋਤਿ ਪੁਰਿਸੋ, ਪੋਰਿਸਸ੍ਸ ਧੁਰਸ੍ਸ ਵਹਨਤੋ ਪੋਰਿਸਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪੁਰਿਸਧੋਰਯ੍ਹੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਏਵਂ ਥੇਰੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਪਸਟ੍ਠੋ ਪਸਟ੍ਠਭਾਵਾਨੁਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਵਾਸਨਖਨ੍ਤਿਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਵਿਵੇਕਾਭਿਰਤਿਕਿਤ੍ਤਨਮੁਖੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ –
੨੪੪. ‘‘ਫੁਟ੍ਠੋ ਡਂਸੇਹਿ ਮਕਸੇਹਿ, ਅਰਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਰਹਾਵਨੇ;
ਨਾਗੋ ਸਙ੍ਗਾਮਸੀਸੇਵ, ਸਤੋ ਤਤ੍ਰਾਧਿਵਾਸਯੇ.
੨੪੫. ‘‘ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਥਾ ਏਕੋ, ਯਥਾ ਦੇਵੋ ਤਥਾ ਦੁਵੇ;
ਯਥਾ ਗਾਮੋ ਤਥਾ ਤਯੋ, ਕੋਲਾਹਲਂ ਤਤੁਤ੍ਤਰਿ’’ਨ੍ਤਿ. –
ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਨਾਗੋ ਸਙ੍ਗਾਮਸੀਸੇਵਾਤਿ ਯਥਾ ਨਾਮ ਆਜਾਨੇਯ੍ਯੋ ਹਤ੍ਥਿਨਾਗੋ ਯੁਦ੍ਧਮਣ੍ਡਲੇ ਅਸਿਸਤ੍ਤਿਤੋਮਰਾਦਿਪ੍ਪਹਾਰੇ ਅਧਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਰਸੇਨਂ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਤਿ, ਏਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਰਹਾਵਨੇ ਅਰਞ੍ਞਾਨਿਯਂ ਡਂਸਾਦਿਪਰਿਸ੍ਸਯੇ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਅਧਿਵਾਸੇਯ੍ਯ, ਅਧਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਚ ਭਾਵਨਾਬਲੇਨ ਮਾਰਬਲਂ ਵਿਧਮੇਯ੍ਯ.
ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤਿ ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਏਕਕੋ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਕੋਪਰਹਿਤੋ ਝਾਨਸੁਖੇਨ ਨਿਚ੍ਚਮੇਵ ਸੁਖਿਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਤਥਾ ਏਕੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਪਿ ਏਕੋ ਅਦੁਤਿਯੋ ਵਿਵੇਕਸੁਖਮਨੁਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤੋ ਸੁਖਂ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਕਸ੍ਸ ਸਾਮਞ੍ਞਸੁਖਂ ਪਣੀਤਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤੇਨ ਏਕਵਿਹਾਰੀ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮੋ’’ਤਿ ਓਵਾਦਂ ਦੇਤਿ. ਯਥਾ ਦੇਵੋ ਤਥਾ ਦੁਵੇਤਿ ਯਥਾ ਦੇਵਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਕੋਪੋਪਿ ਸਿਯਾ, ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਹਵਾਸੇ ਘਟ੍ਟਨਾਪਿ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਦੁਤਿਯਵਾਸੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘‘ਦੇਵਸਮੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਥਾ ਗਾਮੋ ਤਥਾ ਤਯੋਤਿ ਅਸ੍ਮਿਮੇਵ ਪਾਠੇ ਤਿਣ੍ਣਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਹਵਾਸੋ ਗਾਮਵਾਸਸਦਿਸੋ ਵਿਵੇਕਵਾਸੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕੋਲਾਹਲਂ ਤਤੁਤ੍ਤਰਿਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਤਯਤੋ ਉਪਰਿ ਚ ਬਹੂਨਂ ਸਂਵਾਸੋ ਕੋਲਾਹਲਂ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਮਹਾਸਦ੍ਦਮਹਾਜਨਸਨ੍ਨਿਪਾਤਸਦਿਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਵਿਹਾਰਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ.
ਯਸੋਜਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.