੭. ਵਾਰਣਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯੋਧ ਕੋਚਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੂਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਵਾਰਣਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਦ੍ਵਾਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਾਸਿਪ੍ਪੇਸੁ ਪਾਰਗੂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਚਤੁਪਣ੍ਣਾਸਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾਨਂ ਮਨ੍ਤੇ ਵਾਚੇਨ੍ਤੋ ਵਸਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਭੂਤਸ੍ਸ ਤੁਸਿਤਾ ਕਾਯਾ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਚਰਿਮਭਵੇ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਓਕ੍ਕਮਨੇਨ ਮਹਾਪਥਵਿਕਮ੍ਪੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨੋ ਭੀਤੋ ਸਂਵਿਗ੍ਗੋ ਨਂ ਇਸਿਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਥਵਿਕਮ੍ਪਨਕਾਰਣਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਸੋ ‘‘ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਓਕ੍ਕਮਿ, ਤੇਨਾਯਂ ਪਥਵਿਕਮ੍ਪੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਾ ਭਾਯਥਾ’’ਤਿ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਸਮਸ੍ਸਾਸੇਸਿ, ਬੁਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਪੀਤਿਂ ਪਟਿਵੇਦੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕੋਸਲਰਟ੍ਠੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਾਰਣੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਆਰਞ੍ਞਕਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਪ੍ਪਸਾਦੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਅਹਿਨਕੁਲੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਕਲਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਰੋਧੇਨ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਂ ਪਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਂਵਿਗ੍ਗਮਾਨਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਚਿਤ੍ਤਾਚਾਰਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਦਨੁਰੂਪਮੇਵ ਓਵਾਦਂ ਦੇਨ੍ਤੋ –

੨੩੭. ‘‘ਯੋਧ ਕੋਚਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ, ਪਰਪਾਣਾਨਿ ਹਿਂਸਤਿ;

ਅਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ ਪਰਮ੍ਹਾ ਚ, ਉਭਯਾ ਧਂਸਤੇ ਨਰੋ.

੨੩੮. ‘‘ਯੋ ਚ ਮੇਤ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਸਬ੍ਬਪਾਣਾਨੁਕਮ੍ਪਤਿ;

ਬਹੁਞ੍ਹਿ ਸੋ ਪਸਵਤਿ, ਪੁਞ੍ਞਂ ਤਾਦਿਸਕੋ ਨਰੋ.

੨੩੯. ‘‘ਸੁਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖੇਥ, ਸਮਣੂਪਾਸਨਸ੍ਸ ਚ;

ਏਕਾਸਨਸ੍ਸ ਚ ਰਹੋ, ਚਿਤ੍ਤਵੂਪਸਮਸ੍ਸਾ ਚਾ’’ਤਿ. – ਤਿਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਯੋਧ ਕੋਚਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੂਤਿ ਇਧ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਯੋ ਕੋਚਿ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਵੇਸ੍ਸੋ ਵਾ ਸੁਦ੍ਦੋ ਵਾ ਗਹਟ੍ਠੋ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਵਾ. ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਸਤ੍ਤਨਿਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਰਪਾਣਾਨਿ ਹਿਂਸਤੀਤਿ ਪਰਸਤ੍ਤੇ ਮਾਰੇਤਿ ਵਿਬਾਧਤਿ ਚ. ਅਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾਤਿ ਇਧ ਲੋਕਤੋ. ਪਰਮ੍ਹਾਤਿ ਪਰਲੋਕਤੋ. ਉਭਯਾ ਧਂਸਤੇਤਿ ਉਭਯਤੋ ਧਂਸਤਿ, ਉਭਯਲੋਕਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਹਿਤਸੁਖਤੋ ਪਰਿਹਾਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਰੋਤਿ ਸਤ੍ਤੋ.

ਏਵਂ ਪਰਪੀਲ਼ਾਲਕ੍ਖਣਂ ਪਾਪਧਮ੍ਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਰਪੀਲ਼ਾਨਿਵਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੋ ਚ ਮੇਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਮੇਤ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਨਾਪਤ੍ਤੇਨ ਇਤਰੀਤਰੇਨ ਵਾ. ਸਬ੍ਬਪਾਣਾਨੁਕਮ੍ਪਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਪਾਣੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਓਰਸਪੁਤ੍ਤੇ ਵਿਯ ਮੇਤ੍ਤਾਯਤਿ. ਬਹੁਞ੍ਹਿ ਸੋ ਪਸਵਤਿ, ਪੁਞ੍ਞਂ ਤਾਦਿਸਕੋ ਨਰੋਤਿ ਸੋ ਤਥਾਰੂਪੋ ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਬਹੁਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਨਪ੍ਪਕਂ ਕੁਸਲਂ ਪਸਵਤਿ ਪਟਿਲਭਤਿ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਸਸਮ੍ਭਾਰੇ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮੇ ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਭਾਸਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖੇਥਾਤਿ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਕਥਾਦਿਭੇਦਂ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਂ ਸਵਨਧਾਰਣਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਦਿਵਸੇਨ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ. ਸਮਣੂਪਾਸਨਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਸਮਿਤਪਾਪਾਨਂ ਸਮਣਾਨਂ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪਾਸਕਾਨਂ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨਞ੍ਚੇਵ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤੇਸਂ ਸਮੀਪਚਰਿਯਞ੍ਚ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ. ਏਕਾਸਨਸ੍ਸ ਚ ਰਹੋ ਚਿਤ੍ਤਵੂਪਸਮਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਏਕਸ੍ਸ ਅਸਹਾਯਸ੍ਸ ਕਾਯਵਿਵੇਕਂ ਅਨੁਬ੍ਰੂਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਰਹੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਆਸਨਂ ਨਿਸਜ੍ਜਂ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਭਾਵਨਞ੍ਚ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਨ੍ਤੋ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੂਪਸਮਞ੍ਚ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ. ਯਾਹਿ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਦੀਹਿ ਕਿਲੇਸਾ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਵੂਪਸਨ੍ਤਾ ਪਹੀਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਾ ਮਗ੍ਗਫਲਸਿਕ੍ਖਾ ਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੂਪਸਨ੍ਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ. ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੭.੫੯-੭੨) –

‘‘ਅਜ੍ਝੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਂ, ਮਨ੍ਤੇ ਵਾਚੇਮਹਂ ਤਦਾ;

ਚਤੁਪਞ੍ਞਾਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਸਿਸ੍ਸਾ ਮਯ੍ਹਂ ਉਪਟ੍ਠਹੁਂ.

‘‘ਅਧਿਤਾ ਵੇਦਗੂ ਸਬ੍ਬੇ, ਛਲ਼ਙ੍ਗੇ ਪਾਰਮਿਂ ਗਤਾ;

ਸਕਵਿਜ੍ਜਾਹੁਪਤ੍ਥਦ੍ਧਾ, ਹਿਮਵਨ੍ਤੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਤੁਸਿਤਾ ਕਾਯਾ, ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਮਹਾਯਸੋ;

ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ, ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਪਤਿਸ੍ਸਤੋ.

‘‘ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇ, ਦਸਸਹਸ੍ਸਿ ਕਮ੍ਪਥ;

ਅਨ੍ਧਾ ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਲਭਿਂਸੁ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਮ੍ਹਿ ਨਾਯਕੇ.

‘‘ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਂ ਪਕਮ੍ਪਿਤ੍ਥ, ਕੇਵਲਾ ਵਸੁਧਾ ਅਯਂ;

ਨਿਗ੍ਘੋਸਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾਨ, ਉਬ੍ਬਿਜ੍ਜਿਂਸੁ ਮਹਾਜਨਾ.

‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਜਨਾ ਸਮਾਗਮ੍ਮ, ਆਗਚ੍ਛੁਂ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕਂ;

ਵਸੁਧਾਯਂ ਪਕਮ੍ਪਿਤ੍ਥ, ਕਿਂ ਵਿਪਾਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਅਵਚਾਸਿਂ ਤਦਾ ਤੇਸਂ, ਮਾ ਭੇਥ ਨਤ੍ਥਿ ਵੋ ਭਯਂ;

ਵਿਸਟ੍ਠਾ ਹੋਥ ਸਬ੍ਬੇਪਿ, ਉਪ੍ਪਾਦੋਯਂ ਸੁਵਤ੍ਥਿਕੋ.

‘‘ਅਟ੍ਠਹੇਤੂਹਿ ਸਮ੍ਫੁਸ੍ਸ, ਵਸੁਧਾਯਂ ਪਕਮ੍ਪਤਿ;

ਤਥਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਓਭਾਸੋ ਵਿਪੁਲੋ ਮਹਾ.

‘‘ਅਸਂਸਯਂ ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠੋ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ;

ਸਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾਨ ਜਨਤਂ, ਪਞ੍ਚਸੀਲੇ ਕਥੇਸਹਂ.

‘‘ਸੁਤ੍ਵਾਨ ਪਞ੍ਚਸੀਲਾਨਿ, ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਞ੍ਚ ਦੁਲ੍ਲਭਂ;

ਉਬ੍ਬੇਗਜਾਤਾ ਸੁਮਨਾ, ਤੁਟ੍ਠਹਟ੍ਠਾ ਅਹਂਸੁ ਤੇ.

‘‘ਦ੍ਵੇਨਵੁਤੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯਾਕਰਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਵਾਰਣਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.