੫. ਮਾਤਙ੍ਗਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਤਿਸੀਤਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਾਤਙ੍ਗਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਂ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਹਿਮਵਨ੍ਤਸਮੀਪੇ ਮਹਤੋ ਜਾਤਸ੍ਸਰਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਮਹਤਿ ਨਾਗਭਵਨੇ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਨਾਗਰਾਜਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਨਾਗਭਵਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਆਕਾਸੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਸਮਣਿਨਾ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕੋਸਲਰਟ੍ਠੇ ਮਾਤਙ੍ਗਸ੍ਸ ਨਾਮ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਮਾਤਙ੍ਗਪੁਤ੍ਤੋਤ੍ਵੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਅਲਸਜਾਤਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ ਞਾਤਕੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਚ ਗਰਹਿਤੋ ‘‘ਸੁਖਜੀਵਿਨੋ ਇਮੇ ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ ਸੁਖਜੀਵਿਤਂ ਆਕਙ੍ਖਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਕਤਪਰਿਚਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਬਲਂ ਪਤ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਾਵਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੮.੮-੨੯) –

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਜਿਨੋ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ ਪਾਰਗੂ;

ਵਿਵੇਕਕਾਮੋ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਗਚ੍ਛਤੇ ਅਨਿਲਞ੍ਜਸੇ.

‘‘ਅਵਿਦੂਰੇ ਹਿਮਵਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਮਹਾਜਾਤਸ੍ਸਰੋ ਅਹੁ;

ਤਤ੍ਥ ਮੇ ਭਵਨਂ ਆਸਿ, ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਸਂਯੁਤਂ.

‘‘ਭਵਨਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ, ਅਦ੍ਦਸਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;

ਇਨ੍ਦੀਵਰਂਵ ਜਲਿਤਂ, ਆਦਿਤ੍ਤਂਵ ਹੁਤਾਸਨਂ.

‘‘ਵਿਚਿਨਂ ਨਦ੍ਦਸਂ ਪੁਪ੍ਫਂ, ਪੂਜਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨਾਯਕਂ;

ਸਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਅਵਨ੍ਦਿਂ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਅਹਂ.

‘‘ਮਮ ਸੀਸੇ ਮਣਿਂ ਗਯ੍ਹ, ਪੂਜਯਿਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;

ਇਮਾਯ ਮਣਿਪੂਜਾਯ, ਵਿਪਾਕੋ ਹੋਤੁ ਭਦ੍ਦਕੋ.

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਲੋਕਵਿਦੂ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੋ;

ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ ਠਿਤੋ ਸਤ੍ਥਾ, ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਥ.

‘‘ਸੋ ਤੇ ਇਜ੍ਝਤੁ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਲਭਸ੍ਸੁ ਵਿਪੁਲਂ ਸੁਖਂ;

ਇਮਾਯ ਮਣਿਪੂਜਾਯ, ਅਨੁਭੋਹਿ ਮਹਾਯਸਂ.

‘‘ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾਨ ਭਗਵਾ, ਜਲਜੁਤ੍ਤਮਨਾਮਕੋ;

ਅਗਮਾਸਿ ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠੋ, ਯਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਣੀਹਿਤਂ.

‘‘ਸਟ੍ਠਿਕਪ੍ਪਾਨਿ ਦੇਵਿਨ੍ਦੋ, ਦੇਵਰਜ੍ਜਮਕਾਰਯਿਂ;

ਅਨੇਕਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਅਹੋਸਹਂ.

‘‘ਪੁਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ ਸਰਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਦੇਵਭੂਤਸ੍ਸ ਮੇ ਸਤੋ;

ਮਣਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੇ ਮਯ੍ਹਂ, ਆਲੋਕਕਰਣੋ ਮਮਂ.

‘‘ਛਲ਼ਸੀਤਿਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਨਾਰਿਯੋ ਮੇ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ;

ਵਿਚਿਤ੍ਤਵਤ੍ਥਾਭਰਣਾ, ਆਮੁਕ੍ਕਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲਾ.

‘‘ਅਲ਼ਾਰਪਮ੍ਹਾ ਹਸੁਲਾ, ਸੁਸਞ੍ਞਾ ਤਨੁਮਜ੍ਝਿਮਾ;

ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ ਮਂ ਨਿਚ੍ਚਂ, ਮਣਿਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਸੋਣ੍ਣਮਯਾ ਮਣਿਮਯਾ, ਲੋਹਿਤਙ੍ਕਮਯਾ ਤਥਾ;

ਭਣ੍ਡਾ ਮੇ ਸੁਕਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਯਦਿਚ੍ਛਸਿ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਾ.

‘‘ਕੂਟਾਗਾਰਾ ਗਹਾ ਰਮ੍ਮਾ, ਸਯਨਞ੍ਚ ਮਹਾਰਹਂ;

ਮਮ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਯ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਦਿਚ੍ਛਕਂ.

‘‘ਲਾਭਾ ਤੇਸਂ ਸੁਲਦ੍ਧਞ੍ਚ, ਯੇ ਲਭਨ੍ਤਿ ਉਪਸ੍ਸੁਤਿਂ;

ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਓਸਧਂ ਸਬ੍ਬਪਾਣਿਨਂ.

‘‘ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਸੁਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਯੋਹਂ ਅਦਕ੍ਖਿ ਨਾਯਕਂ;

ਵਿਨਿਪਾਤਾ ਪਮੁਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ, ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਅਚਲਂ ਪਦਂ.

‘‘ਯਂ ਯਂ ਯੋਨੂਪਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਦੇਵਤ੍ਤਂ ਅਥ ਮਾਨੁਸਂ;

ਦਿਵਸਞ੍ਚੇਵ ਰਤ੍ਤਿਞ੍ਚ, ਆਲੋਕੋ ਹੋਤਿ ਮੇ ਸਦਾ.

‘‘ਤਾਯੇਵ ਮਣਿਪੂਜਾਯ, ਅਨੁਭੋਤ੍ਵਾਨ ਸਮ੍ਪਦਾ;

ਞਾਣਾਲੋਕੋ ਮਯਾ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਅਚਲਂ ਪਦਂ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਮਣਿਂ ਅਭਿਪੂਜਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਮਣਿਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਕੋਸਜ੍ਜਂ ਗਰਹਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਂ ਕਿਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ –

੨੩੧. ‘‘ਅਤਿਸੀਤਂ ਅਤਿਉਣ੍ਹਂ, ਅਤਿਸਾਯਮਿਦਂ ਅਹੁ;

ਇਤਿ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਕਮ੍ਮਨ੍ਤੇ, ਖਣਾ ਅਚ੍ਚੇਨ੍ਤਿ ਮਾਣਵੇ.

੨੩੨. ‘‘ਯੋ ਚ ਸੀਤਞ੍ਚ ਉਣ੍ਹਞ੍ਚ, ਤਿਣਾ ਭਿਯ੍ਯੋ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ;

ਕਰਂ ਪੁਰਿਸਕਿਚ੍ਚਾਨਿ, ਸੋ ਸੁਖਾ ਨ ਵਿਹਾਯਤਿ.

੨੩੩. ‘‘ਦਬ੍ਬਂ ਕੁਸਂ ਪੋਟਕਿਲਂ, ਉਸੀਰਂ ਮੁਞ੍ਜਪਬ੍ਬਜਂ;

ਉਰਸਾ ਪਨੁਦਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਵਿਵੇਕਮਨੁਬ੍ਰੂਹਯ’’ਨ੍ਤਿ. – ਗਾਥਾਤ੍ਤਯਮਾਹ;

ਤਤ੍ਥ ਅਤਿਸੀਤਨ੍ਤਿ ਹਿਮਪਾਤਵਦ੍ਦਲਾਦਿਨਾ ਅਤਿਵਿਯ ਸੀਤਂ, ਇਦਂ ਅਹੂਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਤਿਉਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਪਰਿਤਾਪਾਦਿਨਾ ਅਤਿਵਿਯ ਉਣ੍ਹਂ, ਉਭਯੇਨਪਿ ਉਤੁਵਸੇਨ ਕੋਸਜ੍ਜਵਤ੍ਥੁਮਾਹ. ਅਤਿਸਾਯਨ੍ਤਿ ਦਿਵਸਸ੍ਸ ਪਰਿਣਤਿਯਾ ਅਤਿਸਾਯਂ, ਸਾਯਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਪਾਤੋਪਿ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ, ਤਦੁਭਯੇਨ ਕਾਲਵਸੇਨ ਕੋਸਜ੍ਜਵਤ੍ਥੁਮਾਹ. ਇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਕਾਰੇਨ. ਏਤੇਨ ‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਅ. ਨਿ. ੮.੮੦; ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੩੪) ਵੁਤ੍ਤਂ ਕੋਸਜ੍ਜਵਤ੍ਥੁਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਕਮ੍ਮਨ੍ਤੇਤਿ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਯੋਗਕਮ੍ਮਨ੍ਤੇ. ਖਣਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਾਦਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਸ੍ਸ ਓਕਾਸਾ. ਅਚ੍ਚੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਮਾਣਵੇਤਿ ਸਤ੍ਤੇ. ਤਿਣਾ ਭਿਯ੍ਯੋ ਨ ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ ਤਿਣਤੋ ਉਪਰਿ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਤਿਣਂ ਵਿਯ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਸੀਤੁਣ੍ਹਾਨਿ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਰੋਤਿ. ਕਰਨ੍ਤਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਪੁਰਿਸਕਿਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਵੀਰਪੁਰਿਸੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ ਅਤ੍ਤਹਿਤਪਰਹਿਤਾਨਿ. ਸੁਖਾਤਿ ਸੁਖਤੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਤਿਯਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ.

ਮਾਤਙ੍ਗਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.