੪. ਧਨਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸੁਖਞ੍ਚੇ ਜੀਵਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛੇਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਧਨਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਨਲ਼ਮਾਲਾਯ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਧਨਿਯੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਕਮ੍ਮੇਨ ਜੀਵਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਸਤ੍ਥਾ ਧਨਿਯਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਸਾਲਾਯਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਛਧਾਤੁਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੪੨ ਆਦਯੋ) ਦੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਕਤਕਿਚ੍ਚੋ ਅਹੋਸਿ. ਧਨਿਯੋ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਭਾਵਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਂ ਵਤ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨਂ, ਯਤ੍ਥ ਏਕਰਤ੍ਤਿਪਰਿਚਯੇਨਾਪਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ’’ਤਿ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕੁਟਿਮਣ੍ਡਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਕੁਟਿਕਰਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਭਗਵਤਾ ਗਰਹਿਤੋ ਸਙ੍ਘਿਕੇ ਸੇਨਾਸਨੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੮.੧-੭) –

‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਂ;

ਵਿਪਿਨਗ੍ਗੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ, ਅਦ੍ਦਸਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਨਲ਼ਮਾਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੋ ਚ ਤਾਵਦੇ;

ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਾਸਿਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਓਘਤਿਣ੍ਣਮਨਾਸਵਂ.

‘‘ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਨਲ਼ਮਾਲਮਪੂਜਯਿਂ;

ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਂ ਮਹਾਵੀਰਂ, ਸਬ੍ਬਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਕਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਮਾਲਮਭਿਰੋਪਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਯੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧੁਤਙ੍ਗਸਮਾਧਾਨੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਕ੍ਕਂਸੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਭਤ੍ਤਾਦਿਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਵਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਓਵਾਦਦਾਨਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ –

੨੨੮. ‘‘ਸੁਖਞ੍ਚੇ ਜੀਵਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛੇ, ਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਪੇਕ੍ਖਵਾ;

ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਨਾਤਿਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਚੀਵਰਂ ਪਾਨਭੋਜਨਂ.

੨੨੯. ਸੁਖਞ੍ਚੇ ਜੀਵਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛੇ, ਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਪੇਕ੍ਖਵਾ;

ਅਹਿ ਮੂਸਿਕਸੋਬ੍ਭਂਵ, ਸੇਵੇਥ ਸਯਨਾਸਨਂ.

੨੩੦. ਸੁਖਞ੍ਚੇ ਜੀਵਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛੇ, ਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਪੇਕ੍ਖਵਾ;

ਇਤਰੀਤਰੇਨ ਤੁਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਏਕਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਾਵਯੇ’’ਤਿ. – ਤਿਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਸੁਖਞ੍ਚੇ ਜੀਵਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛੇ, ਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਪੇਕ੍ਖਵਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਸਮਣਭਾਵੇ ਅਪੇਕ੍ਖਵਾ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਤਿਬ੍ਬਗਾਰਵੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਜੀਵਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਚੇ, ਅਨੇਸਨਂ ਪਹਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਸੁਖੇਨ ਸਚੇ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਨਾਤਿਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਚੀਵਰਂ ਪਾਨਭੋਜਨਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਤੋ ਆਭਤਂ ਚੀਵਰਂ ਆਹਾਰਂ ਨ ਅਵਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਲਾਭੋ ਨਾਮ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੋ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਜੀਵਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸਮ੍ਭਵੇਨ ਸਾਮਞ੍ਞਸੁਖਂ ਹਤ੍ਥਗਤਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਹਿ ਮੂਸਿਕਸੋਬ੍ਭਂਵਾਤਿ ਅਹਿ ਵਿਯ ਮੂਸਿਕਾਯ ਖਤਬਿਲਂ ਸੇਵੇਥ ਸੇਵੇਯ੍ਯ ਸੇਨਾਸਨਂ. ਯਥਾ ਨਾਮ ਸਪ੍ਪੋ ਸਯਮਤ੍ਤਨੋ ਆਸਯਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਮੂਸਿਕਾਯ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਕਤੇ ਆਸਯੇ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਕਾਮਂ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਯਂ ਸੇਨਾਸਨਕਰਣਾ ਸਂਕਿਲੇਸਂ ਅਨਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਦਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਵੁਤ੍ਤੇ ਚ ਪਚ੍ਚਯੇ ਯਥਾਲਾਭਸਨ੍ਤੋਸੇਨੇਵ ਸਾਮਞ੍ਞਸੁਖਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਇਤਰੀਤਰੇਨ ਤੁਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ, ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਹੀਨੇਨ ਵਾ ਪਣੀਤੇਨ ਵਾ ਯਥਾਲਦ੍ਧੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਸਨ੍ਤੋਸਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਦਭਾਵਂ, ਤਞ੍ਹਿ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਵਜ੍ਜਂ ਸਬ੍ਬਂ ਲੋਕਿਯਸੁਖਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸੁਖਞ੍ਚ ਹਤ੍ਥਗਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਹਿ ਝਾਯਨ੍ਤੋ, ਪਪ੍ਪੋਤਿ ਵਿਪੁਲਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੫੨; ਧ. ਪ. ੨੭).

ਧਨਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.