੧੩. ਅਭਿਭੂਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸੁਣਾਥ ਞਾਤਯੋ ਸਬ੍ਬੇਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਭਿਭੂਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਵੇਸ੍ਸਭੁਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਤਾਦਿਸੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਸਾਸਨੇ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਤਸ੍ਸ ਧਾਤੁਂ ਗਹੇਤੁਂ ਮਹਾਜਨੇ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇ ਸਯਂ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਗਨ੍ਧੋਦਕੇਨ ਚਿਤਕਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵੇਠਪੁਰਨਗਰੇ ਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਭੂਤੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਪਿਤੁ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸਮਯੇ ਭਗਵਾ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਤਂ ਨਗਰਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤਤੋ ਸੋ ਰਾਜਾ ‘‘ਭਗਵਾ ਕਿਰ ਮਮ ਨਗਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਦਿਵਸੇ ਮਹਾਦਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸਿ. ਭਗਵਾ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ ਤਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੂਪਂ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋਯੇਵ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਪ੍ਪਸਾਦੋ ਰਜ੍ਜਂ ਪਹਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੭.੧੧-੧੫) –

‘‘ਦਯ੍ਹਮਾਨੇ ਸਰੀਰਮ੍ਹਿ, ਵੇਸ੍ਸਭੁਸ੍ਸ ਮਹੇਸਿਨੋ;

ਗਨ੍ਧੋਦਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਚਿਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪਯਿਂ ਅਹਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਚਿਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪਯਿਂ ਅਹਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਗਨ੍ਧੋਦਕਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖੇਨ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਸ ਞਾਤਕਾ ਅਮਚ੍ਚਾ ਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾ ਨਾਗਰਾ ਜਾਨਪਦਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਕਸ੍ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਅਮ੍ਹੇ ਅਨਾਥੇ ਕਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ ਪਰਿਦੇਵਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਤੇ ਞਾਤਿਪਮੁਖੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਕਾਰਣਵਿਭਾਵਨਮੁਖੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ –

੨੫੫. ‘‘ਸੁਣਾਥ ਞਾਤਯੋ ਸਬ੍ਬੇ, ਯਾਵਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਸਮਾਗਤਾ;

ਧਮ੍ਮਂ ਵੋ ਦੇਸਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਜਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ.

੨੫੬. ‘‘ਆਰਮ੍ਭਥ ਨਿਕ੍ਕਮਥ, ਯੁਞ੍ਜਥ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ;

ਧੁਨਾਥ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਸੇਨਂ, ਨਲ਼ਾਗਾਰਂਵ ਕੁਞ੍ਜਰੋ.

੨੫੭. ‘‘ਯੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਹਸ੍ਸਤਿ;

ਪਹਾਯ ਜਾਤਿਸਂਸਾਰਂ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. – ਤਿਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਸੁਣਾਥਾਤਿ ਨਿਸਾਮੇਥ, ਇਦਾਨਿ ਮਯਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਓਹਿਤਸੋਤਾ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰੇਨ ਉਪਧਾਰੇਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਞਾਤਯੋਤਿ ਞਾਤੀ ਪਮੁਖੇ ਕਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਆਲਪਨਂ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਯਾਵਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਸਮਾਗਤਾ’’ਤਿ, ਯਾਵਨ੍ਤੋ ਯਤ੍ਤਕਾ ਏਤ੍ਥ ਸਮਾਗਮੇ, ਏਤਿਸ੍ਸਂ ਵਾ ਮਮ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਸਮਾਗਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸੁਣਾਥਾ’’ਤਿ ਸਵਨਾਣਤ੍ਤਿਕਵਚਨਂ ਕਤਂ, ਤਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਵੋ ਦੇਸਯਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾ ਜਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੇਸੇਤੁਂ ਆਰਭਿ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਾ ਜਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿ ਨਾਮੇਸਾ ਗਬ੍ਭੋਕ੍ਕਨ੍ਤਿਮੂਲਕਾਦਿਭੇਦਸ੍ਸ ਜਰਾਦਿਭੇਦਸ੍ਸ ਚ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾ. ਸਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਅਤਿਵਿਯ ਦੁਕ੍ਖਾ.

ਤਸ੍ਸਾ ਪਨ ਜਾਤਿਯਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਤ੍ਥਂ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਕਰਣੀਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਆਰਮ੍ਭਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਰਮ੍ਭਥਾਤਿ ਆਰਮ੍ਭਧਾਤੁਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵੀਰਿਯਂ ਕਰੋਥ. ਨਿਕ੍ਕਮਥਾਤਿ ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨਿਕ੍ਕਮਧਾਤੁਸਙ੍ਖਾਤਂ ਤਦੁਤ੍ਤਰਿਂ ਵੀਰਿਯਂ ਕਰੋਥ. ਯੁਞ੍ਜਥ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸੀਲਸਂਵਰੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਤਾ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਨਂ ਜਾਗਰਿਯਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਭਨਿਕ੍ਕਮਧਾਤੁਯੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਭੂਤਾ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤੇ ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨੇ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਹੋਥ. ਧੁਨਾਥ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਸੇਨਂ, ਨਲ਼ਾਗਾਰਂਵ ਕੁਞ੍ਜਰੋਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾ ਚ ਤੇਧਾਤੁਇਸ੍ਸਰਸ੍ਸ ਮਚ੍ਚੁਰਾਜਸ੍ਸ ਵਸਂ ਸਤ੍ਤੇ ਨੇਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸੇਨਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਬਲਂ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਯਥਾ ਨਾਮ ਥਾਮਬਲੂਪਪਨ੍ਨੋ ਕੁਞ੍ਜਰੋ ਨਲ਼ੇਹਿ ਕਤਂ ਅਗਾਰਂ ਖਣੇਨੇਵ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਕਿਲੇਸਗਣਂ ਧੁਨਾਥ ਵਿਧਮਥ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਵਂ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਂਸਿਕੋ ਜਾਤਿਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੋ ਇਮਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਅਭਿਭੂਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.