੧੪. ਗੋਤਮਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਂਸਰਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਗੋਤਮਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਂ ਕਿਰ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਿਖਿਮ੍ਹਿ ਭਗਵਤਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤਕਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਪੂਜੇਨ੍ਤੇਸੁ ਅਟ੍ਠਹਿ ਚਮ੍ਪਕਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਚਿਤਕਂ ਪੂਜੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਕ੍ਯਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਗੋਤਮੋਤਿ ਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ ਅਭਿਲਕ੍ਖਿਤਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਞਾਤਿਸਮਾਗਮੇ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੭.੬-੧੦) –

‘‘ਝਾਯਮਾਨਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ, ਸਿਖਿਨੋ ਲੋਕਬਨ੍ਧੁਨੋ;

ਅਟ੍ਠ ਚਮ੍ਪਕਪੁਪ੍ਫਾਨਿ, ਚਿਤਕਂ ਅਭਿਰੋਪਯਿਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਰੋਪਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਚਿਤਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖੇਨ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਞਾਤਕੇਹਿ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਹੇ ਪਹਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਂਸਾਰੇ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਨੁਭੂਤਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚੇਵ ਇਦਾਨਿ ਅਧਿਗਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਞ੍ਚ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ –

੨੫੮. ‘‘ਸਂਸਰਞ੍ਹਿ ਨਿਰਯਂ ਅਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਂ, ਪੇਤਲੋਕਮਗਮਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ;

ਦੁਕ੍ਖਮਮ੍ਹਿਪਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਂ, ਨੇਕਧਾ ਹਿ ਵੁਸਿਤਂ ਚਿਰਂ ਮਯਾ.

੨੫੯. ‘‘ਮਾਨੁਸੋਪਿ ਚ ਭਵੋਭਿਰਾਧਿਤੋ, ਸਗ੍ਗਕਾਯਮਗਮਂ ਸਕਿਂ ਸਕਿਂ;

ਰੂਪਧਾਤੁਸੁ ਅਰੂਪਧਾਤੁਸੁ, ਨੇਵਸਞ੍ਞਿਸੁ ਅਸਞ੍ਞਿਸੁਟ੍ਠਿਤਂ.

੨੬੦. ‘‘ਸਮ੍ਭਵਾ ਸੁਵਿਦਿਤਾ ਅਸਾਰਕਾ, ਸਙ੍ਖਤਾ ਪਚਲਿਤਾ ਸਦੇਰਿਤਾ;

ਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਮਹਮਹਤ੍ਤਸਮ੍ਭਵਂ, ਸਨ੍ਤਿਮੇਵ ਸਤਿਮਾ ਸਮਜ੍ਝਗ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਤੀਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਂਸਰਨ੍ਤਿ ਅਨਾਦਿਮਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸੇਹਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਗਤੀਸੁ ਚਵਨੁਪਪਾਤਵਸੇਨ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹੀਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਨਿਰਯਂ ਅਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਜੀਵਾਦਿਕਂ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ ਮਹਾਨਿਰਯਂ, ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾਦਿਕਂ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਂ ਉਸ੍ਸਦਨਿਰਯਞ੍ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਉਪਗਚ੍ਛਿਂ. ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਇਧਾਪਿ ਆਨੇਤਬ੍ਬਂ. ਪੇਤਲੋਕਨ੍ਤਿ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਂ, ਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਾਦਿਭੇਦਂ ਪੇਤਤ੍ਤਭਾਵਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਗਮਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਉਪਗਚ੍ਛਿਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਂ. ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਨ੍ਤਿ ਅਪਰਾਪਰਂ. ਦੁਕ੍ਖਮਮ੍ਹਿਪੀਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਤਿਖਿਣਕਸਾਪਤੋਦਾਭਿਘਾਤਾਦਿਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੁਸ੍ਸਹਾਯਪਿ. ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਹੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਮਮ੍ਹਿਪੀ’’ਤਿ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਨ੍ਤਿ ਮਿਗਪਕ੍ਖਿਆਦਿਭੇਦਾਯ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਂ. ਨੇਕਧਾ ਹੀਤਿ ਓਟ੍ਠਗੋਣਗਦ੍ਰਭਾਦਿਵਸੇਨ ਚੇਵ ਕਾਕਬਲਾਕਕੁਲਲਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਂ ਅਨੇਕਵਾਰਞ੍ਚ ਚਿਰਂ ਦੀਘਮਦ੍ਧਾਨਂ ਮਯਾ ਵੁਸਿਤਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਉਤ੍ਰਸ੍ਤਮਾਨਸਤਾਦਿਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭੂਤਂ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸਤ੍ਤੋ ਮਹਾਮੂਲ਼੍ਹਤਾਯ ਚਿਰਤਰਂ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਇਧ ‘‘ਚਿਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਮਾਨੁਸੋਪਿ ਚ ਭਵੋਭਿਰਾਧਿਤੋਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਭਾਵੋਪਿ ਮਯਾ ਤਾਦਿਸੇਨ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮੁਨਾ ਸਮਵਾਯੇਨ ਅਭਿਰਾਧਿਤੋ ਸਾਧਿਤੋ ਅਧਿਗਤੋ. ਕਾਣਕਚ੍ਛਪੋਪਮਸੁਤ੍ਤਮੇਤ੍ਥ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੫੨; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੧੧੭) ਉਦਾਹਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਗ੍ਗਕਾਯਮਗਮਂ ਸਕਿਂ ਸਕਿਨ੍ਤਿ ਸਗ੍ਗਗਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਕਾਯਂ ਸਕਿਂ ਸਕਿਂ ਕਦਾਚਿ ਕਦਾਚਿ ਉਪਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਅਗਚ੍ਛਿਂ. ਰੂਪਧਾਤੁਸੂਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭਵਗ੍ਗਪਰਿਯੋਸਾਨੇਸੁ ਰੂਪਭਵੇਸੁ ਅਰੂਪਧਾਤੁਸੂਤਿ ਅਰੂਪਭਵੇਸੁ. ਨੇਵਸਞ੍ਞਿਸੁ ਅਸਞ੍ਞਿਸੁਟ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੂਸੁ ਚ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਞ੍ਞੀਸੁ ਏਵ, ਅਥ ਖੋ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀਸੁ ਅਸਞ੍ਞੀਸੁ ਚ ਉਪਪਜ੍ਜ ਠਿਤਂ ਮਯਾਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਨੇਵਸਞ੍ਞਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਹੇਤ੍ਥ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀਭਵੋ ਗਹਿਤੋ. ਯਦਿਪਿਮੇ ਦ੍ਵੇ ਭਵਾ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੁਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਪਨ ਇਤੋ ਬਾਹਿਰਕਾ ਤਤ੍ਥ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਿਨੋ ਭਵਵਿਮੋਕ੍ਖਸਞ੍ਞਿਨੋ ਚ, ਤੇਸਂ ਤਸ੍ਸਾ ਸਞ੍ਞਾਯ ਮਿਚ੍ਛਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਏਵਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਭਵਮੂਲਸ੍ਸ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਨਾਦਿਮਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਾਨੁਭਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਦੁਪਚ੍ਛੇਦੇਨ ਵਿਵਟ੍ਟਸੁਖਾਨੁਭਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮ੍ਭਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਭਵਾਤਿ ਭਵਾ. ਕਾਮਭਵਾਦਯੋ ਏਵ ਹਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇਨ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਇਧ ਸਮ੍ਭਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸੁਵਿਦਿਤਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਸਹਿਤਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਦਿਤਾ. ਅਸਾਰਕਾਤਿਆਦਿ ਤੇਸਂ ਵਿਦਿਤਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਸਾਰਕਾਤਿ ਨਿਚ੍ਚਸਾਰਾਦਿਸਾਰਰਹਿਤਾ. ਸਙ੍ਖਤਾਤਿ ਸਮੇਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭੁਯ੍ਯ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਕਤਾ. ਪਚਲਿਤਾਤਿ ਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ਏਵ ਉਪ੍ਪਾਦਜਰਾਦੀਹਿ ਪਕਾਰਤੋ ਚਲਿਤਾ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਾ. ਸਦੇਰਿਤਾਤਿ ਸਦਾ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਭਙ੍ਗੇਨ ਏਰਿਤਾ, ਇਤ੍ਤਰਾ ਭਙ੍ਗਗਾਮਿਨੋ ਪਭਙ੍ਗੁਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਮਹਮਤ੍ਤਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਖਤਸਭਾਵਂ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਭਵਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਮ੍ਭੂਤਂ ਅਤ੍ਤਾਯਤ੍ਤਂ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਵਸੇਨ ਅਪਰਾਯਤ੍ਤਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਅਹਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਂ ਸਨ੍ਤਿਮੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਸਤਿਯਾ ਸਤਿਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮਜ੍ਝਗਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਿਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ. ਏਵਂ ਥੇਰੋ ਞਾਤਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ.

ਗੋਤਮਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.