੨. ਉਦਾਯਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਦਾਯਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਉਦਾਯੀਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਞਾਤਿਸਮਾਗਮੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤਯੋ ਹਿ ਇਮੇ ਉਦਾਯਿਤ੍ਥੇਰਾ ਅਮਚ੍ਚਪੁਤ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਆਗਤੋ ਕਾਲ਼ੁਦਾਯੀ, ਕੋਵਰਿਯਪੁਤ੍ਤੋ ਲਾਲੁਦਾਯੀ, ਅਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪੁਤ੍ਤੋ ਮਹਾਉਦਾਯੀਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਸੇਤਵਾਰਣਂ ਸਬ੍ਬਾਲਙ੍ਕਾਰਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਂ ਮਹਾਜਨੇਨ ਪਸਂਸਿਯਮਾਨਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਾਗੋਪਮਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ (ਅ. ਨਿ. ੬.੪੩) ਦੇਸਿਤੇ ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਣਬਲਾਨੁਰੂਪਂ ਸਤ੍ਥੁ ਗੁਣੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ, ਬੁਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਸਮੁਸ੍ਸਾਹਿਤਮਾਨਸੋ ‘‘ਅਯਂ ਮਹਾਜਨੋ ਇਮਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਂ ਨਾਗਂ ਪਸਂਸਤਿ, ਨ ਬੁਦ੍ਧਮਹਾਨਾਗਂ. ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਬੁਦ੍ਧਮਹਾਗਨ੍ਧਹਤ੍ਥਿਨੋ ਗੁਣੇ ਪਾਕਟੇ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਥੋਮੇਨ੍ਤੋ –
੬੮੯. ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਅਤ੍ਤਦਨ੍ਤਂ ਸਮਾਹਿਤਂ;
ਇਰਿਯਮਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਥੇ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੂਪਸਮੇ ਰਤਂ.
੬੯੦. ‘‘ਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ ਪਾਰਗੁਂ;
ਦੇਵਾਪਿ ਤਂ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਮੇ ਅਰਹਤੋ ਸੁਤਂ.
੬੯੧. ‘‘ਸਬ੍ਬਸਂਯੋਜਨਾਤੀਤਂ, ਵਨਾ ਨਿਬ੍ਬਨਮਾਗਤਂ;
ਕਾਮੇਹਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਰਤਂ, ਮੁਤ੍ਤਂ ਸੇਲਾਵ ਕਞ੍ਚਨਂ.
੬੯੨. ‘‘ਸ ਵੇ ਅਚ੍ਚਰੁਚਿ ਨਾਗੋ, ਹਿਮਵਾਵਞ੍ਞੇ ਸਿਲੁਚ੍ਚਯੇ;
ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਨਾਗਨਾਮਾਨਂ, ਸਚ੍ਚਨਾਮੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ.
੬੯੩. ‘‘ਨਾਗਂ ਵੋ ਕਿਤ੍ਤਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨ ਹਿ ਆਗੁਂ ਕਰੋਤਿ ਸੋ;
ਸੋਰਚ੍ਚਂ ਅਵਿਹਿਂਸਾ ਚ, ਪਾਦਾ ਨਾਗਸ੍ਸ ਤੇ ਦੁਵੇ.
੬੯੪. ‘‘ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ, ਚਰਣਾ ਨਾਗਸ੍ਸ ਤੇਪਰੇ;
ਸਦ੍ਧਾਹਤ੍ਥੋ ਮਹਾਨਾਗੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਸੇਤਦਨ੍ਤਵਾ.
੬੯੫. ‘‘ਸਤਿ ਗੀਵਾ ਸਿਰੋ ਪਞ੍ਞਾ, ਵੀਮਂਸਾ ਧਮ੍ਮਚਿਨ੍ਤਨਾ;
ਧਮ੍ਮਕੁਚ੍ਛਿਸਮਾਵਾਸੋ, ਵਿਵੇਕੋ ਤਸ੍ਸ ਵਾਲਧਿ.
੬੯੬. ‘‘ਸੋ ਝਾਯੀ ਅਸ੍ਸਾਸਰਤੋ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤੋ;
ਗਚ੍ਛਂ ਸਮਾਹਿਤੋ ਨਾਗੋ, ਠਿਤੋ ਨਾਗੋ ਸਮਾਹਿਤੋ.
੬੯੭. ‘‘ਸਯਂ ਸਮਾਹਿਤੋ ਨਾਗੋ, ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਪਿ ਸਮਾਹਿਤੋ;
ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਂਵੁਤੋ ਨਾਗੋ, ਏਸਾ ਨਾਗਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਦਾ.
੬੯੮. ‘‘ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਾਨਿ, ਸਾਵਜ੍ਜਾਨਿ ਨ ਭੁਞ੍ਜਤਿ;
ਘਾਸਮਚ੍ਛਾਦਨਂ ਲਦ੍ਧਾ, ਸਨ੍ਨਿਧਿਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਯਂ.
੬੯੯. ‘‘ਸਂਯੋਜਨਂ ਅਣੁਂ ਥੂਲਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਛੇਤ੍ਵਾਨ ਬਨ੍ਧਨਂ;
ਯੇਨ ਯੇਨੇਵ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਨਪੇਕ੍ਖੋਵ ਗਚ੍ਛਤਿ.
੭੦੦. ‘‘ਯਥਾਪਿ ਉਦਕੇ ਜਾਤਂ, ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਂ ਪਵਡ੍ਢਤਿ;
ਨੋਪਲਿਪ੍ਪਤਿ ਤੋਯੇਨ, ਸੁਚਿਗਨ੍ਧਂ ਮਨੋਰਮਂ.
੭੦੧. ‘‘ਤਥੇਵ ਚ ਲੋਕੇ ਜਾਤੋ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਵਿਹਰਤਿ;
ਨੋਪਲਿਪ੍ਪਤਿ ਲੋਕੇਨ, ਤੋਯੇਨ ਪਦੁਮਂ ਯਥਾ.
੭੦੨. ‘‘ਮਹਾਗਿਨਿ ਪਜ੍ਜਲਿਤੋ, ਅਨਾਹਾਰੋਪਸਮ੍ਮਤਿ;
ਅਙ੍ਗਾਰੇਸੁ ਚ ਸਨ੍ਤੇਸੁ, ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ.
੭੦੩. ‘‘ਅਤ੍ਥਸ੍ਸਾਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨੀ, ਉਪਮਾ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਦੇਸਿਤਾ;
ਵਿਞ੍ਞਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਨਾਗਾ, ਨਾਗਂ ਨਾਗੇਨ ਦੇਸਿਤਂ.
੭੦੪. ‘‘ਵੀਤਰਾਗੋ ਵੀਤਦੋਸੋ, ਵੀਤਮੋਹੋ ਅਨਾਸਵੋ;
ਸਰੀਰਂ ਵਿਜਹਂ ਨਾਗੋ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਿਸ੍ਸਤ੍ਯਨਾਸਵੋ’’ਤਿ. – ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;
ਤਤ੍ਥ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਨ੍ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਭੂਤਂ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ; ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਾ ਪਤ੍ਤਂ. ਸਤ੍ਥਾ ਹਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਾਧਿਗਮੇਨ ਸਬ੍ਬਗਤਿਵਿਮੁਤ੍ਤੋਪਿ ਚਰਿਮਤ੍ਤਭਾਵੇ ਗਹਿਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸੋ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੋਹਰੀਯਤੀਤਿ. ਗੁਣਵਸੇਨ ਪਨ ਦੇਵਾਨਂ ਅਤਿਦੇਵੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਅਤਿਬ੍ਰਹ੍ਮਾ. ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਸਯਮੇਵ ਬੁਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਵਨ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਤਦਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾਯੇਵ ਦਨ੍ਤਂ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨਾਯੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਚਕ੍ਖੁਤੋਪਿ…ਪੇ… ਮਨਤੋਪਿ ਉਤ੍ਤਮੇਨ ਦਮਥੇਨ ਦਨ੍ਤੋ. ਸਮਾਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਵਿਧੇਨ ਸਮਾਧਿਨਾ ਮਗ੍ਗਫਲਸਮਾਧਿਨਾ ਚ ਸਮਾਹਿਤਂ. ਇਰਿਯਮਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਥੇਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਪਥੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮੇ ਵਾ ਸੇਟ੍ਠੇ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਥੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਗਵਾ ਨ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਥੇ ਇਰਿਯਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਇਰਿਯਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਪਨ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਤਞ੍ਚ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਇਰਿਯਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੂਪਸਮੇ ਰਤਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਸਮਹੇਤੁਭੂਤੇ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੇ, ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ, ਅਭਿਰਤਂ. ਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ ਪਾਰਗੁਨ੍ਤਿ ਯਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਰਗੂ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਾਰਗੂ, ਪਹਾਨਪਾਰਗੂ, ਭਾਵਨਾਪਾਰਗੂ, ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਪਾਰਗੂ, ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਾਰਗੂਤਿ ਛਧਾ ਪਾਰਗੁਂ ਪਰਮੁਕ੍ਕਂਸਗਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਖਤ੍ਤਿਯਪਣ੍ਡਿਤਾਦਯੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੂਜੇਨ੍ਤਾ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਮਨਸਾ ਚ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਾ ਤਪ੍ਪੋਣਾ ਤਪ੍ਪਬ੍ਭਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਦੇਵਾਪਿ ਤਂ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਏਵ, ਅਥ ਖੋ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਦੇਵਾਪਿ ਤਂ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਮੇ ਅਰਹਤੋ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਮਯਾ ਆਰਕਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਅਰਹਤੋ, ਭਗਵਤੋ, ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਆਦੀਨਞ੍ਚ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਵਦਨ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਏਵਂ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਸਬ੍ਬਸਂਯੋਜਨਾਤੀਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਦਸਪਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਯਥਾਰਹਂ ਚਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗੇਹਿ ਸਹ ਵਾਸਨਾਯ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਵਨਾ ਨਿਬ੍ਬਨਮਾਗਤਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਵਨਤੋ ਤਬ੍ਬਿਰਹਿਤਂ ਨਿਬ੍ਬਨਂ ਉਪਗਤਂ. ਕਾਮੇਹਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਰਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਾਮੇਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦਿਭੇਦੇ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਅਭਿਰਤਂ. ਮੁਤ੍ਤਂ ਸੇਲਾਵ ਕਞ੍ਚਨਨ੍ਤਿ ਅਸਾਰਤੋ ਨਿਸ੍ਸਟਸਾਰਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਸੇਲਤੋ ਨਿਸ੍ਸਟਕਞ੍ਚਨਸਦਿਸਂ ਦੇਵਾਪਿ ਤਂ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਸ ਵੇ ਅਚ੍ਚਰੁਚਿ ਨਾਗੋਤਿ ਸੋ ਏਕਂਸਤੋ ਆਗੁਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਪੁਨਬ੍ਭਵਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ; ਨਾਗੋ ਵਿਯ ਬਲਵਾਤਿ. ‘‘ਨਾਗੋ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਅਚ੍ਚਰੁਚੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯਰੁਚਿਯਾ ਞਾਣਰੁਚਿਯਾ ਚ ਸਦੇਵਕਂ ਲੋਕਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰੁਚਿ, ਸੋਭਿ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ਹਿਮਵਾਵਞ੍ਞੇ ਸਿਲੁਚ੍ਚਯੇ, ਯਥਾ ਹਿ ਹਿਮਵਾ ਪਬ੍ਬਤਰਾਜਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਥਿਰਗਰੁਮਹਾਸਾਰਭਾਵਾਦੀਹਿ ਗੁਣੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਅਤਿਰੋਚਤਿ, ਏਵਂ ਅਤਿਰੋਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਨਾਗਨਾਮਾਨਨ੍ਤਿ ਅਹਿਨਾਗਹਤ੍ਥਿਨਾਗਪੁਰਿਸਨਾਗਾਨਂ, ਸੇਖਾਸੇਖਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਨਾਗਾਨਂ ਵਾ. ਸਚ੍ਚਨਾਮੋਤਿ ਸਚ੍ਚੇਨੇਵ ਨਾਗਨਾਮੋ. ਤਂ ਪਨ ਸਚ੍ਚਨਾਮਤਂ ‘‘ਨ ਹਿ ਆਗੁਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਯਮੇਵ ਵਕ੍ਖਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਬੁਦ੍ਧਨਾਗਂ ਅਵਯਵਤੋ ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਨਾਮਤੋ ਤਾਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਹਿ ਆਗੁਂ ਕਰੋਤਿ ਸੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਸ੍ਮਾ ਆਗੁਂ, ਪਾਪਂ, ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਗੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋਰਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸੀਲਂ. ਅਵਿਹਿਂਸਾਤਿ ਕਰੁਣਾ. ਤਦੁਭਯਂ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਗੁਣਰਾਸਿਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਨ੍ਤਿ, ਕਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਨਾਗਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਪਾਦਭਾਵੋ ਤਸ੍ਸ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਾਦਾ ਨਾਗਸ੍ਸ ਤੇ ਦੁਵੇ’’ਤਿ.
ਅਪਰਪਾਦਭਾਵੇਨ ਵਦਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ, ਚਰਣਾ ਨਾਗਸ੍ਸ ਤੇਪਰੇ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਤ੍ਯਾਪਰੇ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਤੇ ਅਪਰੇਤ੍ਵੇਵ ਪਦਵਿਭਾਗੋ. ਅਨਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਦਾਨੇ ਸਦ੍ਧਾ ਹਤ੍ਥੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਹਤ੍ਥੋ. ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵੇਦਨਾ ਞਾਣਪ੍ਪਭੇਦਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਸੇਤਦਨ੍ਤਾ ਤੇ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਸੇਤਦਨ੍ਤਵਾ.
ਉਤ੍ਤਮਙ੍ਗਂ ਪਞ੍ਞਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤਿ ਗੀਵਾ ਸਿਰੋ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ਵੀਮਂਸਾ ਧਮ੍ਮਚਿਨ੍ਤਨਾਤਿ ਯਥਾ ਖਾਦਿਤਬ੍ਬਾਖਾਦਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸੋਣ੍ਡਾਯ ਪਰਾਮਸਨਂ ਘਾਯਨਞ੍ਚ ਹਤ੍ਥਿਨਾਗਸ੍ਸ ਵੀਮਂਸਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਨਾਗਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮਚਿਨ੍ਤਨਾ ਵੀਮਂਸਾ. ਸਮਾ ਵਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ, ਸਮਾਵਾਸੋ, ਭਾਜਨਂ ਕੁਚ੍ਛਿ ਏਵ ਸਮਾਵਾਸੋ, ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਮਥਾਨਂ ਆਧਾਨਭਾਵਤੋ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਕੁਚ੍ਛਿਸਮਾਵਾਸੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਧਮ੍ਮਕੁਚ੍ਛਿਸਮਾਵਾਸੋ. ਵਿਵੇਕੋਤਿ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕੋ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਨਾਗਸ੍ਸ. ਵਾਲਧਿ, ਪਰਿਯੋਸਾਨਙ੍ਗਭਾਵਤੋ.
ਝਾਯੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨੇਨ ਚ ਝਾਯਨਸੀਲੋ. ਅਸ੍ਸਾਸਰਤੋਤਿ ਪਰਮਸ੍ਸਾਸਭੂਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਰਤੋ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤੋਤਿ ਵਿਸਯਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮਾਹਿਤੋ ਤਦਿਦਂ ਸਮਾਧਾਨਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਬ੍ਬਕਾਲਿਕਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਗਚ੍ਛਂ ਸਮਾਹਿਤੋ ਨਾਗੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਸਵਾਸਨਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਵਿਕ੍ਖੇਪਾਭਾਵਤੋ ਨਿਚ੍ਚਂ ਸਮਾਹਿਤੋਵ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਯਂ ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਸਮਾਹਿਤੋਵ ਕਪ੍ਪੇਸੀਤਿ.
ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ, ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਗੋਚਰੇ, ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਦ੍ਵਾਰੇ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਿਹਿਤਵੁਤ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੫). ਏਸਾ ਨਾਗਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਦਾਤਿ ਏਸਾ ‘‘ਨ ਹਿ ਆਗੁਂ ਕਰੋਤਿ ਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਏਵ ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਗਨ੍ਧਹਤ੍ਥਿਨੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਗੁਣਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ.
ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਾਨੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਜੀਵਸ੍ਸ ਉਕ੍ਕਂਸਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਅਗਰਹਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਵਾਸਨਾਨਞ੍ਚ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾਨਿ ਗਰਹਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਨ ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਚ ਸਨ੍ਨਿਧਿਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਯਂ ਭੁਞ੍ਜਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਸਂਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਤੋ ਵਟ੍ਟੇ ਓਸੀਦਾਪਨਸਮਤ੍ਥਂ ਦਸਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਅਣੁਂ ਥੂਲਨ੍ਤਿ ਖੁਦ੍ਦਕਞ੍ਚੇਵ ਮਹਨ੍ਤਞ੍ਚ. ਸਬ੍ਬਂ ਛੇਤ੍ਵਾਨ ਬਨ੍ਧਨਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਅਨਵਸੇਸਂ ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਯੇਨ ਯੇਨਾਤਿ ਯੇਨ ਯੇਨ ਦਿਸਾਭਾਗੇਨ.
ਯਥਾ ਹਿ ਉਦਕੇ ਜਾਤਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਂ ਉਦਕੇ ਪਵਡ੍ਢਤਿ ਨੋਪਲਿਪ੍ਪਤਿ ਤੋਯੇਨ, ਅਨੁਪਲੇਪਸਭਾਵਤ੍ਤਾ, ਤਥੇਵ ਲੋਕੇ ਜਾਤੋ ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਵਿਹਰਤਿ, ਨੋਪਲਿਪ੍ਪਤਿ ਲੋਕੇਨ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਲੇਪਾਭਾਵਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਗਿਨੀਤਿ ਅਗ੍ਗਿ. ਅਨਾਹਾਰੋਤਿ ਅਨਿਨ੍ਧਨੋ.
ਅਤ੍ਥਸ੍ਸਾਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨੀਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਗੁਣਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਉਪਮੇਯ੍ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨੀ, ਪਕਾਸਨੀ ਅਯਂ ਨਾਗੂਪਮਾ. ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤੇਹਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿਆਦਿ ਕਾਰਣਵਚਨਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਨਾਗੇਨ ਮਯਾ ਦੇਸਿਤਂ ਨਾਗਂ ਤਥਾਗਤਗਨ੍ਧਹਤ੍ਥਿਂ ਮਹਾਨਾਗਾ ਖੀਣਾਸਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਵਿਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਞਾਪਨਤ੍ਥਂ ਅਯਂ ਉਪਮਾ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਭਾਸਿਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਸਰੀਰਂ ਵਿਜਹਂ ਨਾਗੋ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਿਸ੍ਸਤ੍ਯਨਾਸਵੋਤਿ ਬੋਧਿਮੂਲੇ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਅਨਾਸਵੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਨਾਗੋ, ਇਦਾਨਿ ਸਰੀਰਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਿਜਹਨ੍ਤੋ ਖਨ੍ਧਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਤੀਤਿ.
ਏਵਂ ਚੁਦ੍ਦਸਹਿ ਉਪਮਾਹਿ ਮਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ, ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਗਾਥਾਹਿ, ਚਤੁਸਟ੍ਠਿਯਾ ਪਾਦੇਹਿ ਸਤ੍ਥੁ ਗੁਣੇ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ.
ਉਦਾਯਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸੋਲ਼ਸਕਨਿਪਾਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.