੧੬. ਵੀਸਤਿਨਿਪਾਤੋ

੧. ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਵੀਸਤਿਨਿਪਾਤੇ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਂ ਵਾਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਪਰਸ੍ਸ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਮਹਾਦਾਨਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਂਕਿਚ੍ਚਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਭਗਿਨਿਯਾ ਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਅਧਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਮਾਤੁਲਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਾਮਣੇਰਭੂਮਿਯਂਯੇਵ ਠਿਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੪.੮੪-੮੮) –

‘‘ਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਲੋਕਨਾਥਮ੍ਹਿ, ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸੀਨਰੁਤ੍ਤਮੇ;

ਉਪਟ੍ਠਹਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ, ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਚੇਤਸਾ.

‘‘ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ, ਉਜੁਭੂਤਂ ਸਮਾਹਿਤਂ;

ਉਚ੍ਛੁਨਾ ਮਣ੍ਡਪਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਭੋਜੇਸਿਂ ਸਙ੍ਘਮੁਤ੍ਤਮਂ.

‘‘ਯਂ ਯਂ ਯੋਨੁਪਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਦੇਵਤ੍ਤਂ ਅਥਮਾਨੁਸਂ;

ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤੇ ਅਭਿਭੋਮਿ, ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸੇ ਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਯਂ ਦਾਨਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਉਚ੍ਛੁਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਚਤਸ੍ਸੋ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖੇਨ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤੋ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਮਾਤਰਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਮਾਤੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਦੇਵਤਾਯ ਬਲਿਕਮ੍ਮਕਰਣਤ੍ਥਂ ਮਂਸਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਨ੍ਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਸਤੇਹਿ ਚੋਰੇਹਿ ਸਮਾਗਚ੍ਛਿ. ਚੋਰਾ ਚ ਤਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸੁਂ ‘‘ਦੇਵਤਾਯ ਬਲਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਚੋਰੇਹਿ ਗਹਿਤੋਪਿ ਅਭੀਤੋ ਅਚ੍ਛਮ੍ਭੀ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਮੁਖੋਵ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚੋਰਗਾਮਣਿਅਚ੍ਛਰਿਯਬ੍ਭੁਤਚਿਤ੍ਤਜਾਤੋ ਪਸਂਸਨ੍ਤੋ –

੭੦੫. ‘‘ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਂ ਵਾ ਧਨਤ੍ਥਂ ਵਾ, ਯੇ ਹਨਾਮ ਮਯਂ ਪੁਰੇ;

ਅਵਸੇਸਂ ਭਯਂ ਹੋਤਿ, ਵੇਧਨ੍ਤਿ ਵਿਲਪਨ੍ਤਿ ਚ.

੭੦੬. ‘‘ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਨਤ੍ਥਿ ਭੀਤਤ੍ਤਂ, ਭਿਯ੍ਯੋ ਵਣ੍ਣੋ ਪਸੀਦਤਿ;

ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਪਰਿਦੇਵੇਸਿ, ਏਵਰੂਪੇ ਮਹਬ੍ਭਯੇ’’ਤਿ. – ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਯਜਨਤ੍ਥਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਬਲਿਕਮ੍ਮਕਰਣਤ੍ਥਂ ਵਾ. ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਕਪ੍ਪਨਤ੍ਥੋ. ਧਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਹਰਣਤ੍ਥਂ. ਯੇ ਹਨਾਮ ਮਯਂ ਪੁਰੇਤਿ ਯੇ ਸਤ੍ਤੇ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਹਨਿਮ੍ਹ. ਅਤੀਤਤ੍ਥੇ ਹਿ ਇਦਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਂ. ਅਵਸੇਤਿ ਅਵਸੇ ਅਸੇਰਿਕੇ ਕਤ੍ਵਾ. ਤਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ. ‘‘ਅਵਸੇਸਨ੍ਤਿ’’ਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਗਹਿਤੇਸੁ ਤਂ ਏਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾਨਂ; ਅਯਮੇਵ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਭਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਮਰਣਭਯਂ ਹੋਤਿ. ਯੇਨ ਤੇ ਵੇਧਨ੍ਤਿ ਵਿਲਪਨ੍ਤਿ,ਚਿਤ੍ਤੁਤ੍ਰਾਸੇਨ ਵੇਧਨ੍ਤਿ, ‘‘ਸਾਮਿ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਇਦਞ੍ਚਿਦਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਾਮ, ਦਾਸਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਵਦਨ੍ਤਾ ਵਿਲਪਨ੍ਤਿ.

ਤਸ੍ਸ ਤੇਤਿ ਯੋ ਤ੍ਵਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਦੇਵਤਾਯ ਬਲਿਕਮ੍ਮਤ੍ਥਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤੁਕਾਮੇਹਿ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕੇਹਿ ਸਨ੍ਤਜ੍ਜਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਤੇ. ਭੀਤਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਭੀਤਭਾਵੋ, ਭਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਿਯ੍ਯੋ ਵਣ੍ਣੋ ਪਸੀਦਤੀਤਿ ਪਕਤਿਵਣ੍ਣਤੋ ਉਪਰਿਪਿ ਤੇ ਮੁਖਵਣ੍ਣੋ ਵਿਪ੍ਪਸੀਦਤਿ. ਥੇਰਸ੍ਸ ਕਿਰ ਤਦਾ ‘‘ਸਚੇ ਇਮੇ ਮਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਇਦਾਨੇਵਾਹਂ ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਦੁਕ੍ਖਭਾਰੋ ਵਿਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਉਲ਼ਾਰਂ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਏਵਰੂਪੇ ਮਹਬ੍ਭਯੇਤਿ ਏਦਿਸੇ ਮਹਤਿ ਮਰਣਭਯੇ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇ. ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੇ ਵਾ ਏਤਂ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ.

ਇਦਾਨਿ ਥੇਰੋ ਚੋਰਗਾਮਣਿਸ੍ਸ ਪਟਿਵਚਨਦਾਨਮੁਖੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ –

੭੦੭. ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਨਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਗਾਮਣਿ;

ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਭਯਾ ਸਬ੍ਬੇ, ਖੀਣਸਂਯੋਜਨਸ੍ਸ ਵੇ.

੭੦੮. ‘‘ਖੀਣਾਯ ਭਵਨੇਤ੍ਤਿਯਾ, ਦਿਟ੍ਠੇ ਧਮ੍ਮੇ ਯਥਾਤਥੇ;

ਨ ਭਯਂ ਮਰਣੇ ਹੋਤਿ, ਭਾਰਨਿਕ੍ਖੇਪਨੇ ਯਥਾ.

੭੦੯. ‘‘ਸੁਚਿਣ੍ਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਮੇ, ਮਗ੍ਗੋ ਚਾਪਿ ਸੁਭਾਵਿਤੋ;

ਮਰਣੇ ਮੇ ਭਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਰੋਗਾਨਮਿਵ ਸਙ੍ਖਯੇ.

੭੧੦. ‘‘ਸੁਚਿਣ੍ਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਮੇ, ਮਗ੍ਗੋ ਚਾਪਿ ਸੁਭਾਵਿਤੋ;

ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਾ ਭਵਾ ਦਿਟ੍ਠਾ, ਵਿਸਂ ਪਿਤ੍ਵਾਵ ਛਡ੍ਡਿਤਂ.

੭੧੧. ‘‘ਪਾਰਗੂ ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ, ਕਤਕਿਚ੍ਚੋ ਅਨਾਸਵੋ;

ਤੁਟ੍ਠੋ ਆਯੁਕ੍ਖਯਾ ਹੋਤਿ, ਮੁਤ੍ਤੋ ਆਘਾਤਨਾ ਯਥਾ.

੭੧੨. ‘‘ਉਤ੍ਤਮਂ ਧਮ੍ਮਤਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਤ੍ਥਿਕੋ;

ਆਦਿਤ੍ਤਾਵ ਘਰਾ ਮੁਤ੍ਤੋ, ਮਰਣਸ੍ਮਿਂ ਨ ਸੋਚਤਿ.

੭੧੩. ‘‘ਯਦਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਗਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿ, ਭਵੋ ਵਾ ਯਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਤਿ;

ਸਬ੍ਬਂ ਅਨਿਸ੍ਸਰਂ ਏਤਂ, ਇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਹੇਸਿਨਾ.

੭੧੪. ‘‘ਯੋ ਤਂ ਤਥਾ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਯਥਾ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੇਸਿਤਂ;

ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਭਵਂ ਕਿਞ੍ਚਿ, ਸੁਤਤ੍ਤਂਵ ਅਯੋਗੁਲ਼ਂ.

੭੧੫. ‘‘ਨ ਮੇ ਹੋਤਿ ‘ਅਹੋਸਿ’ਨ੍ਤਿ, ‘ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ ਮੇ;

ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਵਿਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਕਾ ਪਰਿਦੇਵਨਾ.

੭੧੬. ‘‘ਸੁਦ੍ਧਂ ਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ, ਸੁਦ੍ਧਂ ਸਙ੍ਖਾਰਸਨ੍ਤਤਿਂ;

ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਨ ਭਯਂ ਹੋਤਿ ਗਾਮਣਿ.

੭੧੭. ‘‘ਤਿਣਕਟ੍ਠਸਮਂ ਲੋਕਂ, ਯਦਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ;

ਮਮਤ੍ਤਂ ਸੋ ਅਸਂਵਿਨ੍ਦਂ, ‘ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ’ਤਿ ਨ ਸੋਚਤਿ.

੭੧੮. ‘‘ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਾਮਿ ਸਰੀਰੇਨ, ਭਵੇਨਮ੍ਹਿ ਅਨਤ੍ਥਿਕੋ;

ਸੋਯਂ ਭਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਕਾਯੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਚ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

੭੧੯. ‘‘ਯਂ ਵੋ ਕਿਚ੍ਚਂ ਸਰੀਰੇਨ, ਤਂ ਕਰੋਥ ਯਦਿਚ੍ਛਥ;

ਨ ਮੇ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਤਤ੍ਥ, ਦੋਸੋ ਪੇਮਞ੍ਚ ਹੇਹਿਤੀ’’ਤਿ. –

ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

੭੨੦. ‘‘ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਲੋਮਹਂਸਨਂ;

ਸਤ੍ਥਾਨਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਨ, ਮਾਣਵਾ ਏਤਦਬ੍ਰਵੁ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਅਯਂ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਗਾਥਾ. ਇਤੋ ਅਪਰਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਚੋਰਾਨਂ, ਥੇਰਸ੍ਸ ਚ ਵਚਨਪਟਿਵਚਨਗਾਥਾ –

੭੨੧. ‘‘ਕਿਂ ਭਦਨ੍ਤੇ ਕਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਕੋ ਵਾ ਆਚਰਿਯੋ ਤਵ;

ਕਸ੍ਸ ਸਾਸਨਮਾਗਮ੍ਮ, ਲਬ੍ਭਤੇ ਤਂ ਅਸੋਕਤਾ.

੭੨੨. ‘‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਸਬ੍ਬਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਜਿਨੋ ਆਚਰਿਯੋ ਮਮ;

ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕੋ ਸਤ੍ਥਾ, ਸਬ੍ਬਲੋਕਤਿਕਿਚ੍ਛਕੋ.

੭੨੩. ‘‘ਤੇਨਾਯਂ ਦੇਸਿਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਖਯਗਾਮੀ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ;

ਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨਮਾਗਮ੍ਮ, ਲਬ੍ਭਤੇ ਤਂ ਅਸੋਕਤਾ.

੭੨੪. ‘‘ਸੁਤ੍ਵਾਨ ਚੋਰਾ ਇਸਿਨੋ ਸੁਭਾਸਿਤਂ, ਨਿਕ੍ਖਿਪ੍ਪ ਸਤ੍ਥਾਨਿ ਚ ਆਵੁਧਾਨਿ ਚ;

ਤਮ੍ਹਾ ਚ ਕਮ੍ਮਾ ਵਿਰਮਿਂਸੁ ਏਕੇ, ਏਕੇ ਚ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਮਰੋਚਯਿਂਸੁ.

੭੨੫. ‘‘ਤੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸੁਗਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ, ਭਾਵੇਤ੍ਵ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਬਲਾਨਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ;

ਉਦਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾ ਸੁਮਨਾ ਕਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ, ਫੁਸਿਂਸੁ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਦਂ ਅਸਙ੍ਖਤ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਇਮਾਪਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਗਾਥਾ.

ਤਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਨਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ, ਗਾਮਣੀਤਿ ਗਾਮਣਿ, ਅਪੇਕ੍ਖਾਯ, ਤਣ੍ਹਾਯ, ਅਭਾਵੇਨ ਅਨਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮਾਦਿਸਸ੍ਸ, ਲੋਹਿਤਸਭਾਵੋ ਪੁਬ੍ਬੋ ਵਿਯ, ਚੇਤਸਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਾਭਾਵਾਪਦੇਸੇਨ ਭਯਾਭਾਵਂ ਵਦਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਭਯਾ ਸਬ੍ਬੇ’’ਤਿ. ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਭਯਾ ਸਬ੍ਬੇਤਿ ਖੀਣਸਂਯੋਜਨਸ੍ਸ ਅਰਹਤੋ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਮਹਾਭਯਾ, ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਭਯਾ ਏਕਂਸੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਅਤੀਤਾ, ਅਪਗਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦਿਟ੍ਠੇ ਧਮ੍ਮੇ ਯਥਾਤਥੇਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਹਾਨਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਯਥਾਭੂਤਂ ਦਿਟ੍ਠੇ. ਮਰਣੇਤਿ ਮਰਣਹੇਤੁ. ਭਾਰਨਿਕ੍ਖੇਪਨੇ ਯਥਾਤਿ ਯਥਾ ਕੋਚਿ ਪੁਰਿਸੋ ਸੀਸੇ ਠਿਤੇਨ ਮਹਤਾ ਗਰੁਭਾਰੇਨ ਸਂਸੀਦਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਨਿਕ੍ਖੇਪਨੇ, ਅਪਨਯਨੇ ਨ ਭਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਦਮਿਦਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਭਾਰਾ ਹਵੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਭਾਰਹਾਰੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ;

ਭਾਰਾਦਾਨਂ ਦੁਖਂ ਲੋਕੇ, ਭਾਰਨਿਕ੍ਖੇਪਨਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੨੨);

ਸੁਚਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਚਰਿਤਂ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ, ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹਂ ਸਾਸਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ. ਤਤੋ ਏਵ ਮਗ੍ਗੋ ਚਾਪਿ ਸੁਭਾਵਿਤੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋਪਿ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਭਾਵਿਤੋ. ਰੋਗਾਨਮਿਵ ਸਙ੍ਖਯੇਤਿ ਯਥਾ ਬਹੂਹਿ ਰੋਗੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤਸ੍ਸ ਆਤੁਰਸ੍ਸ ਰੋਗਾਨਂ ਸਙ੍ਖਯੇ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਖਨ੍ਧਰੋਗਸਙ੍ਖਯੇ ਮਰਣੇ ਮਾਦਿਸਸ੍ਸ ਭਯਂ ਨਤ੍ਥਿ.

ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਾ ਭਵਾ ਦਿਟ੍ਠਾਤਿ ਤੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖਤਾਹਿ ਅਭਿਭੂਤਾ, ਏਕਾਦਸਹਿ ਅਗ੍ਗੀਹਿ ਆਦਿਤ੍ਤਾ, ਤਯੋ ਭਵਾ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਾ, ਅਸ੍ਸਾਦਰਹਿਤਾ, ਮਯਾ ਦਿਟ੍ਠਾ. ਵਿਸਂ ਪਿਤ੍ਵਾਵ ਛਡ੍ਡਿਤਨ੍ਤਿ ਪਮਾਦਵਸੇਨ ਵਿਸਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਤਾਦਿਸੇਨ ਪਯੋਗੇਨ ਛਡ੍ਡਿਤਂ ਵਿਯ ਮਰਣੇ ਮੇ ਭਯਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਮੁਤ੍ਤੋ ਆਘਾਤਨਾ ਯਥਾਤਿ ਯਥਾ ਚੋਰੇਹਿ ਮਾਰਣਤ੍ਥਂ ਆਘਾਤਨਂ ਨੀਤੋ ਕੇਨਚਿ ਉਪਾਯੇਨ ਤਤੋ ਮੁਤ੍ਤੋ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਂਸਾਰਪਾਰਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਗਤਤ੍ਤਾ ਪਾਰਗੂ, ਚਤੂਹਿਪਿ ਉਪਾਦਾਨੇਹਿ ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਕਿਚ੍ਚਾਨਂ ਕਤਤ੍ਤਾ ਕਤਕਿਚ੍ਚੋ ਕਾਮਾਸਵਾਦੀਹਿ ਅਨਾਸਵੋ, ਆਯੁਕ੍ਖਯਾ ਆਯੁਕ੍ਖਯਹੇਤੁ ਤੁਟ੍ਠੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਕੋ ਹੋਤਿ.

ਉਤ੍ਤਮਨ੍ਤਿ ਸੇਟ੍ਠਂ. ਧਮ੍ਮਤਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ. ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਸਿਜ੍ਝਨਹੇਤੁ ਇਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਤਾਦਿਭਾਵਂ. ਸਬ੍ਬਲੋਕੇਤਿ ਸਬ੍ਬਲੋਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ, ਦੀਘਾਯੁਕਸੁਖਬਹੁਲਤਾਦਿਵਸੇਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤੇਪਿ ਲੋਕੇ. ਅਨਤ੍ਥਿਕੋਤਿ, ਅਨਪੇਕ੍ਖੋ. ਆਦਿਤ੍ਤਾਵ ਘਰਾ ਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਯਥਾ ਕੋਚਿ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਆਦਿਤ੍ਤਤੋ ਪਜ੍ਜਲਿਤਤੋ ਗੇਹਤੋ ਨਿਸ੍ਸਟੋ, ਤਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸੋਚਤਿ, ਏਵਂ ਖੀਣਾਸਵੋ ਮਰਣਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸੋਚਤਿ.

ਯਦਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਗਤਂ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਅਤ੍ਥਿ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਙ੍ਗਤਂ, ਸਤ੍ਤੇਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਵਾ ਸਮਾਗਮੋ, ਸਮੋਧਾਨਂ. ‘‘ਸਙ੍ਖਤ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਤਸ੍ਸ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਮਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭੁਯ੍ਯ ਕਤਂ, ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਵੋ ਵਾ ਯਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਯੋ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੋ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਸਬ੍ਬਂ ਅਨਿਸ੍ਸਰਂ ਏਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਇਸ੍ਸਰਰਹਿਤਂ, ਨ ਏਤ੍ਥ ਕੇਨਚਿ ‘‘ਏਵਂ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਿਯਂ ਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ. ਇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਹੇਸਿਨਾਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਹੇਸਿਨਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਨਿਸ੍ਸਰਂ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਮਰਣਸ੍ਮਿਂ ਨ ਸੋਚਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਭਵਂ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਯੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਪ. ੨੭੭) ਯਥਾ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਂ, ਤਥਾ ਤਂ ਭਵਤ੍ਤਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਸਹਿਤਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸੋ ਯਥਾ ਕੋਚਿ ਪੁਰਿਸੋ ਸੁਖਕਾਮੋ ਦਿਵਸਂ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤਂ ਅਯੋਗੁਲ਼ਂ ਹਤ੍ਥੇਨ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏਵਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਖੁਦ੍ਦਕਂ ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਭਵਂ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਨ ਮੇ ਹੋਤਿ ‘‘ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਅਹਂ ਈਦਿਸੋ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਨ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤਤ੍ਤਾ, ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਸ੍ਸ ਚ ਸੁਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ‘‘ਭਵਿਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ ਮੇਤਿ ਤਤੋ ਏਵ ‘‘ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਅਹਂ ਏਦਿਸੋ ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਂ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨ ਹੋਤਿ. ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਵਿਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਪਨ ਹੋਤਿ ‘‘ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਵ, ਨ ਏਤ੍ਥ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿਯਂ ਵਾ, ਤੇ ਚ ਖੋ ਵਿਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਵਿਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਖਣੇ ਖਣੇ ਭਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾ ਪਰਿਦੇਵਨਾਤਿ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਦਿਸਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤੇ ਕਾ ਨਾਮ ਪਰਿਦੇਵਨਾ.

ਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਕੇਵਲਂ, ਅਤ੍ਤਸਾਰੇਨ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ. ਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ. ਸਙ੍ਖਾਰਸਨ੍ਤਤਿਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਪ੍ਪਭੇਦਸਙ੍ਖਾਰਪਬਨ੍ਧਂ. ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਭੂਤਨ੍ਤਿ ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ.

ਤਿਣਕਟ੍ਠਸਮਂ ਲੋਕਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਤਿਣਕਟ੍ਠੇ ਕੇਨਚਿ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਅਪਰਸ੍ਸ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਸਨ੍ਤਕਂ ਅਯਂ ਗਣ੍ਹਤੀ’’ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸੋ ਅਸਾਮਿਕਤਾਯ ਤਿਣਕਟ੍ਠਸਮਂ ਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕਂ ਯਦਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਮਮਤ੍ਤਂ ਅਸਂਵਿਨ੍ਦਂ ਅਸਂਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਨਤ੍ਥਿ ਮੇਤਿ ‘‘ਅਹੁ ਵਤ ਸੋਹਂ, ਤਂ ਮੇ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਨ ਸੋਚਤਿ.

ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਾਮਿ ਸਰੀਰੇਨਾਤਿ ਅਸਾਰਕੇਨ ਅਭਿਨੁਦੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਅਕਤਞ੍ਞੁਨਾ ਅਸੁਚਿਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਜੇਗੁਚ੍ਛਪਟਿਕ੍ਕੂਲਸਭਾਵੇਨ ਇਮਿਨਾ ਕਾਯੇਨ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਾਮਿ ਇਮਂ ਕਾਯਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਤਿਟ੍ਠਾਮਿ. ਭਵੇਨਮ੍ਹਿ ਅਨਤ੍ਥਿਕੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇਨਪਿ ਭਵੇਨ ਅਨਤ੍ਥਿਕੋ ਅਮ੍ਹਿ, ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਭਵਂ ਪਤ੍ਥੇਮਿ. ਸੋਯਂ ਭਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਕਾਯੋਤਿ ਅਯਂ ਮਮ ਕਾਯੋ ਇਦਾਨਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਯੋਗੇਨ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਭਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਞ੍ਞੋ ਚ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞੋ ਕਾਯੋ ਮਯ੍ਹਂ ਆਯਤਿਂ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਾਵਤੋ.

ਯਂ ਵੋ ਕਿਚ੍ਚਂ ਸਰੀਰੇਨਾਤਿ ਯਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਇਮਿਨਾ ਸਰੀਰੇਨ ਪਯੋਜਨਂ, ਤਂ ਕਰੋਥ ਯਦਿਚ੍ਛਥ, ਇਚ੍ਛਥ ਚੇ. ਨ ਮੇ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ, ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਇਮਸ੍ਸ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਯਥਿਚ੍ਛਿਤਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਕਰਣਹੇਤੁ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਕਰੋਨ੍ਤੇਸੁ ਚ ਅਕਰੋਨ੍ਤੇਸੁ ਚ. ਦੋਸੋ ਪੇਮਞ੍ਚ ਹੇਹਿਤੀਤਿ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪਟਿਘੋ ਅਨੁਨਯੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਵੇ ਅਪੇਕ੍ਖਾਯ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਚ ਪਟਿਘਾਨੁਨਯੇਸੁ ਅਸਨ੍ਤੇਸੁਪਿ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ, ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਯਥਾਧਿਗਤਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ. ਤਂ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਮਰਣੇ ਭਯਾਭਾਵਾਦਿਦੀਪਕਂ, ਤਤੋ ਏਵ ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਲੋਮਹਂਸਨਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ. ਮਾਣਵਾਤਿ ਚੋਰਾ. ਚੋਰਾ ਹਿ ‘‘ਮਾਣਵਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ‘‘ਮਾਣਵੇਹਿ ਸਹ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕਤਕਮ੍ਮੇਹਿ ਅਕਤਕਮ੍ਮੇਹਿਪੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੪੯) ਵਿਯ.

ਕਿਂ ਭਦਨ੍ਤੇ ਕਰਿਤ੍ਵਾਨਾਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਂ ਨਾਮ ਤਪੋਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਕੋ ਵਾ ਤਵ ਆਚਰਿਯੋ ਕਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ, ਓਵਾਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਯਂ ਅਸੋਕਤਾ ਮਰਣਕਾਲੇ ਸੋਕਾਭਾਵੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਏਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਅਬ੍ਰਵੁਂ, ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਕਥੇਸੁਂ, ਭਾਸਿਂਸੁ.

ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਤੇਸਂ ਪਟਿਵਚਨਂ ਦੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂਤਿ ਪਰੋਪਦੇਸੇਨ ਵਿਨਾ ਸਬ੍ਬਪਕਾਰੇਨ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਵਬੋਧਨਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਆਕਙ੍ਖਾਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਨੋ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮੇਨ ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ. ਤੇਨੇਵ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁਨਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਸਬ੍ਬਦਸ੍ਸਾਵੀ. ਯਮ੍ਹਿ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ, ਤਦੇਵ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ, ਨਤ੍ਥੇਵ ਅਸਾਧਾਰਣਞਾਣਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਰੋਧੋ ਵਿਸਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਞਾਣਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਇਤਿਵੁ. ਅਟ੍ਠ. ੩੮) ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਮਾਰਾਨਂ ਵਿਜਯਤੋ ਜਿਨੋ, ਹੀਨਾਦਿਵਿਭਾਗਭਿਨ੍ਨੇ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਮਹਤਿਯਾ ਕਰੁਣਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕੋ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਪਰਮਤ੍ਥੇਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਅਨੁਸਾਸਨਤੋ ਸਤ੍ਥਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਸਬ੍ਬਲੋਕਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਰੋਗਤਿਕਿਚ੍ਛਨਤੋ ਸਬ੍ਬਲੋਕਤਿਕਿਚ੍ਛਕੋ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਆਚਰਿਯੋ ਮਮਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਖਯਗਾਮੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮੀ.

ਏਵਂ ਥੇਰੇਨ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਚ ਗੁਣੇ ਪਕਾਸਿਤੇ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧਾ ਏਕਚ੍ਚੇ ਚੋਰਾ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਉਪਾਸਕਤ੍ਤਂ ਪਵੇਦੇਸੁਂ. ਤਮਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕਾ ‘‘ਸੁਤ੍ਵਾਨ ਚੋਰਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿਂਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਇਸਿਨੋਤਿ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਏਸਨਟ੍ਠੇਨ ਇਸਿਨੋ, ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ. ਨਿਕ੍ਖਿਪ੍ਪਾਤਿ ਪਹਾਯ. ਸਤ੍ਥਾਨਿ ਚ ਆਵੁਧਾਨਿ ਚਾਤਿ ਅਸਿਆਦਿਸਤ੍ਥਾਨਿ ਚੇਵ ਧਨੁਕਲਾਪਾਦਿਆਵੁਧਾਨਿ ਚ. ਤਮ੍ਹਾ ਚ ਕਮ੍ਮਾਤਿ ਤਤੋ ਚੋਰਕਮ੍ਮਤੋ.

ਤੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸੁਗਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇਤਿ ਤੇ ਚੋਰਾ ਸੋਭਨਗਮਨਤਾਦੀਹਿ ਸੁਗਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ. ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸਾਧਿਗਤਾਯ ਓਦਗ੍ਯਲਕ੍ਖਣਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮੇਨ ਉਦਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾ. ਸੁਮਨਾਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਤ੍ਤਾ. ਕਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਤਿ ਭਾਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ. ਫੁਸਿਂਸੂਤਿ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਅਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਕਿਰ ਚੋਰੇ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨੇ ਕਤ੍ਵਾ, ਤੇ ਤਤ੍ਥੇਵ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਮਾਤੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਮਾਤਰਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ਪਚ੍ਚਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਅਕਾਸਿ. ਅਥ ਤੇਸਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿ, ਤੇ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਅਸਙ੍ਖਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਪਾਰਾਪਰਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਮਣਸ੍ਸ ਅਹੁ ਚਿਨ੍ਤਾਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਪਾਰਾਪਰਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਾਰਾਪਰਿਯੋਤ੍ਵੇਵ ਸਮਞ੍ਞਾ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਤਯੋ ਵੇਦੇ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਿਪ੍ਪੇਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਤੋ. ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਕਾਲੇ ਜੇਤਵਨਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਭਾਵਨਾਸੁਤ੍ਤਂ (ਮ. ਨਿ. ੩.੪੫੩) ਦੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਦਤ੍ਥਮਨੁਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਅਨੁਚਿਨ੍ਤੇਸਿ, ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਗਾਥਾਸੁ ਏਵ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਤਥਾ ਅਨੁਵਿਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਆਯਤਨਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਅਪਰਭਾਗੇ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚਿਨ੍ਤਿਤਾਕਾਰਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ –

੭੨੬. ‘‘ਸਮਣਸ੍ਸ ਅਹੁ ਚਿਨ੍ਤਾ, ਪਾਰਾਪਰਿਯਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ;

ਏਕਕਸ੍ਸ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ, ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਝਾਯਿਨੋ.

੭੨੭. ‘‘ਕਿਮਾਨੁਪੁਬ੍ਬਂ ਪੁਰਿਸੋ, ਕਿਂ ਵਤਂ ਕਿਂ ਸਮਾਚਾਰਂ;

ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀਸ੍ਸ, ਨ ਚ ਕਞ੍ਚਿ ਵਿਹੇਠਯੇ.

੭੨੮. ‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਹਿਤਾਯ ਅਹਿਤਾਯ ਚ;

ਅਰਕ੍ਖਿਤਾਨਿ ਅਹਿਤਾਯ, ਰਕ੍ਖਿਤਾਨਿ ਹਿਤਾਯ ਚ.

੭੨੯. ‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੇਵ ਸਾਰਕ੍ਖਂ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਚ ਗੋਪਯਂ;

ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀਸ੍ਸ, ਨ ਚ ਕਞ੍ਚਿ ਵਿਹੇਠਯੇ.

੭੩੦. ‘‘ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਚੇ ਰੂਪੇਸੁ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਅਨਿਵਾਰਯਂ;

ਅਨਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਾ ਨ ਹਿ ਮੁਚ੍ਚਤਿ.

੭੩੧. ‘‘ਸੋਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਚੇ ਸਦ੍ਦੇਸੁ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਅਨਿਵਾਰਯਂ;

ਅਨਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਾ ਨ ਹਿ ਮੁਚ੍ਚਤਿ.

੭੩੨. ‘‘ਅਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਗਨ੍ਧੇ ਚੇ ਪਟਿਸੇਵਤਿ;

ਨ ਸੋ ਮੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਕ੍ਖਮ੍ਹਾ, ਗਨ੍ਧੇਸੁ ਅਧਿਮੁਚ੍ਛਿਤੋ.

੭੩੩. ‘‘ਅਮ੍ਬਿਲਂ ਮਧੁਰਗ੍ਗਞ੍ਚ, ਤਿਤ੍ਤਕਗ੍ਗਮਨੁਸ੍ਸਰਂ;

ਰਸਤਣ੍ਹਾਯ ਗਧਿਤੋ, ਹਦਯਂ ਨਾਵਬੁਜ੍ਝਤਿ.

੭੩੪. ‘‘ਸੁਭਾਨ੍ਯਪ੍ਪਟਿਕੂਲਾਨਿ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਂ;

ਰਤ੍ਤੋ ਰਾਗਾਧਿਕਰਣਂ, ਵਿਵਿਧਂ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਦੁਖਂ.

੭੩੫. ‘‘ਮਨਂ ਚੇਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਯੋ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ;

ਤਤੋ ਨਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨ੍ਵੇਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਹੇਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ.

੭੩੬. ‘‘ਪੁਬ੍ਬਲੋਹਿਤਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਂ, ਬਹੁਸ੍ਸ ਕੁਣਪਸ੍ਸ ਚ;

ਨਰਵੀਰਕਤਂ ਵਗ੍ਗੁਂ, ਸਮੁਗ੍ਗਮਿਵ ਚਿਤ੍ਤਿਤਂ.

੭੩੭. ‘‘ਕਟੁਕਂ ਮਧੁਰਸ੍ਸਾਦਂ, ਪਿਯਨਿਬਨ੍ਧਨਂ ਦੁਖਂ;

ਖੁਰਂਵ ਮਧੁਨਾ ਲਿਤ੍ਤਂ, ਉਲ੍ਲਿਹਂ ਨਾਵਬੁਜ੍ਝਤਿ.

੭੩੮. ‘‘ਇਤ੍ਥਿਰੂਪੇ ਇਤ੍ਥਿਸਰੇ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਪਿ ਚ ਇਤ੍ਥਿਯਾ;

ਇਤ੍ਥਿਗਨ੍ਧੇਸੁ ਸਾਰਤ੍ਤੋ, ਵਿਵਿਧਂ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਦੁਖਂ.

੭੩੯. ‘‘ਇਤ੍ਥਿਸੋਤਾਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ, ਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਸੁ;

ਤੇਸਮਾਵਰਣਂ ਕਾਤੁਂ, ਯੋ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਵੀਰਿਯਵਾ.

੭੪੦. ‘‘ਸੋ ਅਤ੍ਥਵਾ ਸੋ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋ, ਸੋ ਦਕ੍ਖੋ ਸੋ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋ;

ਕਰੇਯ੍ਯ ਰਮਮਾਨੋਪਿ, ਕਿਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ.

੭੪੧. ‘‘ਅਥੋ ਸੀਦਤਿ ਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਂ, ਵਜ੍ਜੇ ਕਿਚ੍ਚਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ;

ਨ ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤ੍ਵਾ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋ.

੭੪੨. ‘‘ਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੇਨ ਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਂ, ਯਾ ਚ ਧਮ੍ਮਗਤਾ ਰਤਿ;

ਤਂ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤੇਥ, ਸਾ ਹਿ ਵੇ ਉਤ੍ਤਮਾ ਰਤਿ.

੭੪੩. ‘‘ਉਚ੍ਚਾਵਚੇਹੁਪਾਯੇਹਿ, ਪਰੇਸਮਭਿਜਿਗੀਸਤਿ;

ਹਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਅਥ ਸੋਚਯਿਤ੍ਵਾ, ਆਲੋਪਤਿ ਸਾਹਸਾ ਯੋ ਪਰੇਸਂ.

੭੪੪. ‘‘ਤਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਆਣਿਯਾ ਆਣਿਂ, ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਬਲਵਾ ਯਥਾ;

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹੇਵ, ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲੋ ਤਥਾ.

੭੪੫. ‘‘ਸਦ੍ਧਂ ਵੀਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਞ੍ਚ, ਸਤਿਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਭਾਵਯਂ;

ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਹਿ ਹਨ੍ਤ੍ਵਾਨ, ਅਨੀਘੋ ਯਾਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ.

੭੪੬. ‘‘ਸੋ ਅਤ੍ਥਵਾ ਸੋ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋ, ਕਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਾਨੁਸਾਸਨਿਂ;

ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਸੋ ਨਰੋ ਸੁਖਮੇਧਤੀ’’ਤਿ. – ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਸਮਣਸ੍ਸਾਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ. ਅਹੂਤਿ ਅਹੋਸਿ. ਚਿਨ੍ਤਾਤਿ ਧਮ੍ਮਚਿਨ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਵਿਚਾਰਣਾ. ਪਾਰਾਪਰਿਯਸ੍ਸਾਤਿ ਪਾਰਾਪਰਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ. ‘‘ਪਾਰਾਚਰਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਭਯਂ ਇਕ੍ਖਨਸੀਲਸ੍ਸ. ਏਕਕਸ੍ਸਾਤਿ ਅਸਹਾਯਸ੍ਸ, ਏਤੇਨ ਕਾਯਵਿਵੇਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਵਿਵੇਕਹੇਤੁਨਾ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਵਿਵੇਕਂ ਆਰਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਏਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਝਾਯਿਨੋ’’ਤਿ. ਝਾਯਿਨੋਤਿ ਝਾਯਨਸੀਲਸ੍ਸ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇਸੁ ਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਵਦਤਿ.

‘‘ਕਿਮਾਨੁਪੁਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਂ ਚਿਨ੍ਤਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਗਾਥਾਯਂ ਤਾਵ ਕਿਮਾਨੁਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੋ, ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਮੇਵ ਵਕ੍ਖਮਾਨੇਸੁ ਵਤਸਮਾਚਾਰੇਸੁ ਕੋ ਅਨੁਕ੍ਕਮੋ, ਕੇਨ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਤੇ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਰਿਸੋ ਕਿਂ ਵਤਂ ਕਿਂ ਸਮਾਚਾਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਕਾਮੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਾਦਿਯਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਵਤ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਂ, ਕੀਦਿਸਂ ਸੀਲਂ ਸਮਾਚਾਰਂ, ਸਮਾਚਰਨ੍ਤੋ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਕਞ੍ਚਿ ਸਤ੍ਤਂ ਨ ਚ ਵਿਹੇਠਯੇ, ਨ ਬਾਧੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਸਮਣਧਮ੍ਮੋ, ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਸੀਲਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾ, ਤਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਵਿਹੇਠਨਾਯ ਲੇਸੋਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਤਾਯ ਸਤਿ ਸਮਣਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ.

ਯਥਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਨ ਹਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਪਰੂਪਘਾਤੀ, ਨ ਸਮਣੋ ਹੋਤਿ ਪਰਂ ਵਿਹੇਠਯਨ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੧੮੪). ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਾਰਿਤ੍ਤਸੀਲਂ ਗਹਿਤਂ, ਸਮਾਚਾਰਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਮਾਚਰਿਤਬ੍ਬਤੋ ਚਾਰਿਤ੍ਤਸੀਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਾਰਿਤ੍ਤਸੀਲਂ ਪਧਾਨਂ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਸਬ੍ਬਂ ਸੀਲਂ ਸੁਰਕ੍ਖਿਤਂ, ਸੁਗੋਪਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਸੀਲਂ ਤਾਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਅਰਕ੍ਖਣੇ ਰਕ੍ਖਣੇ ਚ ਆਦੀਨਵਾਨਿਸਂਸੇ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਛ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਿ ਰਕ੍ਖਣਯੋਗ੍ਯਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਹਿਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥਾਯ. ਅਹਿਤਾਯਾਤਿ ਅਨਤ੍ਥਾਯ. ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ. ਕਥਂ ਪਨ ਤਾਨਿਯੇਵ ਹਿਤਾਯ ਚ ਅਹਿਤਾਯ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਰਕ੍ਖਿਤਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਤਿਕਵਾਟੇਨ ਅਪਿਹਿਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਪਾਪਧਮ੍ਮਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਦ੍ਵਾਰਭਾਵਤੋ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਪਿਹਿਤਾਨਿ, ਤਦਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ.

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੇਵ ਸਾਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਦਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਦਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰਕ੍ਖਾ ਅਤ੍ਤਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾਵ ਮੂਲਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੇਵ ਸਾਰਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤਿਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੇਨ ਆਰਕ੍ਖੇਨ ਸਂਰਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਏਵ ਤਾਵ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੋ, ਯਥਾ ਅਕੁਸਲਚੋਰਾ ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਕੁਸਲਂ ਭਣ੍ਡਂ ਨ ਵਿਲੁਮ੍ਪਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਤਾਨਿ ਪਿਦਹਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਚ ਸਂ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਾਭਾਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਸਾਰਾਗੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ‘‘ਸਂਰਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਪਾਠੋ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਚ ਗੋਪਯਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ, ਪਰਿਯਾਯਵਚਨੇ ਪਯੋਜਨਂ ਨੇਤ੍ਤਿਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਤਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ‘‘ਨ ਚ ਕਞ੍ਚਿ ਵਿਹੇਠਯੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਰਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ, ਉਭਯੇਨਾਪਿ ਵਾ ਅਤ੍ਤਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਪਰਾਵਿਹੇਠਨਸ੍ਸਾਪਿ ਅਤ੍ਤਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਪਦਦ੍ਵਯੇਨਪਿ ਅਤ੍ਤਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਪਰਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਅਤ੍ਤਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ.

ਏਵਂ ਰਕ੍ਖਿਤਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਹਿਤਾਯ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖਂ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ਅਰਕ੍ਖਿਤਾਨਿ ਅਹਿਤਾਯ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਂ ਪਨ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਚੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਚੇ ਰੂਪੇਸੁ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਅਨਿਵਾਰਯਂ. ਅਨਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵੀਤਿ ਯੋ ਨੀਲਪੀਤਾਦਿਭੇਦੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠੇਸੁ ਰੂਪਾਯਤਨੇਸੁ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਯਥਾਰੁਚਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਨਿਵਾਰਯਂ, ਅਨਿਵਾਰਯਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਬਾਹਨ੍ਤੋ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵੀ ਨ ਹੋਤਿ ਚੇ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਂ ਦੋਸਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚੇ. ‘‘ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਨਿਵਾਰਯੇ ਅਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਾਵੀ’’ਤਿ ਚ ਪਾਠੋ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ‘‘ਦਿਟ੍ਠੇ ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੯੫) ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਠਤ੍ਵਾ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਵਸੇਨ ਰੂਪਾਯਤਨੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਤਤ੍ਥ ਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਾਵੀ ਨਾਮ. ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਾਵੀ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਾ ਨ ਹਿ ਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਸੋ ਏਵਰੂਪੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਨਿਵਾਰਣਂ ਨਾਮ ਯਥਾ ਤੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਪਾਪਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਨਂ, ਤਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਨੁਟ੍ਠਾਪਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਧਿਮੁਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤਣ੍ਹਾਯ ਮੁਚ੍ਛਂ ਆਪਨ੍ਨੋ. ਅਮ੍ਬਿਲਨ੍ਤਿ ਅਮ੍ਬਿਲਰਸਂ. ਮਧੁਰਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਮਧੁਰਰਸਕੋਟ੍ਠਾਸਂ. ਤਥਾ ਤਿਤ੍ਤਕਗ੍ਗਂ. ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦਵਸੇਨ ਤਂ ਤਂ ਰਸਂ ਅਨੁਵਿਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ. ਗਨ੍ਥਿਤੋਤਿ ਰਸਤਣ੍ਹਾਯ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਰਸੇ ਗਨ੍ਥਿਤੋ ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਗਧਿਤੋ’’ਤਿ ਚ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਗੇਧਂ ਆਪਨ੍ਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹਦਯਂ ਨਾਵਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਦਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਨ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਿ, ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਹਦਯਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਅਨਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮ੍ਮਦ੍ਦਨਰਸਤਣ੍ਹਾਯ ਗਧਿਤੋ ਨਾਵਬੁਜ੍ਝਤਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸੁਭਾਨੀਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਾਨਿ. ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਾਨੀਤਿ ਮਨੋਰਮਾਨਿ, ਇਟ੍ਠਾਨਿ. ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਾਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਪ੍ਪਭੇਦੇ ਫਸ੍ਸੇ. ਰਤ੍ਤੋਤਿ ਰਜ੍ਜਨਸਭਾਵੇਨ ਰਾਗੇਨ ਰਤ੍ਤੋ. ਰਾਗਾਧਿਕਰਣਨ੍ਤਿ ਰਾਗਹੇਤੁ. ਵਿਵਿਧਂ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਦੁਖਨ੍ਤਿ ਰਾਗਪਰਿਲ਼ਾਹਾਦਿਵਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਞ੍ਚ ਨਿਰਯਸਨ੍ਤਾਪਾਦਿਵਸੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਲਭਤਿ.

ਮਨਂ ਚੇਤੇਹੀਤਿ ਮਨਞ੍ਚ ਏਤੇਹਿ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਦੀਹਿ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਪ੍ਪਭੇਦੇਹਿ ਚ. ਨਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਂ. ਸਬ੍ਬੇਹੀਤਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿਪਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮਨਂ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਂ, ਏਤੇਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਪ੍ਪਭੇਦਤੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਨਕਪਾਪਕਮ੍ਮਨਿਵਾਰਣੇਨ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ, ਗੋਪਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਤੋ ਤਸ੍ਸ ਅਰਕ੍ਖਣਤੋ ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨ੍ਵੇਤਿ, ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤਞ੍ਚ ਏਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿਪਿ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਦੀਹਿ ਛਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਹਿ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਸੋਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਭਾਵਤੋ ‘‘ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਅਨਿਵਾਰਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਤਰਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀਤਿ ‘‘ਗਨ੍ਧੇ ਚੇ ਪਟਿਸੇਵਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਚ ਰਸਤਣ੍ਹਾ ਚ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਤਣ੍ਹਾ ਚ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਬਲਵਤੀਤਿ ‘‘ਰਸਤਣ੍ਹਾਯ ਗਧਿਤੋ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋਤਿ’’ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਏਵਂ ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਛਹਿ ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਛਸੁਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਅਸਂਵਰਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਦੁਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਯਮਸਂਵਰੋ ਯਸ੍ਮਾ ਸਰੀਰਸਭਾਵਾਨਵਬੋਧੇਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਰੀਰਸਭਾਵਂ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਲੋਹਿਤਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਸਰੀਰਂ ਨਾਮੇਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨ ਲੋਹਿਤੇਨ ਚ ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਂ ਭਰਿਤਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਚ ਪਿਤ੍ਤਸੇਮ੍ਹਾਦਿਨਾ ਬਹੁਨਾ ਕੁਣਪੇਨ, ਤਯਿਦਂ ਨਰਵੀਰੇਨ ਨਰੇਸੁ ਛੇਕੇਨ ਸਿਪ੍ਪਾਚਰਿਯੇਨ ਕਤਂ ਵਗ੍ਗੁ ਮਟ੍ਠਂ ਲਾਖਾਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤਿਤਂ, ਅਨ੍ਤੋ ਪਨ ਗੂਥਾਦਿਅਸੁਚਿਭਰਿਤਂ ਸਮੁਗ੍ਗਂ ਵਿਯ ਛਵਿਮਤ੍ਤਮਨੋਹਰਂ ਬਾਲਜਨਸਮ੍ਮੋਹਂ ਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਤਾਯ ਨਿਰਯਾਦਿਦੁਕ੍ਖਤਾਪਨਤੋ ਚ ਕਟੁਕਂ, ਪਰਿਕਪ੍ਪਸਮ੍ਭਵੇਨ ਅਮੂਲਕੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦਮਤ੍ਤੇਨ ਮਧੁਰਤਾਯ ਮਧੁਰਸ੍ਸਾਦਂ, ਤਤੋ ਏਵ ਪਿਯਭਾਵਨਿਬਨ੍ਧਨੇਨ ਪਿਯਨਿਬਨ੍ਧਨਂ, ਦੁਸ੍ਸਹਤਾਯ ਅਪ੍ਪਤੀਤਤਾਯ ਚ ਦੁਖਂ, ਈਦਿਸੇ ਸਰੀਰੇ ਅਸ੍ਸਾਦਲੋਭੇਨ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੁਯ੍ਯਮਾਨਂ ਅਨਵਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਲੋਕੋ ਮਧੁਰਗਿਦ੍ਧੋ ਖੁਰਧਾਰਾਲੇਹਕਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਏਤੇ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਗੋਚਰਭੂਤਾ ਰੂਪਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਕਮਨੀਯਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਸਂਵਰੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਰੂਪੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਇਤ੍ਥਿਰੂਪੇਤਿ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪਾਯਤਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਵਣ੍ਣੇ. ਅਪਿ ਚ ਯੋ ਕੋਚਿ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਨਿਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਲਙ੍ਕਾਰਸ੍ਸ ਵਾ ਗਨ੍ਧਵਣ੍ਣਕਾਦੀਨਂ ਵਾ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਮਾਲਾਨਂ ਵਾ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਵਣ੍ਣੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵਾਯ ਉਪਕਪ੍ਪਤਿ, ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਰੂਪ’’ਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਤ੍ਥਿਸਰੇਤਿ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਗੀਤਲਪਿਤਹਸਿਤਰੁਦਿਤਸਦ੍ਦੇ. ਅਪਿ ਚ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਨਿਵਤ੍ਥਵਤ੍ਥਸ੍ਸਪਿ ਅਲਙ੍ਕਤਅਲਙ੍ਕਾਰਸ੍ਸਪਿ ਇਤ੍ਥਿਪਯੋਗਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤਾ ਵੇਣੁਵੀਣਾਸਙ੍ਖਪਣਵਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਦ੍ਦਾ ਇਧ ਇਤ੍ਥਿਸਰਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਬ੍ਬੋਪੇਸੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਕਡ੍ਢਤੀਤਿ. ‘‘ਇਤ੍ਥਿਰਸੇ’’ਤਿ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰਸਾਯਤਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵਿਤਾਦਿਵਸੇਨ ਅਸ੍ਸਵਰਸੋ ਚੇਵ ਪਰਿਭੋਗਰਸੋ ਚ ਇਤ੍ਥਿਰਸੋਤਿ ਏਕੇ. ਯੋ ਪਨ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਓਟ੍ਠਮਂਸਸਮ੍ਮਕ੍ਖਿਤਖੇਲ਼ਾਦਿਰਸੋ, ਯੋ ਚ ਤਾਯ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਯਾਗੁਭਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਰਸੋ, ਸਬ੍ਬੋਪੇਸੋ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਰਸੋ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਪਿ ਚ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਇਤ੍ਥਿਸਰੀਰਾਰੂਲ਼੍ਹਾਨਂ ਵਤ੍ਥਾਲਙ੍ਕਾਰਮਾਲਾਦੀਨਂ ਫਸ੍ਸੋ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯੇਸਂ ਇਤ੍ਥਿਰੂਪੇ ਇਤ੍ਥਿਸਰੇਤਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਤੇਸਂ ਅਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਇਤ੍ਥਿਰਸਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਇਤ੍ਥਿਗਨ੍ਧੇਸੂਤਿ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਗਨ੍ਧਾਯਤਨੇਸੁ. ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਸਰੀਰਗਨ੍ਧੋ ਨਾਮ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧੋ. ਏਕਚ੍ਚਾ ਹਿ ਇਤ੍ਥੀ ਅਸ੍ਸਗਨ੍ਧਿਨੀ ਹੋਤਿ, ਏਕਚ੍ਚਾ ਮੇਣ੍ਡਗਨ੍ਧਿਨੀ, ਏਕਚ੍ਚਾ ਸੇਦਗਨ੍ਧਿਨੀ, ਏਕਚ੍ਚਾ ਸੋਣਿਤਗਨ੍ਧਿਨੀ, ਤਥਾਪਿ ਤਾਸੁ ਅਨ੍ਧਬਾਲੋ ਰਜ੍ਜਤੇਵ. ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨੋ ਪਨ ਇਤ੍ਥਿਰਤਨਸ੍ਸ ਕਾਯਤੋ ਚਨ੍ਦਨਗਨ੍ਧੋ ਵਾਯਤਿ, ਮੁਖਤੋ ਉਪ੍ਪਲਗਨ੍ਧੋ, ਅਯਂ ਨ ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਹੋਤੀਤਿ, ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਸਰੀਰੇ ਆਰੂਲ਼੍ਹੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕੋ ਅਨੁਲਿਮ੍ਪਨਾਦਿਗਨ੍ਧੋ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਗਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਾਰਤ੍ਤੋਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਰਤ੍ਤੋ ਗਧਿਤੋ ਮੁਚ੍ਛਿਤੋ, ਇਦਂ ਪਨ ਪਦਂ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਰੂਪੇ’’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਵਿਧਂ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਦੁਖਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਰੂਪਾਦੀਸੁ ਸਰਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਂ ਵਧਬਨ੍ਧਨਾਦਿਵਸੇਨ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਬਨ੍ਧਨਾਦਿਵਸੇਨ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਲਭਤਿ.

ਇਤ੍ਥਿਸੋਤਾਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਅਨਵਸੇਸਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਤਣ੍ਹਾਸੋਤਾਨਿ ਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਚਸੂਤਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਸੋਤਾਨਂ. ਆਵਰਣਨ੍ਤਿ ਸਂਵਰਣਂ, ਯਥਾ ਅਸਂਵਰੋ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਂਵਰਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਯੋ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਸੋ ਵੀਰਿਯਵਾ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਵਂ ਰੂਪਾਦਿਗੋਚਰੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਗਹਟ੍ਠਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋ ਅਤ੍ਥਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੋ ਅਤ੍ਥਵਾ ਸੋ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋ, ਸੋ ਦਕ੍ਖੋ ਸੋ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋਤਿ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਅਤ੍ਥਵਾ, ਬੁਦ੍ਧਿਮਾ, ਧਮ੍ਮੇ ਠਿਤੋ, ਧਮ੍ਮੇ ਦਕ੍ਖੋ, ਧਮ੍ਮੇ ਛੇਕੋ, ਅਨਲਸੋ ਵਾ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋ ਇਤਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਸੁ ਕੁਸਲੋ ਨਾਮ. ਕਰੇਯ੍ਯ ਰਮਮਾਨੋਪਿ, ਕਿਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮਤ੍ਥਸਂਹਿਤਨ੍ਤਿ ਗੇਹਰਤਿਯਾ ਰਮਮਾਨੋਪਿ ਧਮ੍ਮਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਅਨਪੇਤਮੇਵ ਤਂ ਤਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਭੋਗਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨਂ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਰਿਪਾਲਨਂ, ਪਰਿਭੋਗਞ੍ਚ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ, ਅਵਿਰੋਧੇਨ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ, ਅਬਾਧਨੇਨ, ਤਿਵਗ੍ਗਤ੍ਥਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਨਯੋ ਯੇਸਂ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਅਵਿਰੋਧੇਨ ਤਿਵਗ੍ਗਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਤਿ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਮਹਾਰਾਜਾਦੀਨਂ ਵਿਯ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨ ਯੇਸਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਵਸੇਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਥੋ ਸੀਦਤਿ ਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਦਿ ਇਧਲੋਕੇ ਸੁਪਸਂਹਿਤਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਂ ਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ. ਵਜ੍ਜੇ ਕਿਚ੍ਚਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਤ੍ਥਰਹਿਤਂ ਅਨਤ੍ਥੁਪਸਂਹਿਤਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਸਚੇਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਪਰਿਚ੍ਚਜੇਯ੍ਯ. ਨ ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤ੍ਵਾ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋਤਿ ਸਤਿਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸੇਨ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਚਾਰਣਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਭਵੇਨ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋ ਅਨਤ੍ਥੁਪਸਂਹਿਤਂ, ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਮਯਾ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤ੍ਵਾ ਵਿਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯ.

ਵਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੇਨ ਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਂ, ਯਾ ਚ ਧਮ੍ਮਗਤਾ ਰਤਿ. ਤਂ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤੇਥਾਤਿ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਪ੍ਪਭੇਦੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਹਿਤੇਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਤਦੁਭਯਹਿਤਾਵਹਂ, ਯਾ ਚ ਅਧਿਕੁਸਲਧਮ੍ਮਗਤਾ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਹਿਤਾ ਰਤਿ, ਤਦੁਭਯਂ ਸਮ੍ਮਾ ਆਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਰਤਿਂ ਧਮ੍ਮਰਤਿ ਜਿਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੩੫੪) ਵਚਨਤੋ ਸਾ ਹਿ ਏਕਂਸੇਨ ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਾਪਨਤੋ ਉਤ੍ਤਮਾ ਰਤਿ ਨਾਮ.

ਯਂ ਪਨ ਕਾਮਰਤਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸਾ ਅਨਤ੍ਥੁਪਸਂਹਿਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਉਚ੍ਚਾਵਚੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਉਚ੍ਚਾਵਚੇਹੀਤਿ ਮਹਨ੍ਤੇਹਿ ਚੇਵ ਖੁਦ੍ਦਕੇਹਿ ਚ. ਉਪਾਯੇਹੀਤਿ ਨਯੇਹਿ. ਪਰੇਸਮਭਿਜਿਗੀਸਤੀਤਿ ਪਰੇਸਂ ਸਨ੍ਤਕਂ ਆਹਰਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਪਰੇ ਵਾ ਸਬ੍ਬਥਾ ਹਾਪੇਤਿ, ਜਿਨਾਪੇਤਿ ਪਰਂ ਹਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਅਥ ਸੋਚਯਿਤ੍ਵਾ, ਆਲੋਪਤਿ ਸਾਹਸਾ ਯੋ ਪਰੇਸਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਾਮਹੇਤੁ ਪਰੇ ਹਨਨ੍ਤੋ, ਘਾਤੇਨ੍ਤੋ, ਸੋਚੇਨ੍ਤੋ ਸਨ੍ਧਿਚ੍ਛੇਦਸਨ੍ਧਿਰੁਹਨਪਸਯ੍ਹਾਵਹਾਰਾਦੀਹਿ ਨਾਨੁਪਾਯੇਹਿ ਪਰੇਸਂ ਸਨ੍ਤਕਂ ਹਰਿਤੁਂ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਸਾਹਸਾਕਾਰਂ ਕਰੋਤਿ, ਆਲੋਪਤਿ, ਜਿਗੀਸਤਿ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਵਸੇਨ ਪਰੇ ਹਾਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਮਰਤਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਅਨਤ੍ਥੁਪਸਂਹਿਤਂ ਏਕਨ੍ਤਨਿਹੀਨਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਨ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਧਮ੍ਮਗਤਾਯ ਰਤਿਯਾ ਏਕਂਸਤੋ ਉਤ੍ਤਮਭਾਵਂਯੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਯਂ ‘‘ਤੇਸਮਾਵਰਣਂ ਕਾਤੁਂ ਯੋ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਆਵਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਉਪਾਯੇਨ ਸਹ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਆਣਿਯਾ ਆਣਿਂ, ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਬਲਵਾ ਯਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਥਾ ਬਲਵਾ ਕਾਯਬਲੇਨ, ਞਾਣਬਲੇਨ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਤਚ੍ਛਕੋ ਰੁਕ੍ਖਦਣ੍ਡਗਤਂ ਆਣਿਂ ਨੀਹਰਿਤੁਕਾਮੋ ਤਤੋ ਬਲਵਤਿਂ ਆਣਿਂ ਕੋਟੇਨ੍ਤੋ ਤਤੋ ਨੀਹਰਤਿ, ਤਥਾ ਕੁਸਲੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਬਲੇਨ ਨਿਹਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਏਵ ਨਿਹਨ੍ਤਿ.

ਕਤਮੇਹਿ ਪਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ ਸਦ੍ਧਂ, ਪਗ੍ਗਹਲਕ੍ਖਣਂ ਵੀਰਿਯਂ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਲਕ੍ਖਣਂ ਸਮਾਧਿਂ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਲਕ੍ਖਣਂ ਸਤਿਂ, ਦਸ੍ਸਨਲਕ੍ਖਣਂ ਪਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿਪਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਪਾਚਕਾਨਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੋ ਏਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਅਨੁਨਯਪਟਿਘਾਦਿਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦ੍ਵਾਰਭਾਵਵਿਹਨੇਨ ਹਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਤਦੁਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਕਿਲੇਸੇ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਅਨੀਘੋ ਨਿਦ੍ਦੁਕ੍ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਯਾਤਿ ਉਪਗਚ੍ਛਤੀਤਿ.

ਸੋ ਅਤ੍ਥਵਾਤਿ ਸੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਵਾ, ਤਂ ਸਮ੍ਪਾਪਕੇ ਧਮ੍ਮੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋ. ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਨਵਸੇਸੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਅਨਵਸੇਸਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਵਾਕ੍ਯਭੂਤਂ ਅਨੁਸਾਸਨਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਥਾਨੁਸਿਟ੍ਠਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਸੋ ਨਰੋ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਞ੍ਚ ਏਧਤਿ, ਬ੍ਰੂਹੇਤਿ, ਵਡ੍ਢੇਤੀਤਿ.

ਏਵਂ ਥੇਰੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਨ੍ਤਿਤਾਕਾਰਵਿਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਕਾਸਿਤਤ੍ਤਾ ਇਦਮੇਵ ਚਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਪਾਰਾਪਰਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਤੇਲਕਾਨਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਚਿਰਰਤ੍ਤਂ ਵਤਾਤਾਪੀਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਤੇਲਕਾਨਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਤ੍ਥੁ ਅਭਿਜਾਤਿਤੋ ਪੁਰੇਤਰਂਯੇਵ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤੇਲਕਾਨੀਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਕਾਮੇ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਘਰਾਵਾਸਂ ਪਹਾਯ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਵਟ੍ਟਜ੍ਝਾਸਯੋ ‘‘ਕੋ ਸੋ ਪਾਰਙ੍ਗਤੋ ਲੋਕੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਮਾਨੋ ਤੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਤੇ ਨ ਸਮ੍ਪਾਯਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਅਨਾਰਾਧਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਵਿਚਰਤਿ. ਅਥ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤਿ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਵਰਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੇ ਲੋਕਹਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਗਤਵਿਸੇਸਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਤਦਨੁਸਾਰੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ –

੭੪੭. ‘‘ਚਿਰਰਤ੍ਤਂ ਵਤਾਤਾਪੀ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਵਿਚਿਨ੍ਤਯਂ;

ਸਮਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਲਤ੍ਥਂ, ਪੁਚ੍ਛਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ.

੭੪੮. ‘‘ਕੋ ਸੋ ਪਾਰਙ੍ਗਤੋ ਲੋਕੇ, ਕੋ ਪਤ੍ਤੋ ਅਮਤੋਗਧਂ;