੨. ਗੋਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯਥਾਪਿ ਭਦ੍ਦੋਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਗੋਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਸਤ੍ਥਵਾਹਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ. ਗੋਦਤ੍ਤੋਤਿ ਨਾਮੇਨ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਿਤਰਿ ਕਾਲਙ੍ਕਤੇ ਕੁਟੁਮ੍ਬਂ ਸਣ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਕਟਸਤੇਹਿ ਭਣ੍ਡਂ ਆਦਾਯ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਵਾਣਿਜ੍ਜੇਨ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਯਥਾਵਿਭਵਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਕਰੋਤਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਧੁਰੇ ਯੁਤ੍ਤਗੋਣੇ ਵਹਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇ ਪਤਿਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਤਂ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਸੁ ਸਯਮੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠੇ ਗਾਲ਼੍ਹਂ ਵਿਜ੍ਝਿ. ਗੋਣੋ ‘‘ਅਯਂ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਮਮ ਬਲਾਬਲਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਗਾਲ਼੍ਹਂ ਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਕੁਦ੍ਧੋ ਮਨੁਸ੍ਸਵਾਚਾਯ, ‘‘ਭੋ ਗੋਦਤ੍ਤ, ਅਹਂ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਲਂ ਅਨਿਗੁਹਨ੍ਤੋ ਤੁਯ੍ਹਂ ਭਾਰਂ ਵਹਿਂ, ਅਜ੍ਜ ਪਨ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਪਤਿਤਂ ਮਂ ਅਤਿਵਿਯ ਬਾਧਸਿ, ਹੋਤੁ, ਇਤੋ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਤਂ ਬਾਧੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਪਟਿਸਤ੍ਤੁ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਥਨਾਨੁਰੂਪੇਨ ਅਕ੍ਕੋਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਗੋਦਤ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਂ ਨਾਮ ਸਤ੍ਤੇ ਬਾਧੇਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਇਮਾਯ ਜੀਵਿਕਾਯਾ’’ਤਿ ਸਂਵੇਗਜਾਤੋ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਭਵਂ ਪਹਾਯ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਮਹਾਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖੇਨ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਗਤਾਨਂ ਗਹਟ੍ਠਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਅਰਿਯਗਣਾਨਂ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇ ਆਰਬ੍ਭ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ –

੬੫੯. ‘‘ਯਥਾਪਿ ਭਦ੍ਦੋ ਆਜਞ੍ਞੋ, ਧੁਰੇ ਯੁਤ੍ਤੋ ਧੁਰਸ੍ਸਹੋ;

ਮਥਿਤੋ ਅਤਿਭਾਰੇਨ, ਸਂਯੁਗਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ.

੬੬੦. ‘‘ਏਵਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਯੇ ਤਿਤ੍ਤਾ, ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਵਾਰਿਨਾ ਯਥਾ;

ਨ ਪਰੇ ਅਤਿਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੋਵ ਪਾਣਿਨਂ.

੬੬੧. ‘‘ਕਾਲੇ ਕਾਲਵਸਂ ਪਤ੍ਤਾ, ਭਵਾਭਵਵਸਂ ਗਤਾ;

ਨਰਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇਧ ਸੋਚਨ੍ਤਿ ਮਾਣਵਾ.

੬੬੨. ‘‘ਉਨ੍ਨਤਾ ਸੁਖਧਮ੍ਮੇਨ, ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਨ ਚੋਨਤਾ;

ਦ੍ਵਯੇਨ ਬਾਲਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਦਸ੍ਸਿਨੋ.

੬੬੩. ‘‘ਯੇ ਚ ਦੁਕ੍ਖੇ ਸੁਖਸ੍ਮਿਞ੍ਚ, ਮਜ੍ਝੇ ਸਿਬ੍ਬਿਨਿਮਚ੍ਚਗੂ;

ਠਿਤਾ ਤੇ ਇਨ੍ਦਖੀਲੋਵ, ਨ ਤੇ ਉਨ੍ਨਤਓਨਤਾ.

੬੬੪. ‘‘ਨ ਹੇਵ ਲਾਭੇ ਨਾਲਾਭੇ, ਨ ਯਸੇ ਨ ਚ ਕਿਤ੍ਤਿਯਾ;

ਨ ਨਿਨ੍ਦਾਯਂ ਪਸਂਸਾਯ, ਨ ਤੇ ਦੁਕ੍ਖੇ ਸੁਖਮ੍ਹਿ ਚ.

੬੬੫. ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤੇ ਨ ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤਿ, ਉਦਬਿਨ੍ਦੁਵ ਪੋਕ੍ਖਰੇ;

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸੁਖਿਤਾ ਧੀਰਾ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਪਰਾਜਿਤਾ.

੬੬੬. ‘‘ਧਮ੍ਮੇਨ ਚ ਅਲਾਭੋ ਯੋ, ਯੋ ਚ ਲਾਭੋ ਅਧਮ੍ਮਿਕੋ;

ਅਲਾਭੋ ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਯਞ੍ਚੇ ਲਾਭੋ ਅਧਮ੍ਮਿਕੋ.

੬੬੭. ‘‘ਯਸੋ ਚ ਅਪ੍ਪਬੁਦ੍ਧੀਨਂ, ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਅਯਸੋ ਚ ਯੋ;

ਅਯਸੋਵ ਸੇਯ੍ਯੋ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ, ਨ ਯਸੋ ਅਪ੍ਪਬੁਦ੍ਧਿਨਂ.

੬੬੮. ‘‘ਦੁਮ੍ਮੇਧੇਹਿ ਪਸਂਸਾ ਚ, ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਗਰਹਾ ਚ ਯਾ;

ਗਰਹਾਵ ਸੇਯ੍ਯੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ, ਯਞ੍ਚੇ ਬਾਲਪ੍ਪਸਂਸਨਾ.

੬੬੯. ‘‘ਸੁਖਞ੍ਚ ਕਾਮਮਯਿਕਂ, ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਪਵਿਵੇਕਿਯਂ;

ਪਵਿਵੇਕਦੁਕ੍ਖਂ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਯਞ੍ਚੇ ਕਾਮਮਯਂ ਸੁਖਂ.

੬੭੦. ‘‘ਜੀਵਿਤਞ੍ਚ ਅਧਮ੍ਮੇਨ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਮਰਣਞ੍ਚ ਯਂ;

ਮਰਣਂ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਯਞ੍ਚੇ ਜੀਵੇ ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ.

੬੭੧. ‘‘ਕਾਮਕੋਪਪ੍ਪਹੀਨਾ ਯੇ, ਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਭਵਾਭਵੇ;

ਚਰਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ ਅਸਿਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਤੇਸਂ ਪਿਯਾਪਿਯਂ.

੬੭੨. ‘‘ਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾਨ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਬਲਾਨਿ ਚ;

ਪਪ੍ਪੁਯ੍ਯ ਪਰਮਂ ਸਨ੍ਤਿਂ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਨ੍ਤਿਨਾਸਵਾ’’ਤਿ. – ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਆਜਞ੍ਞੋਤਿ, ਉਸਭਾਜਾਨੀਯੋ. ਧੁਰੇ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ, ਸਕਟਧੁਰੇ ਯੋਜਿਤੋ. ਧੁਰਸ੍ਸਹੋਤਿ, ਧੁਰਵਾਹੋ. ਗਾਥਾਸੁਖਤ੍ਥਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਸਕਾਰਤੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ, ਸਕਟਭਾਰਂ ਵਹਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਥਿਤੋ ਅਤਿਭਾਰੇਨਾਤਿ, ਅਤਿਭਾਰੇਨ ਗਰੁਭਾਰੇਨ ਪੀਲ਼ਿਤੋ. ‘‘ਮਦ੍ਦਿਤੋ’’ਤਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ. ਸਂਯੁਗਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਨ੍ਧੇ ਠਪਿਤਂ ਯੁਗਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ ਨ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਯੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਧੁਰਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਸੋ ਧੋਰਯ੍ਹੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਦ੍ਰਾਜਾਨੀਯਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧੀਰਵੀਰਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਾਰਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ ਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਏਵਂ ਯੇ ਵਾਰਿਨਾ ਵਿਯ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤਿਤ੍ਤਾ ਧਾਤਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ, ਤੇ ਪਰੇ ਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞੇ ਨ ਅਤਿਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਰਿਭਵਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੋਵ ਪਾਣਿਨ’’ਨ੍ਤਿ, ਪਾਣਿਨਂ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਅਯਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮੋ ਯਦਿਦਂ ਤੇਸਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ਲਾਭਾਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਾਨੁਕ੍ਕਂਸਨਂ ਵਿਯ ਅਲਾਭਾਦਿਨਾ ਪਰੇਸਂ ਅਵਮ੍ਭਨਂ.

ਏਵਂ ਪਞ੍ਞਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਅਰਿਯਾਨਂ ਸੁਖਵਿਹਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਦਭਾਵਤੋ ਅਨਰਿਯਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਹਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਾਲੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਲੇਤਿ ਲਾਭਾਲਾਭਾਦਿਨਾ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਕਾਲੇ. ਕਾਲਵਸਂ ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਲਾਭਾਦਿਕਾਲਸ੍ਸ ਚ ਵਸਂ ਉਪਗਤਾ, ਲਾਭਾਦਿਨਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਤਾ ਅਲਾਭਾਦਿਨਾ ਚ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਵਾਭਵਵਸਂ ਗਤਾਤਿ ਭਵਸ੍ਸ ਅਭਵਸ੍ਸ ਚ ਵਸਂ ਉਪਗਤਾ ਵੁਦ੍ਧਿਹਾਨਿਯੋ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਤੇ. ਨਰਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇਧ ਸੋਚਨ੍ਤਿ ਮਾਣਵਾਤਿ ਤੇ ਨਰਾ ‘‘ਮਾਣਵਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾ ਸਤ੍ਤਾ ਲਾਭਾਲਾਭਾਦਿਵਸੇਨ ਵੁਦ੍ਧਿਹਾਨਿਵਸੇਨ ਅਨੁਰੋਧਪਟਿਵਿਰੋਧਂ ਆਪਨ੍ਨਾ ਇਧਲੋਕੇ ਸੋਚਨ੍ਤਿ, ਪਰਲੋਕੇ ਚ ਨਿਰਯਾਦਿਦੁਕ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਉਨ੍ਨਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾਪਿ ਲੋਕਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨਤ੍ਥਪ੍ਪਤ੍ਤਿਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਨ੍ਨਤਾ ਸੁਖਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਸੁਖਹੇਤੁਨਾ ਸੁਖਪਚ੍ਚਯੇਨ ਭੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਨ੍ਨਤਿਂ ਗਤਾ, ਭੋਗਮਦਾਦਿਨਾ ਮਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਨ ਚੋਨਤਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਨਾ ਦੁਕ੍ਖਪਚ੍ਚਯੇਨ ਭੋਗਵਿਪਤ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਹੀਨਤਂ ਗਤਾ ਦਾਲਿਦ੍ਦਿਯਾਦਿਨਾ ਕਾਪਞ੍ਞਤਂ ਪਤ੍ਤਾ. ਦ੍ਵਯੇਨਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਉਨ੍ਨਤਿਓਨਤਿਦ੍ਵਯੇਨ ਲਾਭਾਲਾਭਾਦਿਦ੍ਵਯੇਨ ਵਾ ਬਾਲਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਰੋਧਪਟਿਵਿਰੋਧਵਸੇਨ ਵਿਬਾਧੀਯਨ੍ਤਿ ਪੀਲ਼ਿਯਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਦਸ੍ਸਿਨੋ ਯਸ੍ਮਾ ਤੇ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਨਬ੍ਭਞ੍ਞਂਸੁ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਾ ਚ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਦਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਅਦਸ੍ਸਨਹੇਤੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇ ਚ ਦੁਕ੍ਖੇ ਸੁਖਸ੍ਮਿਞ੍ਚ, ਮਜ੍ਝੇ ਸਿਬ੍ਬਿਨਿਮਚ੍ਚਗੂਤਿ ਯੇ ਪਨ ਅਰਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾਵੇਦਨਾਯ ਚ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਛਨ੍ਦਰਾਗਭੂਤਂ ਸਿਬ੍ਬਿਨਿਂ ਤਣ੍ਹਂ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਅਚ੍ਚਗੂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਤੇ ਇਨ੍ਦਖੀਲੋ ਵਿਯ ਵਾਤੇਹਿ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਸਮ੍ਪਕਮ੍ਪਿਯਾ ਠਿਤਾ, ਨ ਤੇ ਉਨ੍ਨਤਓਨਤਾ, ਕਦਾਚਿਪਿ ਉਨ੍ਨਤਾ ਵਾ ਓਨਤਾ ਵਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਨੁਨਯਪਟਿਘਾਭਾਵਤੋ.

ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਅਰਹਤੋ ਅਨੁਪਲੇਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਮੇਵਸ੍ਸ ਅਨੁਪਲੇਪਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਹੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਲਾਭੇਤਿ ਚੀਵਰਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭੇ. ਅਲਾਭੇਤਿ ਤੇਸਂਯੇਵ ਅਪ੍ਪਟਿਲਾਭੇ ਅਪਗਮੇ. ਨ ਯਸੇਤਿ ਪਰਿਵਾਰਹਾਨਿਯਂ ਅਕਿਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ. ਕਿਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਕਿਤ੍ਤਨੇ ਪਤ੍ਥਟਯਸਤਾਯਂ. ਨਿਨ੍ਦਾਯਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਗਰਹਾਯਂ. ਪਸਂਸਾਯਨ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਗੁਣਾਭਿਤ੍ਥਵਨੇ. ਦੁਕ੍ਖੇਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ. ਸੁਖੇਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਵਿਧੇਪਿ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਾ ਰੂਪਾਦਿਕੇ ਵਿਸਯੇ ਤੇ ਖੀਣਾਸਵਾ ਨ ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ਉਦਬਿਨ੍ਦੁਵ ਪੋਕ੍ਖਰੇ ਯਥਾ ਕਮਲਦਲੇ ਜਲਬਿਨ੍ਦੁ ਅਲ੍ਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਨ ਲਿਮ੍ਪਤਿ, ਜਲਬਿਨ੍ਦੁਨਾ ਚ ਕਮਲਦਲਂ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਵਿਸਂਸਟ੍ਠਮੇਵ, ਏਵਮੇਤੇਪਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇ ਲਾਭਾਦਿਕੇ, ਆਪਾਥਗਤੇ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚ ਵਿਸਂਸਟ੍ਠਾ ਏਵਂ. ਤਤੋ ਏਵ ਧੀਰਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਲਾਭਾਦੀਸੁ ਞਾਣਮੁਖੇਨ ਪਿਯਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸੋਕਾਦੀਨਞ੍ਚ ਅਭਾਵਤੋ ਸੁਖਿਤਾ ਲਾਭਾਦੀਹਿ ਚ ਅਨਭਿਭਵਨੀਯਤੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਪਰਾਜਿਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਲਾਭਾਲਾਭਾਦੀਸੁ ਸੇਯ੍ਯਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਧਮ੍ਮੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮੇਨ ਚ ਅਲਾਭੋ ਯੋਤਿ ਯੋ ਧਮ੍ਮਂ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਲਾਭੋ ਲਾਭਾਭਾਵੋ, ਲਾਭਹਾਨਿ. ਯੋ ਚ ਲਾਭੋ ਅਧਮ੍ਮਿਕੋ ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਅਞ੍ਞਾਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧਪਟਿਕੁਟ੍ਠੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਲਾਭੋ ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਧਮ੍ਮਾਵਹੋ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਯਾਦਿਸਂ ਲਾਭਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਤਾਦਿਸੋ ਅਲਾਭੋ ਪਾਸਂਸਤਰੋ ਅਤ੍ਥਾਵਹੋ. ਯਞ੍ਚੇ ਲਾਭੋ ਅਧਮ੍ਮਿਕੋਤਿ ਯੋ ਲਾਭੋ ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸੋ ਨ ਸੇਯ੍ਯੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਯਸੋ ਚ ਅਪ੍ਪਬੁਦ੍ਧੀਨਂ, ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਅਯਸੋ ਚ ਯੋਤਿ ਯੋ ਅਪ੍ਪਬੁਦ੍ਧੀਨਂ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਯਸੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਯੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਯਸੋ ਯਸਹਾਨਿ. ਇਮੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਯਸੋਵ ਸੇਯ੍ਯੋ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ. ਤੇ ਹਿਸ੍ਸ ਯਥਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਯਸਹਾਨਿਂ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਥਾ ਚ ਭਬ੍ਬਜਾਤਿਕੋ ਤਂ ਅਗੁਣਂ ਪਹਾਯ ਗੁਣੇ ਪਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ. ਨ ਯਸੋ ਅਪ੍ਪਬੁਦ੍ਧੀਨਨ੍ਤਿ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਾਨਂ ਵਸੇਨ ਯਸੋ ਸੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ, ਤੇ ਹਿ ਅਭੂਤਗੁਣਾਭਿਬ੍ਯਾਹਾਰਵਸੇਨਾਪਿ ਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਸੋ ਚਸ੍ਸ ਇਧ ਚੇਵ ਵਿਞ੍ਞੂਗਰਹਾਦਿਨਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਚ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਂ ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਕ੍ਕਿਲੇਸਾਦਿਨਾ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਲਾਭੋ ਸਿਲੋਕੋ ਸਕ੍ਕਾਰੋ, ਮਿਚ੍ਛਾਲਦ੍ਧੋ ਚ ਯੋ ਯਸੋ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੪੪੦) ‘‘ਸਕ੍ਕਾਰੋ ਕਾਪੁਰਿਸਂ ਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੩੩੫; ਅ. ਨਿ. ੪.੬੮) ਚ.

ਦੁਮ੍ਮੇਧੇਹੀਤਿ, ਨਿਪ੍ਪਞ੍ਞੇਹਿ. ਯਞ੍ਚੇ ਬਾਲਪ੍ਪਸਂਸਨਾਤਿ ਬਾਲੇਹਿ ਅਵਿਦ੍ਦਸੂਹਿ ਯਾ ਨਾਮ ਪਸਂਸਨਾ.

ਕਾਮਮਯਿਕਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਮਯਂ, ਕਾਮਗੁਣੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਪਵਿਵੇਕਿਯਨ੍ਤਿ ਪਵਿਵੇਕਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਕਾਯਕਿਲਮਥਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਸਮਾਸਨੁਪਤਾਪਾਦਿਹੇਤੁਕਂ ਕਾਯਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਂ ਪਨ ਨਿਰਾਮਿਸਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਤਾਯ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਪਾਸਂਸਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਵਿਵੇਕਦੁਕ੍ਖਂ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ.

ਜੀਵਿਤਞ੍ਚ ਅਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਜੀਵਿਕਕਪ੍ਪਨਂ ਜੀਵਿਤਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਰਣਂ. ਧਮ੍ਮੇਨ ਮਰਣਂ ਨਾਮ ‘‘ਇਮਂ ਨਾਮ ਪਾਪਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤਂ ਤਂ ਮਾਰੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਮਾਰੇਨ੍ਤੇਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਾਪਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਅਵਿਕੋਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਹੇਤੁਮਰਣਂ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸੇਯ੍ਯੋਤਿ ਤਾਦਿਸਂ ਮਰਣਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਪੇਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਗ੍ਗਸਮ੍ਪਾਪਨਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨੁਪਨਿਸ੍ਸਯਤੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਪਾਸਂਸਤਰਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਚਜੇ ਧਨਂ ਅਙ੍ਗਵਰਸ੍ਸ ਹੇਤੁ, ਅਙ੍ਗਂ ਚਜੇ ਜੀਵਿਤਂ ਰਕ੍ਖਮਾਨੋ;

ਅਙ੍ਗਂ ਧਨਂ ਜੀਵਿਤਞ੍ਚਾਪਿ ਸਬ੍ਬਂ, ਚਜੇ ਨਰੋ ਧਮ੍ਮਮਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੨.੨੧.੪੭੦);

ਯਞ੍ਚੇ ਜੀਵੇ ਅਧਮ੍ਮਿਕਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਸੋ ਯਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਪੇਤਂ ਜੀਵਿਕਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਨ ਸੇਵੇਯ੍ਯ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਗਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਪਾਯਸਮ੍ਪਾਪਨਤੋ ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਅਨੁਪਲੇਪਂ ਕਾਰਣਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਾਮਕੋਪਪਹੀਨਾ’’ਤਿਆਦਿਗਾਥਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਕੋਪਪਹੀਨਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋਵ ਪਹੀਨਾ ਅਨੁਰੋਧਪਟਿਵਿਰੋਧਾ. ਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਭਵਾਭਵੇਤਿ ਖੁਦ੍ਦਕੇ ਚੇਵ ਮਹਨ੍ਤੇ ਚ ਭਵੇ ਅਨਵਸੇਸਪਹੀਨਕਿਲੇਸਪਰਿਲ਼ਾਹਤਾਯ ਵੂਪਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ. ਲੋਕੇਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਲੋਕੇ. ਅਸਿਤਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਾ. ਨਤ੍ਥਿ ਤੇਸਂ ਪਿਯਾਪਿਯਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਕਤ੍ਥਚਿ ਲਾਭਾਦਿਕੇ ਰੂਪਾਦਿਵਿਸਯੇ ਚ ਪਿਯਂ ਵਾ ਅਪਿਯਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ.

ਇਦਾਨਿ ਯਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਤੇ ਏਵਰੂਪਾ ਜਾਤਾ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਦੇਸਨਾਯ ਕੂਟਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾਨਾ’’ਤਿ ਓਸਾਨਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਪ੍ਪੁਯ੍ਯਾਤਿ, ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਇਮਾ ਏਵ ਚ ਗਾਥਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਾਪਿ ਅਹੇਸੁਂ.

ਗੋਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਚੁਦ੍ਦਸਕਨਿਪਾਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.