੧੪. ਚੁਦ੍ਦਸਕਨਿਪਾਤੋ

੧. ਖਦਿਰਵਨਿਯਰੇਵਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਚੁਦ੍ਦਸਕਨਿਪਾਤੇ ਯਦਾ ਅਹਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਖਦਿਰਵਨਿਯਰੇਵਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਕਾਮਞ੍ਚਿਮਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਏਕਕਨਿਪਾਤੇ (ਥੇਰਗਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧. ਖਦਿਰਵਨਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ) ਆਗਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯੇਸੁ ਸਤਿਜਨਨਮਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਏਕਕਨਿਪਾਤੇ ਸਙ੍ਗਹੋ ਕਤੋ. ਇਮਾ ਪਨ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪਕਾਸਿਤਾ ਗਾਥਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਚੁਦ੍ਦਸਕਨਿਪਾਤੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਆਰੋਪਿਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਥੇਰੋ ਕਿਰ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਪ੍ਪਭੂਤੀਨਂ ਮਹਾਥੇਰਾਨਞ੍ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਾਹਮੇਵ ਤਤ੍ਥ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਖਦਿਰਵਨਮੇਵ ਪਚ੍ਚਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇਹਿ ਚ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤਿ. ਏਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਜਿਣ੍ਣੋ ਵੁਡ੍ਢੋ ਵਯੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਸਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਚੋਰਾ ਨਗਰੇ ਕਤਕਮ੍ਮਾ ਆਰਕ੍ਖਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਅਨੁਬਨ੍ਧਾ ਪਲਾਯਨ੍ਤਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ ਗਹਿਤਭਣ੍ਡਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿਂਸੁ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਨੁਧਾਵਨ੍ਤਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ ਭਣ੍ਡਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਚੋਰੋ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਦਸ੍ਸੇਸੁਂ, ‘‘ਅਯਂ, ਦੇਵ, ਚੋਰੋ’’ਤਿ. ਰਾਜਾ ਥੇਰਂ ਮੁਞ੍ਚਾਪੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਇਦਂ ਚੋਰਿਕਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ ਵਾ, ਨੋ ਵਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਥੇਰੋ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਜਾਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਤ੍ਤਨਾ ਤਾਦਿਸਂ ਨ ਕਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਨ ਅਕਤਭਾਵਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਕਰਣੇ ਅਭਬ੍ਬਤਾਯ ਪਕਾਸਨਤ੍ਥਂ ਸਮੀਪੇ ਠਿਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਰਞ੍ਞੋ ਚ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ –

੬੪੫. ‘‘ਯਦਾ ਅਹਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਅਗਾਰਸ੍ਮਾਨਗਾਰਿਯਂ;

ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ, ਅਨਰਿਯਂ ਦੋਸਸਂਹਿਤਂ.

੬੪੬. ‘‘‘ਇਮੇ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਵਜ੍ਝਨ੍ਤੁ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਪ੍ਪੋਨ੍ਤੁ ਪਾਣਿਨੋ’;

ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਦੀਘਮਨ੍ਤਰੇ.

੬੪੭. ‘‘ਮੇਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਸੁਭਾਵਿਤਂ;

ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਂ ਪਰਿਚਿਤਂ, ਯਥਾ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੇਸਿਤਂ.

੬੪੮. ‘‘ਸਬ੍ਬਮਿਤ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਸਖੋ, ਸਬ੍ਬਭੂਤਾਨੁਕਮ੍ਪਕੋ;

ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਭਾਵੇਮਿ, ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਰਤੋ ਸਦਾ.

੬੪੯. ‘‘ਅਸਂਹੀਰਂ ਅਸਂਕੁਪ੍ਪਂ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਮੋਦਯਾਮਹਂ;

ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਂ ਭਾਵੇਮਿ, ਅਕਾਪੁਰਿਸਸੇਵਿਤਂ.

੬੫੦. ‘‘ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੋ;

ਅਰਿਯੇਨ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ, ਉਪੇਤੋ ਹੋਤਿ ਤਾਵਦੇ.

੬੫੧. ‘‘ਯਥਾਪਿ ਪਬ੍ਬਤੋ ਸੇਲੋ, ਅਚਲੋ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ;

ਏਵਂ ਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਬ੍ਬਤੋਵ ਨ ਵੇਧਤਿ.

੬੫੨. ‘‘ਅਨਙ੍ਗਣਸ੍ਸ ਪੋਸਸ੍ਸ, ਨਿਚ੍ਚਂ ਸੁਚਿਗਵੇਸਿਨੋ;

ਵਾਲਗ੍ਗਮਤ੍ਤਂ ਪਾਪਸ੍ਸ, ਅਬ੍ਭਮਤ੍ਤਂਵ ਖਾਯਤਿ.

੬੫੩. ‘‘ਨਗਰਂ ਯਥਾ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਂ, ਗੁਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਤਰਬਾਹਿਰਂ;

ਏਵਂ ਗੋਪੇਥ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਖਣੋ ਵੋ ਮਾ ਉਪਚ੍ਚਗਾ.

੬੫੪. ‘‘ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਮਰਣਂ, ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਜੀਵਿਤਂ;

ਕਾਲਞ੍ਚ ਪਟਿਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਨਿਬ੍ਬਿਸਂ ਭਤਕੋ ਯਥਾ.

੬੫੫. ‘‘ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਮਰਣਂ, ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਜੀਵਿਤਂ;

ਕਾਲਞ੍ਚ ਪਟਿਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਪਤਿਸ੍ਸਤੋ.

੬੫੬. ‘‘ਪਰਿਚਿਣ੍ਣੋ ਮਯਾ ਸਤ੍ਥਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ;

ਓਹਿਤੋ ਗਰੁਕੋ ਭਾਰੋ, ਭਵਨੇਤ੍ਤਿ ਸਮੂਹਤਾ.

੬੫੭. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਚਤ੍ਥਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਅਗਾਰਸ੍ਮਾਨਗਾਰਿਯਂ;

ਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਥੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸਬ੍ਬਸਂਯੋਜਨਕ੍ਖਯੋ.

੬੫੮. ‘‘ਸਮ੍ਪਾਦੇਥਪ੍ਪਮਾਦੇਨ, ਏਸਾ ਮੇ ਅਨੁਸਾਸਨੀ;

ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਿਸ੍ਸਂ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਧੀ’’ਤਿ. – ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਅਪੁਬ੍ਬਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਦੀਘਮਨ੍ਤਰੇਤਿ, ਯਦਾ ਅਹਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹਿ, ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਯਞ੍ਚ ਮੇ ਚਰਿਮਕਾਲੋ, ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਦੀਘਮਨ੍ਤਰੇ ਕਾਲੇ ‘‘ਇਦਂ ਮਯ੍ਹਂ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਵਸੇਨ ਵਾ, ‘‘ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨਰਿਯਂ ਦੋਸਸਂਹਿਤਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਮੇਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਭਿਜਾਨਾਮੀਤਿ, ਮਿਜ੍ਜਤਿ ਸਿਨਿਯ੍ਹਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾ, ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ. ਮੇਤ੍ਤਾ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾ, ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾ ਮੇਤ੍ਤਾਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੋ, ਤਂ ਮੇਤ੍ਤਂ. ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਰੁਣਂ ਮੁਦਿਤਂ ਉਪੇਕ੍ਖਞ੍ਚਾਤਿ ਇਤਰਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਭਿਜਾਨਾਮੀਤਿ, ਅਭਿਮੁਖਤੋ ਜਾਨਾਮਿ. ਅਧਿਗਤਞ੍ਹਿ ਝਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਸ੍ਸ ਅਭਿਮੁਖਂ ਹੋਤਿ. ਕੀਦਿਸਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਯਥਾ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਂ, ਤਥਾ ਅਨੋਦਿਸ੍ਸਕਫਰਣਵਸੇਨ ਅਪਰਿਮਾਣਸਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਪਗੁਣਬਲਵਭਾਵਾਪਾਦਨੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਭਾਵਿਤਂ. ਪਠਮਂ ਮੇਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਕਰੁਣਾ, ਤਤੋ ਮੁਦਿਤਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਏਵਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਪਰਿਚਿਤਂ ਆਸੇਵਿਤਂ, ਬਹੁਲੀਕਤਂ ਅਭਿਜਾਨਾਮੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਮਿਤ੍ਤੋ, ਸਬ੍ਬੇ ਵਾ ਤੇ ਮਯ੍ਹਂ ਮਿਤ੍ਤਾਤਿ ਸਬ੍ਬਮਿਤ੍ਤੋ. ਮੇਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਿਯੋ ਹੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਸਖੋਤਿ, ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਬ੍ਬਭੂਤਾਨੁਕਮ੍ਪਕੋਤਿ, ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨਕੋ. ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਭਾਵੇਮੀਤਿ, ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਸਹਿਤਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਭਾਵੇਮਿ, ਵਡ੍ਢੇਮਿ, ਪਕਾਸੇਮਿ ਵਾ ਅਕਥੇਨ੍ਤੇਪਿ ਭਾਵਨਾਯ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਭਾਵਤੋ. ‘‘ਮੇਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਭਾਵੇਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋਵ. ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਰਤੋਤਿ, ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੇ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਹਿਤੂਪਸਂਹਾਰੇ ਅਭਿਰਤੋ. ਸਦਾਤਿ, ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ, ਤੇਨ ਤਤ੍ਥ ਸਾਤਚ੍ਚਕਿਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਅਸਂਹੀਰਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਹੀਰਂ, ਆਸਨ੍ਨਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇਨ ਰਾਗੇਨ ਅਨਾਕਡ੍ਢਨਿਯਂ. ਅਸਂਕੁਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਨ ਕੁਪ੍ਪਂ, ਦੂਰਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਅਕੋਪਿਯਂ, ਏਵਂਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਮ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਆਮੋਦਯਾਮਿ ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਾਮਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਂ ਭਾਵੇਮਿ. ਅਕਾਪੁਰਿਸਸੇਵਿਤਨ੍ਤਿ, ਕਾਪੁਰਿਸੇਹਿ ਨੀਚਜਨੇਹਿ ਅਸੇਵਿਤਂ, ਅਕਾਪੁਰਿਸੇਹਿ ਵਾ ਅਰਿਯੇਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸੇਵਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਸੇਟ੍ਠਂ ਨਿਦ੍ਦੋਸਂ ਮੇਤ੍ਤਾਦਿਵਿਹਾਰਂ ਭਾਵੇਮਿ ਵਡ੍ਢੇਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਵਂ ਅਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਵਿਤਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਰਹਿਤਂ ਦੁਤਿਯਾਦਿਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਏਤੇਨ ਥੇਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਭਾਵਨਾਯ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਦੁਤਿਯਾਦਿਝਾਨਾਧਿਗਮਮਾਹ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾਯਂ ਥੇਰੋ ਤਮੇਵ ਝਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਏਕਾਸਨੇਨੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੋ. ਅਰਿਯੇਨ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ, ਉਪੇਤੋ ਹੋਤਿ ਤਾਵਦੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਾਭਾਵਤੋ ਅਵਿਤਕ੍ਕਾਵਿਚਾਰਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ‘‘ਅਰਿਯੋ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵਯਂ ਕਰਣੀਯਂ ਧਮ੍ਮੀ ਵਾ ਕਥਾ ਅਰਿਯੋ ਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੭੩) ਪਨ ਵਚਨਤੋ ਯਾ ਕਾਚਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਅਰਿਯੋ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੋ ਨਾਮ. ਇਧ ਪਨ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਿਕਾ ਅਗ੍ਗਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ.

ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸਾਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਕਮ੍ਪਨੀਯਤਂ ਉਪਮਾਯ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾਪਿ ਪਬ੍ਬਤੋ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਪਿ ਪਬ੍ਬਤੋ ਸੇਲੋਤਿ, ਯਥਾ ਸਿਲਾਮਯੋ ਏਕਘਨਸੇਲੋ ਪਬ੍ਬਤੋ, ਨ ਪਂਸੁਪਬ੍ਬਤੋ ਨ ਮਿਸ੍ਸਕਪਬ੍ਬਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਚਲੋ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋਤਿ, ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਮੂਲੋ ਪਕਤਿਵਾਤੇਹਿ ਅਚਲੋ ਅਕਮ੍ਪਨੀਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਏਵਂ ਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਬ੍ਬਤੋਵ ਨ ਵੇਧਤੀਤਿ ਮੋਹਸ੍ਸ ਅਨਵਸੇਸਪ੍ਪਹਾਨਾ, ਮੋਹਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਚ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਾਨਂ ਪਹੀਨਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾ ਸੋ ਪਬ੍ਬਤੋ ਪਕਤਿਵਾਤੇਹਿ, ਏਵਂ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਨ ਵੇਧਤਿ ਨ ਕਮ੍ਪਤਿ, ਮੋਹਕ੍ਖਯੋਤਿ ਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮੋਹਕ੍ਖਯਾਤਿ ਮੋਹਕ੍ਖਯਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਸਮਾਪਨ੍ਨਕਾਲੇਪਿ ਪਬ੍ਬਤੋ ਵਿਯ ਨ ਵੇਧਤਿ, ਪਗੇਵ ਸਮਾਪਨ੍ਨਕਾਲੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਇਦਾਨਿ ਪਾਪਂ ਨਾਮੇਤਂ ਅਸੁਚਿਸੀਲੋ ਏਵ ਸਮਾਚਰਤਿ, ਨ ਚ ਸੁਚਿਸੀਲੋ, ਸੁਚਿਸੀਲਸ੍ਸ ਪਨ ਤਂ ਅਣੁਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਭਾਰਿਯਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਙ੍ਗਣਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਗਾਥਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਰਾਗਾਦਿਅਙ੍ਗਣਾਭਾਵਤੋ ਅਨਙ੍ਗਣਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਸੁਚਿਅਨਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮੇ ਏਵ ਗਵੇਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਾਲਗ੍ਗਮਤ੍ਤਂ ਕੇਸਗ੍ਗਮਤ੍ਤਂ ਪਾਪਸ੍ਸ ਲੇਸਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਕਲਂ ਲੋਕਧਾਤੁਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਅਬ੍ਭਮਤ੍ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਏਵਰੂਪੇ ਕਮ੍ਮੇ ਮਾਦਿਸਾ ਆਸਙ੍ਕਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸੇਸੁਪਿ ਅਨ੍ਧਬਾਲਾ ਏਵਰੂਪੇ ਅਪਵਾਦੇ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਕਾਮੇਹਿ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਤਾ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਓਵਾਦਂ ਦੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਗਰਂ ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿਗਾਥਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਥਾ ਪਨ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਨਗਰਵਾਸੀਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਨਗਰਂ ਦ੍ਵਾਰਪਾਕਾਰਾਦੀਨਿ ਥਿਰਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੇਹਿ ਸਅਨ੍ਤਰਂ, ਉਦ੍ਦਾਪਪਰਿਖਾਦੀਨਿ ਥਿਰਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੇਹਿ ਸਬਾਹਿਰਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਰਬਾਹਿਰਂ ਗੁਤ੍ਤਂ ਕਰੀਯਤਿ, ਏਵਂ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿਪਿ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਛ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਰਕ੍ਖਿਤਂ ਸਤਿਂ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾਨਿ ਬਾਹਿਰਾਨਿ ਛ ਆਯਤਨਾਨਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਉਪਘਾਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਅਗ੍ਗਹਣੇਨ ਤਾਨਿਪਿ ਥਿਰਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਅਪ੍ਪਵੇਸਾਯ ਦ੍ਵਾਰਰਕ੍ਖਿਤਂ ਸਤਿਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਵਿਚਰਨ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗੋਪੇਥ. ਕਸ੍ਮਾ? ਖਣੋ ਵੋ ਮਾ ਉਪਚ੍ਚਗਾ. ਯੋ ਹਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਗੋਪੇਤਿ, ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋ, ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਭਾਵਕ੍ਖਣੋ, ਮਜ੍ਝਿਮਦੇਸੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੋ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਕ੍ਖਣੋ, ਛਨ੍ਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਵੇਕਲ੍ਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਅਯਂ ਖਣੋ ਅਤਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਸੋ ਖਣੋ ਤੁਮ੍ਹੇ ਮਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮਤੂਤਿ.

ਏਵਂ ਥੇਰੋ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਸਰਾਜਿਕਂ ਪਰਿਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਚ ਓਵਦਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਮਰਣੇ ਜੀਵਿਤੇ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮਚਿਤ੍ਤਤਂ ਕਤਕਿਚ੍ਚਤਞ੍ਚ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ (ਥੇਰਗਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੬੦੭).

ਏਵਂ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਕਾਲਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨੇਵ ਨੇਸਂ ਓਵਾਦਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੋ ਓਸਾਨਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਾਦੇਥਪ੍ਪਮਾਦੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਂ ਦਾਨਸੀਲਾਦਿਂ ਅਪ੍ਪਮਾਦੇਨ ਸਮ੍ਪਾਦੇਥ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਪਭੇਦੇ ਗਹਟ੍ਠਵਤ੍ਤੇ ਸੀਲਾਨੁਰਕ੍ਖਣੇ ਸਮਥਅਨੁਯੋਗੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾਯ ਚ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਹੋਥ. ਏਸਾ ਮੇ ਅਨੁਸਾਸਨੀਤਿ ਦਾਨਸੀਲਾਦੀਸੁ ਨ ਪਮਜ੍ਜਥਾਤਿ ਏਸਾ ਮਮ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿ ਓਵਾਦੋ.

ਏਵਂ ਸਿਖਾਪਤ੍ਤਂ ਪਰਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦੀਪੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਮਤ੍ਥਕਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਿਸ੍ਸਂ, ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਧੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਧੀਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਭਵੇਹਿ ਚ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ ਅਮ੍ਹਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਂਸੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ.

ਏਵਂ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸੇ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਤੇਜੋਧਾਤੁਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਜ੍ਜਲਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿ.

ਖਦਿਰਵਨਿਯਰੇਵਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਗੋਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯਥਾਪਿ ਭਦ੍ਦੋਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਗੋਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਸਤ੍ਥਵਾਹਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ. ਗੋਦਤ੍ਤੋਤਿ ਨਾਮੇਨ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਿਤਰਿ ਕਾਲਙ੍ਕਤੇ ਕੁਟੁਮ੍ਬਂ ਸਣ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਕਟਸਤੇਹਿ ਭਣ੍ਡਂ ਆਦਾਯ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਵਾਣਿਜ੍ਜੇਨ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਯਥਾਵਿਭਵਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਕਰੋਤਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਧੁਰੇ ਯੁਤ੍ਤਗੋਣੇ ਵਹਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇ ਪਤਿਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਤਂ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਸੁ ਸਯਮੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠੇ ਗਾਲ਼੍ਹਂ ਵਿਜ੍ਝਿ. ਗੋਣੋ ‘‘ਅਯਂ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਮਮ ਬਲਾਬਲਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਗਾਲ਼੍ਹਂ ਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਕੁਦ੍ਧੋ ਮਨੁਸ੍ਸਵਾਚਾਯ, ‘‘ਭੋ ਗੋਦਤ੍ਤ, ਅਹਂ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਲਂ ਅਨਿਗੁਹਨ੍ਤੋ ਤੁਯ੍ਹਂ ਭਾਰਂ ਵਹਿਂ, ਅਜ੍ਜ ਪਨ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਪਤਿਤਂ ਮਂ ਅਤਿਵਿਯ ਬਾਧਸਿ, ਹੋਤੁ, ਇਤੋ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਤਂ ਬਾਧੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਪਟਿਸਤ੍ਤੁ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਥਨਾਨੁਰੂਪੇਨ ਅਕ੍ਕੋਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਗੋਦਤ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਂ ਨਾਮ ਸਤ੍ਤੇ ਬਾਧੇਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਇਮਾਯ ਜੀਵਿਕਾਯਾ’’ਤਿ ਸਂਵੇਗਜਾਤੋ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਭਵਂ ਪਹਾਯ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਮਹਾਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖੇਨ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਗਤਾਨਂ ਗਹਟ੍ਠਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਅਰਿਯਗਣਾਨਂ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇ ਆਰਬ੍ਭ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ –

੬੫੯. ‘‘ਯਥਾਪਿ ਭਦ੍ਦੋ ਆਜਞ੍ਞੋ, ਧੁਰੇ ਯੁਤ੍ਤੋ ਧੁਰਸ੍ਸਹੋ;

ਮਥਿਤੋ ਅਤਿਭਾਰੇਨ, ਸਂਯੁਗਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ.

੬੬੦. ‘‘ਏਵਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਯੇ ਤਿਤ੍ਤਾ, ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਵਾਰਿਨਾ ਯਥਾ;

ਨ ਪਰੇ ਅਤਿਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੋਵ ਪਾਣਿਨਂ.

੬੬੧. ‘‘ਕਾਲੇ ਕਾਲਵਸਂ ਪਤ੍ਤਾ, ਭਵਾਭਵਵਸਂ ਗਤਾ;

ਨਰਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇਧ ਸੋਚਨ੍ਤਿ ਮਾਣਵਾ.

੬੬੨. ‘‘ਉਨ੍ਨਤਾ ਸੁਖਧਮ੍ਮੇਨ, ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਨ ਚੋਨਤਾ;

ਦ੍ਵਯੇਨ ਬਾਲਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਦਸ੍ਸਿਨੋ.

੬੬੩. ‘‘ਯੇ ਚ ਦੁਕ੍ਖੇ ਸੁਖਸ੍ਮਿਞ੍ਚ, ਮਜ੍ਝੇ ਸਿਬ੍ਬਿਨਿਮਚ੍ਚਗੂ;

ਠਿਤਾ ਤੇ ਇਨ੍ਦਖੀਲੋਵ, ਨ ਤੇ ਉਨ੍ਨਤਓਨਤਾ.

੬੬੪. ‘‘ਨ ਹੇਵ ਲਾਭੇ ਨਾਲਾਭੇ, ਨ ਯਸੇ ਨ ਚ ਕਿਤ੍ਤਿਯਾ;

ਨ ਨਿਨ੍ਦਾਯਂ ਪਸਂਸਾਯ, ਨ ਤੇ ਦੁਕ੍ਖੇ ਸੁਖਮ੍ਹਿ ਚ.

੬੬੫. ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤੇ ਨ ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤਿ, ਉਦਬਿਨ੍ਦੁਵ ਪੋਕ੍ਖਰੇ;

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸੁਖਿਤਾ ਧੀਰਾ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਪਰਾਜਿਤਾ.

੬੬੬. ‘‘ਧਮ੍ਮੇਨ ਚ ਅਲਾਭੋ ਯੋ, ਯੋ ਚ ਲਾਭੋ ਅਧਮ੍ਮਿਕੋ;

ਅਲਾਭੋ ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਯਞ੍ਚੇ ਲਾਭੋ ਅਧਮ੍ਮਿਕੋ.

੬੬੭. ‘‘ਯਸੋ ਚ ਅਪ੍ਪਬੁਦ੍ਧੀਨਂ, ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਅਯਸੋ ਚ ਯੋ;

ਅਯਸੋਵ ਸੇਯ੍ਯੋ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ, ਨ ਯਸੋ ਅਪ੍ਪਬੁਦ੍ਧਿਨਂ.

੬੬੮. ‘‘ਦੁਮ੍ਮੇਧੇਹਿ ਪਸਂਸਾ ਚ, ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਗਰਹਾ ਚ ਯਾ;

ਗਰਹਾਵ ਸੇਯ੍ਯੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ, ਯਞ੍ਚੇ ਬਾਲਪ੍ਪਸਂਸਨਾ.

੬੬੯. ‘‘ਸੁਖਞ੍ਚ ਕਾਮਮਯਿਕਂ, ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਪਵਿਵੇਕਿਯਂ;

ਪਵਿਵੇਕਦੁਕ੍ਖਂ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਯਞ੍ਚੇ ਕਾਮਮਯਂ ਸੁਖਂ.

੬੭੦. ‘‘ਜੀਵਿਤਞ੍ਚ ਅਧਮ੍ਮੇਨ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਮਰਣਞ੍ਚ ਯਂ;

ਮਰਣਂ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਯਞ੍ਚੇ ਜੀਵੇ ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ.

੬੭੧. ‘‘ਕਾਮਕੋਪਪ੍ਪਹੀਨਾ ਯੇ, ਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਭਵਾਭਵੇ;

ਚਰਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ ਅਸਿਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਤੇਸਂ ਪਿਯਾਪਿਯਂ.

੬੭੨. ‘‘ਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾਨ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਬਲਾਨਿ ਚ;

ਪਪ੍ਪੁਯ੍ਯ ਪਰਮਂ ਸਨ੍ਤਿਂ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਨ੍ਤਿਨਾਸਵਾ’’ਤਿ. – ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਆਜਞ੍ਞੋਤਿ, ਉਸਭਾਜਾਨੀਯੋ. ਧੁਰੇ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ, ਸਕਟਧੁਰੇ ਯੋਜਿਤੋ. ਧੁਰਸ੍ਸਹੋਤਿ, ਧੁਰਵਾਹੋ. ਗਾਥਾਸੁਖਤ੍ਥਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਸਕਾਰਤੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ, ਸਕਟਭਾਰਂ ਵਹਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਥਿਤੋ ਅਤਿਭਾਰੇਨਾਤਿ, ਅਤਿਭਾਰੇਨ ਗਰੁਭਾਰੇਨ ਪੀਲ਼ਿਤੋ. ‘‘ਮਦ੍ਦਿਤੋ’’ਤਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ. ਸਂਯੁਗਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਨ੍ਧੇ ਠਪਿਤਂ ਯੁਗਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ ਨ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਯੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਧੁਰਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਸੋ ਧੋਰਯ੍ਹੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਦ੍ਰਾਜਾਨੀਯਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧੀਰਵੀਰਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਾਰਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ ਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਏਵਂ ਯੇ ਵਾਰਿਨਾ ਵਿਯ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤਿਤ੍ਤਾ ਧਾਤਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ, ਤੇ ਪਰੇ ਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞੇ ਨ ਅਤਿਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਰਿਭਵਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੋਵ ਪਾਣਿਨ’’ਨ੍ਤਿ, ਪਾਣਿਨਂ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਅਯਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮੋ ਯਦਿਦਂ ਤੇਸਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ਲਾਭਾਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਾਨੁਕ੍ਕਂਸਨਂ ਵਿਯ ਅਲਾਭਾਦਿਨਾ ਪਰੇਸਂ ਅਵਮ੍ਭਨਂ.

ਏਵਂ ਪਞ੍ਞਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਅਰਿਯਾਨਂ ਸੁਖਵਿਹਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਦਭਾਵਤੋ ਅਨਰਿਯਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਹਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਾਲੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਲੇਤਿ ਲਾਭਾਲਾਭਾਦਿਨਾ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਕਾਲੇ. ਕਾਲਵਸਂ ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਲਾਭਾਦਿਕਾਲਸ੍ਸ ਚ ਵਸਂ ਉਪਗਤਾ, ਲਾਭਾਦਿਨਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਤਾ ਅਲਾਭਾਦਿਨਾ ਚ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਵਾਭਵਵਸਂ ਗਤਾਤਿ ਭਵਸ੍ਸ ਅਭਵਸ੍ਸ ਚ ਵਸਂ ਉਪਗਤਾ ਵੁਦ੍ਧਿਹਾਨਿਯੋ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਤੇ. ਨਰਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇਧ ਸੋਚਨ੍ਤਿ ਮਾਣਵਾਤਿ ਤੇ ਨਰਾ ‘‘ਮਾਣਵਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾ ਸਤ੍ਤਾ ਲਾਭਾਲਾਭਾਦਿਵਸੇਨ ਵੁਦ੍ਧਿਹਾਨਿਵਸੇਨ ਅਨੁਰੋਧਪਟਿਵਿਰੋਧਂ ਆਪਨ੍ਨਾ ਇਧਲੋਕੇ ਸੋਚਨ੍ਤਿ, ਪਰਲੋਕੇ ਚ ਨਿਰਯਾਦਿਦੁਕ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਉਨ੍ਨਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾਪਿ ਲੋਕਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨਤ੍ਥਪ੍ਪਤ੍ਤਿਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਨ੍ਨਤਾ ਸੁਖਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਸੁਖਹੇਤੁਨਾ ਸੁਖਪਚ੍ਚਯੇਨ ਭੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਨ੍ਨਤਿਂ ਗਤਾ, ਭੋਗਮਦਾਦਿਨਾ ਮਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਨ ਚੋਨਤਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਨਾ ਦੁਕ੍ਖਪਚ੍ਚਯੇਨ ਭੋਗਵਿਪਤ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਹੀਨਤਂ ਗਤਾ ਦਾਲਿਦ੍ਦਿਯਾਦਿਨਾ ਕਾਪਞ੍ਞਤਂ ਪਤ੍ਤਾ. ਦ੍ਵਯੇਨਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਉਨ੍ਨਤਿਓਨਤਿਦ੍ਵਯੇਨ ਲਾਭਾਲਾਭਾਦਿਦ੍ਵਯੇਨ ਵਾ ਬਾਲਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਰੋਧਪਟਿਵਿਰੋਧਵਸੇਨ ਵਿਬਾਧੀਯਨ੍ਤਿ ਪੀਲ਼ਿਯਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਦਸ੍ਸਿਨੋ ਯਸ੍ਮਾ ਤੇ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਨਬ੍ਭਞ੍ਞਂਸੁ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਾ ਚ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਦਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਅਦਸ੍ਸਨਹੇਤੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇ ਚ ਦੁਕ੍ਖੇ ਸੁਖਸ੍ਮਿਞ੍ਚ, ਮਜ੍ਝੇ ਸਿਬ੍ਬਿਨਿਮਚ੍ਚਗੂਤਿ ਯੇ ਪਨ ਅਰਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾਵੇਦਨਾਯ ਚ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਛਨ੍ਦਰਾਗਭੂਤਂ ਸਿਬ੍ਬਿਨਿਂ ਤਣ੍ਹਂ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਅਚ੍ਚਗੂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਤੇ ਇਨ੍ਦਖੀਲੋ ਵਿਯ ਵਾਤੇਹਿ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਸਮ੍ਪਕਮ੍ਪਿਯਾ ਠਿਤਾ, ਨ ਤੇ ਉਨ੍ਨਤਓਨਤਾ, ਕਦਾਚਿਪਿ ਉਨ੍ਨਤਾ ਵਾ ਓਨਤਾ ਵਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਨੁਨਯਪਟਿਘਾਭਾਵਤੋ.

ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਅਰਹਤੋ ਅਨੁਪਲੇਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਮੇਵਸ੍ਸ ਅਨੁਪਲੇਪਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਹੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਲਾਭੇਤਿ ਚੀਵਰਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭੇ. ਅਲਾਭੇਤਿ ਤੇਸਂਯੇਵ ਅਪ੍ਪਟਿਲਾਭੇ ਅਪਗਮੇ. ਨ ਯਸੇਤਿ ਪਰਿਵਾਰਹਾਨਿਯਂ ਅਕਿਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ. ਕਿਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਕਿਤ੍ਤਨੇ ਪਤ੍ਥਟਯਸਤਾਯਂ. ਨਿਨ੍ਦਾਯਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਗਰਹਾਯਂ. ਪਸਂਸਾਯਨ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਗੁਣਾਭਿਤ੍ਥਵਨੇ. ਦੁਕ੍ਖੇਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ. ਸੁਖੇਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਵਿਧੇਪਿ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਾ ਰੂਪਾਦਿਕੇ ਵਿਸਯੇ ਤੇ ਖੀਣਾਸਵਾ ਨ ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ਉਦਬਿਨ੍ਦੁਵ ਪੋਕ੍ਖਰੇ ਯਥਾ ਕਮਲਦਲੇ ਜਲਬਿਨ੍ਦੁ ਅਲ੍ਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਨ ਲਿਮ੍ਪਤਿ, ਜਲਬਿਨ੍ਦੁਨਾ ਚ ਕਮਲਦਲਂ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਵਿਸਂਸਟ੍ਠਮੇਵ, ਏਵਮੇਤੇਪਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇ ਲਾਭਾਦਿਕੇ, ਆਪਾਥਗਤੇ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚ ਵਿਸਂਸਟ੍ਠਾ ਏਵਂ. ਤਤੋ ਏਵ ਧੀਰਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਲਾਭਾਦੀਸੁ ਞਾਣਮੁਖੇਨ ਪਿਯਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸੋਕਾਦੀਨਞ੍ਚ ਅਭਾਵਤੋ ਸੁਖਿਤਾ ਲਾਭਾਦੀਹਿ ਚ ਅਨਭਿਭਵਨੀਯਤੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਪਰਾਜਿਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਲਾਭਾਲਾਭਾਦੀਸੁ ਸੇਯ੍ਯਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਧਮ੍ਮੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮੇਨ ਚ ਅਲਾਭੋ ਯੋਤਿ ਯੋ ਧਮ੍ਮਂ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਲਾਭੋ ਲਾਭਾਭਾਵੋ, ਲਾਭਹਾਨਿ. ਯੋ ਚ ਲਾਭੋ ਅਧਮ੍ਮਿਕੋ ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਅਞ੍ਞਾਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧਪਟਿਕੁਟ੍ਠੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਲਾਭੋ ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਧਮ੍ਮਾਵਹੋ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਯਾਦਿਸਂ ਲਾਭਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਤਾਦਿਸੋ ਅਲਾਭੋ ਪਾਸਂਸਤਰੋ ਅਤ੍ਥਾਵਹੋ. ਯਞ੍ਚੇ ਲਾਭੋ ਅਧਮ੍ਮਿਕੋਤਿ ਯੋ ਲਾਭੋ ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸੋ ਨ ਸੇਯ੍ਯੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਯਸੋ ਚ ਅਪ੍ਪਬੁਦ੍ਧੀਨਂ, ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਅਯਸੋ ਚ ਯੋਤਿ ਯੋ ਅਪ੍ਪਬੁਦ੍ਧੀਨਂ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਯਸੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਯੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਯਸੋ ਯਸਹਾਨਿ. ਇਮੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਯਸੋਵ ਸੇਯ੍ਯੋ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ. ਤੇ ਹਿਸ੍ਸ ਯਥਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਯਸਹਾਨਿਂ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਥਾ ਚ ਭਬ੍ਬਜਾਤਿਕੋ ਤਂ ਅਗੁਣਂ ਪਹਾਯ ਗੁਣੇ ਪਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ. ਨ ਯਸੋ ਅਪ੍ਪਬੁਦ੍ਧੀਨਨ੍ਤਿ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਾਨਂ ਵਸੇਨ ਯਸੋ ਸੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ, ਤੇ ਹਿ ਅਭੂਤਗੁਣਾਭਿਬ੍ਯਾਹਾਰਵਸੇਨਾਪਿ ਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਸੋ ਚਸ੍ਸ ਇਧ ਚੇਵ ਵਿਞ੍ਞੂਗਰਹਾਦਿਨਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਚ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਂ ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਕ੍ਕਿਲੇਸਾਦਿਨਾ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਲਾਭੋ ਸਿਲੋਕੋ ਸਕ੍ਕਾਰੋ, ਮਿਚ੍ਛਾਲਦ੍ਧੋ ਚ ਯੋ ਯਸੋ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੪੪੦) ‘‘ਸਕ੍ਕਾਰੋ ਕਾਪੁਰਿਸਂ ਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੩੩੫; ਅ. ਨਿ. ੪.੬੮) ਚ.

ਦੁਮ੍ਮੇਧੇਹੀਤਿ, ਨਿਪ੍ਪਞ੍ਞੇਹਿ. ਯਞ੍ਚੇ ਬਾਲਪ੍ਪਸਂਸਨਾਤਿ ਬਾਲੇਹਿ ਅਵਿਦ੍ਦਸੂਹਿ ਯਾ ਨਾਮ ਪਸਂਸਨਾ.

ਕਾਮਮਯਿਕਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਮਯਂ, ਕਾਮਗੁਣੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਪਵਿਵੇਕਿਯਨ੍ਤਿ ਪਵਿਵੇਕਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਕਾਯਕਿਲਮਥਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਸਮਾਸਨੁਪਤਾਪਾਦਿਹੇਤੁਕਂ ਕਾਯਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਂ ਪਨ ਨਿਰਾਮਿਸਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਤਾਯ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਪਾਸਂਸਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਵਿਵੇਕਦੁਕ੍ਖਂ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ.

ਜੀਵਿਤਞ੍ਚ ਅਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਜੀਵਿਕਕਪ੍ਪਨਂ ਜੀਵਿਤਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਰਣਂ. ਧਮ੍ਮੇਨ ਮਰਣਂ ਨਾਮ ‘‘ਇਮਂ ਨਾਮ ਪਾਪਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤਂ ਤਂ ਮਾਰੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਮਾਰੇਨ੍ਤੇਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਾਪਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਅਵਿਕੋਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਹੇਤੁਮਰਣਂ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸੇਯ੍ਯੋਤਿ ਤਾਦਿਸਂ ਮਰਣਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਪੇਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਗ੍ਗਸਮ੍ਪਾਪਨਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨੁਪਨਿਸ੍ਸਯਤੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਪਾਸਂਸਤਰਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਚਜੇ ਧਨਂ ਅਙ੍ਗਵਰਸ੍ਸ ਹੇਤੁ, ਅਙ੍ਗਂ ਚਜੇ ਜੀਵਿਤਂ ਰਕ੍ਖਮਾਨੋ;

ਅਙ੍ਗਂ ਧਨਂ ਜੀਵਿਤਞ੍ਚਾਪਿ ਸਬ੍ਬਂ, ਚਜੇ ਨਰੋ ਧਮ੍ਮਮਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੨.੨੧.੪੭੦);

ਯਞ੍ਚੇ ਜੀਵੇ ਅਧਮ੍ਮਿਕਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਸੋ ਯਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਪੇਤਂ ਜੀਵਿਕਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਨ ਸੇਵੇਯ੍ਯ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਗਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਪਾਯਸਮ੍ਪਾਪਨਤੋ ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਅਨੁਪਲੇਪਂ ਕਾਰਣਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਾਮਕੋਪਪਹੀਨਾ’’ਤਿਆਦਿਗਾਥਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਕੋਪਪਹੀਨਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋਵ ਪਹੀਨਾ ਅਨੁਰੋਧਪਟਿਵਿਰੋਧਾ. ਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਭਵਾਭਵੇਤਿ ਖੁਦ੍ਦਕੇ ਚੇਵ ਮਹਨ੍ਤੇ ਚ ਭਵੇ ਅਨਵਸੇਸਪਹੀਨਕਿਲੇਸਪਰਿਲ਼ਾਹਤਾਯ ਵੂਪਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ. ਲੋਕੇਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਲੋਕੇ. ਅਸਿਤਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਾ. ਨਤ੍ਥਿ ਤੇਸਂ ਪਿਯਾਪਿਯਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਕਤ੍ਥਚਿ ਲਾਭਾਦਿਕੇ ਰੂਪਾਦਿਵਿਸਯੇ ਚ ਪਿਯਂ ਵਾ ਅਪਿਯਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ.

ਇਦਾਨਿ ਯਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਤੇ ਏਵਰੂਪਾ ਜਾਤਾ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਦੇਸਨਾਯ ਕੂਟਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾਨਾ’’ਤਿ ਓਸਾਨਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਪ੍ਪੁਯ੍ਯਾਤਿ, ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਇਮਾ ਏਵ ਚ ਗਾਥਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਾਪਿ ਅਹੇਸੁਂ.

ਗੋਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਚੁਦ੍ਦਸਕਨਿਪਾਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.