੩. ਸੀਹਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸੀਹਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੀਹਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਇਤੋ ਅਟ੍ਠਾਰਸਕਪ੍ਪਸਤਮਤ੍ਥਕੇ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਚਨ੍ਦਭਾਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ ਕਿਨ੍ਨਰਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪੁਪ੍ਫਭਕ੍ਖੋ ਪੁਪ੍ਫਨਿਵਸਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਆਕਾਸੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪੂਜੇਤੁਕਾਮੋ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਞਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸਤੋ ਓਰੁਯ੍ਹ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਨਿਸੀਦਿ. ਕਿਨ੍ਨਰੋ ਚਨ੍ਦਨਸਾਰਂ ਘਂਸਿਤ੍ਵਾ ਚਨ੍ਦਨਗਨ੍ਧੇਨ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਚ ਪੂਜਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਮਲ੍ਲਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸੀਹੋਤਿ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਸਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਵਿਧਾਵਤਿ, ਏਕਗ੍ਗਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਸਕਤ੍ਥਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਕਾਸੇ ਠਤ੍ਵਾ –

੮੩. ‘‘ਸੀਹਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰ, ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਮਤਨ੍ਦਿਤੋ;

ਭਾਵੇਹਿ ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਜਹ ਸੀਘਂ ਸਮੁਸ੍ਸਯ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਗਾਥਾਯ ਓਵਦਿ. ਸੋ ਗਾਥਾਵਸਾਨੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੪.੧੭-੨੫) –

‘‘ਚਨ੍ਦਭਾਗਾਨਦੀਤੀਰੇ, ਅਹੋਸਿਂ ਕਿਨ੍ਨਰੋ ਤਦਾ;

ਪੁਪ੍ਫਭਕ੍ਖੋ ਚਹਂ ਆਸਿਂ, ਪੁਪ੍ਫਨਿਵਸਨੋ ਤਥਾ.

‘‘ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸੀ ਤੁ ਭਗਵਾ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠੋ ਨਰਾਸਭੋ;

ਵਿਪਿਨਗ੍ਗੇਨ ਨਿਯ੍ਯਾਸਿ, ਹਂਸਰਾਜਾਵ ਅਮ੍ਬਰੇ.

‘‘ਨਮੋ ਤੇ ਪੁਰਿਸਾਜਞ੍ਞ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਤੇ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਂ;

ਪਸਨ੍ਨਮੁਖਵਣ੍ਣੋਸਿ, ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਮੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ.

‘‘ਓਰੋਹਿਤ੍ਵਾਨ ਆਕਾਸਾ, ਭੂਰਿਪਞ੍ਞੋ ਸੁਮੇਧਸੋ;

ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਉਪਾਵਿਸਿ.

‘‘ਵਿਲੀਨਂ ਚਨ੍ਦਨਾਦਾਯ, ਅਗਮਾਸਿਂ ਜਿਨਨ੍ਤਿਕਂ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਭਿਰੋਪਯਿਂ.

‘‘ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾਨ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠਂ ਨਰਾਸਭਂ;

ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਜਨਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਪਕ੍ਕਾਮਿਂ ਉਤ੍ਤਰਾਮੁਖੋ.

‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸੇ ਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਚਨ੍ਦਨਂ ਯਂ ਅਪੂਜਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਚਤੁਦ੍ਦਸੇ ਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਇਤੋ ਆਸਿਂਸੁ ਤੇ ਤਯੋ;

ਰੋਹਣੀ ਨਾਮ ਨਾਮੇਨ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲਾ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਯਾ ਪਨ ਭਗਵਤਾ ਓਵਾਦਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੀਹਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਗਾਥਾ, ਤਤ੍ਥ ਸੀਹਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਆਲਪਨਂ. ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਾਤਿ ਸਤਿਯਾ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸੇਨ ਪਮਾਦਵਿਰਹਿਤੋ ਸਬ੍ਬਿਰਿਯਾਪਥੇਸੁ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਯੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਾਹਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਅਪ੍ਪਮਾਦਵਿਹਾਰਂ ਸਹ ਫਲੇਨ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਰਤ੍ਤਿਭਾਗਂ ਦਿਵਸਭਾਗਞ੍ਚ ‘‘ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੩੯; ਅ. ਨਿ. ੩.੧੬; ਵਿਭ. ੫੧੯) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਚਤੁਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਵਸੇਨ ਅਤਨ੍ਦਿਤੋ ਅਕੁਸੀਤੋ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਕੁਸਲਂ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਾਵੇਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਹਿ ਵਡ੍ਢੇਹਿ ਚ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਚ ਜਹ ਸੀਘਂ ਸਮੁਸ੍ਸਯਨ੍ਤਿ ਤਵ ਸਮੁਸ੍ਸਯਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਸੀਘਂ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਪਜਹ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਚ ਪਚ੍ਛਾ ਚਰਿਮਕਚਿਤ੍ਤਨਿਰੋਧੇਨ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਚ ਪਜਹਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ ਤਮੇਵ ਗਾਥਂ ਪਚ੍ਚੁਦਾਹਾਸੀਤਿ.

ਸੀਹਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.