੧. ਸਮਿਤਿਗੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯਂ ਮਯਾ ਪਕਤਂ ਪਾਪਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਮਿਤਿਗੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਜਾਤਿਸੁਮਨਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਕੁਲਰੂਪਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਦਾਯ ਅਞ੍ਞੇ ਸਤ੍ਤੇ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਮੁਣ੍ਡਕੋ ਕੁਟ੍ਠੀ ਮਞ੍ਞੇ, ਤੇਨਾਯਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਤੀ’’ਤਿ ਨਿਟ੍ਠੁਭਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਬਹੁਂ ਕਾਲਂ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਉਪਗਤੋ ਏਕਂ ਸੀਲਾਚਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਉਪਾਸਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦੋਸਨ੍ਤਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕੁਟ੍ਠਰੋਗੀ ਭਵੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ ਅਕ੍ਕੋਸਿ, ਨ੍ਹਾਨਤਿਤ੍ਥੇ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਠਪਿਤਾਨਿ ਨ੍ਹਾਨਚੁਣ੍ਣਾਨਿ ਦੂਸੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਪੁਨ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਸਮਿਤਿਗੁਤ੍ਤੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਨ ਕੁਟ੍ਠਰੋਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਤੇਨ ਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਾਵਯਵਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਛਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਗਿਲਾਨਸਾਲਾਯਂ ਵਸਤਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ ਗਿਲਾਨਪੁਚ੍ਛਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਗਿਲਾਨੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਯਾਵਤਾ ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਵੇਦਨਾ. ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਪਨ ਅਸਨ੍ਤੇਸੁਯੇਵ ਨਤ੍ਥਿ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਅਗਮਾਸਿ. ਸੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਓਵਾਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੨.੮੨-੯੦) –

‘‘ਜਾਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ, ਆਲੋਕੋ ਵਿਪੁਲੋ ਅਹੁ;

ਪਥਵੀ ਚ ਪਕਮ੍ਪਿਤ੍ਥ, ਸਸਾਗਰਾ ਸਪਬ੍ਬਤਾ.

‘‘ਨੇਮਿਤ੍ਤਾ ਚ ਵਿਯਾਕਂਸੁ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ;

ਅਗ੍ਗੋ ਚ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ, ਜਨਤਂ ਉਦ੍ਧਰਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਨੇਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸੁਣਿਤ੍ਵਾਨ, ਜਾਤਿਪੂਜਮਕਾਸਹਂ;

ਏਦਿਸਾ ਪੂਜਨਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਾਦਿਸਾ ਜਾਤਿਪੂਜਨਾ.

‘‘ਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾਨ ਕੁਸਲਂ, ਸਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦਯਿਂ;

ਜਾਤਿਪੂਜਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਅਹਂ.

‘‘ਯਂ ਯਂ ਯੋਨੁਪਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਦੇਵਤ੍ਤਂ ਅਥ ਮਾਨੁਸਂ;

ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤੇ ਅਭਿਭੋਮਿ, ਜਾਤਿਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਧਾਤਿਯੋ ਮਂ ਉਪਟ੍ਠੇਨ੍ਤਿ, ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਵਸਾਨੁਗਾ;

ਨ ਤਾ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਕੋਪੇਤੁਂ, ਜਾਤਿਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੂਜਮਕਰਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਜਾਤਿਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਸੁਪਾਰਿਚਰਿਯਾ ਨਾਮ, ਚਤੁਤ੍ਤਿਂਸ ਜਨਾਧਿਪਾ;

ਇਤੋ ਤਤਿਯਕਪ੍ਪਮ੍ਹਿ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲਾ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਨ ਏਤਰਹਿ ਅਨੁਭੁਯ੍ਯਮਾਨਰੋਗਵਸੇਨ ਪੁਰਿਮਜਾਤੀਸੁ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਇਦਾਨਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਨਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ –

੮੧. ‘‘ਯਂ ਮਯਾ ਪਕਤਂ ਪਾਪਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਞ੍ਞਾਸੁ ਜਾਤਿਸੁ;

ਇਧੇਵ ਤਂ ਵੇਦਨੀਯਂ, ਵਤ੍ਥੁ ਅਞ੍ਞਂ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਪਾਪਨ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਲਾਮਕਟ੍ਠੇਨ ਪਾਪਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਪੁਰਾ. ਅਞ੍ਞਾਸੁ ਜਾਤਿਸੂਤਿ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਾਸੁ ਜਾਤੀਸੁ, ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਸੁ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਯਦਿਪਿ ਮਯਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਨ ਤਾਦਿਸਂ ਪਾਪਂ ਕਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋਯੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਂ ਪਨ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਾਸੁ ਜਾਤੀਸੁ ਕਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਧੇਵ ਤਂ ਵੇਦਨੀਯਂ, ਤਞ੍ਹਿ ਇਧੇਵ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਵੇਦਯਿਤਬ੍ਬਂ ਅਨੁਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਫਲਂ, ਕਸ੍ਮਾ? ਵਤ੍ਥੁ ਅਞ੍ਞਂ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਚ੍ਚਨੋਕਾਸੋ ਅਞ੍ਞੋ ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਬਨ੍ਧੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਮੇ ਪਨ ਖਨ੍ਧਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ ਵਿਯ ਜਾਤਵੇਦੋ ਚਰਿਮਕਚਿਤ੍ਤਨਿਰੋਧੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ.

ਸਮਿਤਿਗੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.