੭. ਹਤ੍ਥਾਰੋਹਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਇਦਂ ਪੁਰੇ ਚਿਤ੍ਤਮਚਾਰਿ ਚਾਰਿਕਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਹਤ੍ਥਾਰੋਹਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤਂ ਵਿਹਾਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਹਤ੍ਥਾਰੋਹਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਹਤ੍ਥਿਸਿਪ੍ਪੇ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਨ੍ਤੋ ਨਦੀਤੀਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ‘‘ਕਿਂ ਮਯ੍ਹਂ ਇਮਿਨਾ ਹਤ੍ਥਿਦਮਨੇਨ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਮਨਮੇਵ ਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾਵ ਚਰਿਯਾਨੁਕੂਲਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚਿਰਪਰਿਚਯੇਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਿਧਾਵਨ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਛੇਕੋ ਹਤ੍ਥਾਚਰਿਯੋ ਵਿਯ ਅਙ੍ਕੁਸੇਨ ਚਣ੍ਡਮਤ੍ਤਵਰਵਾਰਣਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਅਙ੍ਕੁਸੇਨ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਦਂ ਪੁਰੇ ਚਿਤ੍ਤਮਚਾਰਿ ਚਾਰਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੭੭. ਤਤ੍ਥ ਇਦਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਰੇਤਿ ਨਿਗ੍ਗਹਕਾਲਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ. ਅਚਾਰੀਤਿ ਵਿਚਰਿ, ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਤਾਯ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਪਰਿਬ੍ਭਮਿ. ਚਾਰਿਕਨ੍ਤਿ ਯਥਾਕਾਮਚਰਿਯਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯੇਨਿਚ੍ਛਕਂ ਯਤ੍ਥਕਾਮਂ ਯਥਾਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਅਜ੍ਜਾਤਿ ਏਤਰਹਿ. ਨਿਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਯੋਨਿਸੋਤਿ ਉਪਾਯੇਨ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ਹਤ੍ਥਿਪ੍ਪਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਅਙ੍ਕੁਸਗ੍ਗਹੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਇਦਂ ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਯੇਨ ਯੇਨ ਰਮਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਯੇਨਿਚ੍ਛਕਂ, ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਚਸ੍ਸ ਕਾਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਯਤ੍ਥਕਾਮਂ, ਯਥਾ ਯਥਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਂ ਹੋਤਿ, ਤਥੇਵ ਚਰਣਤੋ ਯਥਾਸੁਖਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਚਾਰਿਕਂ ਅਚਰਿ, ਤਂ ਅਜ੍ਜਪਾਹਂ ਭਿਨ੍ਨਮਦਮਤ੍ਤਹਤ੍ਥਿਂ ਹਤ੍ਥਾਚਰਿਯਸਙ੍ਖਾਤੋ ਛੇਕੋ ਅਙ੍ਕੁਸਗ੍ਗਹੋ ਅਙ੍ਕੁਸੇਨ ਵਿਯ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਨਿਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਨਾਸ੍ਸ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਏਵ ਚ ਥੇਰੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੩.੯੧-੯੬) –

‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਵਿਪਸ੍ਸੀ ਦਕ੍ਖਿਣਾਰਹੋ;

ਪੁਰਕ੍ਖਤੋ ਸਾਵਕੇਹਿ, ਆਰਾਮਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮਿ.

‘‘ਦਿਸ੍ਵਾਨਹਂ ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਂ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਂ ਤਮਨਾਸਕਂ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਗਣ੍ਠਿਪੁਪ੍ਫਂ ਅਪੂਜਯਿਂ.

‘‘ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸਾਦੇਨ, ਦ੍ਵਿਪਦਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਤਾਦਿਨੋ;

ਹਟ੍ਠੋ ਹਟ੍ਠੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਪੁਨ ਵਨ੍ਦਿਂ ਤਥਾਗਤਂ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਰੋਪਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਏਕਤਾਲੀਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਚਰਣੋ ਨਾਮ ਖਤ੍ਤਿਯੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਯਮੇਵ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਗਾਥਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਹਤ੍ਥਾਰੋਹਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.