੮. ਅਟ੍ਠਮਵਗ੍ਗੋ

੧. ਵਚ੍ਛਪਾਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸੁਸੁਖੁਮਨਿਪੁਣਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਨਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਵਚ੍ਛਪਾਲਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਆਚਿਨਨ੍ਤੋ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਿਪ੍ਪੇਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਮਹਤਿਯਾ ਕਂਸਪਾਤਿਯਾ ਪਾਯਾਸਂ ਆਦਾਯ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਕਾਸੇ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਚ੍ਛਰਿਯਬ੍ਭੁਤਚਿਤ੍ਤਜਾਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਦਾਤੁਕਾਮਤਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਭਗਵਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਵਚ੍ਛਪਾਲੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਸਮਾਗਮੇ ਉਰੁਵੇਲਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰੇਨ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਪਰਮਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰੇ ਕਤੇ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਏਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੩.੨੬-੩੪) –

‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਬਾਤ੍ਤਿਂਸਵਰਲਕ੍ਖਣੋ;

ਪਵਨਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪੁਰਕ੍ਖਤੋ.

‘‘ਮਹਚ੍ਚਾ ਕਂਸਪਾਤਿਯਾ, ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਪਾਯਸਂ ਅਹਂ;

ਆਹੁਤਿਂ ਯਿਟ੍ਠੁਕਾਮੋ ਸੋ, ਉਪਨੇਸਿਂ ਬਲਿਂ ਅਹਂ.

‘‘ਭਗਵਾ ਤਮ੍ਹਿ ਸਮਯੇ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠੋ ਨਰਾਸਭੋ;

ਚਙ੍ਕਮਂ ਸੁਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹੋ, ਅਮ੍ਬਰੇ ਅਨਿਲਾਯਨੇ.

‘‘ਤਞ੍ਚ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਲੋਮਹਂਸਨਂ;

ਠਪਯਿਤ੍ਵਾ ਕਂਸਪਾਤਿਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਿਂ ਅਭਿਵਾਦਯਿਂ.

‘‘ਤੁਵਂ ਦੇਵੋਸਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ, ਸਦੇਵੇ ਸਹਮਾਨੁਸੇ;

ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ, ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹ ਮਹਾਮੁਨਿ.

‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਭਗਵਾ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਲੋਕਨਾਯਕੋ;

ਮਮ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਯ, ਸਤ੍ਥਾ ਲੋਕੇ ਮਹਾਮੁਨਿ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਦਾਨਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪਾਯਾਸਸ੍ਸ ਇਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਏਕਤਾਲੀਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਨਾਮਾਸਿ ਖਤ੍ਤਿਯੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਸੁਖੇਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਗਤਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ –

੭੧. ‘‘ਸੁਸੁਖੁਮਨਿਪੁਣਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਨਾ, ਮਤਿਕੁਸਲੇਨ ਨਿਵਾਤਵੁਤ੍ਤਿਨਾ;

ਸਂਸੇਵਿਤਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਨਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਹਿ ਤੇਨ ਦੁਲ੍ਲਭ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸੁਸੁਖੁਮਨਿਪੁਣਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਨਾਤਿ ਅਤਿਵਿਯ ਦੁਦ੍ਦਸਟ੍ਠੇਨ ਸੁਖੁਮੇ, ਸਣ੍ਹਟ੍ਠੇਨ ਨਿਪੁਣੇ ਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਅਤ੍ਥੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਂ ਓਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸੁਸੁਖੁਮਨਿਪੁਣਤ੍ਥਦਸ੍ਸੀ, ਤੇਨ. ਮਤਿਕੁਸਲੇਨਾਤਿ ਮਤਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕੁਸਲੇਨ ਛੇਕੇਨ, ‘‘ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਏਵਂ ਨ ਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਨੇ ਕੁਸਲੇਨ. ਨਿਵਾਤਵੁਤ੍ਤਿਨਾਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਨਿਵਾਤਨੀਚਵਤ੍ਤਨਸੀਲੇਨ, ਵੁਡ੍ਢੇਸੁ ਨਵੇਸੁ ਚ ਯਥਾਨੁਰੂਪਪਟਿਪਤ੍ਤਿਨਾ. ਸਂਸੇਵਿਤਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਨਾਤਿ ਸਂਸੇਵਿਤਂ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਵੁਦ੍ਧਸੀਲਂ ਸਂਸੇਵਿਤਵੁਦ੍ਧਸੀਲਂ, ਤਂ ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇਨ ਸਂਸੇਵਿਤਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਨਾ. ਅਥ ਵਾ ਸਂਸੇਵਿਤਾ ਉਪਾਸਿਤਾ ਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਨੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਂਸੇਵਿਤਵੁਦ੍ਧਸੀਲੀ, ਤੇਨ. ਹੀਤਿਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਯੋ ਨਿਵਾਤਵੁਤ੍ਤਿ ਸਂਸੇਵਿਤਵੁਦ੍ਧਸੀਲੀ ਮਤਿਕੁਸਲੋ ਸੁਸੁਖੁਮਨਿਪੁਣਤ੍ਥਦਸ੍ਸੀ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਤਸ੍ਸ ਦੁਲ੍ਲਭਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਵਾਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਹਿ ਸਂਸੇਵਿਤਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਤਾਯ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਤਂ ਓਵਦਿਤਬ੍ਬਂ ਅਨੁਸਾਸਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਓਵਾਦੇ ਠਿਤੋ ਸਯਂ ਮਤਿਕੁਸਲਤਾਯ ਸੁਸੁਖੁਮਨਿਪੁਣਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤੀਤਿ, ਅਯਮੇਵ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਗਾਥਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਵਚ੍ਛਪਾਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਆਤੁਮਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯਥਾ ਕਲ਼ੀਰੋ ਸੁਸੁ ਵਡ੍ਢਿਤਗ੍ਗੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਤੁਮਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਆਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤਰਵੀਥਿਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਗਨ੍ਧੋਦਕੇਨ ਗਨ੍ਧਚੁਣ੍ਣੇਨ ਚ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿ, ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਨ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ਅਥ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਆਤੁਮੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ‘‘ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਭਰਿਯਂ ਆਨੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਞਾਤਕੇਹਿ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤੇਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਉਪਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ‘‘ਕਿਂ ਮਯ੍ਹਂ ਘਰਾਵਾਸੇਨ, ਇਦਾਨੇਵ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਪਬ੍ਬਜਿਤਮ੍ਪਿ ਨਂ ਮਾਤਾ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁਕਾਮਾ ਨਾਨਾਨਯੇਹਿ ਪਲੋਭੇਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਅਵਸਰਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ –

੭੨. ‘‘ਯਥਾ ਕਲ਼ੀਰੋ ਸੁਸੁ ਵਡ੍ਢਿਤਗ੍ਗੋ, ਦੁਨ੍ਨਿਕ੍ਖਮੋ ਹੋਤਿ ਪਸਾਖਜਾਤੋ;

ਏਵਂ ਅਹਂ ਭਰਿਯਾਯਾਨੀਤਾਯ, ਅਨੁਮਞ੍ਞ ਮਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹਿ ਦਾਨੀ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕਲ਼ੀਰੋਤਿ ਅਙ੍ਕੁਰੋ, ਇਧ ਪਨ ਵਂਸਙ੍ਕੁਰੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਸੁਸੂਤਿ ਤਰੁਣੋ. ਵਡ੍ਢਿਤਗ੍ਗੋਤਿ ਪਵਡ੍ਢਿਤਸਾਖੋ. ਸੁਸੁਵਡ੍ਢਿਤਗ੍ਗੋਤਿ ਵਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਡ੍ਢਿਤਸਾਖੋ ਸਞ੍ਜਾਤਪਤ੍ਤਸਾਖੋ. ਦੁਨ੍ਨਿਕ੍ਖਮੋਤਿ ਵੇਲ਼ੁਗੁਮ੍ਬਤੋ ਨਿਕ੍ਖਾਮੇਤੁਂ ਨੀਹਰਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੋ. ਪਸਾਖਜਾਤੋਤਿ ਜਾਤਪਸਾਖੋ, ਸਾਖਾਨਮ੍ਪਿ ਪਬ੍ਬੇ ਪਬ੍ਬੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਅਨੁਸਾਖੋ. ਏਵਂ ਅਹਂ ਭਰਿਯਾਯਾਨੀਤਾਯਾਤਿ ਯਥਾ ਵਂਸੋ ਵਡ੍ਢਿਤਗ੍ਗੋ ਵਂਸਨ੍ਤਰੇਸੁ ਸਂਸਟ੍ਠ ਸਾਖਾਪਸਾਖੋ ਵੇਲ਼ੁਗੁਮ੍ਬਤੋ ਦੁਨ੍ਨੀਹਰਣੀਯੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਹਮ੍ਪਿ ਭਰਿਯਾਯ ਮਯ੍ਹਂ ਆਨੀਤਾਯ ਪੁਤ੍ਤਧੀਤਾਦਿਵਸੇਨ ਵਡ੍ਢਿਤਗ੍ਗੋ ਆਸਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਘਰਾਵਾਸਤੋ ਦੁਨ੍ਨੀਹਰਣੀਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯਂ. ਯਥਾ ਪਨ ਵਂਸਕਲ਼ੀਰੋ ਅਸਞ੍ਜਾਤਸਾਖਬਨ੍ਧੋ ਵੇਲ਼ੁਗੁਮ੍ਬਤੋ ਸੁਨੀਹਰਣੀਯੋਵ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਹਮ੍ਪਿ ਅਸਞ੍ਜਾਤਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾਦਿਬਨ੍ਧੋ ਸੁਨੀਹਰਣੀਯੋ ਹੋਮਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਾਨੀਤਾਯ ਏਵ ਭਰਿਯਾਯ ਅਨੁਮਞ੍ਞ ਮਂ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਮਂ ਅਨੁਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾ. ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹਿ ਦਾਨੀਤਿ, ‘‘ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਅਮ੍ਹਿ, ਸਾਧੁ ਸੁਟ੍ਠੂ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਭਿਰਤਿਂ ਪਕਾਸੇਸਿ, ਅਥ ਵਾ ‘‘ਅਨੁਮਞ੍ਞ ਮਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹਿ ਦਾਨੀ’’ਤਿ ਮਾਤੁ ਕਥੇਤਿ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਯਦਿਪਿ ਤਾਯ ਪੁਬ੍ਬੇ ਨਾਨੁਮਤਂ, ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਅਮ੍ਹਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਮਞ੍ਞ ਅਨੁਜਾਨਾਹਿ ਮਂ ਸਮਣਭਾਵੇਯੇਵ ਠਾਤੁਂ, ਨਾਹਂ ਤਯਾ ਨਿਵਤ੍ਤਨੀਯੋਤਿ. ਏਵਂ ਪਨ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਯਥਾਠਿਤੋਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਕਿਲੇਸੇ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੩.੩੫-੪੦) –

‘‘ਨਿਸਜ੍ਜ ਪਾਸਾਦਵਰੇ, ਵਿਪਸ੍ਸਿਂ ਅਦ੍ਦਸਂ ਜਿਨਂ;

ਕਕੁਧਂ ਵਿਲਸਨ੍ਤਂਵ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਂ ਤਮਨਾਸਕਂ.

‘‘ਪਾਸਾਦਸ੍ਸਾਵਿਦੂਰੇ ਚ, ਗਚ੍ਛਤਿ ਲੋਕਨਾਯਕੋ;

ਪਭਾ ਨਿਦ੍ਧਾਵਤੇ ਤਸ੍ਸ, ਯਥਾ ਚ ਸਤਰਂਸਿਨੋ.

‘‘ਗਨ੍ਧੋਦਕਞ੍ਚ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਂ ਸਮੋਕਿਰਿਂ;

ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸਾਦੇਨ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਅਹਂ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਗਨ੍ਧੋਦਕਮਾਕਿਰਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਸੁਗਨ੍ਧੋ ਨਾਮ ਖਤ੍ਤਿਯੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਾਤਰਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾਯੇਵ ਆਕਾਸੇਨ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਤ੍ਤਰਿਕਾਲਮ੍ਪਿ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਤਮੇਵ ਗਾਥਂ ਪਚ੍ਚੁਦਾਹਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ‘‘ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਪਦੇਸੇਨ ਅਯਮ੍ਪਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਗਾਥਾ ਅਹੋਸਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਰਾਗਾਦਿਮਲਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਾਜਿਤਭਾਵਦੀਪਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਪਬ੍ਬਾਜਯਮਤ੍ਤਨੋ ਮਲਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੩੮੮).

ਆਤੁਮਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਮਾਣਵਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਜਿਣ੍ਣਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦੁਖਿਤਞ੍ਚ ਬ੍ਯਾਧਿਤਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਾਣਵਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਖਣਧਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਭਿਜਾਤਿਯਾ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਏਕਂਸੇਨ ਅਯਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾ ਨਾਨਾਨਯੇਹਿ ਥੋਮੇਤ੍ਵਾ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਾਨਿ, ਤਾਵ ਅਨ੍ਤੋਘਰੇਯੇਵ ਵਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਮੇ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਉਪਨਯਨਤ੍ਥਂ ਉਯ੍ਯਾਨਂ ਨੀਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਜਿਣ੍ਣਾਤੁਰਮਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਅਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤੇ ਪਰਿਜਨੇ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਜਰਾਰੋਗਮਰਣਸਭਾਵਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਜਾਤਸਂਵੇਗੋ ਤਤੋ ਅਨਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਨੁਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੩.੪੧-੬੪) –

‘‘ਜਾਯਮਾਨੇ ਵਿਪਸ੍ਸਿਮ੍ਹਿ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਂ ਅਹਂ;

ਨਿਬ੍ਬਾਪਯਿਞ੍ਚ ਜਨਤਂ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਜਾਯਮਾਨਸ੍ਮਿਂ, ਦਸਸਹਸ੍ਸਿ ਕਮ੍ਪਤਿ;

ਸੋ ਦਾਨਿ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਥਾ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ.

‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਜਾਯਮਾਨਸ੍ਮਿਂ, ਆਲੋਕੋ ਵਿਪੁਲੋ ਅਹੁ;

ਸੋ ਦਾਨਿ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਥਾ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ.

‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਜਾਯਮਾਨਸ੍ਮਿਂ, ਸਰਿਤਾਯੋ ਨ ਸਨ੍ਦਯੁਂ;

ਸੋ ਦਾਨਿ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਥਾ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ.

‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਜਾਯਮਾਨਸ੍ਮਿਂ, ਅਵੀਚਗ੍ਗਿ ਨ ਪਜ੍ਜਲਿ;

ਸੋ ਦਾਨਿ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਥਾ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ.

‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਜਾਯਮਾਨਸ੍ਮਿਂ, ਪਕ੍ਖਿਸਙ੍ਘੋ ਨ ਸਞ੍ਚਰਿ;

ਸੋ ਦਾਨਿ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਥਾ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ.

‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਜਾਯਮਾਨਸ੍ਮਿਂ, ਵਾਤਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨ ਵਾਯਤਿ;

ਸੋ ਦਾਨਿ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਥਾ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ.

‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਜਾਯਮਾਨਸ੍ਮਿਂ, ਸਬ੍ਬਰਤਨਾਨਿ ਜੋਤਯੁਂ;

ਸੋ ਦਾਨਿ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਥਾ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ.

‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਜਾਯਮਾਨਸ੍ਮਿਂ, ਸਤ੍ਤਾਸੁਂ ਪਦਵਿਕ੍ਕਮਾ;

ਸੋ ਦਾਨਿ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਥਾ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ.

‘‘ਜਾਤਮਤ੍ਤੋ ਚ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਦਿਸਾ ਸਬ੍ਬਾ ਵਿਲੋਕਯਿ;

ਵਾਚਾਸਭਿਮੁਦੀਰੇਸਿ, ਏਸਾ ਬੁਦ੍ਧਾਨ ਧਮ੍ਮਤਾ.

‘‘ਸਂਵੇਜਯਿਤ੍ਵਾ ਜਨਤਂ, ਥਵਿਤ੍ਵਾ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;

ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਪਕ੍ਕਾਮਿਂ ਪਾਚਿਨਾਮੁਖੋ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਮਭਿਥੋਮਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਥੋਮਨਾਯ ਇਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਇਤੋ ਨਵੁਤਿਕਪ੍ਪਮ੍ਹਿ, ਸਮ੍ਮੁਖਾਥਵਿਕਵ੍ਹਯੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਪਥਵੀਦੁਨ੍ਦੁਭਿ ਨਾਮ, ਏਕੂਨਨਵੁਤਿਮ੍ਹਿਤੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਅਟ੍ਠਾਸੀਤਿਮ੍ਹਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਓਭਾਸੋ ਨਾਮ ਖਤ੍ਤਿਯੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਸਤ੍ਤਾਸੀਤਿਮ੍ਹਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਸਰਿਤਚ੍ਛੇਦਨਵ੍ਹਯੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਅਗ੍ਗਿਨਿਬ੍ਬਾਪਨੋ ਨਾਮ, ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਛਲ਼ਸੀਤਿਯਾ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਗਤਿਪਚ੍ਛੇਦਨੋ ਨਾਮ, ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਪਞ੍ਚਸੀਤਿਯਾ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਰਾਜਾ ਵਾਤਸਮੋ ਨਾਮ, ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਚੁਲ੍ਲਸੀਤਿਯਾ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਰਤਨਪਜ੍ਜਲੋ ਨਾਮ, ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਤੇਅਸੀਤਿਯਾ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਪਦਵਿਕ੍ਕਮਨੋ ਨਾਮ, ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਦ੍ਵੇਅਸੀਤਿਯਾ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਰਾਜਾ ਵਿਲੋਕਨੋ ਨਾਮ, ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਏਕਸੀਤਿਯਾ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਗਿਰਸਾਰੋਤਿ ਨਾਮੇਨ, ਕਪ੍ਪੇਸੀਤਿਮ੍ਹਿ ਖਤ੍ਤਿਯੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਧਿਗਤਾਰਹਤ੍ਤੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ, ‘‘ਕੇਨ, ਤ੍ਵਂ ਆਵੁਸੋ, ਸਂਵੇਗੇਨ ਅਤਿਦਹਰੋਵ ਸਮਾਨੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਨਿਮਿਤ੍ਤਕਿਤ੍ਤਨਾਪਦੇਸੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ –

੭੩. ‘‘ਜਿਣ੍ਣਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦੁਖਿਤਞ੍ਚ ਬ੍ਯਾਧਿਤਂ, ਮਤਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗਤਮਾਯੁਸਙ੍ਖਯਂ;

ਤਤੋ ਅਹਂ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤੂਨ ਪਬ੍ਬਜਿਂ, ਪਹਾਯ ਕਾਮਾਨਿ ਮਨੋਰਮਾਨੀ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਜਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਜਰਾਯ ਅਭਿਭੂਤਂ, ਖਣ੍ਡਿਚ੍ਚਪਾਲਿਚ੍ਚਵਲਿਤ੍ਤਚਤਾਦੀਹਿ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਂ. ਦੁਖਿਤਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਤ੍ਤਂ. ਬ੍ਯਾਧਿਤਨ੍ਤਿ ਗਿਲਾਨਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਬ੍ਯਾਧਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਤ੍ਤਭਾਵੋ ਸਿਦ੍ਧੋ, ‘‘ਦੁਖਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਸ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨਭਾਵਪਰਿਦੀਪਨਤ੍ਥਂ. ਮਤਨ੍ਤਿ ਕਾਲਙ੍ਕਤਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਆਯੁਨੋ ਖਯਂ ਵਯਂ ਭੇਦਂ ਗਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਗਤਮਾਯੁਸਙ੍ਖਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਜਿਣ੍ਣਬ੍ਯਾਧਿਮਤਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ, ‘‘ਇਮੇ ਜਰਾਦਯੋ ਨਾਮ ਨ ਇਮੇਸਂਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਹਮ੍ਪਿ ਜਰਾਦਿਕੇ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਸਂਵਿਗ੍ਗਤ੍ਤਾ. ਨਿਕ੍ਖਮਿਤੂਨਾਤਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ, ਅਯਮੇਵ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਘਰਤੋ ਨਿਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ. ਪਬ੍ਬਜਿਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਂ ਉਪਗਤੋ. ਪਹਾਯ ਕਾਮਾਨਿ ਮਨੋਰਮਾਨੀਤਿ ਇਟ੍ਠਕਨ੍ਤਾਦਿਭਾਵਤੋ ਅਵੀਤਰਾਗਾਨਂ ਮਨੋ ਰਮੇਨ੍ਤੀਤਿ ਮਨੋਰਮੇ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇ ਪਜਹਿਤ੍ਵਾ, ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਸ੍ਸ ਛਨ੍ਦਰਾਗਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨੇਨ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਮਾਨਂ ਪਹਾਨਕਿਤ੍ਤਨਮੁਖੇਨ ਚੇਤਂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਅਹੋਸਿ. ਮਾਣਵਕਾਲੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਮਾਣਵੋਤ੍ਵੇਵ ਸਮਞ੍ਞਾ ਜਾਤਾਤਿ.

ਮਾਣਵਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਸੁਯਾਮਨਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੁਯਾਮਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਧਞ੍ਞਵਤੀਨਗਰੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਿਪ੍ਪੇਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਪਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਨ੍ਤੇ ਵਾਚੇਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸੀ ਭਗਵਾ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਧਞ੍ਞਵਤੀਨਗਰਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੇਹਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੂਪਰਿ ਪੁਪ੍ਫਸਨ੍ਥਾਰਂ ਸਨ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ, ਸਤ੍ਥਰਿ ਤਤ੍ਥ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਪਣੀਤੇਨ ਆਹਾਰੇਨ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ, ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਞ੍ਚ ਪੁਪ੍ਫਗਨ੍ਧੇਨ ਪੂਜੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਸੁਯਾਮਨੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੇਦਾਨਂ ਪਾਰਗੂ ਪਰਮਨਿਸ੍ਸਮਯੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗੇਹਵਾਸੀਨਂ ਕਾਮੂਪਭੋਗਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਝਾਨਨਿਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਵੇਸਾਲਿਗਮਨੇ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਖੁਰਗ੍ਗੇਯੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੩.੬੫-੭੪) –

‘‘ਨਗਰੇ ਧਞ੍ਞਵਤਿਯਾ, ਅਹੋਸਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤਦਾ;

ਲਕ੍ਖਣੇ ਇਤਿਹਾਸੇ ਚ, ਸਨਿਘਣ੍ਡੁਸਕੇਟੁਭੇ.

‘‘ਪਦਕੋ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੋ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਕੋਵਿਦੋ ਅਹਂ;

ਮਨ੍ਤੇ ਚ ਸਿਸ੍ਸੇ ਵਾਚੇਸਿਂ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੇਦਾਨ ਪਾਰਗੂ.

‘‘ਪਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਲਹਤ੍ਥਾਨਿ, ਪਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਪਿਤਾਨਿ ਮੇ;

ਆਹੁਤਿਂ ਯਿਟ੍ਠੁਕਾਮੋਹਂ, ਪਿਤੁਮਾਤੁਸਮਾਗਮੇ.

‘‘ਤਦਾ ਵਿਪਸ੍ਸੀ ਭਗਵਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪੁਰਕ੍ਖਤੋ;

ਓਭਾਸੇਨ੍ਤੋ ਦਿਸਾ ਸਬ੍ਬਾ, ਆਗਚ੍ਛਤਿ ਨਰਾਸਭੋ.

‘‘ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤ੍ਵਾਨ, ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਮੁਨਿਂ;

ਸਨ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾਨ ਤਂ ਪੁਪ੍ਫਂ, ਅਭਿਨੇਸਿਂ ਸਕਂ ਘਰਂ.

‘‘ਯਂ ਮੇ ਅਤ੍ਥਿ ਸਕੇ ਗੇਹੇ, ਆਮਿਸਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ;

ਤਾਹਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਾਦਾਸਿਂ, ਪਸਨ੍ਨੋ ਸੇਹਿ ਪਾਣਿਭਿ.

‘‘ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਂ ਕਾਲਮਞ੍ਞਾਯ ਪੁਪ੍ਫਹਤ੍ਥਮਦਾਸਹਂ;

ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ, ਪਕ੍ਕਾਮਿ ਉਤ੍ਤਰਾਮੁਖੋ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪੁਪ੍ਫਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਰਾਜਾਹੁਂ ਵਰਦਸ੍ਸਨੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨਕਿਤ੍ਤਨਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ –

੭੪. ‘‘ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ;

ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਚ, ਸਬ੍ਬਸੋਵ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋਤਿ ਕਾਮੇਸੁ ਛਨ੍ਦੋ, ਕਾਮੋ ਚ ਸੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚਾਤਿਪਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ, ਕਾਮਰਾਗੋ. ਇਧ ਪਨ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਰਾਗੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਸ੍ਸਾਪਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਸੋਵ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਹਿ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾ ਕਾਮਨੀਯਟ੍ਠੇਨ ਕਾਮਾ, ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤੋ ਰਾਗੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ, ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਨੀਵਰਣਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਨੀਵਰਣਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੩.੮.੮) ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੂਤਿਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ, ‘‘ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਅਚਰੀ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੋ (ਧ. ਸ. ੧੦੬੬; ਵਿਭ. ੯੦੯) ਆਘਾਤੋ. ਥਿਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਲ੍ਯਤਾ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਸਂਹਨਨਂ, ਮਿਦ੍ਧਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਕਲ੍ਯਤਾ ਅਸਤ੍ਤਿਵਿਘਾਤੋ, ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਥਿਨਞ੍ਚ ਮਿਦ੍ਧਞ੍ਚ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ, ਕਿਚ੍ਚਾਹਾਰਪਟਿਪਕ੍ਖਾਨਂ ਏਕਤਾਯ ਏਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਦ੍ਧਤਭਾਵੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ, ਯੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਧਤਂ ਹੋਤਿ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਂ, ਸੋ ਚੇਤਸੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਕਿਚ੍ਚਾਹਾਰਪਟਿਪਕ੍ਖਾਨਂ ਸਮਾਨਤਾਯ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਪਚ੍ਛਾਨੁਤਾਪਲਕ੍ਖਣਂ. ਯੋ ਹਿ ਕਤਾਕਤਕੁਸਲਾਕੁਸਲੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ, ਤਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਤਿ, ‘‘ਏਵਂ ਨੁ ਖੋ ਨ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਸਂਸਯਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਵਾ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤੋ ਕਿਚ੍ਛਤਿ ਕਿਲਮਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ, ਬੁਦ੍ਧਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕੋ ਸਂਸਯੋ. ਸਬ੍ਬਸੋਤਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ. ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ. ਇਦਞ੍ਚ ਪਦਦ੍ਵਯਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ – ਯਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤੇਨ ਤੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਚ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਞ੍ਚ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਞ੍ਚ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਚ ਸਬ੍ਬਸੋਵ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਰਣੀਯਂ, ਕਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਤਿਚਯੋਤਿ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ. ਪਞ੍ਚਸੁ ਹਿ ਨੀਵਰਣੇਸੁ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਸੁ ਤਦੇਕਟ੍ਠਤਾਯ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕਿਲੇਸਾ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਪਹਾਯ ਚੇਤਸੋ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੪੬).

ਸੁਯਾਮਨਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਸੁਸਾਰਦਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਾਧੁ ਸੁਵਿਹਿਤਾਨ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੁਸਾਰਦਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਜ੍ਜਾਪਦੇਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਮੇਸੁ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਘਰਾਵਾਸਂ ਪਹਾਯ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇ ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਅਸ੍ਸਮਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਵੇਲਾਯਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਸੋ ਦੂਰਤੋਵ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਧੁਰਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਭਗਵਾ ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨੋ ਞਾਤਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਸੁਸਾਰਦੋਤਿ ਗਹਿਤਨਾਮੋ ਅਪਰਭਾਗੇ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੩.੭੫-੮੩) –

‘‘ਅਜ੍ਝਾਯਕੋ ਮਨ੍ਤਧਰੋ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੇਦਾਨ ਪਾਰਗੂ;

ਹਿਮਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਵਿਦੂਰੇ, ਵਸਾਮਿ ਅਸ੍ਸਮੇ ਅਹਂ.

‘‘ਅਗ੍ਗਿਹੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਮੇ ਅਤ੍ਥਿ, ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਫਲਾਨਿ ਚ;

ਪੁਟਕੇ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਨ, ਦੁਮਗ੍ਗੇ ਲਗ੍ਗਿਤਂ ਮਯਾ.

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਲੋਕਵਿਦੂ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੋ;

ਮਮੁਦ੍ਧਰਿਤੁਕਾਮੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਮਮੁਪਾਗਮਿ.

‘‘ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਫਲਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਦਾਸਹਂ;

ਵਿਤ੍ਤਿਸਞ੍ਜਨਨੋ ਮਯ੍ਹਂ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਾਵਹੋ.

‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੋ;

ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ ਠਿਤੋ ਸਤ੍ਥਾ, ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਥ.

‘‘ਇਮਿਨਾ ਫਲਦਾਨੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨੁਪਪਜ੍ਜਸਿ.

‘‘ਤੇਨੇਵ ਸੁਕ੍ਕਮੂਲੇਨ, ਅਨੁਭੋਤ੍ਵਾਨ ਸਮ੍ਪਦਾ;

ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਅਚਲਂ ਠਾਨਂ, ਹਿਤ੍ਵਾ ਜਯਪਰਾਜਯਂ.

‘‘ਇਤੋ ਸਤ੍ਤਸਤੇ ਕਪ੍ਪੇ, ਰਾਜਾ ਆਸਿਂ ਸੁਮਙ੍ਗਲੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਨਿਸਂਸਕਿਤ੍ਤਨਾਪਦੇਸੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ –

੭੫. ‘‘ਸਾਧੁ ਸੁਵਿਹਿਤਾਨ ਦਸ੍ਸਨਂ, ਕਙ੍ਖਾ ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਬੁਦ੍ਧਿ ਵਡ੍ਢਤਿ;

ਬਾਲਮ੍ਪਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਧੁ ਸਤਂ ਸਮਾਗਮੋ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.