੪. ਸੁਯਾਮਨਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੁਯਾਮਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਧਞ੍ਞਵਤੀਨਗਰੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਿਪ੍ਪੇਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਪਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਨ੍ਤੇ ਵਾਚੇਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸੀ ਭਗਵਾ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਧਞ੍ਞਵਤੀਨਗਰਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੇਹਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੂਪਰਿ ਪੁਪ੍ਫਸਨ੍ਥਾਰਂ ਸਨ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ, ਸਤ੍ਥਰਿ ਤਤ੍ਥ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਪਣੀਤੇਨ ਆਹਾਰੇਨ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ, ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਞ੍ਚ ਪੁਪ੍ਫਗਨ੍ਧੇਨ ਪੂਜੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਸੁਯਾਮਨੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੇਦਾਨਂ ਪਾਰਗੂ ਪਰਮਨਿਸ੍ਸਮਯੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗੇਹਵਾਸੀਨਂ ਕਾਮੂਪਭੋਗਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਝਾਨਨਿਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਵੇਸਾਲਿਗਮਨੇ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਖੁਰਗ੍ਗੇਯੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੩.੬੫-੭੪) –

‘‘ਨਗਰੇ ਧਞ੍ਞਵਤਿਯਾ, ਅਹੋਸਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤਦਾ;

ਲਕ੍ਖਣੇ ਇਤਿਹਾਸੇ ਚ, ਸਨਿਘਣ੍ਡੁਸਕੇਟੁਭੇ.

‘‘ਪਦਕੋ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੋ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਕੋਵਿਦੋ ਅਹਂ;

ਮਨ੍ਤੇ ਚ ਸਿਸ੍ਸੇ ਵਾਚੇਸਿਂ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੇਦਾਨ ਪਾਰਗੂ.

‘‘ਪਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਲਹਤ੍ਥਾਨਿ, ਪਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਪਿਤਾਨਿ ਮੇ;

ਆਹੁਤਿਂ ਯਿਟ੍ਠੁਕਾਮੋਹਂ, ਪਿਤੁਮਾਤੁਸਮਾਗਮੇ.

‘‘ਤਦਾ ਵਿਪਸ੍ਸੀ ਭਗਵਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪੁਰਕ੍ਖਤੋ;

ਓਭਾਸੇਨ੍ਤੋ ਦਿਸਾ ਸਬ੍ਬਾ, ਆਗਚ੍ਛਤਿ ਨਰਾਸਭੋ.

‘‘ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤ੍ਵਾਨ, ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਮੁਨਿਂ;

ਸਨ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾਨ ਤਂ ਪੁਪ੍ਫਂ, ਅਭਿਨੇਸਿਂ ਸਕਂ ਘਰਂ.

‘‘ਯਂ ਮੇ ਅਤ੍ਥਿ ਸਕੇ ਗੇਹੇ, ਆਮਿਸਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ;

ਤਾਹਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਾਦਾਸਿਂ, ਪਸਨ੍ਨੋ ਸੇਹਿ ਪਾਣਿਭਿ.

‘‘ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਂ ਕਾਲਮਞ੍ਞਾਯ ਪੁਪ੍ਫਹਤ੍ਥਮਦਾਸਹਂ;

ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ, ਪਕ੍ਕਾਮਿ ਉਤ੍ਤਰਾਮੁਖੋ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪੁਪ੍ਫਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਰਾਜਾਹੁਂ ਵਰਦਸ੍ਸਨੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨਕਿਤ੍ਤਨਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ –

੭੪. ‘‘ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ;

ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਚ, ਸਬ੍ਬਸੋਵ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋਤਿ ਕਾਮੇਸੁ ਛਨ੍ਦੋ, ਕਾਮੋ ਚ ਸੋ ਛਨ੍ਦੋ ਚਾਤਿਪਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ, ਕਾਮਰਾਗੋ. ਇਧ ਪਨ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਰਾਗੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਸ੍ਸਾਪਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਸੋਵ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਹਿ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾ ਕਾਮਨੀਯਟ੍ਠੇਨ ਕਾਮਾ, ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤੋ ਰਾਗੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ, ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਨੀਵਰਣਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਨੀਵਰਣਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੩.੮.੮) ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੂਤਿਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ, ‘‘ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਅਚਰੀ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੋ (ਧ. ਸ. ੧੦੬੬; ਵਿਭ. ੯੦੯) ਆਘਾਤੋ. ਥਿਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਲ੍ਯਤਾ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਸਂਹਨਨਂ, ਮਿਦ੍ਧਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਕਲ੍ਯਤਾ ਅਸਤ੍ਤਿਵਿਘਾਤੋ, ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਥਿਨਞ੍ਚ ਮਿਦ੍ਧਞ੍ਚ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ, ਕਿਚ੍ਚਾਹਾਰਪਟਿਪਕ੍ਖਾਨਂ ਏਕਤਾਯ ਏਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਦ੍ਧਤਭਾਵੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ, ਯੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਧਤਂ ਹੋਤਿ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਂ, ਸੋ ਚੇਤਸੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਕਿਚ੍ਚਾਹਾਰਪਟਿਪਕ੍ਖਾਨਂ ਸਮਾਨਤਾਯ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਪਚ੍ਛਾਨੁਤਾਪਲਕ੍ਖਣਂ. ਯੋ ਹਿ ਕਤਾਕਤਕੁਸਲਾਕੁਸਲੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ, ਤਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਤਿ, ‘‘ਏਵਂ ਨੁ ਖੋ ਨ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਸਂਸਯਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਵਾ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤੋ ਕਿਚ੍ਛਤਿ ਕਿਲਮਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ, ਬੁਦ੍ਧਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕੋ ਸਂਸਯੋ. ਸਬ੍ਬਸੋਤਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ. ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ. ਇਦਞ੍ਚ ਪਦਦ੍ਵਯਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ – ਯਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤੇਨ ਤੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਚ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਞ੍ਚ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਞ੍ਚ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਚ ਸਬ੍ਬਸੋਵ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਰਣੀਯਂ, ਕਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਤਿਚਯੋਤਿ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ. ਪਞ੍ਚਸੁ ਹਿ ਨੀਵਰਣੇਸੁ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਸੁ ਤਦੇਕਟ੍ਠਤਾਯ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕਿਲੇਸਾ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਪਹਾਯ ਚੇਤਸੋ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੪੬).

ਸੁਯਾਮਨਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.