੨. ਆਤੁਮਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯਥਾ ਕਲ਼ੀਰੋ ਸੁਸੁ ਵਡ੍ਢਿਤਗ੍ਗੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਤੁਮਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਆਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤਰਵੀਥਿਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਗਨ੍ਧੋਦਕੇਨ ਗਨ੍ਧਚੁਣ੍ਣੇਨ ਚ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿ, ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਨ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ਅਥ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਆਤੁਮੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ‘‘ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਭਰਿਯਂ ਆਨੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਞਾਤਕੇਹਿ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤੇਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਉਪਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ‘‘ਕਿਂ ਮਯ੍ਹਂ ਘਰਾਵਾਸੇਨ, ਇਦਾਨੇਵ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਪਬ੍ਬਜਿਤਮ੍ਪਿ ਨਂ ਮਾਤਾ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁਕਾਮਾ ਨਾਨਾਨਯੇਹਿ ਪਲੋਭੇਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਅਵਸਰਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ –

੭੨. ‘‘ਯਥਾ ਕਲ਼ੀਰੋ ਸੁਸੁ ਵਡ੍ਢਿਤਗ੍ਗੋ, ਦੁਨ੍ਨਿਕ੍ਖਮੋ ਹੋਤਿ ਪਸਾਖਜਾਤੋ;

ਏਵਂ ਅਹਂ ਭਰਿਯਾਯਾਨੀਤਾਯ, ਅਨੁਮਞ੍ਞ ਮਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹਿ ਦਾਨੀ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕਲ਼ੀਰੋਤਿ ਅਙ੍ਕੁਰੋ, ਇਧ ਪਨ ਵਂਸਙ੍ਕੁਰੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਸੁਸੂਤਿ ਤਰੁਣੋ. ਵਡ੍ਢਿਤਗ੍ਗੋਤਿ ਪਵਡ੍ਢਿਤਸਾਖੋ. ਸੁਸੁਵਡ੍ਢਿਤਗ੍ਗੋਤਿ ਵਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਡ੍ਢਿਤਸਾਖੋ ਸਞ੍ਜਾਤਪਤ੍ਤਸਾਖੋ. ਦੁਨ੍ਨਿਕ੍ਖਮੋਤਿ ਵੇਲ਼ੁਗੁਮ੍ਬਤੋ ਨਿਕ੍ਖਾਮੇਤੁਂ ਨੀਹਰਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੋ. ਪਸਾਖਜਾਤੋਤਿ ਜਾਤਪਸਾਖੋ, ਸਾਖਾਨਮ੍ਪਿ ਪਬ੍ਬੇ ਪਬ੍ਬੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਅਨੁਸਾਖੋ. ਏਵਂ ਅਹਂ ਭਰਿਯਾਯਾਨੀਤਾਯਾਤਿ ਯਥਾ ਵਂਸੋ ਵਡ੍ਢਿਤਗ੍ਗੋ ਵਂਸਨ੍ਤਰੇਸੁ ਸਂਸਟ੍ਠ ਸਾਖਾਪਸਾਖੋ ਵੇਲ਼ੁਗੁਮ੍ਬਤੋ ਦੁਨ੍ਨੀਹਰਣੀਯੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਹਮ੍ਪਿ ਭਰਿਯਾਯ ਮਯ੍ਹਂ ਆਨੀਤਾਯ ਪੁਤ੍ਤਧੀਤਾਦਿਵਸੇਨ ਵਡ੍ਢਿਤਗ੍ਗੋ ਆਸਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਘਰਾਵਾਸਤੋ ਦੁਨ੍ਨੀਹਰਣੀਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯਂ. ਯਥਾ ਪਨ ਵਂਸਕਲ਼ੀਰੋ ਅਸਞ੍ਜਾਤਸਾਖਬਨ੍ਧੋ ਵੇਲ਼ੁਗੁਮ੍ਬਤੋ ਸੁਨੀਹਰਣੀਯੋਵ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਹਮ੍ਪਿ ਅਸਞ੍ਜਾਤਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾਦਿਬਨ੍ਧੋ ਸੁਨੀਹਰਣੀਯੋ ਹੋਮਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਾਨੀਤਾਯ ਏਵ ਭਰਿਯਾਯ ਅਨੁਮਞ੍ਞ ਮਂ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਮਂ ਅਨੁਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾ. ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹਿ ਦਾਨੀਤਿ, ‘‘ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਅਮ੍ਹਿ, ਸਾਧੁ ਸੁਟ੍ਠੂ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਭਿਰਤਿਂ ਪਕਾਸੇਸਿ, ਅਥ ਵਾ ‘‘ਅਨੁਮਞ੍ਞ ਮਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹਿ ਦਾਨੀ’’ਤਿ ਮਾਤੁ ਕਥੇਤਿ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਯਦਿਪਿ ਤਾਯ ਪੁਬ੍ਬੇ ਨਾਨੁਮਤਂ, ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਅਮ੍ਹਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਮਞ੍ਞ ਅਨੁਜਾਨਾਹਿ ਮਂ ਸਮਣਭਾਵੇਯੇਵ ਠਾਤੁਂ, ਨਾਹਂ ਤਯਾ ਨਿਵਤ੍ਤਨੀਯੋਤਿ. ਏਵਂ ਪਨ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਯਥਾਠਿਤੋਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਕਿਲੇਸੇ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੩.੩੫-੪੦) –

‘‘ਨਿਸਜ੍ਜ ਪਾਸਾਦਵਰੇ, ਵਿਪਸ੍ਸਿਂ ਅਦ੍ਦਸਂ ਜਿਨਂ;

ਕਕੁਧਂ ਵਿਲਸਨ੍ਤਂਵ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਂ ਤਮਨਾਸਕਂ.

‘‘ਪਾਸਾਦਸ੍ਸਾਵਿਦੂਰੇ ਚ, ਗਚ੍ਛਤਿ ਲੋਕਨਾਯਕੋ;

ਪਭਾ ਨਿਦ੍ਧਾਵਤੇ ਤਸ੍ਸ, ਯਥਾ ਚ ਸਤਰਂਸਿਨੋ.

‘‘ਗਨ੍ਧੋਦਕਞ੍ਚ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਂ ਸਮੋਕਿਰਿਂ;

ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸਾਦੇਨ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਅਹਂ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਗਨ੍ਧੋਦਕਮਾਕਿਰਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਸੁਗਨ੍ਧੋ ਨਾਮ ਖਤ੍ਤਿਯੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਾਤਰਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾਯੇਵ ਆਕਾਸੇਨ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਤ੍ਤਰਿਕਾਲਮ੍ਪਿ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਤਮੇਵ ਗਾਥਂ ਪਚ੍ਚੁਦਾਹਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ‘‘ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਪਦੇਸੇਨ ਅਯਮ੍ਪਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਗਾਥਾ ਅਹੋਸਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਰਾਗਾਦਿਮਲਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਾਜਿਤਭਾਵਦੀਪਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਪਬ੍ਬਾਜਯਮਤ੍ਤਨੋ ਮਲਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੩੮੮).

ਆਤੁਮਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.