੧. ਵਚ੍ਛਪਾਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸੁਸੁਖੁਮਨਿਪੁਣਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਨਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਵਚ੍ਛਪਾਲਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਆਚਿਨਨ੍ਤੋ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਿਪ੍ਪੇਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਮਹਤਿਯਾ ਕਂਸਪਾਤਿਯਾ ਪਾਯਾਸਂ ਆਦਾਯ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਕਾਸੇ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਚ੍ਛਰਿਯਬ੍ਭੁਤਚਿਤ੍ਤਜਾਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਦਾਤੁਕਾਮਤਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਭਗਵਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਵਚ੍ਛਪਾਲੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਸਮਾਗਮੇ ਉਰੁਵੇਲਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰੇਨ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਪਰਮਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰੇ ਕਤੇ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਏਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੩.੨੬-੩੪) –

‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਬਾਤ੍ਤਿਂਸਵਰਲਕ੍ਖਣੋ;

ਪਵਨਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪੁਰਕ੍ਖਤੋ.

‘‘ਮਹਚ੍ਚਾ ਕਂਸਪਾਤਿਯਾ, ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਪਾਯਸਂ ਅਹਂ;

ਆਹੁਤਿਂ ਯਿਟ੍ਠੁਕਾਮੋ ਸੋ, ਉਪਨੇਸਿਂ ਬਲਿਂ ਅਹਂ.

‘‘ਭਗਵਾ ਤਮ੍ਹਿ ਸਮਯੇ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠੋ ਨਰਾਸਭੋ;

ਚਙ੍ਕਮਂ ਸੁਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹੋ, ਅਮ੍ਬਰੇ ਅਨਿਲਾਯਨੇ.

‘‘ਤਞ੍ਚ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਲੋਮਹਂਸਨਂ;

ਠਪਯਿਤ੍ਵਾ ਕਂਸਪਾਤਿਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਿਂ ਅਭਿਵਾਦਯਿਂ.

‘‘ਤੁਵਂ ਦੇਵੋਸਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ, ਸਦੇਵੇ ਸਹਮਾਨੁਸੇ;

ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ, ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹ ਮਹਾਮੁਨਿ.

‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਭਗਵਾ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਲੋਕਨਾਯਕੋ;

ਮਮ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਯ, ਸਤ੍ਥਾ ਲੋਕੇ ਮਹਾਮੁਨਿ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਦਾਨਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪਾਯਾਸਸ੍ਸ ਇਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਏਕਤਾਲੀਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਨਾਮਾਸਿ ਖਤ੍ਤਿਯੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਸੁਖੇਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਗਤਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ –

੭੧. ‘‘ਸੁਸੁਖੁਮਨਿਪੁਣਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਨਾ, ਮਤਿਕੁਸਲੇਨ ਨਿਵਾਤਵੁਤ੍ਤਿਨਾ;

ਸਂਸੇਵਿਤਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਨਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਹਿ ਤੇਨ ਦੁਲ੍ਲਭ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸੁਸੁਖੁਮਨਿਪੁਣਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਨਾਤਿ ਅਤਿਵਿਯ ਦੁਦ੍ਦਸਟ੍ਠੇਨ ਸੁਖੁਮੇ, ਸਣ੍ਹਟ੍ਠੇਨ ਨਿਪੁਣੇ ਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਅਤ੍ਥੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਂ ਓਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸੁਸੁਖੁਮਨਿਪੁਣਤ੍ਥਦਸ੍ਸੀ, ਤੇਨ. ਮਤਿਕੁਸਲੇਨਾਤਿ ਮਤਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕੁਸਲੇਨ ਛੇਕੇਨ, ‘‘ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਏਵਂ ਨ ਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਨੇ ਕੁਸਲੇਨ. ਨਿਵਾਤਵੁਤ੍ਤਿਨਾਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਨਿਵਾਤਨੀਚਵਤ੍ਤਨਸੀਲੇਨ, ਵੁਡ੍ਢੇਸੁ ਨਵੇਸੁ ਚ ਯਥਾਨੁਰੂਪਪਟਿਪਤ੍ਤਿਨਾ. ਸਂਸੇਵਿਤਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਨਾਤਿ ਸਂਸੇਵਿਤਂ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਵੁਦ੍ਧਸੀਲਂ ਸਂਸੇਵਿਤਵੁਦ੍ਧਸੀਲਂ, ਤਂ ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇਨ ਸਂਸੇਵਿਤਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਨਾ. ਅਥ ਵਾ ਸਂਸੇਵਿਤਾ ਉਪਾਸਿਤਾ ਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਨੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਂਸੇਵਿਤਵੁਦ੍ਧਸੀਲੀ, ਤੇਨ. ਹੀਤਿਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਯੋ ਨਿਵਾਤਵੁਤ੍ਤਿ ਸਂਸੇਵਿਤਵੁਦ੍ਧਸੀਲੀ ਮਤਿਕੁਸਲੋ ਸੁਸੁਖੁਮਨਿਪੁਣਤ੍ਥਦਸ੍ਸੀ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਤਸ੍ਸ ਦੁਲ੍ਲਭਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਵਾਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਹਿ ਸਂਸੇਵਿਤਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਤਾਯ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਤਂ ਓਵਦਿਤਬ੍ਬਂ ਅਨੁਸਾਸਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਓਵਾਦੇ ਠਿਤੋ ਸਯਂ ਮਤਿਕੁਸਲਤਾਯ ਸੁਸੁਖੁਮਨਿਪੁਣਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤੀਤਿ, ਅਯਮੇਵ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਗਾਥਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਵਚ੍ਛਪਾਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.