੮. ਏਕੁਦਾਨਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਧਿਚੇਤਸੋ ਅਪ੍ਪਮਜ੍ਜਤੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਏਕੁਦਾਨਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਯਕ੍ਖਸੇਨਾਪਤਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ, ‘‘ਅਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇ, ਦੁਲ੍ਲਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ, ਯੋਹਂ ਸਤ੍ਥੁਧਰਮਾਨਕਾਲੇ ਦਾਨਾਦਿਪੁਞ੍ਞਂ ਕਾਤੁਂ ਨਾਲਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਦੇਵਸੋਕਮਾਪਨ੍ਨੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਾਗਰੋ ਨਾਮ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਕੋ ਸੋਕਂ ਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਥੂਪਪੂਜਾਯਂ ਨਿਯੋਜੇਸਿ. ਸੋ ਪਞ੍ਚ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਥੂਪਂ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਏਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸਮਯੇ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਅਧਿਚੇਤਸੋ’’ਤਿ ਗਾਥਾਯ ਸਾਵਕੇ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਓਵਦਿ. ਸੋ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਜਾਤੋ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਚ ਪਨ ਤਮੇਵ ਗਾਥਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ਤਤੋ ਪਨ ਚੁਤੋ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਜੇਤਵਨਪਟਿਗ੍ਗਹਣਸਮਯੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਤਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸਮਯੇ ਸਤ੍ਥਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮਨੁਯੁਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਧਿਚੇਤਸੋ’’ਤਿ ਇਮਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਚਿਰਕਾਲਂ ਭਾਵਨਾਯ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋਪਿ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਤਮੇਵ ਗਾਥਂ ਉਦਾਨੇਤਿ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਏਕੁਦਾਨਿਯੋਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਉਦਪਾਦਿ. ਸੋ ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੨.੭੨-੮੧) –

‘‘ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਮ੍ਹਿ ਸੁਗਤੇ, ਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਸਮਨਨ੍ਤਰਾ;

ਯਕ੍ਖਯੋਨਿਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਂ, ਯਸਂ ਪਤ੍ਤੋ ਚਹਂ ਤਦਾ.

‘‘ਦੁਲ੍ਲਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ ਆਸਿ, ਦੁਪ੍ਪਭਾਤਂ ਦੁਰੁਟ੍ਠਿਤਂ;

ਯਂ ਮੇ ਭੋਗੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ.

‘‘ਮਮ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਯ, ਸਾਗਰੋ ਨਾਮ ਸਾਵਕੋ;

ਮਮੁਦ੍ਧਰਿਤੁਕਾਮੋ ਸੋ, ਆਗਚ੍ਛਿ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕਂ.

‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਸੋਚਸਿ ਮਾ ਭਾਯਿ, ਚਰ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਮੇਧਸ;

ਅਨੁਪ੍ਪਦਿਨ੍ਨਾ ਬੁਦ੍ਧੇਨ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਬੀਜਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਯੋ ਚੇ ਪੂਰੇਯ੍ਯ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;

ਧਾਤੁਂ ਸਾਸਪਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ, ਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸਾਪਿ ਪੂਜਯੇ.

‘‘ਸਮੇ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸਾਦਮ੍ਹਿ, ਸਮਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਮਹਗ੍ਗਤਂ;

ਤਸ੍ਮਾ ਥੂਪਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਪੂਜੇਹਿ ਜਿਨਧਾਤੁਯੋ.

‘‘ਸਾਗਰਸ੍ਸ ਵਚੋ ਸੁਤ੍ਵਾ, ਬੁਦ੍ਧਥੂਪਂ ਅਕਾਸਹਂ;

ਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸੇ ਪਰਿਚਰਿਂ, ਮੁਨਿਨੋ ਥੂਪਮੁਤ੍ਤਮਂ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਦ੍ਵਿਪਦਿਨ੍ਦ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠ ਨਰਾਸਭ;

ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭੋਤ੍ਵਾਨ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਪਾਪੁਣਿਂ.

‘‘ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਸਤ੍ਤਕਪ੍ਪਸਤੇ ਇਤੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲਾ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖੇਨ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਧਮ੍ਮਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕੇਨ ਪਟਿਭਾਨਂ ਵੀਮਂਸਿਤੁਂ, ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਮਯ੍ਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਭਣਾਹੀ’’ਤਿ ਅਜ੍ਝਿਟ੍ਠੋ ਚਿਰਕਾਲਪਰਿਚਿਤਤ੍ਤਾ –

੬੮. ‘‘ਅਧਿਚੇਤਸੋ ਅਪ੍ਪਮਜ੍ਜਤੋ, ਮੁਨਿਨੋ ਮੋਨਪਥੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਤੋ;

ਸੋਕਾ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਨੋ, ਉਪਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਦਾ ਸਤੀਮਤੋ’’ਤਿ. (ਉਦਾ. ੩੭) –

ਇਮਮੇਵ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਚੇਤਸੋਤਿ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਵਤੋ, ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਧਿਕੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪ੍ਪਮਜ੍ਜਤੋਤਿ ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜਤੋ, ਅਪ੍ਪਮਾਦੇਨ ਅਨਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਾਤਚ੍ਚਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮੁਨਿਨੋਤਿ ‘‘ਯੋ ਮੁਨਾਤਿ ਉਭੋ ਲੋਕੇ, ਮੁਨਿ ਤੇਨ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੨੬੯; ਮਹਾਨਿ. ੧੪੯; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੇਤ੍ਤਗੂਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੨੧) ਏਵਂ ਉਭਯਲੋਕਮੁਨਨੇਨ ਵਾ, ਮੋਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਞਾਣਂ, ਤੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਪਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਮੋਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤਾਯ ਵਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਮੁਨਿ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਸ ਮੁਨਿਨੋ. ਮੋਨਪਥੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਤੋਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਮੋਨਸ੍ਸ ਪਥੇਸੁ ਉਪਾਯਮਗ੍ਗੇਸੁ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤੀਸੁ ਵਾ ਸਿਕ੍ਖਾਸੁ ਸਿਕ੍ਖਤੋ. ਇਦਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਸਿਕ੍ਖੋ ਹਿ ਅਰਹਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਤੋ, ਇਮਾਯ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਮੁਨਿਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮੁਨਿਨੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਚੇਤਦੇਵਂ ਤਸ੍ਮਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗਫਲਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਧਿਚੇਤਸੋ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਸਮ੍ਬੋਧਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਅਪ੍ਪਮਾਦਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਮਜ੍ਜਤੋ, ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਞਾਣਸਮਨ੍ਨਾਗਮੇਨ ਮੁਨਿਨੋਤਿ ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿਯੇਵ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਅਪ੍ਪਮਜ੍ਜਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤੋ’’ ਪਧਾਨਹੇਤੂ ਅਕ੍ਖਾਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਮਜ੍ਜਨਹੇਤੁ ਸਿਕ੍ਖਨਹੇਤੁ ਚ ਅਧਿਚੇਤਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸੋਕਾ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਨੋਤਿ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਖੀਣਾਸਵਮੁਨਿਨੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਇਟ੍ਠਵਿਯੋਗਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਾ ਸੋਕਾ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਪਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਤਾਦਿਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸੇਕ੍ਖਮੁਨਿਨੋ ਸੋਕਾ ਨ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ. ਉਪਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤੂਪਸਮੇਨ ਉਪਸਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਸਦਾ ਸਤੀਮਤੋਤਿ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਚ੍ਚਕਾਲਂ ਸਤਿਯਾ ਅਵਿਰਹਿਤਸ੍ਸ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਅਧਿਚੇਤਸੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ, ‘‘ਅਪ੍ਪਮਜ੍ਜਤੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ, ‘‘ਮੁਨਿਨੋ ਮੋਨਪਥੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਤੋ’’ਤਿ ਏਤੇਹਿ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ. ‘‘ਮੁਨਿਨੋ’’ਤਿ ਵਾ ਏਤੇਨ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ, ‘‘ਮੋਨਪਥੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਤੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਤਾਸਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਿਕ੍ਖਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾ, ‘‘ਸੋਕਾ ਨ ਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਆਨਿਸਂਸਾ ਪਕਾਸਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਅਯਮੇਵ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਗਾਥਾ ਅਹੋਸਿ.

ਏਕੁਦਾਨਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.