੬. ਮੇਘਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਨੁਸਾਸਿ ਮਹਾਵੀਰੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮੇਘਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਕੁਸਲਬੀਜਾਨਿ ਰੋਪੇਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸਮਯੇ ਵਿਪਸ੍ਸੀ ਭਗਵਾ ਬੁਦ੍ਧਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਰਿਯੋਸਾਨਮਾਗਮ੍ਮ ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰਂ ਓਸ੍ਸਜ੍ਜਿ. ਤੇਨ ਪਥਵੀਕਮ੍ਪਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਮਹਾਜਨੋ ਭੀਤਤਸਿਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਵੇਸ੍ਸਵਣੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਸਮਸ੍ਸਾਸੇਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨੋ ਸਂਵੇਗਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਞ੍ਜਾਤਗਾਰਵਬਹੁਮਾਨੋ ਉਲ਼ਾਰਂ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸਾਕਿਯਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਮੇਘਿਯੋਤਿ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਭਗਵਤਿ ਜਾਲਿਕਾਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਕਿਮਿਕਾਲਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ ਰਮਣੀਯਂ ਅਮ੍ਬਵਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਿਤੁਕਾਮੋ ਦ੍ਵੇ ਵਾਰੇ ਭਗਵਤਾ ਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਤਤਿਯਵਾਰਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੋ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਤਕ੍ਕਮਕ੍ਖਿਕਾਹਿ ਖਜ੍ਜਮਾਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਿਂ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਾਯ, ਮੇਘਿਯ, ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਪਾਕਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਉਦਾ. ੩੧) ਓਵਾਦਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਓਵਾਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੨.੫੭-੬੫) –

‘‘ਯਦਾ ਵਿਪਸ੍ਸੀ ਲੋਕਗ੍ਗੋ, ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰਮੋਸ੍ਸਜਿ;

ਪਥਵੀ ਸਮ੍ਪਕਮ੍ਪਿਤ੍ਥ, ਮੇਦਨੀ ਜਲਮੇਖਲਾ.

‘‘ਓਤਤਂ ਵਿਤਤਂ ਮਯ੍ਹਂ, ਸੁਵਿਚਿਤ੍ਤਵਟਂਸਕਂ;

ਭਵਨਮ੍ਪਿ ਪਕਮ੍ਪਿਤ੍ਥ, ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਆਯੁਸਙ੍ਖਯੇ.

‘‘ਤਾਸੋ ਮਯ੍ਹਂ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਭਵਨੇ ਸਮ੍ਪਕਮ੍ਪਿਤੇ;

ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਨੁ ਕਿਮਤ੍ਥਾਯ, ਆਲੋਕੋ ਵਿਪੁਲੋ ਅਹੁ.

‘‘ਵੇਸ੍ਸਵਣੋ ਇਧਾਗਮ੍ਮ, ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਸਿ ਮਹਾਜਨਂ;

ਪਾਣਭੂਤੇ ਭਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਕਗ੍ਗਾ ਹੋਥ ਸਂਵੁਤਾ.

‘‘ਅਹੋ ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਹੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਹੋ ਨੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਪਦਾ;

ਯਸ੍ਮਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਹਿ, ਪਥਵੀ ਸਮ੍ਪਕਮ੍ਪਤਿ.

‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਂ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ਕਪ੍ਪਂ ਸਗ੍ਗਮ੍ਹਿ ਮੋਦਹਂ;

ਅਵਸੇਸੇਸੁ ਕਪ੍ਪੇਸੁ, ਕੁਸਲਂ ਚਰਿਤਂ ਮਯਾ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਸਞ੍ਞਮਲਭਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਸਞ੍ਞਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਇਤੋ ਚੁਦ੍ਦਸਕਪ੍ਪਮ੍ਹਿ, ਰਾਜਾ ਆਸਿਂ ਪਤਾਪਵਾ;

ਸਮਿਤੋ ਨਾਮ ਨਾਮੇਨ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਓਵਾਦਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਅਧਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ –

੬੬. ‘‘ਅਨੁਸਾਸਿ ਮਹਾਵੀਰੋ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ ਪਾਰਗੂ;

ਤਸ੍ਸਾਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾਨ, ਵਿਹਾਸਿਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸਤੋ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਸਾਸੀਤਿ ‘‘ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਾਯ, ਮੇਘਿਯ, ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਪਾਕਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਓਵਦਿ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿਂ ਅਦਾਸਿ. ਮਹਾਵੀਰੋਤਿ ਮਹਾਵਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ, ਵੀਰਿਯਪਾਰਮਿਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਵੀਰਿਯਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਮਹਾਵੀਰਿਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ ਪਾਰਗੂਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਚ ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਾਰਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਞਾਣਗਮਨੇਨ ਗਤੋ ਅਧਿਗਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ ਪਾਰਗੂ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਵਾ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਾਰਭੂਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਯਮ੍ਭੂਞਾਣੇਨ ਗਤੋ ਅਧਿਗਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ ਪਾਰਗੂ. ਤਸ੍ਸਾਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕਂ ਤਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਿਤ੍ਵਾ. ਵਿਹਾਸਿਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਅਮ੍ਬਵਨੇ ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਤਕ੍ਕੇਹਿ ਉਪਦ੍ਦੁਤੋ ਚਾਲਿਕਾ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮੀਪੇਯੇਵ ਵਿਹਾਸਿਂ. ਸਤੋਤਿ ਸਤਿਮਾ, ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾਯ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਹਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਯਥਾ ‘‘ਅਨੁਸਾਸੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ‘‘ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਮਯਾ’’ਤਿ ਪਰਿਣਾਮੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਇਮਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਜ੍ਜਾਤ੍ਤਯਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਮੇਵ ਸਤ੍ਥੁ ਓਵਾਦਪਟਿਕਰਣਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰੇਨ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਰਿਪੂਰਣਮੇਵ ਹਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਸਨਕਾਰਿਤਾ.

ਮੇਘਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.