੩. ਪਕ੍ਖਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਚੁਤਾ ਪਤਨ੍ਤੀਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਪਕ੍ਖਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਯਕ੍ਖਸੇਨਾਪਤਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਦਿਬ੍ਬਵਤ੍ਥੇਨ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਦੇਵਦਹਨਿਗਮੇ ਸਾਕਿਯਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ‘‘ਸਮ੍ਮੋਦਕੁਮਾਰੋ’’ਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਦਹਰਕਾਲੇ ਵਾਤਰੋਗੇਨ ਪਾਦਾ ਨ ਵਹਿਂਸੁ. ਸੋ ਕਤਿਪਯਂ ਕਾਲਂ ਪੀਠਸਪ੍ਪੀ ਵਿਯ ਵਿਚਰਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖੋਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਜਾਤਾ. ਪਚ੍ਛਾ ਅਰੋਗਕਾਲੇਪਿ ਤਥੇਵ ਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਞਾਤਿਸਮਾਗਮੇ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਤਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਗਾਮਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਿਤੁਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸਮਯੇ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਕੁਲਲੋ ਮਂਸਪੇਸਿਂ ਆਦਾਯ ਆਕਾਸੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਬਹੂ ਕੁਲਲਾ ਅਨੁਪਤਿਤ੍ਵਾ ਪਾਤੇਸੁਂ. ਪਾਤਿਤਂ ਮਂਸਪੇਸਿਂ ਏਕੋ ਕੁਲਲੋ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ. ਤਂ ਅਞ੍ਞੋ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਿ, ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ‘‘ਯਥਾਯਂ ਮਂਸਪੇਸਿ, ਏਵਂ ਕਾਮਾ ਨਾਮ ਬਹੁਸਾਧਾਰਣਾ ਬਹੁਦੁਕ੍ਖਾ ਬਹੁਪਾਯਾਸਾ’’ਤਿ – ਕਾਮੇਸੁ ਆਦੀਨਵਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਚ ਆਨਿਸਂਸਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚੋ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੨.੧-੧੦) –

‘‘ਵਿਪਸ੍ਸੀ ਨਾਮ ਭਗਵਾ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠੋ ਨਰਾਸਭੋ;

ਅਟ੍ਠਸਟ੍ਠਿਸਹਸ੍ਸੇਹਿ, ਪਾਵਿਸਿ ਬਨ੍ਧੁਮਂ ਤਦਾ.

‘‘ਨਗਰਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ, ਅਗਮਂ ਦੀਪਚੇਤਿਯਂ;

ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਂ.

‘‘ਚੁਲ੍ਲਾਸੀਤਿਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਯਕ੍ਖਾ ਮਯ੍ਹਂ ਉਪਨ੍ਤਿਕੇ;

ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ, ਇਨ੍ਦਂਵ ਤਿਦਸਾ ਗਣਾ.

‘‘ਭਵਨਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ, ਦੁਸ੍ਸਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹਹਂ ਤਦਾ;

ਸਿਰਸਾ ਅਭਿਵਾਦੇਸਿਂ, ਤਞ੍ਚਾਦਾਸਿਂ ਮਹੇਸਿਨੋ.

‘‘ਅਹੋ ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਹੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਹੋ ਨੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਪਦਾ;

ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵੇਨ, ਵਸੁਧਾਯਂ ਪਕਮ੍ਪਥ.

‘‘ਤਞ੍ਚ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਲੋਮਹਂਸਨਂ;

ਬੁਦ੍ਧੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਮਿ, ਦ੍ਵਿਪਦਿਨ੍ਦਮ੍ਹਿ ਤਾਦਿਨੇ.

‘‘ਸੋਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਦੁਸ੍ਸਂ ਦਤ੍ਵਾਨ ਸਤ੍ਥੁਨੋ;

ਸਰਣਞ੍ਚ ਉਪਾਗਚ੍ਛਿਂ, ਸਾਮਚ੍ਚੋ ਸਪਰਿਜ੍ਜਨੋ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਮਕਰਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਇਤੋ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਕਪ੍ਪੇ, ਸੋਲ਼ਸਾਸੁਂ ਸੁਵਾਹਨਾ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲਾ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਯਦੇਵ ਸਂਵੇਗਵਤ੍ਥੁਂ ਅਙ੍ਕੁਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਾ ਅਧਿਗਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਸਂਕਿਤ੍ਤਨਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਚੁਤਾ ਪਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੬੩. ਤਤ੍ਥ ਚੁਤਾਤਿ ਭਟ੍ਠਾ. ਪਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਪਤਨ੍ਤਿ. ਪਤਿਤਾਤਿ ਚਵਨਵਸੇਨ ਭੂਮਿਯਂ ਪਤਿਤਾ, ਆਕਾਸੇ ਵਾ ਸਮ੍ਪਤਨਵਸੇਨ ਪਤਿਤਾ. ਗਿਦ੍ਧਾਤਿ ਗੇਧਂ ਆਪਨ੍ਨਾ. ਪੁਨਰਾਗਤਾਤਿ ਪੁਨਦੇਵ ਉਪਗਤਾ. ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਪਤਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਤਨ੍ਤਿ ਚ ਇਧ ਕੁਲਲਾ, ਇਤਰਸ੍ਸ ਮੁਖਤੋ ਚੁਤਾ ਚ ਮਂਸਪੇਸਿ, ਚੁਤਾ ਪਨ ਸਾ ਭੂਮਿਯਂ ਪਤਿਤਾ ਚ, ਗਿਦ੍ਧਾ ਗੇਧਂ ਆਪਨ੍ਨਾ ਸਬ੍ਬੇਵ ਕੁਲਲਾ ਪੁਨਰਾਗਤਾ. ਯਥਾ ਚਿਮੇ ਕੁਲਲਾ, ਏਵਂ ਸਂਸਾਰੇ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਾ ਯੇ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਤੋ ਚੁਤਾ, ਤੇ ਪਤਨ੍ਤਿ ਨਿਰਯਾਦੀਸੁ, ਏਵਂ ਪਤਿਤਾ ਚ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੇ ਠਿਤਾ ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਸੁਖਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਕਾਮਭਵੇ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁ ਚ ਭਵਨਿਕਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਗਿਦ੍ਧਾ ਚ ਪੁਨਰਾਗਤਾ ਭਵਤੋ ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤੇਨ ਤੇਨ ਭਵਗਾਮਿਨਾ ਕਮ੍ਮੇਨ ਤਂ ਤਂ ਭਵਸਞ੍ਞਿਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਆਗਤਾ ਏਵ, ਏਵਂਭੂਤਾ ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ. ਮਯਾ ਪਨ ਕਤਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਭੇਦਂ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਮ੍ਪਿ ਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤਂ, ਨ ਦਾਨਿ ਤਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਰਤਂ ਰਮ੍ਮਂ ਰਮਿਤਬ੍ਬਂ ਅਰਿਯੇਹਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਵਿਨਿਸ੍ਸਟਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਰਤਂ ਅਭਿਰਤਂ ਰਮ੍ਮਂ. ਤੇਨ ਚ ਸੁਖੇਨਨ੍ਵਾਗਤਂ ਸੁਖਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖੇਨ ਅਨੁਆਗਤਂ ਉਪਗਤਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਸੁਖੇਨ ਵਾ ਸੁਖਾਪਟਿਪਦਾਭੂਤੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁਖੇਨ ਮਗ੍ਗਸੁਖੇਨ ਚ ਅਨ੍ਵਾਗਤਂ ਫਲਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਪਕ੍ਖਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.