੨. ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਕਕਾ ਮਯਂ ਅਰਞ੍ਞੇਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਵਿਪਸ੍ਸਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਨਾਗਪੁਪ੍ਫਕੇਸਰੇਹਿ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਅਮਚ੍ਚਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਵੇਸਾਲਿਗਮਨੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਤਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਵਨਸਣ੍ਡੇ ਵਿਹਰਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਉਸ੍ਸਵੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਨਚ੍ਚਗੀਤਵਾਦਿਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਮਹਾਜਨੋ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠੋ ਉਸ੍ਸਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ, ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਯੋਨਿਸੋ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਵਿਵੇਕਂ ਵਜ੍ਜਮਾਨੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨਭਿਰਤਿਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ –

‘‘ਏਕਕਾ ਮਯਂ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਾਮ, ਅਪਵਿਦ੍ਧਂਵ ਵਨਸ੍ਮਿਂ ਦਾਰੁਕਂ;

ਏਤਾਦਿਸਿਕਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ, ਕੋ ਸੁ ਨਾਮ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪਾਪਿਯੋ’’ਤਿ. – ਗਾਥਮਾਹ;

ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਨਸਣ੍ਡੇ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਮਾਨਾ ‘‘ਯਦਿਪਿ, ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਰਞ੍ਞਵਾਸਂ ਹੀਲ਼ੇਨ੍ਤੋ ਵਦਸਿ, ਵਿਵੇਕਕਾਮਾ ਪਨ ਵਿਦ੍ਦਸੁਨੋ ਤਂ ਬਹੁ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ –

‘‘ਏਕਕੋ ਤ੍ਵਂ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਸਿ, ਅਪਵਿਦ੍ਧਂਵ ਵਨਸ੍ਮਿਂ ਦਾਰੁਕਂ;

ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਬਹੁਕਾ ਪਿਹਯਨ੍ਤਿ, ਨੇਰਯਿਕਾ ਵਿਯ ਸਗ੍ਗਗਾਮਿਨ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਗਾਥਂ ਵਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ ਸਨ੍ਤਜ੍ਜੇਨ੍ਤੀ ਸਂਵੇਜੇਸਿ. ਏਵਂ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਾਯ ਦੇਵਤਾਯ ਸਂਵੇਜਿਤੋ ਕਸਾਭਿਹਤੋ ਵਿਯ ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੧.੬੨-੬੬) –

‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਸਤਰਂਸਿਂਵ ਭਾਣੁਮਂ;

ਓਭਾਸੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸਾ ਸਬ੍ਬਾ, ਉਲ਼ੁਰਾਜਂਵ ਪੂਰਿਤਂ.

‘‘ਪੁਰਕ੍ਖਤਂ ਸਾਵਕੇਹਿ, ਸਾਗਰੇਹੇਵ ਮੇਦਨਿਂ;

ਨਾਗਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਰੇਣੂਹਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਭਿਰੋਪਯਿਂ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਰੇਣੁਮਭਿਰੋਪਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਪਣ੍ਣਤਾਲੀਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਰੇਣੁ ਨਾਮਾਸਿ ਖਤ੍ਤਿਯੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਙ੍ਕੁਸੋ ਜਾਤੋ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੇਵਤਾਯ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯਂ ਸਂਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ –

੬੨. ‘‘ਏਕਕਾ ਮਯਂ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਾਮ, ਅਪਵਿਦ੍ਧਂਵ ਵਨਸ੍ਮਿਂ ਦਾਰੁਕਂ;

ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਬਹੁਕਾ ਪਿਹਯਨ੍ਤਿ, ਨੇਰਯਿਕਾ ਵਿਯ ਸਗ੍ਗਗਾਮਿਨ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਅਨਪੇਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਵਨੇ ਛਡ੍ਡਿਤਦਾਰੁਕ੍ਖਣ੍ਡਂ ਵਿਯ ਯਦਿਪਿ ਮਯਂ ਏਕਕਾ ਏਕਾਕਿਨੋ ਅਸਹਾਯਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਾਮ, ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਬਹੁਕਾ ਪਿਹਯਨ੍ਤਿ ਮਂ ਬਹੂ ਅਤ੍ਥਕਾਮਰੂਪਾ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਅਭਿਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਿ, ‘‘ਅਹੋ ਵਤਸ੍ਸ ਮਯਮ੍ਪਿ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਵਿਯ ਘਰਬਨ੍ਧਨਂ ਪਹਾਯ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ਨੇਰਯਿਕਾ ਵਿਯ ਸਗ੍ਗਗਾਮਿਨਂ, ਯਥਾ ਨਾਮ ਨੇਰਯਿਕਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਾਪਕਮ੍ਮੇਨ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾ ਸਗ੍ਗਗਾਮੀਨਂ ਸਗ੍ਗੂਪਗਾਮੀਨਂ ਪਿਹਯਨ੍ਤਿ – ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਮਯਮ੍ਪਿ ਨਿਰਯਦੁਕ੍ਖਂ ਪਹਾਯ ਸਗ੍ਗਸੁਖਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭਵੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਤ੍ਤਨਿ ਗਰੁਬਹੁਵਚਨਪ੍ਪਯੋਗਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਏਕਕਾ ਮਯਂ ਵਿਹਰਾਮਾ’’ਤਿ ਪੁਨ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਏਕਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਮੇ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨਪ੍ਪਯੋਗੋ ਕਤੋ. ‘‘ਤਸ੍ਸ ਮੇ’’, ‘‘ਸਗ੍ਗਗਾਮਿਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ‘ਪਿਹਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਪਦਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਸਮ੍ਪਦਾਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਂ ਅਭਿਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤੀਤਿ ਚ ਤਾਦਿਸੇ ਅਰਞ੍ਞਵਾਸਾਦਿਗੁਣੇ ਅਭਿਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਮੇਤਿ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਗੁਣੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.