੩. ਸੁਮਙ੍ਗਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸੁਮੁਤ੍ਤਿਕੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੁਮਙ੍ਗਲਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਨ੍ਹਾਯਿਤ੍ਵਾ ਏਕਚੀਵਰਂ ਠਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਫੋਟੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਕੇ ਤਾਦਿਸੇਨ ਕਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਨ ਦਲਿਦ੍ਦਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੁਮਙ੍ਗਲੋਤਿ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਖੁਜ੍ਜਕਾਸਿਤਨਙ੍ਗਲਕੁਦ੍ਦਾਲਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਸਿਯਾ ਜੀਵਤਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਰਞ੍ਞਾ ਪਸੇਨਦਿਕੋਸਲੇਨ ਭਗਵਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚ ਮਹਾਦਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯਮਾਨੇ ਦਾਨੋਪਕਰਣਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦਧਿਘਟਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਸਮ੍ਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਖੁਮਵਤ੍ਥਸੁਨਿਵਤ੍ਥਾ ਸੁਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਵਾਤੇਸੁ ਸੇਨਾਸਨੇਸੁ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਯਂਨੂਨਾਹਮ੍ਪਿ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਮਹਾਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਨਿਵੇਦੇਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਕਰੁਣਾਯਨ੍ਤੋ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿ. ਸੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਵਿਹਾਰੇ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨੋ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਵਿਬ੍ਭਮਿਤੁਕਾਮੋ ਞਾਤਿਗਾਮਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਕਚ੍ਛਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਖੇਤ੍ਤਂ ਕਸਨ੍ਤੇ ਕਿਲਿਟ੍ਠਵਤ੍ਥਨਿਵਤ੍ਥੇ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਰਜੋਕਿਣ੍ਣਸਰੀਰੇ ਵਾਤਾਤਪੇਨ ਫੁਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਕਸ੍ਸਕੇ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਤਿਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਜੀਵਿਕਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਂਵੇਗਂ ਪਟਿਲਭਿ. ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ਯਥਾਗਹਿਤਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਸਿ. ਸੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਵੇਕਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੨.੧੧-੧੯) –

‘‘ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸੀ ਜਿਨਵਰੋ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠੋ ਨਰਾਸਭੋ;

ਵਿਹਾਰਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ, ਤਲ਼ਾਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿ.

‘‘ਨ੍ਹਾਤ੍ਵਾ ਪਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਉਤ੍ਤਰਿਤ੍ਵੇਕਚੀਵਰੋ;

ਅਟ੍ਠਾਸਿ ਭਗਵਾ ਤਤ੍ਥ, ਵਿਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਦਿਸੋਦਿਸਂ.

‘‘ਭਵਨੇ ਉਪਵਿਟ੍ਠੋਹਂ, ਅਦ੍ਦਸਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;

ਹਟ੍ਠੋ ਹਟ੍ਠੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਅਪ੍ਫੋਟੇਸਿਂ ਅਹਂ ਤਦਾ.

‘‘ਸਤਰਂਸਿਂਵ ਜੋਤਨ੍ਤਂ, ਪਭਾਸਨ੍ਤਂਵ ਕਞ੍ਚਨਂ;

ਨਚ੍ਚਗੀਤੇ ਪਯੁਤ੍ਤੋਹਂ, ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਤੂਰਿਯਮ੍ਹਿ ਚ.

‘‘ਯਂ ਯਂ ਯੋਨੁਪਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਦੇਵਤ੍ਤਂ ਅਥ ਮਾਨੁਸਂ;

ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤੇ ਅਭਿਭੋਮਿ, ਵਿਪੁਲੋ ਹੋਤਿ ਮੇ ਯਸੋ.

‘‘ਨਮੋ ਤੇ ਪੁਰਿਸਾਜਞ੍ਞ, ਨਮੋ ਤੇ ਪੁਰਿਸੁਤ੍ਤਮ;

ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਤੋਸਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਪਰੇ ਤੋਸੇਸਿ ਤ੍ਵਂ ਮੁਨਿ.

‘‘ਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਹਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾਨ ਸੁਬ੍ਬਤੇ;

ਉਪਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਤੁਸਿਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਹਂ.

‘‘ਸੋਲ਼ਸੇਤੋ ਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਦ੍ਵਿਨਵਏਕਚਿਨ੍ਤਿਤਾ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲਾ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੁਕ੍ਖਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਕਿਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਮੁਤ੍ਤਿਕੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

੪੩. ਤਤ੍ਥ ਸੁਮੁਤ੍ਤਿਕੋਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਾ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਤਾਯ ਅਪੁਨਬ੍ਭਵਿਕਾ ਮੁਤ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਮੁਤ੍ਤਿਕੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਸਂਸਿਯਤਾਯ ਅਚ੍ਛਰਿਯਤਾਯ ਚ ਅਪ੍ਫੋਟੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸੁਮੁਤ੍ਤਿਕੋ’’ਤਿ. ਪੁਨ ਤਤ੍ਥ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਸਾਦਸ੍ਸ ਦਲ਼੍ਹਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਾਹੁ ਸੁਮੁਤ੍ਤਿਕੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਸਾਧੁ ਸੁਟ੍ਠੁ ਮੁਤ੍ਤਿਕੋ ਵਤਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕੁਤੋ ਪਨਾਯਂ ਸੁਮੁਤ੍ਤਿਕਤਾ’’ਤਿ? ਕਾਮਞ੍ਚਾਯਂ ਥੇਰੋ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਾਪਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਨ ਤਾਵ ਉਪਟ੍ਠਿਤਂ ਅਤਿਵਿਯ ਅਨਿਟ੍ਠਭੂਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੀਹਿ ਖੁਜ੍ਜਕੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਖੁਜ੍ਜਕੇਹੀਤਿ ਖੁਜ੍ਜਸਭਾਵੇਹਿ, ਖੁਜ੍ਜਾਕਾਰੇਹਿ ਵਾ. ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਞ੍ਚੇਤਂ ਮੁਤ੍ਤਸਦ੍ਦਾਪੇਕ੍ਖਾਯ. ਕਸ੍ਸਕੋ ਹਿ ਅਖੁਜ੍ਜੋਪਿ ਸਮਾਨੋ ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਖੁਜ੍ਜਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਲਾਯਨੇ ਕਸਨੇ ਕੁਦ੍ਦਾਲਕਮ੍ਮੇ ਚ. ਯੋ ਹਿ ਪਨ ਕਸ੍ਸਕੋ ਲਾਯਨਾਦੀਨਿ ਕਰੋਤਿ, ਤਾਨਿਪਿ ਅਸਿਤਾਦੀਨਿ ਕੁਟਿਲਾਕਾਰਤੋ ਖੁਜ੍ਜਕਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੀਹਿ ਖੁਜ੍ਜਕੇਹੀ’’ਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਸਿਤਾਸੁ ਮਯਾ, ਨਙ੍ਗਲਾਸੁ ਮਯਾ, ਖੁਦ੍ਦਕੁਦ੍ਦਾਲਾਸੁ ਮਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਸਿਤਾਸੁ ਮਯਾਤਿ ਲਵਿਤ੍ਤੇਹਿ ਮਯਾ ਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਅਸਿਤਾਸੁ ਮਯਾਤਿ ਲਵਿਤ੍ਤੇਹਿ ਕਰਣਭੂਤੇਹਿ ਮਯਾ ਖੁਜ੍ਜਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਵਾ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ. ‘‘ਨਙ੍ਗਲਾਸੂ’’ਤਿ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਙ੍ਗਲੇਹਿ ਕਸਿਰੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਲ਼ਞ੍ਜਿਤਕੁਦ੍ਦਾਲਸ੍ਸ ਸਭਾਵਤੋ ਵਲ਼ਞ੍ਜਨੇਨ ਵਾ ਅਪ੍ਪਕਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਖੁਦ੍ਦਕੁਦ੍ਦਾਲਾਸੂ’’ਤਿ ‘‘ਕੁਣ੍ਠਕੁਦ੍ਦਾਲਾਸੂ’’ਤਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿ. ਵਲ਼ਞ੍ਜਨੇਨੇਵ ਅਤਿਖਿਣਖਣਿਤ੍ਤੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਧਮੇਵਾਤਿ ਮ-ਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ. ਅਥ ਵਾਪੀਤਿ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਗਾਮਕੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਤਾਨਿ ਅਸਿਤਾਦੀਨਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਇਧੇਵ ਮਮ ਸਮੀਪੇਯੇਵ, ਤਥਾਪਿ ਅਲਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੁਰਿਤਵਸੇਨ ਚੇਤਂ ਆਮੇਡਿਤਵਚਨਂ. ਝਾਯਾਤਿ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਤ੍ਥਂ ਦਿਬ੍ਬਵਿਹਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਝਾਯ. ਸੁਮਙ੍ਗਲਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਆਲਪਤਿ. ਝਾਨੇ ਪਨ ਆਦਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਆਮੇਡਿਤਂ ਕਤਂ. ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਾਤਿ ਸਤਿਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਮੇਵ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਦਾਨਿ ਸੁਖਂ ਵਿਹਰ, ਸੁਮਙ੍ਗਲ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਏਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨਾਯ ਸਾਸਨੇ ਸਞ੍ਜਾਤਾਭਿਰਤਿਯਾ ਯਥਾਨੁਭੂਤਂ ਘਰਾਵਾਸਦੁਕ੍ਖਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਥੇਰੋ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ‘‘ਝਾਯ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਾ’’ਤਿ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਵਸੇਨਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਏਵ.

ਸੁਮਙ੍ਗਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.