੯. ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਹਨਂ ਪਸਕ੍ਕਿਯਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਚਤੁਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਏਕਂ ਪਚ੍ਚੇਕਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਭਿਕ੍ਖਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਕਦਲਿਫਲਾਨਿ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਲਿਚ੍ਛਵਿਰਾਜਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਵਜ੍ਜਿਰਾਜਪੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤੋਤ੍ਵੇਵ ਚਸ੍ਸ ਸਮਞ੍ਞਾ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਦਹਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਿਸਿਕ੍ਖਾਦਿਸਿਕ੍ਖਨਕਾਲੇਪਿ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਨਿਸ੍ਸਰਣਜ੍ਝਾਸਯੋਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਕਾਲੇ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੧.੫੭-੬੨) –
‘‘ਸਹਸ੍ਸਰਂਸੀ ਭਗਵਾ, ਸਯਮ੍ਭੂ ਅਪਰਾਜਿਤੋ;
ਵਿਵੇਕਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾਨ, ਗੋਚਰਾਯਾਭਿਨਿਕ੍ਖਮਿ.
‘‘ਫਲਹਤ੍ਥੋ ਅਹਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਉਪਗਚ੍ਛਿਂ ਨਰਾਸਭਂ;
ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਅਵਟਂ ਅਦਦਿਂ ਫਲਂ.
‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਫਲਂ ਅਦਦਿਂ ਤਦਾ;
ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.
‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪਰਭਾਗੇ ਅਚਿਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਸਤ੍ਥਰਿ ਧਮ੍ਮਂ ਸਙ੍ਗਾਯਿਤੁਂ ਸਙ੍ਕੇਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਹਾਥੇਰੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇਸੁ ਏਕਦਿਵਸਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਸੇਖਂਯੇਵ ਸਮਾਨਂ ਮਹਤਿਯਾ ਪਰਿਸਾਯ ਪਰਿਵੁਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਾਯ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਨ੍ਤੋ –
੧੧੯. ‘‘ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਹਨਂ ਪਸਕ੍ਕਿਯ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਹਦਯਸ੍ਮਿਂ ਓਪਿਯ;
ਝਾਯ ਗੋਤਮ ਮਾ ਚ ਪਮਾਦੋ, ਕਿਂ ਤੇ ਬਿਲ਼ਿਬਿਲ਼ਿਕਾ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. –
ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਹਨਨ੍ਤਿ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਭੂਤਂ ਗਹਨਂ, ਗਹਨਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ, ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਗਹਨਂ, ਤੇਸੁ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਠਾਨਸ੍ਸ ਛਾਯਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਵਾਤਾਤਪਪਰਿਸ੍ਸਯਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਗਹਨਗ੍ਗਹਣੇਨ ਨਿਵਾਤਭਾਵੇਨ ਵਾਤਪਰਿਸ੍ਸਯਾਭਾਵਂ ਜਨਸਮ੍ਬਾਧਾਭਾਵਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਦੁਭਯੇਨ ਚ ਭਾਵਨਾਯੋਗ੍ਯਤਂ. ਪਸਕ੍ਕਿਯਾਤਿ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਹਦਯਸ੍ਮਿਂ ਓਪਿਯਾਤਿ ‘‘ਏਵਂ ਮਯਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿਂ ਹਦਯੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੇ ਕਰਿਤ੍ਵਾ. ਝਾਯਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨੇਨ ਝਾਯ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾਸਹਿਤਂ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਗੋਤਮਾਤਿ ਧਮ੍ਮਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕਂ ਗੋਤ੍ਤੇਨ ਆਲਪਤਿ. ਮਾ ਚ ਪਮਾਦੋਤਿ ਅਧਿਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਮਾ ਪਮਾਦਂ ਆਪਜ੍ਜਿ. ਇਦਾਨਿ ਯਾਦਿਸੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਮਾਦੋ, ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਂ ਤੇ ਬਿਲ਼ਿਬਿਲ਼ਿਕਾ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਬਿਲ਼ਿਬਿਲ਼ਿਕਾਤਿ ਵਿਲ਼ਿਵਿਲ਼ਿਕਿਰਿਯਾ, ਬਿਲ਼ਿਬਿਲ਼ੀਤਿ ਸਦ੍ਦਪਵਤ੍ਤਿ ਯਥਾ ਨਿਰਤ੍ਥਕਾ, ਏਵਂ ਬਿਲ਼ਿਬਿਲ਼ਿਕਾਸਦਿਸਾ ਜਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਕਿਂ ਤੇ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ ਕੀਦਿਸਂ ਅਤ੍ਥਂ ਤੁਯ੍ਹਂ ਸਾਧੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਪਹਾਯ ਸਦਤ੍ਥਪਸੁਤੋ ਹੋਹੀਤਿ ਓਵਾਦਂ ਅਦਾਸਿ.
ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਵਿਸਗਨ੍ਧਵਾਯਨਵਚਨੇਨ ਸਂਵੇਗਜਾਤੋ ਬਹੁਦੇਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਮਞ੍ਚਕੇ ਨਿਪਨ੍ਨਮਤ੍ਤੋਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ.
ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.