੧੨. ਦ੍ਵਾਦਸਮਵਗ੍ਗੋ

੧. ਜੇਨ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਦੁਪ੍ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਵੇ ਦੁਰਧਿਵਾਸਾ ਗੇਹਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਜੇਨ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਕਿਂਕਿਰਾਤਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਮਗਧਰਟ੍ਠੇ ਜੇਨ੍ਤਗਾਮੇ ਏਕਸ੍ਸ ਮਣ੍ਡਲਿਕਰਾਜਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਜੇਨ੍ਤੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਦਹਰਕਾਲੇਯੇਵ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਨਿਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਨਾਮ ਦੁਕ੍ਕਰਾ, ਘਰਾਪਿ ਦੁਰਾਵਾਸਾ, ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਗਮ੍ਭੀਰੋ, ਭੋਗਾ ਚ ਦੁਰਧਿਗਮਾ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਨ ਚਿਨ੍ਤਾਬਹੁਲੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਿ. ਸੁਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਭਿਰਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਸੁਖਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾਯ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੬.੨੧-੨੪) –

‘‘ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਅਹਂ ਸਨ੍ਤੋ, ਪੂਜਯਿਂ ਸਿਖਿਨਾਯਕਂ;

ਕਕ੍ਕਾਰੁਪੁਪ੍ਫਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ, ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਭਿਰੋਪਯਿਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਰੋਪਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਇਤੋ ਚ ਨਵਮੇ ਕਪ੍ਪੇ, ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਤੁਤ੍ਤਮੋ ਅਹੁਂ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ, ‘‘ਅਸਕ੍ਖਿਂ ਵਤਾਹਂ ਆਦਿਤੋ ਮਯ੍ਹਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਤਕ੍ਕਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਕਾਰਂ ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਛਿਨ੍ਨਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ –

੧੧੧. ‘‘ਦੁਪ੍ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਵੇ ਦੁਰਧਿਵਾਸਾ ਗੇਹਾ, ਧਮ੍ਮੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਦੁਰਧਿਗਮਾ ਭੋਗਾ;

ਕਿਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਿ ਨੋ ਇਤਰੀਤਰੇਨੇਵ, ਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤੁਂ ਸਤਤਮਨਿਚ੍ਚਤ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਦੁਪ੍ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਞ੍ਚੇਵ ਞਾਤਿਪਰਿਵਟ੍ਟਞ੍ਚ ਪਹਾਯ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਉਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਨਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਰਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਬ੍ਬਜਨਂ, ਦੁਕ੍ਕਰਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਤਿ ਦੁਪ੍ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ. ਵੇਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ, ਦਲ਼੍ਹਤ੍ਥੋ ਵਾ ‘‘ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ. ਗੇਹਞ੍ਚੇ ਆਵਸੇਯ੍ਯਂ, ਦੁਰਧਿਵਾਸਾ ਗੇਹਾ, ਯਸ੍ਮਾ ਗੇਹਂ ਅਧਿਵਸਨ੍ਤੇਨ ਰਞ੍ਞਾ ਰਾਜਕਿਚ੍ਚਂ, ਇਸ੍ਸਰੇਨ ਇਸ੍ਸਰਕਿਚ੍ਚਂ, ਗਹਪਤਿਨਾ ਗਹਪਤਿਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਪਰਿਜਨੋ ਚੇਵ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਚ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਕਰਿਯਮਾਨੇਪਿ ਘਰਾਵਾਸੋ ਛਿਦ੍ਦਘਟੋ ਵਿਯ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਚ ਦੁਪ੍ਪੂਰੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਗੇਹਾ ਨਾਮੇਤੇ ਅਧਿਵਸਿਤੁਂ ਆਵਸਿਤੁਂ ਦੁਕ੍ਖਾ ਦੁਕ੍ਕਰਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦੁਰਧਿਵਾਸਾ ਦੁਰਾਵਾਸਾਤਿ. ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਞ੍ਚੇ ਅਨੁਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ, ਯਦਤ੍ਥਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ, ਸੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋ ਪਟਿਵੇਧਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ, ਗਮ੍ਭੀਰਞਾਣਗੋਚਰਤ੍ਤਾ ਦੁਦ੍ਦਸੋ, ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵੇਨ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤ੍ਤਾ. ਗੇਹਞ੍ਚੇ ਆਵਸੇਯ੍ਯਂ, ਦੁਰਧਿਗਮਾ ਭੋਗਾ ਯੇਹਿ ਵਿਨਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਗੇਹਂ ਆਵਸਿਤੁਂ, ਤੇ ਭੋਗਾ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤਾਯ ਦੁਰਧਿਗਮਾ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਘਰਾਵਾਸਂ ਪਹਾਯ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂਯੇਵ ਅਨੁਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯਂ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਕਿਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਿ ਨੋ ਇਤਰੀਤਰੇਨ ਇਧ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਇਤਰੀਤਰੇਨ ਯਥਾਲਦ੍ਧੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਵੁਤ੍ਤਿ ਜੀਵਿਕਾ ਕਿਚ੍ਛਾ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਘਰਾਵਾਸਾਨਂ ਦੁਰਧਿਵਾਸਤਾਯ ਭੋਗਾਨਞ੍ਚ ਦੁਰਧਿਗਮਤਾਯ ਗੇਹੇ ਇਤਰੀਤਰੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਯਾਪੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਕਿਚ੍ਛਾ ਕਸਿਰਾ ਵੁਤ੍ਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਤਤ੍ਥ ਕਿਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ? ਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤੁਂ ਸਤਤਮਨਿਚ੍ਚਤਂ ਸਕਲਂ ਦਿਵਸਂ ਪੁਬ੍ਬਰਤ੍ਤਾਪਰਰਤ੍ਤਞ੍ਚ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਵਨ੍ਤਤੋ ਆਦਿਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਤੋ ਤਾਵਕਾਲਿਕਤੋ ਚ ਨ ਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤੁਂ ਵਿਪਸ੍ਸਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਿਦ੍ਧਾਯ ਇਤਰਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਸੁਖੇਨੇਵ ਸਿਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਤਾਨਂ ਅਬ੍ਯਭਿਚਰਣਤੋ ਸਾਸਨਿਕਸ੍ਸ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਤੋ ਚ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਤਦਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੫), ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਂ’’ (ਮਹਾਵ. ੧੬; ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੭੧; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੮੧), ‘‘ਵਯਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੧੮) ਚ ਤਦਮਿਨਾ ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨ ਅਪਰਾਪਰਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਕਤਕਿਚ੍ਚੋ ਜਾਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਇਦਮੇਵ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਅਹੋਸਿ.

ਜੇਨ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਤੇਵਿਜ੍ਜੋਹਂ ਮਹਾਝਾਯੀਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਬੀਜਂ ਰੋਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਬਨ੍ਧੁਮਤੀਨਗਰੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਰਞ੍ਞਾ ਨਾਗਰੇਹਿ ਚ ਸਦ੍ਧਿਂ ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਰਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਤਾਯ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋਤ੍ਵੇਵ ਸਮਞ੍ਞਾ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਿਜ੍ਜਾਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਸਾਰਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੇ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੬.੧੫-੨੦) –

‘‘ਉਦੇਨ੍ਤਂ ਸਤਰਂਸਿਂਵ, ਪੀਤਰਂਸਿਂਵ ਭਾਣੁਮਂ;

ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਯਥਾ ਚਨ੍ਦਂ, ਨਿਯ੍ਯਨ੍ਤਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਅਟ੍ਠਸਟ੍ਠਿਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਖੀਣਾਸਵਾ ਅਹੁਂ;

ਪਰਿਵਾਰਿਂਸੁ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਦ੍ਵਿਪਦਿਨ੍ਦਂ ਨਰਾਸਭਂ.

‘‘ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਨ ਤਂ ਵੀਥਿਂ, ਨਿਯ੍ਯਨ੍ਤੇ ਲੋਕਨਾਯਕੇ;

ਉਸ੍ਸਾਪੇਸਿਂ ਧਜਂ ਤਤ੍ਥ, ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਚੇਤਸਾ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਧਜਂ ਅਭਿਰੋਪਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਧਜਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਇਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥਕੇ ਕਪ੍ਪੇ, ਰਾਜਾਹੋਸਿਂ ਮਹਬ੍ਬਲੋ;

ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸੁਧਜੋ ਇਤਿ ਵਿਸ੍ਸੁਤੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਉਦਾਨਵਸੇਨ –

੧੧੨. ‘‘ਤੇਵਿਜ੍ਜੋਹਂ ਮਹਾਝਾਯੀ, ਚੇਤੋਸਮਥਕੋਵਿਦੋ;

ਸਦਤ੍ਥੋ ਮੇ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਤੇਵਿਜ੍ਜੋਹਨ੍ਤਿ ਯਦਿਪਿ ਮਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੇਦਾਨਂ ਪਾਰਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤੇਵਿਜ੍ਜੋ’’ਤਿ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਸਮਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤਂ ਵੇਦੇਸੁ ਵਿਜ੍ਜਾਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਞਾਣਾਦੀਨਂ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਵਿਜ੍ਜਾਨਂ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਤੇਵਿਜ੍ਜੋ ਅਹਂ, ਮਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਵਸੇਸਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਪਕ੍ਖਿਯਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਗਣਸ੍ਸ ਝਾਪਨਤੋ, ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਮਗ੍ਗਫਲਝਾਨੇਨ ਮਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਲ਼ਾਰਸ੍ਸ ਪਣੀਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਝਾਯਨਤੋ ਚ ਮਹਾਝਾਯੀ. ਚੇਤੋਸਮਥਕੋਵਿਦੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖੋਭਕਰਾਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵੂਪਸਮਨੇਨ ਚੇਤਸੋ ਸਮਾਦਹਨੇ ਕੁਸਲੋ. ਏਤੇਨ ਤੇਵਿਜ੍ਜਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਮਾਹ. ਸਮਾਧਿਕੋਸਲ੍ਲਸਹਿਤੇਨ ਹਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯੇਨ ਤੇਵਿਜ੍ਜਤਾ, ਨ ਕੇਵਲੇਨ. ਸਦਤ੍ਥੋਤਿ ਸਕਤ੍ਥੋ ਕ-ਕਾਰਸ੍ਸਾਯਂ ਦ-ਕਾਰੋ ਕਤੋ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਸਦਤ੍ਥੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੯; ਅ. ਨਿ. ੩.੩੮) ਵਿਯ. ‘‘ਸਦਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਚ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਪਟਿਬਨ੍ਧਟ੍ਠੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਿਜਹਨਟ੍ਠੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਮਤ੍ਥਟ੍ਠੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਕਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਸਦਤ੍ਥੋ ਮੇ ਮਯਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਧਿਗਤੋ. ਏਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਮਹਾਝਾਯਿਭਾਵਂ ਸਿਖਾਪਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਵਨਵਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਚ੍ਛੋਦਿਕਾ ਪੁਥੁਸਿਲਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਵਨਵਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਬੀਜਂ ਰੋਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਪਰਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਜੀਵਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਪਰਾਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਰਣਭਯੇਨ ਤਜ੍ਜਿਤੋ ਪਲਾਯਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਤਸ੍ਸ ਮੂਲਂ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਿਬਨ੍ਧੇਹਿ ਅਸੋਕਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਮੁਖੋ ਨਮਸ੍ਸਮਾਨੋ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਮਾਰੇਤੁਂ ਆਗਤੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਕੋਪੇਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਂ ਏਵ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਸਤਪੋਰਿਸੇ ਪਪਾਤੇ ਪਪਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ‘‘ਵਚ੍ਛੋ’’ਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਸਮਾਗਮੇ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੬.੭-੧੪) –

‘‘ਪਰਕਮ੍ਮਾਯਨੇ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਅਪਰਾਧਂ ਅਕਾਸਹਂ;

ਵਨਨ੍ਤਂ ਅਭਿਧਾਵਿਸ੍ਸਂ, ਭਯਵੇਰਸਮਪ੍ਪਿਤੋ.

‘‘ਪੁਪ੍ਫਿਤਂ ਪਾਦਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਪਿਣ੍ਡਿਬਨ੍ਧਂ ਸੁਨਿਮ੍ਮਿਤਂ;

ਤਮ੍ਬਪੁਪ੍ਫਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਬੋਧਿਯਂ ਓਕਿਰਿਂ ਅਹਂ.

‘‘ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਨ ਤਂ ਬੋਧਿਂ, ਪਾਟਲਿਂ ਪਾਦਪੁਤ੍ਤਮਂ;

ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾਨ, ਬੋਧਿਮੂਲੇ ਉਪਾਵਿਸਿਂ.

‘‘ਗਤਮਗ੍ਗਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤਾ, ਆਗਚ੍ਛੁਂ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕਂ;

ਤੇ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾਨਹਂ ਤਤ੍ਥ, ਆਵਜ੍ਜਿਂ ਬੋਧਿਮੁਤ੍ਤਮਂ.

‘‘ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਨ ਅਹਂ ਬੋਧਿਂ, ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਚੇਤਸਾ;

ਅਨੇਕਤਾਲੇ ਪਪਤਿਂ, ਗਿਰਿਦੁਗ੍ਗੇ ਭਯਾਨਕੇ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਰੋਪਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੋਧਿਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਇਤੋ ਚ ਤਤਿਯੇ ਕਪ੍ਪੇ, ਰਾਜਾ ਸੁਸਞ੍ਞਤੋ ਅਹਂ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਵਿਵੇਕਾਭਿਰਤਿਯਾ ਵਨੇਯੇਵ ਵਸਿ, ਤੇਨ ਵਨਵਚ੍ਛੋਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਉਦਪਾਦਿ. ਅਥ ਕਦਾਚਿ ਥੇਰੋ ਞਾਤਿਜਨਾਨੁਗ੍ਗਹਤ੍ਥਂ ਰਾਜਗਹਂ ਗਤੋ ਤਤ੍ਥ ਞਾਤਕੇਹਿ ਉਪਟ੍ਠਿਯਮਾਨੋ ਕਤਿਪਾਹਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਗਮਨਾਕਾਰਂ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਂ ਞਾਤਕਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨੁਗ੍ਗਹਤ੍ਥਂ ਧੁਰਵਿਹਾਰੇ ਵਸਥ, ਮਯਂ ਉਪਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਯਾਚਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਤੇਸਂ ਪਬ੍ਬਤਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਿਤ੍ਤਨਾਪਦੇਸੇਨ ਵਿਵੇਕਾਭਿਰਤਿਂ ਨਿਵੇਦੇਨ੍ਤੋ –

੧੧੩. ‘‘ਅਚ੍ਛੋਦਿਕਾ ਪੁਥੁਸਿਲਾ, ਗੋਨਙ੍ਗੁਲਮਿਗਾਯੁਤਾ;

ਅਮ੍ਬੁਸੇਵਾਲਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਸੇਲਾ ਰਮਯਨ੍ਤਿ ਮ’’ਨ੍ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਅਚ੍ਛੋਦਿਕਾਤਿ ਅਚ੍ਛਂ ਅਬਹਲਂ ਸੁਖੁਮਂ ਉਦਕਂ ਏਤੇਸੂਤਿ ‘‘ਅਚ੍ਛੋਦਕਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਅਚ੍ਛੋਦਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤੇਨ ਤੇਸਂ ਉਦਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪੁਥੁਸਿਲਾਤਿ ਪੁਥੁਲਾ ਵਿਤ੍ਥਤਾ ਮੁਦੁਸੁਖਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾ ਸਿਲਾ ਏਤੇਸੂਤਿ ਪੁਥੁਸਿਲਾ. ਏਤੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਗੁਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਨਙ੍ਗੁਲਂ ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਗੋਨਙ੍ਗੁਲਾ, ਕਾਲ਼ਮਕ੍ਕਟਾ, ‘‘ਪਕਤਿਮਕ੍ਕਟਾ’’ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਗੋਨਙ੍ਗੁਲੇਹਿ ਚ ਪਸਦਾਦਿਕੇਹਿ ਮਿਗੇਹਿ ਚ ਤਹਂ ਤਹਂ ਵਿਚਰਨ੍ਤੇਹਿ ਆਯੁਤਾ ਮਿਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਗੋਨਙ੍ਗੁਲਮਿਗਾਯੁਤਾ. ਏਤੇਨ ਤੇਸਂ ਅਮਨੁਸ੍ਸੂਪਚਾਰਿਤਾਯ ਅਰਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣੂਪੇਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਮ੍ਬੁਸੇਵਾਲਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾਤਿ ਪਸਵਨਤੋ ਸਤਤਂ ਪਗ੍ਘਰਮਾਨਸਲਿਲਤਾਯ ਤਹਂ ਤਹਂ ਉਦਕਸੇਵਾਲਸਞ੍ਛਾਦਿਤਾ. ਤੇ ਸੇਲਾ ਰਮਯਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਥਾਹਂ ਵਸਾਮਿ; ਤੇ ਏਦਿਸਾ ਸੇਲਾ ਪਬ੍ਬਤਾ ਵਿਵੇਕਾਭਿਰਤਿਯਾ ਮਂ ਰਮਯਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥੇਵਾਹਂ ਗਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਇਦਮੇਵ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਅਹੋਸਿ.

ਵਨਵਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਗਰੁਨੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਿਜ੍ਜਾਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਤੋ ਕਾਮੇਸੁ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਘਰਾਵਾਸਂ ਪਹਾਯ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸੂਪਚਾਰਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾਕਚੀਰਂ ਸਤ੍ਥੁ ਪਾਦਮੂਲੇ ਪਤ੍ਥਰਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਠਿਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਕਾਲ਼ਾਨੁਸਾਰੇਨ ਗਨ੍ਧੇਨ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮੁਦ੍ਧਰਸਿਮਂ ਲੋਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾਹਿ ਦਸਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਅਭਿਤ੍ਥਵਿ. ਤਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਅਨਾਗਤੇ ਇਤੋ ਸਤਸਹਸ੍ਸਕਪ੍ਪਮਤ੍ਥਕੇ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਨਾਮ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਯਾਵਾਯਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਤਾਵ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਿਜ੍ਜਾਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਸਾਰਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਤ੍ਤਾ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ ਜੇਤਵਨਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੪੦.੩੦੪-੩੩੨) –

‘‘ਕਣਿਕਾਰਂਵ ਜਲਿਤਂ, ਦੀਪਰੁਕ੍ਖਂਵ ਉਜ੍ਜਲਂ;

ਓਸਧਿਂਵ ਵਿਰੋਚਨ੍ਤਂ, ਵਿਜ੍ਜੁਤਂ ਗਗਨੇ ਯਥਾ.

‘‘ਅਸਮ੍ਭੀਤਂ ਅਨੁਤ੍ਤਾਸਿਂ, ਮਿਗਰਾਜਂਵ ਕੇਸਰਿਂ;

ਞਾਣਾਲੋਕਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਂ, ਮਦ੍ਦਨ੍ਤਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯੇ ਗਣੇ.

‘‘ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਤਂ ਇਮਂ ਲੋਕਂ, ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਸਂਸਯਂ;

ਗਜ੍ਜਨ੍ਤਂ ਮਿਗਰਾਜਂਵ, ਅਦ੍ਦਸਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਜਟਾਜਿਨਧਰੋ ਆਸਿਂ, ਬ੍ਰਹਾ ਉਜੁ ਪਤਾਪਵਾ;

ਵਾਕਚੀਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਪਾਦਮੂਲੇ ਅਪਤ੍ਥਰਿਂ.

‘‘ਕਾਲ਼ਾਨੁਸਾਰਿਯਂ ਗਯ੍ਹਂ, ਅਨੁਲਿਮ੍ਪਿਂ ਤਥਾਗਤਂ;

ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਮਨੁਲਿਮ੍ਪੇਤ੍ਵਾ, ਸਨ੍ਥਵਿਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਸਮੁਦ੍ਧਰਸਿਮਂ ਲੋਕਂ, ਓਘਤਿਣ੍ਣ ਮਹਾਮੁਨਿ;

ਞਾਣਾਲੋਕੇਨ ਜੋਤੇਸਿ, ਨਾਵਟਂ ਞਾਣਮੁਤ੍ਤਮਂ.

‘‘ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸਿ, ਮਦ੍ਦਸੇ ਪਰਤਿਤ੍ਥਿਯੇ;

ਉਸਭੋ ਜਿਤਸਙ੍ਗਾਮੋ, ਸਮ੍ਪਕਮ੍ਪੇਸਿ ਮੇਦਨਿਂ.

‘‘ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਊਮਿਯੋ, ਵੇਲਨ੍ਤਮ੍ਹਿ ਪਭਿਜ੍ਜਰੇ;

ਤਥੇਵ ਤਵ ਞਾਣਮ੍ਹਿ, ਸਬ੍ਬਦਿਟ੍ਠੀ ਪਭਿਜ੍ਜਰੇ.

‘‘ਸੁਖੁਮਚ੍ਛਿਕਜਾਲੇਨ, ਸਰਮ੍ਹਿ ਸਮ੍ਪਤਾਨਿਤੇ;

ਅਨ੍ਤੋਜਾਲੀਕਤਾ ਪਾਣਾ, ਪੀਲ਼ਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਾਵਦੇ.

‘‘ਤਥੇਵ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਲੋਕੇ, ਪੁਥੁਪਾਸਣ੍ਡਨਿਸ੍ਸਿਤਾ;

ਅਨ੍ਤੋਞਾਣਵਰੇ ਤੁਯ੍ਹਂ, ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਾਰਿਸ.

‘‘ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਵੁਯ੍ਹਤਂ ਓਘੇ, ਤ੍ਵਞ੍ਹਿ ਨਾਥੋ ਅਬਨ੍ਧੁਨਂ;

ਭਯਟ੍ਟਿਤਾਨਂ ਸਰਣਂ, ਮੁਤ੍ਤਿਤ੍ਥੀਨਂ ਪਰਾਯਣਂ.

‘‘ਏਕਵੀਰੋ ਅਸਦਿਸੋ, ਮੇਤ੍ਤਾਕਰੁਣਸਞ੍ਚਯੋ;

ਅਸਮੋ ਸੁਸਮੋ ਸਨ੍ਤੋ, ਵਸੀ ਤਾਦੀ ਜਿਤਞ੍ਜਯੋ.

‘‘ਧੀਰੋ ਵਿਗਤਸਮ੍ਮੋਹੋ, ਅਨੇਜੋ ਅਕਥਂਕਥੀ;

ਤੁਸਿਤੋ ਵਨ੍ਤਦੋਸੋਸਿ, ਨਿਮ੍ਮਲੋ ਸਂਯਤੋ ਸੁਚਿ.

‘‘ਸਙ੍ਗਾਤਿਗੋ ਹਤਮਦੋ, ਤੇਵਿਜ੍ਜੋ ਤਿਭਵਨ੍ਤਗੋ;

ਸੀਮਾਤਿਗੋ ਧਮ੍ਮਗਰੁ, ਗਤਤ੍ਥੋ ਹਿਤਵਬ੍ਭੁਤੋ.

‘‘ਤਾਰਕੋ ਤ੍ਵਂ ਯਥਾ ਨਾਵਾ, ਨਿਧੀਵਸ੍ਸਾਸਕਾਰਕੋ;

ਅਸਮ੍ਭੀਤੋ ਯਥਾ ਸੀਹੋ, ਗਜਰਾਜਾਵ ਦਪ੍ਪਿਤੋ.

‘‘ਥੋਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸਗਾਥਾਹਿ, ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਂ ਮਹਾਯਸਂ;

ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਪਾਦੇ, ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਟ੍ਠਾਸਹਂ ਤਦਾ.

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਲੋਕਵਿਦੂ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੋ;

ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਠਿਤੋ ਸਤ੍ਥਾ, ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਥ.

‘‘ਯੋ ਮੇ ਸੀਲਞ੍ਚ ਞਾਣਞ੍ਚ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਞ੍ਚਾਪਿ ਵਣ੍ਣਯਿ;

ਤਮਹਂ ਕਿਤ੍ਤਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੁਣਾਥ ਮਮ ਭਾਸਤੋ.

‘‘ਸਟ੍ਠਿ ਕਪ੍ਪਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਦੇਵਲੋਕੇ ਰਮਿਸ੍ਸਤਿ;

ਅਞ੍ਞੇ ਦੇਵੇਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ, ਇਸ੍ਸਰਂ ਕਾਰਯਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਸੋ ਪਚ੍ਛਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾਨ, ਸੁਕ੍ਕਮੂਲੇਨ ਚੋਦਿਤੋ;

ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ, ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾਨ ਕਾਯੇਨ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਵਿਵਜ੍ਜਿਯ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਤਿਨਾਸਵੋ.

‘‘ਯਥਾਪਿ ਮੇਘੋ ਥਨਯਂ, ਤਪ੍ਪੇਤਿ ਮੇਦਨਿਂ ਇਮਂ;

ਤਥੇਵ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਵੀਰ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਤਪ੍ਪਯੀ ਮਮਂ.

‘‘ਸੀਲਂ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਥਵਿਤ੍ਵਾ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;

ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਪਰਮਂ ਸਨ੍ਤਿਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਦਮਚ੍ਚੁਤਂ.

‘‘ਅਹੋ ਨੂਨ ਸ ਭਗਵਾ, ਚਿਰਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ ਚਕ੍ਖੁਮਾ;

ਅਞ੍ਞਾਤਞ੍ਚ ਵਿਜਾਨੇਯ੍ਯੁਂ, ਫੁਸੇਯ੍ਯੁਂ ਅਮਤਂ ਪਦਂ.

‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਜਾਤਿ, ਭਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮੂਹਤਾ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਨਾਸਵੋ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਮਭਿਥੋਮਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਕਿਤ੍ਤਨਾਯ ਇਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਹ ਵਸਨ੍ਤੇ ਕਾਯਦਲ਼੍ਹਿਬਹੁਲੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਓਵਦਨ੍ਤੋ –

੧੧੪. ‘‘ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਗਰੁਨੋ, ਹਿਯ੍ਯਮਾਨਮ੍ਹਿ ਜੀਵਿਤੇ;

ਸਰੀਰਸੁਖਗਿਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਕੁਤੋ ਸਮਣਸਾਧੁਤਾ’’ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਗਰੁਨੋਤਿ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਅਸੁਭਯੋਗ੍ਯਤਾ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ, ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਗਰੁ ਸਮ੍ਭਾਵਿਤਂ ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਗਰੁ, ਅਨਿਸ੍ਸਰਣਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਾਯਪੋਸਨਪ੍ਪਸੁਤੋ ਕਾਯਦਲ਼੍ਹਿਬਹੁਲੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਗਰੁਨੋ. ਹਿਯ੍ਯਮਾਨਮ੍ਹਿ ਜੀਵਿਤੇਤਿ ਕੁਨ੍ਨਦੀਨਂ ਉਦਕਂ ਵਿਯ ਜੀਵਿਤਸਙ੍ਖਾਰੇ ਲਹੁਸੋ ਖੀਯਮਾਨੇ. ਸਰੀਰਸੁਖਗਿਦ੍ਧਸ੍ਸਾਤਿ ਪਣੀਤਾਹਾਰਾਦੀਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਸੁਖੇਨ ਗੇਧਂ ਆਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ਕੁਤੋ ਸਮਣਸਾਧੁਤਾਤਿ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਮਣਭਾਵੇਨ ਸਾਧੁਤਾ ਸੁਸਮਣਤਾ ਕੁਤੋ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਸਿਯਾ, ਏਕਂਸਤੋ ਪਨ ਕਾਯੇ ਜੀਵਿਤੇ ਚ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਇਤਰੀਤਰਸਨ੍ਤੋਸੇਨ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਸ੍ਸੇਵ ਸਮਣਸਾਧੁਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਮਹਾਨਾਮਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਸਾਵਹਿਯ੍ਯਸੇ ਪਬ੍ਬਤੇਨਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਨਾਮਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਸੁਮੇਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਿਜ੍ਜਾਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਤੋ ਘਰਾਵਾਸਂ ਪਹਾਯ ਅਞ੍ਞਤਰਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ ਅਸ੍ਸਮਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਮਨ੍ਤੇ ਵਾਚੇਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਭਗਵਾ ਤਂ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਤਸ੍ਸ ਅਸਮਪਦਂ ਉਪਗਚ੍ਛਿ. ਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਭਗਵਤਿ ਸੁਮਧੁਰਂ ਮਧੁਂ ਉਪਨਾਮੇਸਿ. ਤਂ ਭਗਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਨਾਗਤਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਨਾਮੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨੇਸਾਦਕੇ ਨਾਮ ਪਬ੍ਬਤੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਕਿਲੇਸਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਂ ਮੇ ਇਮਿਨਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤੇਨਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਉਚ੍ਚਂ ਪਬ੍ਬਤਸਿਖਰਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਤੋ ਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮਾਰੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਂ ਵਿਯ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੋ –

੧੧੫. ‘‘ਏਸਾਵਹਿਯ੍ਯਸੇ ਪਬ੍ਬਤੇਨ, ਬਹੁਕੁਟਜਸਲ੍ਲਕਿਕੇਨ;

ਨੇਸਾਦਕੇਨ ਗਿਰਿਨਾ, ਯਸਸ੍ਸਿਨਾ ਪਰਿਚ੍ਛਦੇਨਾ’’ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਏਸਾਵਹਿਯ੍ਯਸੇਤਿ ਏਸੋ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਨਾਮ ਅਵਹਿਯ੍ਯਸੇ ਪਰਿਹਾਯਸਿ. ਪਬ੍ਬਤੇਨਾਤਿ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇਨ ਇਮਿਨਾ ਪਬ੍ਬਤੇਨ. ਬਹੁਕੁਟਜਸਲ੍ਲਕਿਕੇਨਾਤਿ ਬਹੂਹਿ ਕੁਟਜੇਹਿ ਇਨ੍ਦਸਾਲਰੁਕ੍ਖੇਹਿ ਸਲ੍ਲਕੀਹਿ ਇਨ੍ਦਸਾਲਰੁਕ੍ਖੇਹਿ ਵਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ. ਨੇਸਾਦਕੇਨਾਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕੇਨ. ਗਿਰਿਨਾਤਿ ਸੇਲੇਨ. ਸੇਲੋ ਹਿ ਸਨ੍ਧਿਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਪਬ੍ਬੇਹਿ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਬ੍ਬਤੋ’’ਤਿ, ਪਸਵਨਾਦਿਵਸੇਨ ਜਲਸ੍ਸ, ਸਾਰਭੂਤਾਨਂ ਭੇਸਜ੍ਜਾਦਿਵਤ੍ਥੂਨਞ੍ਚ ਗਿਰਣਤੋ ‘‘ਗਿਰੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਦੁਭਯਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਪਬ੍ਬਤੇਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਿਰਿਨਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸਸ੍ਸਿਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਗੁਣੇਹਿ ਵਿਸ੍ਸੁਤੇਨ ਪਕਾਸੇਨ. ਪਰਿਚ੍ਛਦੇਨਾਤਿ ਨਾਨਾਵਿਧਰੁਕ੍ਖਗਚ੍ਛਲਤਾਹਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਛਨ੍ਨੇਨ, ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਵਾ ਤੁਯ੍ਹਂ ਪਰਿਚ੍ਛਦਭੂਤੇਨ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਮਹਾਨਾਮ, ਯਦਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਵਿਤਕ੍ਕਬਹੁਲੋ ਹੋਸਿ, ਏਵਂ ਤ੍ਵਂ ਇਮਿਨਾ ਛਾਯੂਦਕਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਸਪ੍ਪਾਯੇਨ ਨਿਵਾਸਨਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇਨ ਨੇਸਾਦਕਗਿਰਿਨਾ ਪਰਿਹਾਯਸਿ, ਇਦਾਨਿਹਂ ਤਂ ਇਤੋ ਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਮਾਰੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਲਬ੍ਭਾ ਵਿਤਕ੍ਕਵਸਿਕੇਨ ਭਵਿਤੁਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਤਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋਯੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੪੦.੩੩੩-੩੫੨) –

‘‘ਸਿਨ੍ਧੁਯਾ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ, ਸੁਕਤੋ ਅਸ੍ਸਮੋ ਮਮ;

ਤਤ੍ਥ ਵਾਚੇਮਹਂ ਸਿਸ੍ਸੇ, ਇਤਿਹਾਸਂ ਸਲਕ੍ਖਣਂ.

‘‘ਧਮ੍ਮਕਾਮਾ ਵਿਨੀਤਾ ਤੇ, ਸੋਤੁਕਾਮਾ ਸੁਸਾਸਨਂ;

ਛਲ਼ਙ੍ਗੇ ਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਸਿਨ੍ਧੁਕੂਲੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘ਉਪ੍ਪਾਤਗਮਨੇ ਚੇਵ, ਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਚ ਕੋਵਿਦਾ;

ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤਾ, ਵਸਨ੍ਤਿ ਵਿਪਿਨੇ ਤਦਾ.

‘‘ਸੁਮੇਧੋ ਨਾਮ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ਤਾਵਦੇ;

ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨ੍ਤੋ, ਉਪਾਗਚ੍ਛਿ ਵਿਨਾਯਕੋ.

‘‘ਉਪਾਗਤਂ ਮਹਾਵੀਰਂ, ਸੁਮੇਧਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;

ਤਿਣਸਨ੍ਥਾਰਕਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠਸ੍ਸਦਾਸਹਂ.

‘‘ਵਿਪਿਨਾਤੋ ਮਧੁਂ ਗਯ੍ਹ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸਦਾਸਹਂ;

ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ, ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵਿ.

‘‘ਯੋ ਤਂ ਅਦਾਸਿ ਮਧੁਂ ਮੇ, ਪਸਨ੍ਨੋ ਸੇਹਿ ਪਾਣਿਭਿ;

ਤਮਹਂ ਕਿਤ੍ਤਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੁਣਾਥ ਮਮ ਭਾਸਤੋ.

‘‘ਇਮਿਨਾ ਮਧੁਦਾਨੇਨ, ਤਿਣਸਨ੍ਥਾਰਕੇਨ ਚ;

ਤਿਂਸ ਕਪ੍ਪਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਦੇਵਲੋਕੇ ਰਮਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਤਿਂਸਕਪ੍ਪਸਹਸ੍ਸਮ੍ਹਿ, ਓਕ੍ਕਾਕਕੁਲਸਮ੍ਭਵੋ;

ਗੋਤਮੋ ਨਾਮ ਗੋਤ੍ਤੇਨ, ਸਤ੍ਥਾ ਲੋਕੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਦਾਯਾਦੋ, ਓਰਸੋ ਧਮ੍ਮਨਿਮ੍ਮਿਤੋ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਤਿਨਾਸਵੋ.

‘‘ਦੇਵਲੋਕਾ ਇਧਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਉਪਾਗਤੇ;

ਮਧੁਵਸ੍ਸਂ ਪਵਸ੍ਸਿਤ੍ਥ, ਛਾਦਯਂ ਮਧੁਨਾ ਮਹਿਂ.

‘‘ਮਯਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਮਤ੍ਤਮ੍ਹਿ, ਕੁਚ੍ਛਿਯਾ ਚ ਸੁਦੁਤ੍ਤਰਾ;

ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਮਧੁਵਸ੍ਸਂ ਮੇ, ਵਸ੍ਸਤੇ ਨਿਚ੍ਚਕਾਲਿਕਂ.

‘‘ਅਗਾਰਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ, ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਅਨਗਾਰਿਯਂ;

ਲਾਭੀ ਅਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਾਨਸ੍ਸ, ਮਧੁਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਮਸਮਿਦ੍ਧੋਹਂ, ਭਵਿਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਾਨੁਸੇ;

ਤੇਨੇਵ ਮਧੁਦਾਨੇਨ, ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯਂ.

‘‘ਵੁਟ੍ਠਮ੍ਹਿ ਦੇਵੇ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ ਤਿਣੇ, ਸਮ੍ਪੁਪ੍ਫਿਤੇ ਧਰਣੀਰੁਹੇ ਸਞ੍ਛਨ੍ਨੇ;