੬. ਪਾਰਾਪਰਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਛਫਸ੍ਸਾਯਤਨੇ ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਪਾਰਾਪਰਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਪਿਯਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਨੇਸਾਦਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਚਰਣਟ੍ਠਾਨੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਵਨਸਣ੍ਡੇ ਪਿਯਦਸ੍ਸੀ ਭਗਵਾ ਤਂ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿ. ਸੋ ਚ ਮਿਗੇ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਤਂ ਠਾਨਂ ਗਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਕਤਂ ਸਾਖਾਮਣ੍ਡਪਂ ਪਦੁਮਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਕੂਟਾਗਾਰਾਕਾਰੇਨ ਸਞ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਉਲ਼ਾਰਂ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਨਮਸ੍ਸਮਾਨੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਚ ਮਿਲਾਤਮਿਲਾਤਾਨਿ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਅਭਿਨਵੇਹਿ ਛਾਦੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਸਤ੍ਤਾਹਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਨਿਰੋਧਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿ. ਤਾਵਦੇਵ ਅਸੀਤਿਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਰਿਵਾਰੇਸੁਂ. ‘‘ਮਧੁਰਧਮ੍ਮਕਥਂ ਸੁਣਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਦੇਵਤਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਂਸੁ, ਮਹਾ ਸਮਾਗਮੋ ਅਹੋਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਭਾਵਿਨਿਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਕਬੋਧਿਞ੍ਚ ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੇਦਾਨਂ ਪਾਰਗੂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਰਾਪਰਗੋਤ੍ਤਤਾਯ ਪਾਰਾਪਰਿਯੋਤਿ ਲਦ੍ਧਸਮਞ੍ਞੋ ਬਹੂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਮਨ੍ਤੇ ਵਾਚੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਰਾਜਗਹਗਮਨੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੪੦.੩੫੩-੩੮੫) –

‘‘ਪਿਯਦਸ੍ਸੀ ਨਾਮ ਭਗਵਾ, ਸਯਮ੍ਭੂ ਲੋਕਨਾਯਕੋ;

ਵਿਵੇਕਕਾਮੋ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਸਮਾਧਿਕੁਸਲੋ ਮੁਨਿ.

‘‘ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਸਮੋਗ੍ਗਯ੍ਹ, ਪਿਯਦਸ੍ਸੀ ਮਹਾਮੁਨਿ;

ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ, ਨਿਸੀਦਿ ਪੁਰਿਸੁਤ੍ਤਮੋ.

‘‘ਮਿਗਲੁਦ੍ਦੋ ਪੁਰੇ ਆਸਿਂ, ਅਰਞ੍ਞੇ ਕਾਨਨੇ ਅਹਂ;

ਪਸਦਂ ਮਿਗਮੇਸਨ੍ਤੋ, ਆਹਿਣ੍ਡਾਮਿ ਅਹਂ ਤਦਾ.

‘‘ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਾਸਿਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਓਘਤਿਣ੍ਣਮਨਾਸਵਂ;

ਪੁਪ੍ਫਿਤਂ ਸਾਲਰਾਜਂਵ, ਸਤਰਂਸਿਂਵ ਉਗ੍ਗਤਂ.

‘‘ਦਿਸ੍ਵਾਨਹਂ ਦੇਵਦੇਵਂ, ਪਿਯਦਸ੍ਸਿਂ ਮਹਾਯਸਂ;

ਜਾਤਸ੍ਸਰਂ ਸਮੋਗ੍ਗਯ੍ਹ, ਪਦੁਮਂ ਆਹਰਿਂ ਤਦਾ.

‘‘ਆਹਰਿਤ੍ਵਾਨ ਪਦੁਮਂ, ਸਤਪਤ੍ਤਂ ਮਨੋਰਮਂ;

ਕੂਟਾਗਾਰਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਛਾਦਯਿਂ ਪਦੁਮੇਨਹਂ.

‘‘ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੋ ਕਾਰੁਣਿਕੋ, ਪਿਯਦਸ੍ਸੀ ਮਹਾਮੁਨਿ;

ਸਤ੍ਤਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਕੂਟਾਗਾਰੇ ਵਸੀ ਜਿਨੋ.

‘‘ਪੁਰਾਣਂ ਛਡ੍ਡਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਨਵੇਨ ਛਾਦਯਿਂ ਅਹਂ;

ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਅਟ੍ਠਾਸਿਂ ਤਾਵਦੇ ਅਹਂ.

‘‘ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਾ, ਪਿਯਦਸ੍ਸੀ ਮਹਾਮੁਨਿ;

ਦਿਸਂ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਨ੍ਤੋ, ਨਿਸੀਦਿ ਲੋਕਨਾਯਕੋ.

‘‘ਤਦਾ ਸੁਦਸ੍ਸਨੋ ਨਾਮ, ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕੋ;

ਚਿਤ੍ਤਮਞ੍ਞਾਯ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਪਿਯਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ.

‘‘ਅਸੀਤਿਯਾ ਸਹਸ੍ਸੇਹਿ, ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ;

ਵਨਨ੍ਤੇ ਸੁਖਮਾਸੀਨਂ, ਉਪੇਸਿ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਯਾਵਤਾ ਵਨਸਣ੍ਡਮ੍ਹਿ, ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਚ ਦੇਵਤਾ;

ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਮਞ੍ਞਾਯ, ਸਬ੍ਬੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤੁਂ ਤਦਾ.

‘‘ਸਮਾਗਤੇਸੁ ਯਕ੍ਖੇਸੁ, ਕੁਮ੍ਭਣ੍ਡੇ ਸਹਰਕ੍ਖਸੇ;

ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਚ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ, ਗਾਥਾ ਪਬ੍ਯਾਹਰੀ ਜਿਨੋ.

‘‘ਥੋਮਂ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਪੂਜੇਸਿ, ਆਵਾਸਞ੍ਚ ਅਕਾਸਿ ਮੇ;

ਤਮਹਂ ਕਿਤ੍ਤਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੁਣਾਥ ਮਮ ਭਾਸਤੋ.

‘‘ਸੁਦੁਦ੍ਦਸਂ ਸੁਨਿਪੁਣਂ, ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਸੁਪ੍ਪਕਾਸਿਤਂ;

ਞਾਣੇਨ ਕਿਤ੍ਤਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੁਣਾਥ ਮਮ ਭਾਸਤੋ.

‘‘ਚਤੁਦ੍ਦਸਾਨਿ ਕਪ੍ਪਾਨਿ, ਦੇਵਰਜ੍ਜਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ;

ਕੂਟਾਗਾਰਂ ਮਹਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਪਦ੍ਮਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਛਾਦਿਤਂ.

‘‘ਆਕਾਸੇ ਧਾਰਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਪੁਪ੍ਫਕਮ੍ਮਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ;

ਚਤੁਬ੍ਬੀਸੇ ਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਵੋਕਿਣ੍ਣਂ ਸਂਸਰਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਪੁਪ੍ਫਮਯਂ ਬ੍ਯਮ੍ਹਂ, ਆਕਾਸੇ ਧਾਰਯਿਸ੍ਸਤਿ;

ਯਥਾ ਪਦੁਮਪਤ੍ਤਮ੍ਹਿ, ਤੋਯਂ ਨ ਉਪਲਿਮ੍ਪਤਿ.

‘‘ਤਥੇਵੀਮਸ੍ਸ ਞਾਣਮ੍ਹਿ, ਕਿਲੇਸਾ ਨੋਪਲਿਮ੍ਪਰੇ;

ਮਨਸਾ ਵਿਨਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ, ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਅਯਂ.

‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ, ਅਗਾਰਾ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਤਿ;

ਤਤੋ ਪੁਪ੍ਫਮਯੇ ਬ੍ਯਮ੍ਹੇ, ਧਾਰੇਨ੍ਤੇ ਨਿਕ੍ਖਮਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਨਿਪਕਸ੍ਸ ਸਤੀਮਤੋ;

ਤਤ੍ਥ ਪੁਪ੍ਫਮਯਂ ਬ੍ਯਮ੍ਹਂ, ਮਤ੍ਥਕੇ ਧਾਰਯਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਚੀਵਰਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਞ੍ਚ, ਪਚ੍ਚਯਂ ਸਯਨਾਸਨਂ;

ਦਤ੍ਵਾਨ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਤਿਨਾਸਵੋ.

‘‘ਕੂਟਾਗਾਰੇਨ ਚਰਤਾ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮਿਂ;

ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਵਸਨ੍ਤਮ੍ਪਿ, ਕੂਟਾਗਾਰਂ ਧਰੀਯਤਿ.

‘‘ਚੀਵਰੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇ ਚ, ਚੇਤਨਾ ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;

ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ, ਲਭਾਮਿ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

‘‘ਗਣਨਾਤੋ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਾ, ਕਪ੍ਪਕੋਟੀ ਬਹੂ ਮਮ;

ਰਿਤ੍ਤਕਾ ਤੇ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ, ਪਮੁਤ੍ਤਾ ਲੋਕਨਾਯਕਾ.

‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸੇ ਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਪਿਯਦਸ੍ਸੀ ਵਿਨਾਯਕੋ;

ਤਮਹਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤ੍ਵਾ, ਇਮਂ ਯੋਨਿਂ ਉਪਾਗਤੋ.

‘‘ਇਧ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਅਨੋਮਂ ਨਾਮ ਚਕ੍ਖੁਮਂ;

ਤਮਹਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾਨ, ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਅਨਗਾਰਿਯਂ.

‘‘ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਮਗ੍ਗਂ ਮੇ ਦੇਸਯੀ ਜਿਨੋ;

ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਿਤ੍ਵਾਨ, ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਅਚਲਂ ਪਦਂ.

‘‘ਤੋਸਯਿਤ੍ਵਾਨ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਗੋਤਮਂ ਸਕ੍ਯਪੁਙ੍ਗਵਂ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਨਾਸਵੋ.

‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸੇ ਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਮਭਿਪੂਜਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਜਾਤਸੋਮਨਸ੍ਸੋ ਉਦਾਨਵਸੇਨ –

੧੧੬. ‘‘ਛਫਸ੍ਸਾਯਤਨੇ ਹਿਤ੍ਵਾ, ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਸੁਸਂਵੁਤੋ;

ਅਘਮੂਲਂ ਵਮਿਤ੍ਵਾਨ, ਪਤ੍ਤੋ ਮੇ ਆਸਵਕ੍ਖਯੋ’’ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਛਫਸ੍ਸਾਯਤਨੇ ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਛਨ੍ਨਂ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ‘‘ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨੀ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾਨਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਾਨਿ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਸਂਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਪਹਾਯ. ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਸੁਸਂਵੁਤੋਤਿ ਤਤੋ ਏਵ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਾਦੀਨਂ ਗੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਨਕਾਨਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਨਂ ਪਾਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਵੇਸਨਨਿਵਾਰਣੇਨ ਸਤਿਕਵਾਟੇਨ ਸੁਟ੍ਟੁ ਪਿਹਿਤਤ੍ਤਾ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਸੁਸਂਵੁਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਮਨਚ੍ਛਟ੍ਠਾਨਂ ਛਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤਾ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ, ਕਾਯਾਦੀਹਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਞ੍ਞਤਤ੍ਤਾ ਸੁਸਂਵੁਤੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਘਮੂਲਂ ਵਮਿਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਅਘਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲਭੂਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਭਵਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਦੋਸਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਵਾ ਕਿਲੇਸਦੋਸਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਵਮਨਯੋਗਪਾਨੇਨ ਉਗ੍ਗਿਰਿਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਾਨਤੋ ਬਹਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਬਹਿਕਰਣਹੇਤੁ ਵਾ. ਪਤ੍ਤੋ ਮੇ ਆਸਵਕ੍ਖਯੋਤਿ ਕਾਮਾਸਵਾਦਯੋ ਆਸਵਾ ਏਤ੍ਥ ਖੀਯਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਾ ਖਯੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤਞ੍ਚ. ਸੋ ਆਸਵਕ੍ਖਯੋ ਪਤ੍ਤੋ ਅਧਿਗਤੋਤਿ ਉਦਾਨਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ.

ਪਾਰਾਪਰਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.