੪. ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਗਰੁਨੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਿਜ੍ਜਾਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਤੋ ਕਾਮੇਸੁ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਘਰਾਵਾਸਂ ਪਹਾਯ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸੂਪਚਾਰਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾਕਚੀਰਂ ਸਤ੍ਥੁ ਪਾਦਮੂਲੇ ਪਤ੍ਥਰਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਠਿਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਕਾਲ਼ਾਨੁਸਾਰੇਨ ਗਨ੍ਧੇਨ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮੁਦ੍ਧਰਸਿਮਂ ਲੋਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾਹਿ ਦਸਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਅਭਿਤ੍ਥਵਿ. ਤਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਅਨਾਗਤੇ ਇਤੋ ਸਤਸਹਸ੍ਸਕਪ੍ਪਮਤ੍ਥਕੇ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਨਾਮ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਯਾਵਾਯਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਤਾਵ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਿਜ੍ਜਾਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਸਾਰਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਤ੍ਤਾ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ ਜੇਤਵਨਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੪੦.੩੦੪-੩੩੨) –

‘‘ਕਣਿਕਾਰਂਵ ਜਲਿਤਂ, ਦੀਪਰੁਕ੍ਖਂਵ ਉਜ੍ਜਲਂ;

ਓਸਧਿਂਵ ਵਿਰੋਚਨ੍ਤਂ, ਵਿਜ੍ਜੁਤਂ ਗਗਨੇ ਯਥਾ.

‘‘ਅਸਮ੍ਭੀਤਂ ਅਨੁਤ੍ਤਾਸਿਂ, ਮਿਗਰਾਜਂਵ ਕੇਸਰਿਂ;

ਞਾਣਾਲੋਕਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਂ, ਮਦ੍ਦਨ੍ਤਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯੇ ਗਣੇ.

‘‘ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਤਂ ਇਮਂ ਲੋਕਂ, ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਸਂਸਯਂ;

ਗਜ੍ਜਨ੍ਤਂ ਮਿਗਰਾਜਂਵ, ਅਦ੍ਦਸਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਜਟਾਜਿਨਧਰੋ ਆਸਿਂ, ਬ੍ਰਹਾ ਉਜੁ ਪਤਾਪਵਾ;

ਵਾਕਚੀਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਪਾਦਮੂਲੇ ਅਪਤ੍ਥਰਿਂ.

‘‘ਕਾਲ਼ਾਨੁਸਾਰਿਯਂ ਗਯ੍ਹਂ, ਅਨੁਲਿਮ੍ਪਿਂ ਤਥਾਗਤਂ;

ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਮਨੁਲਿਮ੍ਪੇਤ੍ਵਾ, ਸਨ੍ਥਵਿਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਸਮੁਦ੍ਧਰਸਿਮਂ ਲੋਕਂ, ਓਘਤਿਣ੍ਣ ਮਹਾਮੁਨਿ;

ਞਾਣਾਲੋਕੇਨ ਜੋਤੇਸਿ, ਨਾਵਟਂ ਞਾਣਮੁਤ੍ਤਮਂ.

‘‘ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸਿ, ਮਦ੍ਦਸੇ ਪਰਤਿਤ੍ਥਿਯੇ;

ਉਸਭੋ ਜਿਤਸਙ੍ਗਾਮੋ, ਸਮ੍ਪਕਮ੍ਪੇਸਿ ਮੇਦਨਿਂ.

‘‘ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਊਮਿਯੋ, ਵੇਲਨ੍ਤਮ੍ਹਿ ਪਭਿਜ੍ਜਰੇ;

ਤਥੇਵ ਤਵ ਞਾਣਮ੍ਹਿ, ਸਬ੍ਬਦਿਟ੍ਠੀ ਪਭਿਜ੍ਜਰੇ.

‘‘ਸੁਖੁਮਚ੍ਛਿਕਜਾਲੇਨ, ਸਰਮ੍ਹਿ ਸਮ੍ਪਤਾਨਿਤੇ;

ਅਨ੍ਤੋਜਾਲੀਕਤਾ ਪਾਣਾ, ਪੀਲ਼ਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਾਵਦੇ.

‘‘ਤਥੇਵ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਲੋਕੇ, ਪੁਥੁਪਾਸਣ੍ਡਨਿਸ੍ਸਿਤਾ;

ਅਨ੍ਤੋਞਾਣਵਰੇ ਤੁਯ੍ਹਂ, ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਾਰਿਸ.

‘‘ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਵੁਯ੍ਹਤਂ ਓਘੇ, ਤ੍ਵਞ੍ਹਿ ਨਾਥੋ ਅਬਨ੍ਧੁਨਂ;

ਭਯਟ੍ਟਿਤਾਨਂ ਸਰਣਂ, ਮੁਤ੍ਤਿਤ੍ਥੀਨਂ ਪਰਾਯਣਂ.

‘‘ਏਕਵੀਰੋ ਅਸਦਿਸੋ, ਮੇਤ੍ਤਾਕਰੁਣਸਞ੍ਚਯੋ;

ਅਸਮੋ ਸੁਸਮੋ ਸਨ੍ਤੋ, ਵਸੀ ਤਾਦੀ ਜਿਤਞ੍ਜਯੋ.

‘‘ਧੀਰੋ ਵਿਗਤਸਮ੍ਮੋਹੋ, ਅਨੇਜੋ ਅਕਥਂਕਥੀ;

ਤੁਸਿਤੋ ਵਨ੍ਤਦੋਸੋਸਿ, ਨਿਮ੍ਮਲੋ ਸਂਯਤੋ ਸੁਚਿ.

‘‘ਸਙ੍ਗਾਤਿਗੋ ਹਤਮਦੋ, ਤੇਵਿਜ੍ਜੋ ਤਿਭਵਨ੍ਤਗੋ;

ਸੀਮਾਤਿਗੋ ਧਮ੍ਮਗਰੁ, ਗਤਤ੍ਥੋ ਹਿਤਵਬ੍ਭੁਤੋ.

‘‘ਤਾਰਕੋ ਤ੍ਵਂ ਯਥਾ ਨਾਵਾ, ਨਿਧੀਵਸ੍ਸਾਸਕਾਰਕੋ;

ਅਸਮ੍ਭੀਤੋ ਯਥਾ ਸੀਹੋ, ਗਜਰਾਜਾਵ ਦਪ੍ਪਿਤੋ.

‘‘ਥੋਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸਗਾਥਾਹਿ, ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਂ ਮਹਾਯਸਂ;

ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਪਾਦੇ, ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਟ੍ਠਾਸਹਂ ਤਦਾ.

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਲੋਕਵਿਦੂ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੋ;

ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਠਿਤੋ ਸਤ੍ਥਾ, ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਥ.

‘‘ਯੋ ਮੇ ਸੀਲਞ੍ਚ ਞਾਣਞ੍ਚ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਞ੍ਚਾਪਿ ਵਣ੍ਣਯਿ;

ਤਮਹਂ ਕਿਤ੍ਤਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੁਣਾਥ ਮਮ ਭਾਸਤੋ.

‘‘ਸਟ੍ਠਿ ਕਪ੍ਪਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਦੇਵਲੋਕੇ ਰਮਿਸ੍ਸਤਿ;

ਅਞ੍ਞੇ ਦੇਵੇਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ, ਇਸ੍ਸਰਂ ਕਾਰਯਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਸੋ ਪਚ੍ਛਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾਨ, ਸੁਕ੍ਕਮੂਲੇਨ ਚੋਦਿਤੋ;

ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ, ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾਨ ਕਾਯੇਨ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਵਿਵਜ੍ਜਿਯ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਤਿਨਾਸਵੋ.

‘‘ਯਥਾਪਿ ਮੇਘੋ ਥਨਯਂ, ਤਪ੍ਪੇਤਿ ਮੇਦਨਿਂ ਇਮਂ;

ਤਥੇਵ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਵੀਰ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਤਪ੍ਪਯੀ ਮਮਂ.

‘‘ਸੀਲਂ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਥਵਿਤ੍ਵਾ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;

ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਪਰਮਂ ਸਨ੍ਤਿਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਦਮਚ੍ਚੁਤਂ.

‘‘ਅਹੋ ਨੂਨ ਸ ਭਗਵਾ, ਚਿਰਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ ਚਕ੍ਖੁਮਾ;

ਅਞ੍ਞਾਤਞ੍ਚ ਵਿਜਾਨੇਯ੍ਯੁਂ, ਫੁਸੇਯ੍ਯੁਂ ਅਮਤਂ ਪਦਂ.

‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਜਾਤਿ, ਭਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮੂਹਤਾ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਨਾਸਵੋ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਮਭਿਥੋਮਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਕਿਤ੍ਤਨਾਯ ਇਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਹ ਵਸਨ੍ਤੇ ਕਾਯਦਲ਼੍ਹਿਬਹੁਲੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਓਵਦਨ੍ਤੋ –

੧੧੪. ‘‘ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਗਰੁਨੋ, ਹਿਯ੍ਯਮਾਨਮ੍ਹਿ ਜੀਵਿਤੇ;

ਸਰੀਰਸੁਖਗਿਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਕੁਤੋ ਸਮਣਸਾਧੁਤਾ’’ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਗਰੁਨੋਤਿ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਅਸੁਭਯੋਗ੍ਯਤਾ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ, ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਗਰੁ ਸਮ੍ਭਾਵਿਤਂ ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਗਰੁ, ਅਨਿਸ੍ਸਰਣਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਾਯਪੋਸਨਪ੍ਪਸੁਤੋ ਕਾਯਦਲ਼੍ਹਿਬਹੁਲੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਗਰੁਨੋ. ਹਿਯ੍ਯਮਾਨਮ੍ਹਿ ਜੀਵਿਤੇਤਿ ਕੁਨ੍ਨਦੀਨਂ ਉਦਕਂ ਵਿਯ ਜੀਵਿਤਸਙ੍ਖਾਰੇ ਲਹੁਸੋ ਖੀਯਮਾਨੇ. ਸਰੀਰਸੁਖਗਿਦ੍ਧਸ੍ਸਾਤਿ ਪਣੀਤਾਹਾਰਾਦੀਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਸੁਖੇਨ ਗੇਧਂ ਆਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ਕੁਤੋ ਸਮਣਸਾਧੁਤਾਤਿ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਮਣਭਾਵੇਨ ਸਾਧੁਤਾ ਸੁਸਮਣਤਾ ਕੁਤੋ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਸਿਯਾ, ਏਕਂਸਤੋ ਪਨ ਕਾਯੇ ਜੀਵਿਤੇ ਚ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਇਤਰੀਤਰਸਨ੍ਤੋਸੇਨ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਸ੍ਸੇਵ ਸਮਣਸਾਧੁਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.