੬. ਸੁਹੇਮਨ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਤਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੁਹੇਮਨ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਦ੍ਵਾਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਵਨਚਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਨੇ ਵਸਤਿ, ਤਂ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤੁਂ ਭਗਵਾ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨੇ ਠਾਨੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਗਨ੍ਧਾਨਿ ਪੁਨ੍ਨਾਗਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਓਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੂਜੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਪਾਰਿਯਨ੍ਤਦੇਸੇ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਸੁਹੇਮਨ੍ਤੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਕਸ੍ਸਨਗਰੇ ਮਿਗਦਾਯੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਤੇਪਿਟਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੬.੪੬-੫੦) –

‘‘ਕਾਨਨਂ ਵਨਮੋਗਯ੍ਹ, ਵਸਾਮਿ ਲੁਦ੍ਦਕੋ ਅਹਂ;

ਪੁਨ੍ਨਾਗਂ ਪੁਪ੍ਫਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਂ.

‘‘ਤਂ ਪੁਪ੍ਫਂ ਓਚਿਨਿਤ੍ਵਾਨ, ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਗਨ੍ਧਿਤਂ ਸੁਭਂ;

ਥੂਪਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪੁਲਿਨੇ, ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਭਿਰੋਪਯਿਂ.

‘‘ਦ੍ਵੇਨਵੁਤੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਪੂਜਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਏਕਮ੍ਹਿ ਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ, ਏਕੋ ਆਸਿਂ ਤਮੋਨੁਦੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਮਯਾ ਖੋ ਯਂ ਸਾਵਕੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਂ, ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਇਦਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਨੁਗ੍ਗਹਂ ਕਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਭਿਨ੍ਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਤਾਯ ਅਕਿਲਾਸੁਤਾਯ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਗਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਥਾਰਹਂ ਓਵਦਨ੍ਤੋ ਅਨੁਸਾਸਨ੍ਤੋ ਕਙ੍ਖਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨਿਗ੍ਗੁਮ੍ਬਂ ਨਿਜ੍ਜਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਗਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਿਞ੍ਞੂਨਞ੍ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਵਿਸੇਸਂ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ –

੧੦੬. ‘‘ਸਤਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ, ਸਤਲਕ੍ਖਣਧਾਰਿਨੋ;

ਏਕਙ੍ਗਦਸ੍ਸੀ ਦੁਮ੍ਮੇਧੋ, ਸਤਦਸ੍ਸੀ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤੋ’’ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਸਤਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸਾਤਿ ਲੀਨਮਤ੍ਥਂ ਗਮੇਨ੍ਤੀਤਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ, ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਪਨ ਸਤਂ ਅਨੇਕਾਨਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਤਲਿਙ੍ਗੋ. ਅਨੇਕਤ੍ਥੋ ਹਿ ਇਧ ਸਤਸਦ੍ਦੋ, ‘‘ਸਤਂ ਸਹਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਨ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਿਸੇਸਤ੍ਥੋ ਤਸ੍ਸ ਸਤਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ. ਅਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ਞੇਯ੍ਯਸ੍ਸ, ਞੇਯ੍ਯਞ੍ਹਿ ਞਾਣੇਨ ਅਰਣੀਯਤੋ ‘‘ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਚ ਏਕੋਪਿ ਅਨੇਕਲਿਙ੍ਗੋ, ਯਥਾ ‘‘ਸਕ੍ਕੋ ਪੁਰਿਨ੍ਦਦੋ ਮਘਵਾ’’ਤਿ, ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਜ੍ਜਾ ਮੇਧਾ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਯੇਨ ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਤਾਵਤਿਂਸਾਧਿਪਤਿਮ੍ਹਿ ਇਨ੍ਦਸਦ੍ਦੋ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਨ ਤੇਨ ਤਤ੍ਥ ਸਕ੍ਕਾਦਿਸਦ੍ਦਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞੇਨ. ਤਥਾ ਯੇਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਮ੍ਹਿ ਪਞ੍ਞਾਸਦ੍ਦੋ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਨ ਤੇਨ ਵਿਜ੍ਜਾਦਿਸਦ੍ਦਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਤਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

ਸਤਲਕ੍ਖਣਧਾਰਿਨੋਤਿ ਅਨੇਕਲਕ੍ਖਣਵਤੋ. ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਿਨੋ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ, ਤੇਨ ਹਿ ਸੋ ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ. ਸੋ ਚ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਨੇਕਪ੍ਪਭੇਦੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਤਲਕ੍ਖਣਧਾਰਿਨੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਲਕ੍ਖੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਤਾਦਯੋ ਪਕਾਰਵਿਸੇਸਾ ਤੇ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇ ਚ ਪਨ ਤੇਸਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਂ ਲਿਙ੍ਗੇਨ੍ਤਿ ਞਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਲਿਙ੍ਗਾਨੀ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਿਮੇ ਆਕਾਰਾ, ਯਸ੍ਮਾ ਏਕਸ੍ਸਾਪਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਨੇਕੇ ਉਪਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਤਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ, ਸਤਲਕ੍ਖਣਧਾਰਿਨੋ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਆਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਮੁਖੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ੧੫੬; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੋਘਰਾਜਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੮੫; ਪਟਿ. ਮ. ੩.੫).

ਏਕਙ੍ਗਦਸ੍ਸੀ ਦੁਮ੍ਮੇਧੋਤਿ ਏਵਂ ਅਨੇਕਲਿਙ੍ਗੇ ਅਨੇਕਲਕ੍ਖਣੇ ਅਤ੍ਥੇ ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਏਕਙ੍ਗਦਸ੍ਸੀ ਅਪੁਥੁਪਞ੍ਞਤਾਯ ਏਕਲਿਙ੍ਗਮਤ੍ਤਂ ਏਕਲਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਦਿਟ੍ਠਮੇਵ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ‘‘ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਇਤਰਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਹਤ੍ਥਿਦਸ੍ਸਨਕਅਨ੍ਧੋ ਵਿਯ ਏਕਙ੍ਗਗਾਹੀ ਦੁਮ੍ਮੇਧੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂਯੇਵ ਪਕਾਰਵਿਸੇਸਾਨਂ ਅਜਾਨਨਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨਤੋ ਚ. ਸਤਦਸ੍ਸੀ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਅਨੇਕੇਪਿ ਪਕਾਰੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯੋ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਮਾਨੇ ਅਨੇਕੇ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਅਤ੍ਤਨਾਪਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਪਕਾਸੇਤਿ, ਸੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਕੁਸਲੋ ਨਾਮਾਤਿ. ਏਵਂ ਥੇਰੋ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਿਭਾਵੇਸਿ.

ਸੁਹੇਮਨ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.