੧੧. ਏਕਾਦਸਮਵਗ੍ਗੋ

੧. ਬੇਲਟ੍ਠਾਨਿਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਹਿਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਤ੍ਤਂ ਅਨਵੋਸਿਤਤ੍ਤੋਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬੇਲਟ੍ਠਾਨਿਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਇਤੋ ਏਕਤਿਂਸੇ ਕਪ੍ਪੇ ਵੇਸ੍ਸਭੁਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਿਪ੍ਪੇਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਘਰਾਵਾਸਂ ਪਹਾਯ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਇਸੀਹਿ ਪਰਿਵੁਤੋ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਵੇਸ੍ਸਭੁਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਞਾਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਞਾਣਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਬੇਲਟ੍ਠਾਨਿਕੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕੋਸਲਰਟ੍ਠੇ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਲਸੋ ਕਾਯਦਲ਼੍ਹਿਬਹੁਲੋ ਫਰੁਸਵਾਚੋ ਅਹੋਸਿ, ਸਮਣਧਮ੍ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਭਗਵਾ ਞਾਣਪਰਿਪਾਕਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ –

੧੦੧. ‘‘ਹਿਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਤ੍ਤਂ ਅਨਵੋਸਿਤਤ੍ਤੋ, ਮੁਖਨਙ੍ਗਲੀ ਓਦਰਿਕੋ ਕੁਸੀਤੋ;

ਮਹਾਵਰਾਹੋਵ ਨਿਵਾਪਪੁਟ੍ਠੋ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਗਬ੍ਭਮੁਪੇਤਿ ਮਨ੍ਦੋ’’ਤਿ. –

ਇਮਾਯ ਓਭਾਸਗਾਥਾਯ ਸਂਵੇਜੇਸਿ. ਸੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪੁਰਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਞ੍ਚ ਗਾਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਂਵੇਗਜਾਤੋ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੪.੪੧-੪੬) –

‘‘ਕਣਿਕਾਰਂਵ ਜੋਤਨ੍ਤਂ, ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਰੇ;

ਓਭਾਸੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸਾ ਸਬ੍ਬਾ, ਓਸਧਿਂ ਵਿਯ ਤਾਰਕਂ.

‘‘ਤਯੋ ਮਾਣਵਕਾ ਆਸੁਂ, ਸਕੇ ਸਿਪ੍ਪੇ ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤਾ;

ਖਾਰਿਭਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਅਨ੍ਵੇਨ੍ਤਿ ਮਮ ਪਚ੍ਛਤੋ.

‘‘ਪੁਟਕੇ ਸਤ੍ਤ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ, ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ ਤਪਸ੍ਸਿਨਾ;

ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਞਾਣਮ੍ਹਿ, ਵੇਸ੍ਸਭੁਸ੍ਸਾਭਿਰੋਪਯਿਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਰੋਪਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਞਾਣਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਏਕੂਨਤਿਂਸਕਪ੍ਪਮ੍ਹਿ, ਵਿਪੁਲਾਭਸਨਾਮਕੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਓਵਾਦਂ ਪਟਿਪੂਜੇਨ੍ਤੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਚ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ ਤਮੇਵ ਗਾਥਂ ਪਚ੍ਚੁਦਾਹਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਹਿਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਗਹਟ੍ਠਭਾਵਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਵੋਸਿਤਤ੍ਤੋਤਿ ਅਨੁਰੂਪਂ ਅਵੋਸਿਤਤ੍ਤੋ, ਯਦਤ੍ਥਂ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਪਰਿਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਅਤੀਰਿਤਤ੍ਤਾ ਅਪਰਿਯੋਸਿਤਭਾਵੋ ਅਕਤਕਰਣੀਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਅਨਵੋਸਿਤਤ੍ਤੋਤਿ ਅਨੁਅਵੋਸਿਤਸਭਾਵੋ, ਵਿਸੁਦ੍ਧੀਨਂ ਮਗ੍ਗਾਨਞ੍ਚ ਅਨੁਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਵਸਿਤਬ੍ਬਵਾਸਸ੍ਸ ਅਕਤਾਵੀ, ਦਸਸੁ ਅਰਿਯਵਾਸੇਸੁ ਅਵੁਸਿਤਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮੁਖਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਙ੍ਗਲਂ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਮੁਖਨਙ੍ਗਲੀ. ਨਙ੍ਗਲੇਨ ਵਿਯ ਪਥਵਿਂ ਪਰੇਸੁ ਫਰੁਸਵਾਚਪ੍ਪਯੋਗੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਖਨਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਓਦਰਿਕੋਤਿ ਉਦਰੇ ਪਸੁਤੋ ਉਦਰਪੋਸਨਤਪ੍ਪਰੋ. ਕੁਸੀਤੋਤਿ ਅਲਸੋ, ਭਾਵਨਂ ਅਨਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ. ਏਵਂਭੂਤਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਮਹਾਵਰਾਹੋਵ ਨਿਵਾਪਪੁਟ੍ਠੋ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਗਬ੍ਭਮੁਪੇਤਿ ਮਨ੍ਦੋ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਥਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਨਵੋਸਿਤਾਦਿਸਭਾਵਤਾਯ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਗਬ੍ਭਮੁਪੇਤਿ ਮਨ੍ਦੋ, ਨ ਏਵਂ ਮਾਦਿਸੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ. ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਸਭਾਵਤਾਯ ਪਨ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪਿਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤੀਤਿ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਬੇਲਟ੍ਠਾਨਿਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਸੇਤੁਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਮਾਨੇਨ ਵਞ੍ਚਿਤਾਸੇਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੇਤੁਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਤਿਸ੍ਸਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਸੁਮਧੁਰਂ ਪਨਸਫਲਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਂ ਨਾਲ਼ਿਕੇਰਸਾਲ਼ਵਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਮਣ੍ਡਲਿਕਰਞ੍ਞੋ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਸੇਤੁਚ੍ਛੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਪਿਤਰਿ ਮਤੇ ਰਜ੍ਜੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਉਸ੍ਸਾਹਸਤ੍ਤੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਰਾਜਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਵਿਰਾਧੇਨ੍ਤੋ ਰਜ੍ਜਂ ਪਰਹਤ੍ਥਗਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਂਵੇਗਜਾਤੋ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਤਦਹੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੭.੧੩-੧੭) –

‘‘ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਖੋ ਭਗਵਤੋ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਫਲਮਦਾਸਹਂ;

ਨਾਲ਼ਿਕੇਰਞ੍ਚ ਪਾਦਾਸਿਂ, ਖਜ੍ਜਕਂ ਅਭਿਸਮ੍ਮਤਂ.

‘‘ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਤਮਹਂ ਦਤ੍ਵਾ, ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਤੁ ਮਹੇਸਿਨੋ;

ਮੋਦਾਮਹਂ ਕਾਮਕਾਮੀ, ਉਪਪਜ੍ਜਿਂ ਯਮਿਚ੍ਛਕਂ.

‘‘ਦ੍ਵੇਨਵੁਤੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਦਾਨਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਇਤੋ ਤੇਰਸਕਪ੍ਪਮ੍ਹਿ, ਰਾਜਾ ਇਨ੍ਦਸਮੋ ਅਹੁ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਕਿਲੇਸੇ ਗਰਹਨ੍ਤੋ –

੧੦੨. ‘‘ਮਾਨੇਨ ਵਞ੍ਚਿਤਾਸੇ, ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਮਾਨਾਸੇ;

ਲਾਭਾਲਾਭੇਨ ਮਥਿਤਾ, ਸਮਾਧਿਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਮਾਨੇਨ ਵਞ੍ਚਿਤਾਸੇਤਿ ‘‘ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਮਾਨੇਨ ਅਤ੍ਤੁਕ੍ਕਂਸਨਪਰਵਮ੍ਭਨਾਦਿਵਸੇਨ ਕੁਸਲਭਣ੍ਡਚ੍ਛੇਦਨੇਨ ਵਿਪ੍ਪਲਦ੍ਧਾ. ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਮਾਨਾਸੇਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰੇਸੁ ਚਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਚੇਵ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਚ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਮਾਨਾ, ‘‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤਣ੍ਹਾਗਾਹਾਦਿਵਸੇਨ ਸਂਕਿਲੇਸਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਾ. ਲਾਭਾਲਾਭੇਨ ਮਥਿਤਾਤਿ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਾਦੀਨਞ੍ਚੇਵ ਵਤ੍ਥਾਦੀਨਞ੍ਚ ਲਾਭੇਨ ਤੇਸਂਯੇਵ ਚ ਅਲਾਭੇਨ ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਹਿ ਅਨੁਨਯਪਟਿਘੇਹਿ ਮਥਿਤਾ ਮਦ੍ਦਿਤਾ ਅਭਿਭੂਤਾ. ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ ਅਵਸਿਟ੍ਠਲੋਕਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਮਾਧਿਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇ ਏਵਰੂਪਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸਮਾਧਿਂ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਂ ਕਦਾਚਿਪਿ ਨ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਨ ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ ਨ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਾਵਤੋ, ਇਤਰੇਸਞ੍ਚ ਭਾਵਤੋ. ਇਧਾਪਿ ਯਥਾ ਮਾਨਾਦੀਹਿ ਅਭਿਭੂਤਾ ਅਵਿਦ੍ਦਸੁਨੋ ਸਮਾਧਿਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਵਿਦ੍ਦਸੁਨੋ. ਤੇ ਪਨ ਮਾਦਿਸਾ ਤੇਹਿ ਅਨਭਿਭੂਤਾ ਸਮਾਧਿਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਵਾਤਿ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸੇਤੁਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਬਨ੍ਧੁਰਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਨਾਹਂ ਏਤੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬਨ੍ਧੁਰਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰੇ ਗੋਪਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਪਰਿਸਂ ਰਾਜਙ੍ਗਣੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਕਣਵੇਰਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਸਙ੍ਘਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ ਪੂਜੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸੀਲਵਤੀਨਗਰੇ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਬਨ੍ਧੁਰੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਗਤੋ ਉਪਾਸਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਹਾਰਂ ਗਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੭.੭-੧੨) –

‘‘ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਭਗਵਾ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠੋ ਨਰਾਸਭੋ;

ਪੁਰਕ੍ਖਤੋ ਸਾਵਕੇਹਿ, ਨਗਰਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ.

‘‘ਰਞ੍ਞੋ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰੇ ਆਸਿਂ, ਗੋਪਕੋ ਅਭਿਸਮ੍ਮਤੋ;

ਪਾਸਾਦੇ ਉਪਵਿਟ੍ਠੋਹਂ, ਅਦ੍ਦਸਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਕਣਵੇਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਸਮੋਕਿਰਿਂ;

ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਕਤ੍ਵਾਨ, ਤਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋ ਸਮੋਕਿਰਿਂ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਪੂਜਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਸਤ੍ਤਾਸੀਤਿਮ੍ਹਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਚਤੁਰਾਸੁਂ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਾ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲਾ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਕਤਞ੍ਞੁਭਾਵੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਕਾਰਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਪਚ੍ਚੁਪਕਾਰਂ ਕਾਤੁਂ ਸੀਲਵਤੀਨਗਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਕਾਸੇਸਿ. ਰਾਜਾ ਸਚ੍ਚਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਗਰੇ ਸੁਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਿਹਾਰਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਸਿ. ਮਹਾਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਅਹੋਸਿ. ਥੇਰੋ ਵਿਹਾਰਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਚ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਪੁਰਿਮਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਯਾਪੇਨ੍ਤੋ ਕਤਿਪਾਹਂ ਤਤ੍ਥ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਅਹੋਸਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਇਧੇਵ ਵਸਥ, ਸਚੇ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਵੇਕਲ੍ਲਂ, ਮਯਂ ਤਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਥੇਰੋ, ‘‘ਨ ਮਯ੍ਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਉਲ਼ਾਰੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਤਰੀਤਰੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਯਾਪੇਮਿ, ਧਮ੍ਮਰਸੇਨੇਵਮ੍ਹਿ ਤਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ –

੧੦੩. ‘‘ਨਾਹਂ ਏਤੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕੋ, ਸੁਖਿਤੋ ਧਮ੍ਮਰਸੇਨ ਤਪ੍ਪਿਤੋ;

ਪਿਤ੍ਵਾ ਰਸਗ੍ਗਮੁਤ੍ਤਮਂ, ਨ ਚ ਕਾਹਾਮਿ ਵਿਸੇਨ ਸਨ੍ਥਵ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਨਾਹਂ ਏਤੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕੋਤਿ ਯੇਨ ਮਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਤਪ੍ਪੇਤੁਕਾਮਾ ‘‘ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਦਥ, ਏਤੇਨ ਆਮਿਸਲਾਭੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾਮਿਸਰਸੇਨ ਨਾਹਂ ਅਤ੍ਥਿਕੋ, ਮਯ੍ਹਂ ਏਤੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿ ਪਰਮਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਇਤਰੀਤਰੇਹੇਵ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਯਾਪੇਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿ ਤੇਨ ਅਨਤ੍ਥਿਕਭਾਵੇ ਪਧਾਨਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸੁਖਿਤੋ ਧਮ੍ਮਰਸੇਨ ਤਪ੍ਪਿਤੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਰਸੇਨ ਚੇਵ ਨਵਵਿਧਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਰਸੇਨ ਚ ਤਪ੍ਪਿਤੋ ਪੀਣਿਤੋ ਸੁਖਿਤੋ ਉਤ੍ਤਮੇਨ ਸੁਖੇਨ ਸੁਹਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਿਤ੍ਵਾ ਰਸਗ੍ਗਮੁਤ੍ਤਮਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਰਸੇਸੁ ਅਗ੍ਗਂ ਸੇਟ੍ਠਂ ਤਤੋਯੇਵ ਉਤ੍ਤਮਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਰਸਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ, ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਸਬ੍ਬਰਸਂ ਧਮ੍ਮਰਸੋ ਜਿਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੩੫੪). ਨ ਚ ਕਾਹਾਮਿ ਵਿਸੇਨ ਸਨ੍ਥਵਨ੍ਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਰਸੁਤ੍ਤਮਂ ਧਮ੍ਮਰਸਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਵਿਸੇਨ ਵਿਸਸਦਿਸੇਨ ਵਿਸਰਸੇਨ ਸਨ੍ਥਵਂ ਸਂਸਗ੍ਗਂ ਨ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਥਾਕਰਣਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਬਨ੍ਧੁਰਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਖਿਤਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਲਹੁਕੋ ਵਤ ਮੇ ਕਾਯੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਖਿਤਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਯਕ੍ਖਸੇਨਾਪਤਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਯਕ੍ਖਸਮਾਗਮੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਉਲ਼ਾਰਂ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਫੋਟੇਨ੍ਤੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਖਿਤਕੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਭਾਵਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਹੇਤੁਨਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੭.੧-੬) –

‘‘ਪਦੁਮੋ ਨਾਮ ਨਾਮੇਨ, ਦ੍ਵਿਪਦਿਨ੍ਦੋ ਨਰਾਸਭੋ;

ਪਵਨਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ.

‘‘ਯਕ੍ਖਾਨਂ ਸਮਯੋ ਆਸਿ, ਅਵਿਦੂਰੇ ਮਹੇਸਿਨੋ;

ਯੇਨ ਕਿਚ੍ਚੇਨ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਅਜ੍ਝਾਪੇਕ੍ਖਿਂਸੁ ਤਾਵਦੇ.

‘‘ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਗਿਰਮਞ੍ਞਾਯ, ਅਮਤਸ੍ਸ ਚ ਦੇਸਨਂ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਅਪ੍ਫੋਟੇਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਿਂ.

‘‘ਸੁਚਿਣ੍ਣਸ੍ਸ ਫਲਂ ਪਸ੍ਸ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ;

ਤਿਂਸਕਪ੍ਪਸਹਸ੍ਸੇਸੁ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨੁਪਪਜ੍ਜਹਂ.

‘‘ਊਨਤਿਂਸੇ ਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਸਮਲਙ੍ਕਤਨਾਮਕੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਸਵਿਸੇਸਂ ਇਦ੍ਧੀਸੁ ਵਸੀਭਾਵੇਨ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਨ੍ਤੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇਨ ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇਨ ਚ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ, ‘‘ਕਥਂ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਇਦ੍ਧਿ ਵਲ਼ਞ੍ਜੇਸੀ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਤਮਤ੍ਥਂ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ –

੧੦੪. ‘‘ਲਹੁਕੋ ਵਤ ਮੇ ਕਾਯੋ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਚ ਪੀਤਿਸੁਖੇਨ ਵਿਪੁਲੇਨ;

ਤੂਲਮਿਵ ਏਰਿਤਂ ਮਾਲੁਤੇਨ, ਪਿਲਵਤੀਵ ਮੇ ਕਾਯੋ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ. ‘‘ਉਦਾਨਵਸੇਨਾ’’ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿਯੇਵ.

ਤਤ੍ਥ ਲਹੁਕੋ ਵਤ ਮੇ ਕਾਯੋਤਿ ਨੀਵਰਣਾਦਿਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਚੁਦ੍ਦਸਵਿਧੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪਰਿਦਮਨੇਨ ਚਤੁਰਿਦ੍ਧਿਪਾਦਕਭਾਵਨਾਯ ਸੁਟ੍ਠੁ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵੇਨ ਚ ਮੇ ਰੂਪਕਾਯੋ ਸਲ੍ਲਹੁਕੋ ਵਤ, ਯੇਨ ਦਨ੍ਧਂ ਮਹਾਭੂਤਪਚ੍ਚਯਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਇਮਂ ਕਰਜਕਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਰਿਣਾਮੇਮੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਫੁਟ੍ਠੋ ਚ ਪੀਤਿਸੁਖੇਨ ਵਿਪੁਲੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਮੇਵ ਫਰਨ੍ਤੇਨ ਮਹਤਾ ਉਲ਼ਾਰੇਨ ਪੀਤਿਸਹਿਤੇਨ ਸੁਖੇਨ ਫੁਟ੍ਠੋ ਚ ਮੇ ਕਾਯੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਇਦਞ੍ਚ ਯਥਾ ਕਾਯੋ ਲਹੁਕੋ ਅਹੋਸਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਖਸਞ੍ਞੋਕ੍ਕਮਨੇਨ ਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਲਹੁਸਞ੍ਞੋਕ੍ਕਮਨਂ ਹੋਤਿ. ਸੁਖਸ੍ਸ ਫਰਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਵਸੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਕਥਂ ਪਨ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਪੀਤਿਸੁਖਫਰਣਂ, ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਪੀਤਿਸੁਖਞ੍ਹਿ ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਇਦਂ ਪਨ ਨ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵਸੇਨ. ‘‘ਪੀਤਿਸੁਖੇਨਾ’’ਤਿ ਪਨ ਪੀਤਿਸਹਿਤਸਦਿਸੇਨ ਸੁਖੇਨ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਹਿ ਇਧ ਸਨ੍ਤਸਭਾਵਤਾਯ ਞਾਣਵਿਸੇਸਯੋਗਤੋ ਚ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੁਖਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਲਹੁਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਓਕ੍ਕਮਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੦੧). ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਨ ਰੂਪਕਾਯਾਰਮ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤਂ ਸੁਖਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਲਹੁਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਓਕ੍ਕਮਤਿ ਪਵਿਸਤਿ ਫੁਸਤਿ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਚਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩.੧੨) – ‘‘ਸੁਖਸਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾ. ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਹਿ ਸਨ੍ਤਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਾਯੇਵ ਸਞ੍ਞਾ ਨੀਵਰਣੇਹਿ ਚੇਵ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਪਚ੍ਚਨੀਕੇਹਿ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਲਹੁਸਞ੍ਞਾਤਿਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨਸ੍ਸ ਕਰਜਕਾਯੋਪਿ ਤੂਲਪਿਚੁ ਵਿਯ ਸਲ੍ਲਹੁਕੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਵਾਤਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤੂਲਪਿਚੁਨੋ ਵਿਯ ਸਲ੍ਲਹੁਕੇਨ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਕਾਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤੂਲਮਿਵ ਏਰਿਤਂ ਮਾਲੁਤੇਨ, ਪਿਲਵਤੀਵ ਮੇ ਕਾਯੋ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਦਾਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੋਮਿ, ਤਦਾ ਮਾਲੁਤੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਏਰਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤੂਲਪਿਚੁ ਵਿਯ ਆਕਾਸਂ ਲਙ੍ਘਨ੍ਤੋਯੇਵ ਮੇ ਕਾਯੋ ਹੋਤੀਤਿ.

ਖਿਤਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਮਲਿਤਵਮ੍ਭਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਲਿਤਵਮ੍ਭਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਂ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਹਿਮਵਨ੍ਤਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਜਾਤਸ੍ਸਰੇ ਸਕੁਣੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਭਗਵਾ ਤਂ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਜਾਤਸ੍ਸਰਤੀਰੇ ਚਙ੍ਕਮਤਿ. ਸਕੁਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਸਰੇ ਕੁਮੁਦਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੂਜੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕੁਰੁਕਚ੍ਛਨਗਰੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਮਲਿਤਵਮ੍ਭੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਪਚ੍ਛਾਭੂਮਹਾਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਯਂ ਸਭਾਵੋ, ਯਤ੍ਥ ਭੋਜਨਸਪ੍ਪਾਯੋ ਦੁਲ੍ਲਭੋ, ਇਤਰੇ ਸੁਲਭਾ, ਤਤੋ ਨ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਭੋਜਨਸਪ੍ਪਾਯੋ ਸੁਲਭੋ, ਇਤਰੇ ਦੁਲ੍ਲਭਾ, ਤਤ੍ਥ ਨ ਵਸਤਿ ਪਕ੍ਕਮਤੇਵ. ਏਵਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਚ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਮਹਾਪੁਰਿਸਜਾਤਿਕਤਾਯ ਚ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੬.੫੧-੫੭) –

‘‘ਹਿਮਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਵਿਦੂਰੇ, ਮਹਾਜਾਤਸ੍ਸਰੋ ਅਹੁ;

ਪਦੁਮੁਪ੍ਪਲਸਞ੍ਛਨ੍ਨੋ, ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਸਮੋਤ੍ਥਟੋ.

‘‘ਕੁਕੁਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਨਾਮੇਨ, ਤਤ੍ਥਾਸਿਂ ਸਕੁਣੋ ਤਦਾ;

ਸੀਲਵਾ ਬੁਦ੍ਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਪੁਞ੍ਞਾਪੁਞ੍ਞੇਸੁ ਕੋਵਿਦੋ.

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਲੋਕਵਿਦੂ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੋ;

ਜਾਤਸ੍ਸਰਸ੍ਸਾਵਿਦੂਰੇ, ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਥ ਮਹਾਮੁਨਿ.

‘‘ਜਲਜਂ ਕੁਮੁਦਂ ਛੇਤ੍ਵਾ, ਉਪਨੇਸਿਂ ਮਹੇਸਿਨੋ;

ਮਮ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਯ, ਪਟਿਗ੍ਗਹਿ ਮਹਾਮੁਨਿ.

‘‘ਤਞ੍ਚ ਦਾਨਂ ਦਦਿਤ੍ਵਾਨ, ਸੁਕ੍ਕਮੂਲੇਨ ਚੋਦਿਤੋ;

ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨੁਪਪਜ੍ਜਹਂ.

‘‘ਸੋਲ਼ਸੇਤੋ ਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਆਸੁਂ ਵਰੁਣਨਾਮਕਾ;

ਅਟ੍ਠ ਏਤੇ ਜਨਾਧਿਪਾ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲਾ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਉਦਾਨੇਨ੍ਤੋ –

੧੦੫. ‘‘ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋਪਿ ਨ ਵਸੇ, ਰਮਮਾਨੋਪਿ ਪਕ੍ਕਮੇ;

ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ, ਵਸੇ ਵਾਸਂ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋ’’ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋਪਿ ਨ ਵਸੇਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਆਵਾਸੇ ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਭੋਜਨਸਪ੍ਪਾਯਾਲਾਭੇਨ ਅਧਿਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਾ ਅਨਭਿਰਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋਪਿ ਵਸਾਮਿਯੇਵ ਇਤਰਸਪ੍ਪਾਯਲਾਭੇਨ ਨ ਪਕ੍ਕਮੇ ਨ ਪਕ੍ਕਮਾਮਿ. ਨ ਵਸੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨ-ਕਾਰੇਨਪਿ ਪਕ੍ਕਮੇਤਿਪਦਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਰਮਮਾਨੋਪਿ ਪਕ੍ਕਮੇਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਆਵਾਸੇ ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਪਚ੍ਚਯਵੇਕਲ੍ਲਾਭਾਵੇਨ ਨਤ੍ਥਿ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਾ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਅਭਿਰਮਾਮਿ, ਏਵਂ ਅਭਿਰਮਮਾਨੋਪਿ ਅਵਸੇਸਸਪ੍ਪਾਯਾਲਾਭੇਨ ਤਤੋ ਪਕ੍ਕਮੇ, ਨ ਵਸੇਯ੍ਯਂ. ਏਵਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋਵਾਹਂ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਸਕਤ੍ਥਂ ਪਚ੍ਚੁਪਾਦਿਨ੍ਤਿ. ਅਯਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯਂ ਯੋਜਨਾ. ਪਰਸ੍ਸ ਓਵਾਦਦਾਨੇ ਪਨ ਵਸੇਯ੍ਯ ਨ ਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਿਧਾਨਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ, ਵਸੇ ਵਾਸਂ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਆਵਾਸੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਸੁਲਭਾ, ਸਮਣਧਮ੍ਮੋ ਨ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਆਵਾਸੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਦੁਲ੍ਲਭਾ, ਸਮਣਧਮ੍ਮੋਪਿ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਰੂਪੋ ਆਵਾਸੋ ਇਧ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੋ ਨਾਮ ਅਵਡ੍ਢਿਸਹਿਤੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਏਵਰੂਪਂ ਵਾਸਂ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋ ਵਿਞ੍ਞੁਜਾਤਿਕੋ ਸਕਤ੍ਥਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੁਕਾਮੋ ਨਤ੍ਵੇਵ ਵਸੇਯ੍ਯ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਵਾਸੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਸਤ੍ਤਪਿ ਸਪ੍ਪਾਯਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਮਲਿਤਵਮ੍ਭਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਸੁਹੇਮਨ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਤਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੁਹੇਮਨ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਦ੍ਵਾਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਵਨਚਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਨੇ ਵਸਤਿ, ਤਂ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤੁਂ ਭਗਵਾ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨੇ ਠਾਨੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਗਨ੍ਧਾਨਿ ਪੁਨ੍ਨਾਗਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਓਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੂਜੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਪਾਰਿਯਨ੍ਤਦੇਸੇ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਸੁਹੇਮਨ੍ਤੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਕਸ੍ਸਨਗਰੇ ਮਿਗਦਾਯੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਤੇਪਿਟਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੬.੪੬-੫੦) –

‘‘ਕਾਨਨਂ ਵਨਮੋਗਯ੍ਹ, ਵਸਾਮਿ ਲੁਦ੍ਦਕੋ ਅਹਂ;

ਪੁਨ੍ਨਾਗਂ ਪੁਪ੍ਫਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਂ.

‘‘ਤਂ ਪੁਪ੍ਫਂ ਓਚਿਨਿਤ੍ਵਾਨ, ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਗਨ੍ਧਿਤਂ ਸੁਭਂ;

ਥੂਪਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪੁਲਿਨੇ, ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਭਿਰੋਪਯਿਂ.

‘‘ਦ੍ਵੇਨਵੁਤੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਪੂਜਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਏਕਮ੍ਹਿ ਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ, ਏਕੋ ਆਸਿਂ ਤਮੋਨੁਦੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਮਯਾ ਖੋ ਯਂ ਸਾਵਕੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਂ, ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਇਦਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਨੁਗ੍ਗਹਂ ਕਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਭਿਨ੍ਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਤਾਯ ਅਕਿਲਾਸੁਤਾਯ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਗਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਥਾਰਹਂ ਓਵਦਨ੍ਤੋ ਅਨੁਸਾਸਨ੍ਤੋ ਕਙ੍ਖਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨਿਗ੍ਗੁਮ੍ਬਂ ਨਿਜ੍ਜਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਗਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਿਞ੍ਞੂਨਞ੍ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਵਿਸੇਸਂ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ –

੧੦੬. ‘‘ਸਤਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ, ਸਤਲਕ੍ਖਣਧਾਰਿਨੋ;

ਏਕਙ੍ਗਦਸ੍ਸੀ ਦੁਮ੍ਮੇਧੋ, ਸਤਦਸ੍ਸੀ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤੋ’’ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਸਤਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸਾਤਿ ਲੀਨਮਤ੍ਥਂ ਗਮੇਨ੍ਤੀਤਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ, ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਪਨ ਸਤਂ ਅਨੇਕਾਨਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਤਲਿਙ੍ਗੋ. ਅਨੇਕਤ੍ਥੋ ਹਿ ਇਧ ਸਤਸਦ੍ਦੋ, ‘‘ਸਤਂ ਸਹਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਨ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਿਸੇਸਤ੍ਥੋ ਤਸ੍ਸ ਸਤਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ. ਅਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ਞੇਯ੍ਯਸ੍ਸ, ਞੇਯ੍ਯਞ੍ਹਿ ਞਾਣੇਨ ਅਰਣੀਯਤੋ ‘‘ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਚ ਏਕੋਪਿ ਅਨੇਕਲਿਙ੍ਗੋ, ਯਥਾ ‘‘ਸਕ੍ਕੋ ਪੁਰਿਨ੍ਦਦੋ ਮਘਵਾ’’ਤਿ, ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਜ੍ਜਾ ਮੇਧਾ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਯੇਨ ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਤਾਵਤਿਂਸਾਧਿਪਤਿਮ੍ਹਿ ਇਨ੍ਦਸਦ੍ਦੋ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਨ ਤੇਨ ਤਤ੍ਥ ਸਕ੍ਕਾਦਿਸਦ੍ਦਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞੇਨ. ਤਥਾ ਯੇਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਮ੍ਹਿ ਪਞ੍ਞਾਸਦ੍ਦੋ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਨ ਤੇਨ ਵਿਜ੍ਜਾਦਿਸਦ੍ਦਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਤਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

ਸਤਲਕ੍ਖਣਧਾਰਿਨੋਤਿ ਅਨੇਕਲਕ੍ਖਣਵਤੋ. ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਿਨੋ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ, ਤੇਨ ਹਿ ਸੋ ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ. ਸੋ ਚ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਨੇਕਪ੍ਪਭੇਦੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਤਲਕ੍ਖਣਧਾਰਿਨੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਲਕ੍ਖੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਤਾਦਯੋ ਪਕਾਰਵਿਸੇਸਾ ਤੇ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇ ਚ ਪਨ ਤੇਸਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਂ ਲਿਙ੍ਗੇਨ੍ਤਿ ਞਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਲਿਙ੍ਗਾਨੀ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਿਮੇ ਆਕਾਰਾ, ਯਸ੍ਮਾ ਏਕਸ੍ਸਾਪਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਨੇਕੇ ਉਪਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਤਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ, ਸਤਲਕ੍ਖਣਧਾਰਿਨੋ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਆਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਮੁਖੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ੧੫੬; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੋਘਰਾਜਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੮੫; ਪਟਿ. ਮ. ੩.੫).

ਏਕਙ੍ਗਦਸ੍ਸੀ ਦੁਮ੍ਮੇਧੋਤਿ ਏਵਂ ਅਨੇਕਲਿਙ੍ਗੇ ਅਨੇਕਲਕ੍ਖਣੇ ਅਤ੍ਥੇ ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਏਕਙ੍ਗਦਸ੍ਸੀ ਅਪੁਥੁਪਞ੍ਞਤਾਯ ਏਕਲਿਙ੍ਗਮਤ੍ਤਂ ਏਕਲਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਦਿਟ੍ਠਮੇਵ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ‘‘ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਇਤਰਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਹਤ੍ਥਿਦਸ੍ਸਨਕਅਨ੍ਧੋ ਵਿਯ ਏਕਙ੍ਗਗਾਹੀ ਦੁਮ੍ਮੇਧੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂਯੇਵ ਪਕਾਰਵਿਸੇਸਾਨਂ ਅਜਾਨਨਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨਤੋ ਚ. ਸਤਦਸ੍ਸੀ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਅਨੇਕੇਪਿ ਪਕਾਰੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯੋ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਮਾਨੇ ਅਨੇਕੇ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਅਤ੍ਤਨਾਪਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਪਕਾਸੇਤਿ, ਸੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਕੁਸਲੋ ਨਾਮਾਤਿ. ਏਵਂ ਥੇਰੋ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਿਭਾਵੇਸਿ.

ਸੁਹੇਮਨ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਧਮ੍ਮਸਵਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਧਮ੍ਮਸਵਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਂ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਸੁਵਚ੍ਛੋ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੇਦਾਨਂ ਪਾਰਗੂ ਘਰਾਵਾਸੇ ਦੋਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਰੇ ਅਸ੍ਸਮਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਬਹੂਹਿ ਤਾਪਸੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਕੁਸਲਬੀਜਂ ਰੋਪੇਤੁਕਾਮੋ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਭਗਵਾ ਅਸ੍ਸਮਸਮੀਪੇ ਆਕਾਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਪੂਜੇਤੁਕਾਮੋ ਨਾਗਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਓਚਿਨਾਪੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ, ‘‘ਅਲਂ ਇਮਸ੍ਸ ਤਾਪਸਸ੍ਸ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕੁਸਲਬੀਜ’’ਨ੍ਤਿ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਗਮਨਮਗ੍ਗਂ ਓਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਮਗਧਰਟ੍ਠੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਸਵੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਘਰਾਵਾਸੇ ਆਦੀਨਵਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਆਨਿਸਂਸਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣਾਗਿਰਿਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੬.੩੯-੪੫) –

‘‘ਸੁਵਚ੍ਛੋ ਨਾਮ ਨਾਮੇਨ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਮਨ੍ਤਪਾਰਗੂ;

ਪੁਰਕ੍ਖਤੋ ਸਸਿਸ੍ਸੇਹਿ, ਵਸਤੇ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਰੇ.

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਜਿਨੋ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੋ;

ਮਮੁਦ੍ਧਰਿਤੁਕਾਮੋ ਸੋ, ਆਗਚ੍ਛਿ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕਂ.

‘‘ਵੇਹਾਸਮ੍ਹਿ ਚਙ੍ਕਮਤਿ, ਧੂਪਾਯਤਿ ਜਲਤੇ ਤਥਾ;

ਹਾਸਂ ਮਮਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਨ, ਪਕ੍ਕਾਮਿ ਪਾਚਿਨਾਮੁਖੋ.

‘‘ਤਞ੍ਚ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਲੋਮਹਂਸਨਂ;

ਨਾਗਪੁਪ੍ਫਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਗਤਮਗ੍ਗਮ੍ਹਿ ਓਕਿਰਿਂ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਂ ਓਕਿਰਿਂ ਅਹਂ;

ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸਾਦੇਨ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨੁਪਪਜ੍ਜਹਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਰਾਜਾ ਆਸਿ ਮਹਾਰਹੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਉਦਾਨਵਸੇਨ –

੧੦੭. ‘‘ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਅਗਾਰਸ੍ਮਾਨਗਾਰਿਯਂ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਬਾਧੋ ਘਰਾਵਾਸੋ ਰਜਾਪਥੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੯੧; ਮ. ਨਿ. ੨.੧੦; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੫੪) ਘਰਾਵਾਸੇ, ‘‘ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਾਦਾ ਕਾਮਾ ਬਹੁਦੁਕ੍ਖਾ ਬਹੁਪਾਯਾਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਚਿ. ੪੧੭; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੭੭) ਕਾਮੇਸੁ ਆਦੀਨਵਂ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਚ ਆਨਿਸਂਸਂ ਤੁਲਭੂਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਇਦਮੇਵ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਧਮ੍ਮਸਵਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਧਮ੍ਮਸਵਪਿਤੁਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸ ਵੀਸਵਸ੍ਸਸਤਿਕੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਧਮ੍ਮਸਵਪਿਤੁਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਬੁਦ੍ਧਸੁਞ੍ਞੇ ਲੋਕੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਭੂਤਗਣੇ ਨਾਮ ਪਬ੍ਬਤੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚੇਕਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਤਿਣਸੂਲਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਮਗਧਰਟ੍ਠੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਦਾਰਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਸਵਂ ਨਾਮ ਪੁਤ੍ਤਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇ ਸਯਮ੍ਪਿ ਵੀਸਵਸ੍ਸਸਤਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੋ ਤਾਵ ਤਰੁਣੋ ਪਬ੍ਬਜਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਨਾਹਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਸਂਵੇਗੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੬.੩੫-੩੮) –

‘‘ਹਿਮਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਵਿਦੂਰੇ, ਭੂਤਗਣੋ ਨਾਮ ਪਬ੍ਬਤੋ;

ਵਸਤੇਕੋ ਜਿਨੋ ਤਤ੍ਥ, ਸਯਮ੍ਭੂ ਲੋਕਨਿਸ੍ਸਟੋ.

‘‘ਤਿਣਸੂਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਭਿਰੋਪਯਿਂ;

ਏਕੂਨਸਤਸਹਸ੍ਸਂ, ਕਪ੍ਪਂ ਨ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕੋ.

‘‘ਇਤੋ ਏਕਾਦਸੇ ਕਪ੍ਪੇ, ਏਕੋਸਿਂ ਧਰਣੀਰੁਹੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਜਾਤਸੋਮਨਸ੍ਸੋ ਉਦਾਨੇਨ੍ਤੋ –

੧੦੮. ‘‘ਸ ਵੀਸਵਸ੍ਸਸਤਿਕੋ, ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਅਨਗਾਰਿਯਂ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਸ ਵੀਸਵਸ੍ਸਸਤਿਕੋਤਿ ਸੋ ਵੀਸਂਵਸ੍ਸਸਤਿਕੋ, ਸੋ ਅਹਂ ਜਾਤਿਯਾ ਵੀਸਾਧਿਕਵਸ੍ਸਸਤਿਕੋ ਸਮਾਨੋ. ਪਬ੍ਬਜਿਨ੍ਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਉਪਗਚ੍ਛਿਂ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਇਦਮੇਵ ਚ ਇਮਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਅਹੋਸਿ.

ਧਮ੍ਮਸਵਪਿਤੁਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਨ ਨੂਨਾਯਂ ਪਰਮਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪਿਨੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਚਤੁਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਪਬ੍ਬਤਪਾਦੇ ਵਸਨ੍ਤੇ ਸਤ੍ਤ ਪਚ੍ਚੇਕਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਕਦਮ੍ਬਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਇਬ੍ਭਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤੋਤਿ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸਹਾਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਤਿ. ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਵਨਗੁਮ੍ਬੇ ਏਕਾ ਮਿਗੀ ਵਿਜਾਯਿਤ੍ਵਾ ਤਰੁਣਂ ਛਾਪਂ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੀ ਛਾਤਜ੍ਝਤ੍ਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤਸਿਨੇਹੇਨ ਦੂਰੇ ਗੋਚਰਾਯ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਆਸਨ੍ਨੇ ਚ ਤਿਣੋਦਕਸ੍ਸ ਅਲਾਭੇਨ ਕਿਲਮਤਿ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਥੇਰੋ, ‘‘ਅਹੋ ਵਤਾਯਂ ਲੋਕੋ ਤਣ੍ਹਾਬਨ੍ਧਨਬਦ੍ਧੋ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਤਿ, ਨ ਤਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ ਸਂਵੇਗਜਾਤੋ ਤਮੇਵ ਅਙ੍ਕੁਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੬.੩੦-੩੪) –

‘‘ਹਿਮਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਵਿਦੂਰੇ, ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਨਾਮ ਪਬ੍ਬਤੋ;

ਤਮ੍ਹਿ ਪਬ੍ਬਤਪਾਦਮ੍ਹਿ, ਸਤ੍ਤ ਬੁਦ੍ਧਾ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇ.