੬. ਖਣ੍ਡਸੁਮਨਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਕਪੁਪ੍ਫਂ ਚਜਿਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਖਣ੍ਡਸੁਮਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਤਸ੍ਸ ਥੂਪਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਚਨ੍ਦਨਵੇਦਿਕਾਯ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਉਲ਼ਾਰਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਕਨਕਥੂਪਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞਾ ਪੁਪ੍ਫਪੂਜਾਯ ਕਯਿਰਮਾਨਾਯ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਖਣ੍ਡਸੁਮਨਪੁਪ੍ਫਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਹਤਾ ਮੂਲੇਨ ਤਂ ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਚੇਤਿਯੇ ਪੂਜਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਉਲ਼ਾਰਂ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਸੀਤਿ ਵਸ੍ਸਕੋਟਿਯੋ ਸਗ੍ਗਸੁਖਂ ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਪਾਵਾਯਂ ਮਲ੍ਲਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਜਾਤਕਾਲੇ ਗੇਹੇ ਖਣ੍ਡਸਕ੍ਖਰਾ ਸੁਮਨਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਅਹੇਸੁਂ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਖਣ੍ਡਸੁਮਨੋਤਿ ਨਾਮਮਕਂਸੁ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਿ ਪਾਵਾਯਂ ਚੁਨ੍ਦਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੫.੧੫-੨੦) –

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਜਿਨੋ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠੋ ਨਰਾਸਭੋ;

ਜਲਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋਵ, ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ.

‘‘ਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਚ ਮਹਾਵੀਰੇ, ਥੂਪੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕੋ ਅਹੁ;

ਦੂਰਤੋਵ ਉਪਟ੍ਠੇਨ੍ਤਿ, ਧਾਤੁਗੇਹਵਰੁਤ੍ਤਮੇ.

‘‘ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ, ਸੁਮਨੋ, ਅਕਂ ਚਨ੍ਦਨਵੇਦਿਕਂ;

ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਥੂਪਖਨ੍ਧੋ ਚ, ਥੂਪਾਨੁਚ੍ਛਵਿਕੋ ਤਦਾ.

‘‘ਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਮ੍ਹਿ, ਦੇਵਤ੍ਤੇ ਅਥ ਮਾਨੁਸੇ;

ਓਮਤ੍ਤਂ ਮੇ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਪੁਬ੍ਬਕਮ੍ਮਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਪਞ੍ਚਦਸਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਇਤੋ ਅਟ੍ਠ ਜਨਾ ਅਹੁਂ;

ਸਬ੍ਬੇ ਸਮਤ੍ਤਨਾਮਾ ਤੇ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲਾ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਰਿਮਜਾਤਿਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਮਨਪੁਪ੍ਫਪਰਿਚ੍ਚਾਗਸ੍ਸ ਸਗ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਕਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨੂਪਨਿਸ੍ਸਯਤਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਦਾਨਵਸੇਨ ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ –

੯੬. ‘‘ਏਕਪੁਪ੍ਫਂ ਚਜਿਤ੍ਵਾਨ, ਅਸੀਤਿ ਵਸ੍ਸਕੋਟਿਯੋ;

ਸਗ੍ਗੇਸੁ ਪਰਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ, ਸੇਸਕੇਨਮ੍ਹਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ’’ਤਿ. – ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਏਕਪੁਪ੍ਫਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਕੁਸੁਮਂ, ਤਂ ਪਨ ਇਧ ਸੁਮਨਪੁਪ੍ਫਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਚਜਿਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਥੂਪਪੂਜਾਕਰਣਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਹੇਤੁ. ਅਸੀਤਿ ਵਸ੍ਸਕੋਟਿਯੋਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਗਣਨਾਯ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਅਸੀਤਿ ਕੋਟਿਯੋ, ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗੇ ਚੇਤਂ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਇਦਞ੍ਚ ਛਸੁ ਕਾਮਸਗ੍ਗੇਸੁ ਦੁਤਿਯੇ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਗ੍ਗੇਸੂਤਿ ਤਾਵਤਿਂਸਸਙ੍ਖਾਤੇ ਸਗ੍ਗਲੋਕੇ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਹੇਤ੍ਥ ਬਹੁਵਚਨਂ. ਪਰਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਰਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ, ਦੇਵਚ੍ਛਰਾਹਿ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ. ਸੇਸਕੇਨਮ੍ਹਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਪੁਪ੍ਫਪੂਜਾਯ ਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਕੁਸਲਚੇਤਨਾਸੁ ਭਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਦਾਯਕਕਮ੍ਮਤੋ ਸੇਸੇਨ ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਂ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਬਹੂ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਚੇਤਨਾ. ਸੇਸਕੇਨਾਤਿ ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਾਵਸੇਸੇਨ ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣੇਯੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੇ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਅਮ੍ਹਿ, ਕਿਲੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋਸ੍ਮਿ. ਏਤੇਨ ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ, ਸੋਪਿ ਚਰਿਮਤ੍ਤਭਾਵੋ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਾਦਿਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਾਵਸੇਸੇਨਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੨੨੮; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੩੧) ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਖਣ੍ਡਸੁਮਨਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.