੩. ਏਰਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਦੁਕ੍ਖਾ ਕਾਮਾ ਏਰਕਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਏਰਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਸਤ੍ਥੁ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦਾਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਂ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ‘‘ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਕਾਯਸਾਰਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਗਮਨਮਗ੍ਗਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਸਮਂ ਅਕਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਨ ਤਥਾਕਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਯਾਵ ਦਸ੍ਸਨੁਪਚਾਰਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਬੁਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪੀਤਿਂ ਅਵਿਜਹਨ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਸਮ੍ਭਾਵਨੀਯਸ੍ਸ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਯਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਏਰਕੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ ਅਭਿਰੂਪੋ ਦਸ੍ਸਨੀਯੋ ਪਾਸਾਦਿਕੋ ਇਤਿਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਸੁ ਪਰਮੇਨ ਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਕੁਲੇਨ ਰੂਪੇਨ ਆਚਾਰੇਨ ਵਯੇਨ ਕੋਸਲ੍ਲੇਨ ਚ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ ਦਾਰਿਕਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਿਵਾਹਕਮ੍ਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਸੋ ਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸੇਨ ਗੇਹੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਤ੍ਤਾ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਸਂਵੇਗਵਤ੍ਥੁਨਾ ਸਂਸਾਰੇ ਸਂਵਿਗ੍ਗਮਾਨਸੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਯਦਿਵਸਾਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਾਭਿਭੂਤੋ ਵਿਹਾਸਿ. ਅਥ ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਞਤ੍ਵਾ ਓਵਾਦਵਸੇਨ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾ ਕਾਮਾ ਏਰਕਾ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਮਯਾ ਕਤਂ, ਯੋਹਂ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਤਕ੍ਕਬਹੁਲੋ ਵਿਹਾਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਸਂਵੇਗਜਾਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੫.੩੨-੩੬) –

‘‘ਉਤ੍ਤਰਿਤ੍ਵਾਨ ਨਦਿਕਂ, ਵਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ;

ਤਮਦ੍ਦਸਾਸਿਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਂ ਵਰਲਕ੍ਖਣਂ.

‘‘ਕੁਦਾਲਪਿਟਕਮਾਦਾਯ, ਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾਨ ਤਂ ਪਥਂ;

ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਸਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦਯਿਂ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਮਕਰਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਮਗ੍ਗਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸਕਪ੍ਪਮ੍ਹਿ, ਏਕੋ ਆਸਿਂ ਜਨਾਧਿਪੋ;

ਨਾਮੇਨ ਸੁਪ੍ਪਬੁਦ੍ਧੋਤਿ, ਨਾਯਕੋ ਸੋ ਨਰਿਸ੍ਸਰੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਾ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ –

੯੩. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾ ਕਾਮਾ ਏਰਕ, ਨ ਸੁਖਾ ਕਾਮਾ ਏਰਕ;

ਯੋ ਕਾਮੇ ਕਾਮਯਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਸੋ ਕਾਮਯਤਿ ਏਰਕ;

ਯੋ ਕਾਮੇ ਨ ਕਾਮਯਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਸੋ ਨ ਕਾਮਯਤਿ ਏਰਕਾ’’ਤਿ. –

ਤਮੇਵ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਗਾਥਂ ਪਚ੍ਚੁਦਾਹਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਾ ਕਾਮਾਤਿ ਇਮੇ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਕਿਲੇਸਕਾਮਾ ਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੁਤਾਯ ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਤੋ ਚ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਦੁਕ੍ਖਮਾ ਦੁਕ੍ਖਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਕਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਾਦਾ ਕਾਮਾ ਬਹੁਦੁਕ੍ਖਾ ਬਹੁਪਾਯਾਸਾ, ਆਦੀਨਵੋ ਏਤ੍ਥ ਭਿਯ੍ਯੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਪਾਚਿ. ੪੧੭; ਮ. ਨਿ. ੧.੨੩੪). ਏਰਕਾਤਿ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਭਗਵਾ ਤਂ ਆਲਪਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਪਨ ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਮੇਨ ਕਥੇਸਿ. ਨ ਸੁਖਾ ਕਾਮਾਤਿ ਕਾਮਾ ਨਾਮੇਤੇ ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਸੁਖਤੋ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਯੋ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਦ੍ਦ, ਦੁਕ੍ਖਮਦ੍ਦਕ੍ਖਿ ਸਲ੍ਲਤੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੫੩; ਇਤਿਵੁ. ੫੩; ਥੇਰਗਾ. ੯੮੬). ਯੋ ਕਾਮੇ ਕਾਮਯਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਸੋ ਕਾਮਯਤੀਤਿ ਯੋ ਸਤ੍ਤੋ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਨ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇ ਕਾਮਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਕਾਮਨਂ ਸਮ੍ਪਤਿ ਸਪਰਿਲ਼ਾਹਤਾਯ, ਆਯਤਿਂ ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਤਾਯ ਚ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਤਾਯ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਾ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾ. ਇਤਿ ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੁਞ੍ਚ ਕਾਮਯਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਇਤਰਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਞਾਪੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਰਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.