੧. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਨ ਤਥਾ ਮਤਂ ਸਤਰਸਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਸਤ੍ਥੁ ਚੇਤਿਯੇ ਪੁਪ੍ਫਾਦੀਹਿ ਉਲ਼ਾਰਂ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸਕ੍ਯਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਭਵਤਾਯ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਕੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਸੋ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਸਤਰਸਂ ਨਾਮ ਆਹਾਰਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਮਿਸ੍ਸਕਾਹਾਰਪਰਿਭੋਗਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਾਵ ਸੁਖੁਮਾਲੋਪਿ ਭਗਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਤਥਾ ਯਾਪੇਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਮਯਂ ਆਹਾਰਗਿਦ੍ਧਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਹਾਰਸੁਦ੍ਧਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਮੇਵ ਪਨ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਜਾਤਸਂਵੇਗੋ ਘਰਾਵਾਸਂ ਪਹਾਯ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਯੋਜਿਤੋ ਤਤ੍ਥ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪਟਿਲਦ੍ਧਝਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੫.੫-੯) –

‘‘ਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਲੋਕਨਾਥਮ੍ਹਿ, ਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸੀਨਰਾਸਭੇ;

ਆਰੋਪੇਸਿਂ ਧਜਤ੍ਥਮ੍ਭਂ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਚੇਤਿਯੇ.

‘‘ਨਿਸ੍ਸੇਣਿਂ ਮਾਪਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਥੂਪਸੇਟ੍ਠਂ ਸਮਾਰੁਹਿਂ;

ਜਾਤਿਪੁਪ੍ਫਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਥੂਪਮ੍ਹਿ ਅਭਿਰੋਪਯਿਂ.

‘‘ਅਹੋ ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਹੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਹੋ ਨੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਪਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਥੂਪਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਥੂਪਸੀਖਸਨਾਮਕਾ;

ਸੋਲ਼ਸਾਸਿਂਸੁ ਰਾਜਾਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲਾ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮੇ ਗਾਰਵਬਹੁਮਾਨੇਨ ਪੀਤਿਵੇਗਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਤਥਾ ਮਤਂ ਸਤਰਸ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੯੧. ਤਤ੍ਥ ਨ ਤਥਾ ਮਤਂ ਸਤਰਸਂ, ਸੁਧਨ੍ਨਂ ਯਂ ਮਯਜ੍ਜ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਥਾਤਿ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ. ਮਤਨ੍ਤਿ ਅਭਿਮਤਂ. ਸਤਰਸਨ੍ਤਿ ਸਤਰਸਭੋਜਨਂ ‘‘ਸਤਰਸਭੋਜਨਂ ਨਾਮ ਸਤਪਾਕਸਪ੍ਪਿਆਦੀਹਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਂ ਭੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਨੇਕਤ੍ਥੋ ਸਤਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਸਤਸੋ ਸਹਸ੍ਸਸੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਭੋਜਨਂ ਅਨੇਕਸੂਪਂ ਅਨੇਕਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਤਂ ਅਨੇਕਰਸਤਾਯ ‘‘ਸਤਰਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨਾਨਾਰਸਭੋਜਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਧਾ ਏਵ ਅਨ੍ਨਂ ਸੁਧਾਭੋਜਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਆਹਾਰੋ. ਯਂ ਮਯਜ੍ਜ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਮਯਾ ਅਜ੍ਜ ਅਨੁਭੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਯਂ ਮਯਾ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਇਦਂ ‘‘ਸਤਰਸਂ ਸੁਧਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਂ ਮਯਾ ਅਜ੍ਜ ਏਤਰਹਿ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮਾਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮਾਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਚ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਸਨ੍ਤਂ ਪਣੀਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਯਮਾਨਂ, ਤਂ ਯਥਾ ਮਤਂ ਅਭਿਮਤਂ ਸਮ੍ਭਾਵਿਤਂ ਤਥਾ ਰਾਜਕਾਲੇ ਮਯਾ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਂ ਸਤਰਸਭੋਜਨਂ ਦੇਵਤ੍ਤਭਾਵੇ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਂ ਸੁਧਨ੍ਨਞ੍ਚ ਨ ਮਤਂ ਨਾਭਿਮਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਇਦਞ੍ਹਿ ਅਰਿਯਨਿਸੇਵਿਤਂ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਵਤ੍ਥੁਭੂਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸੇਵਿਤਂ ਸਾਮਿਸਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਭੂਤਂ, ਤਂ ਇਮਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਮ੍ਪਿ ਕਲਮ੍ਪਿ ਕਲਭਾਗਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪੇਤੀਤਿ. ਇਦਾਨਿ ‘‘ਯਂ ਮਯਜ੍ਜ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਅਪਰਿਮਿਤਦਸ੍ਸਿਨਾ ਗੋਤਮੇਨ, ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸੁਦੇਸਿਤੋ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਅਪਰਿਮਿਤਂ ਅਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਾਭਾਵਤੋ ਸਨ੍ਤਂ ਅਸਙ੍ਖਤਧਾਤੁਂ ਸਯਮ੍ਭੂਞਾਣੇਨ ਪਸ੍ਸੀ, ਅਪਰਿਮਿਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਾਪਰਿਮੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਞੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਾਵੀਤਿ ਤੇਨ ਅਪਰਿਮਿਤਦਸ੍ਸਿਨਾ ਗੋਤਮਗੋਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ‘‘ਖਯਂ ਵਿਰਾਗਂ ਅਮਤਂ ਪਣੀਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਖੁ. ਪਾ. ੬.੪; ਸੁ. ਨਿ. ੨੨੭) ਚ ‘‘ਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨੋ ਪਿਪਾਸਵਿਨਯੋ’’ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੪; ਇਤਿਵੁ. ੯੦) ‘‘ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੫.੧੪੦; ੧੦.੬) ਚ ਆਦਿਨਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਦੇਸਿਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਮਯਾ ਅਜ੍ਜ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.