੭੨-੭੩. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧੯. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਕਤਮਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸਮਗਤਿਕਤ੍ਤਾ ਤੇਨੇਵ ਸਹ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ. ਨ ਹਿ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਸੁਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਏਕਮੇਵ ਹੇਤਂ ਞਾਣਂ ਆਕਾਰਭੇਦਤੋ ਦ੍ਵੇਧਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਦ੍ਧਾਬਲਾਦੀਨਿ ਵਿਯ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਹਿ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਆਵਰਣਨ੍ਤਿ, ਕੇਨਚਿ ਧਮ੍ਮੇਨ, ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਵਾ ਆਵਰਣਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ਅਨਾਵਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨਪਟਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਅਞ੍ਞੇ ਪਨ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਪਿ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨਾਹੁ ‘‘ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਿਕਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ. ਤਂਯੇਵ ਞਾਣਂ ਇਨ੍ਦਵਜਿਰਂ ਵਿਯ ਵਿਸਯੇਸੁ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ, ਸਕਿਂਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ, ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਪਟਿਲਾਭੇਨਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਚ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ. ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਪਟਿਲਾਭੇਨਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਚ ਸਕਿਂਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ’’ਤਿ.

ਸਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਖਤਮਸਙ੍ਖਤਂ ਅਨਵਸੇਸਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ. ਅਨਵਸੇਸਨ੍ਤਿ ਏਕੇਕਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਵਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ. ਸਙ੍ਖਤਮਸਙ੍ਖਤਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਪਭੇਦਦਸ੍ਸਨਂ. ਸਙ੍ਖਤਞ੍ਹਿ ਏਕੋ ਪਭੇਦੋ, ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਏਕੋ ਪਭੇਦੋ. ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਕਤਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਤਂ. ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ. ਤਥਾ ਨ ਸਙ੍ਖਤਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਖਤਂ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਙ੍ਖਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਅਨਵਸੇਸਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਾਦੀਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਅਨਵਸੇਸਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਚ ਅਵਸੇਸੋਤਿ ਅਨਵਸੇਸਂ. ਸਙ੍ਖਤਂ ਅਸਙ੍ਖਤਞ੍ਚ. ਅਨੇਕਭੇਦਾਪਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਅਕਤਤ੍ਤਾ ਅਸਙ੍ਖਤਪਕ੍ਖਂ ਭਜਤਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਅਨੇਕਭੇਦਤੋ ਜਾਨਾਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਗ੍ਗਹਣਂ. ਅਨਵਸੇਸਨ੍ਤਿ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਗ੍ਗਹਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਵਰਣਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨਵਸੇਸੇ ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤੇ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਗਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਵਰਣਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਤਦੇਵ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੧੨੦. ਇਦਾਨਿ ਅਨੇਕਵਿਸਯਭੇਦਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਤੀਤਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਤੀਤਂ ਅਨਾਗਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਕਾਲਭੇਦਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਚਕ੍ਖੁ ਚੇਵ ਰੂਪਾ ਚਾਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਭੇਦਤੋ. ਏਵਂ ਤਂ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਾਨਂ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁ. ਯਾਵਤਾਤਿ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਟ੍ਠਨ੍ਤਿਆਦਿ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਭੇਦਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਾਕਾਰਂ. ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਵਾ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਏਦਿਸੇਸੁ. ਰੂਪਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿ ਖਨ੍ਧਭੇਦਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਪੇਯ੍ਯਾਲਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਞਾਣਾਨੇਵ. ਅਭਿਞ੍ਞਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਅਭਿਜਾਨਨਸਭਾਵਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਏਦਿਸੇਸੁ. ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਖਨ੍ਧਟ੍ਠਨ੍ਤਿਆਦਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿਆਦਿ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਵਸੇਨ ਭੇਦੋ. ਕਾਮਾਵਚਰੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿਆਦਿ ਚਤੁਭੂਮਕਵਸੇਨ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਪਾਠੋ ਸੁਨ੍ਦਰੋ. ਏਕਵਚਨਸੋਤੇ ਪਤਿਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਏਕਵਚਨੇਨ ਲਿਖਿਤਂ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿ ਚੁਦ੍ਦਸਨ੍ਨਂ ਬੁਦ੍ਧਞਾਣਾਨਂ ਵਿਸਯਭੇਦੋ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਞਾਣਾਨਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਤ੍ਤਾ. ਵਿਸਯਭੇਦਤੋ ਹਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਤਂ ਞਾਣਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਹੋਤਿਯੇਵ.

ਪੁਨ ਕਾਲ਼ਕਾਰਾਮਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੪) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਭੂਮਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਯਾਵਤਾ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਹ ਦੇਵੇਹਿ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ. ਸਹ ਮਾਰੇਨ ਸਮਾਰਕਸ੍ਸ. ਸਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਸਹ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ. ਸਹ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਪਜਾਯ. ਪਜਾਤਤ੍ਤਾ ਪਜਾਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਮੇਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਦੇਵਕਵਚਨੇਨ ਪਞ੍ਚਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਗ੍ਗਹਣਂ, ਸਮਾਰਕਵਚਨੇਨ ਛਟ੍ਠਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਗ੍ਗਹਣਂ, ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਵਚਨੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਗ੍ਗਹਣਂ, ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਵਚਨੇਨ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਂ ਸਮਿਤਪਾਪਬਾਹਿਤਪਾਪਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ, ਪਜਾਵਚਨੇਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕਗ੍ਗਹਣਂ, ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਵਚਨੇਨ ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵਸੇਸਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਤੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਓਕਾਸਲੋਕੋ, ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਜਾਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਗਹਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਸਦੇਵਕਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਰੂਪਾਵਚਰਲੋਕੋ ਗਹਿਤੋ, ਸਮਾਰਕਗ੍ਗਹਣੇਨ ਛਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਲੋਕੋ, ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਗ੍ਗਹਣੇਨ ਰੂਪਾਵਚਰਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋ, ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚਤੁਪਰਿਸਵਸੇਨ, ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵੇਹਿ ਵਾ ਸਹ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੋ, ਅਵਸੇਸਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਵਾ.

ਅਪਿਚੇਤ੍ਥ ਸਦੇਵਕਵਚਨੇਨ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਲੋਕਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਜਾਨਨਭਾਵਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਤਤੋ ਯੇਸਂ ਸਿਯਾ ‘‘ਮਾਰੋ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਛਕਾਮਾਵਚਰਿਸ੍ਸਰੋ ਵਸਵਤ੍ਤੀ, ਕਿਂ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਿਮਤਿਂ ਵਿਧਮਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮਾਰਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਯੇਸਂ ਪਨ ਸਿਯਾ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਏਕਙ੍ਗੁਲਿਯਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸਹਸ੍ਸੇ ਆਲੋਕਂ ਫਰਤਿ, ਦ੍ਵੀਹਿ…ਪੇ… ਦਸਹਿ ਅਙ੍ਗੁਲੀਹਿ ਦਸਸੁ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਆਲੋਕਂ ਫਰਤਿ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਞ੍ਚ ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਕਿਂ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਿਮਤਿਂ ਵਿਧਮਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤੋ ਯੇਸਂ ਸਿਯਾ ‘‘ਪੁਥੂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ, ਕਿਂ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਿਮਤਿਂ ਵਿਧਮਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਵਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਜਾਨਨਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਥ ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵੇ ਅਵਸੇਸਮਨੁਸ੍ਸੇ ਚ ਉਪਾਦਾਯ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਸੇਸਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਜਾਨਨਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਕ੍ਕਮੋ. ਪੋਰਾਣਾ ਪਨਾਹੁ – ਸਦੇਵਕਸ੍ਸਾਤਿ ਦੇਵਤਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਵਸੇਸਲੋਕਸ੍ਸ. ਸਮਾਰਕਸ੍ਸਾਤਿ ਮਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਵਸੇਸਲੋਕਸ੍ਸ. ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਸ੍ਸਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਵਸੇਸਲੋਕਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤਿਭਵੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਤੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਤੀਸੁ ਪਦੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪਰਿਯਾਦਾਤੁਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਹਿ ਪਦੇਹਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਆਕਾਰੇਨ ਤੇਧਾਤੁਕਮੇਵ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀਤਿ.

ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਯਤਨਂ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ. ਮੁਤਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ ਗਨ੍ਧਾਯਤਨਂ, ਰਸਾਯਤਨਂ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਦਿਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਪਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਯੇਸਿਤਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਰਿਯੇਸਿਤਂ. ਅਨੁਵਿਚਰਿਤਂ ਮਨਸਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਨੁਸਞ੍ਚਰਿਤਂ. ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਏਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਯਂ ਅਪਰਿਮਾਨਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਇਮਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ‘‘ਨੀਲਂ ਪੀਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਧ. ਸ. ੬੧੯) ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਇਮਂ ਨਾਮ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਮਨੋ ਵਾ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਵਾ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਵਾ ਜਾਤੋਤਿ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਤਥਾ ਯਂ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਇਮਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ‘‘ਭੇਰਿਸਦ੍ਦੋ, ਮੁਦਿਙ੍ਗਸਦ੍ਦੋ’’ਤਿਆਦਿ ਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਮੂਲਗਨ੍ਧੋ ਤਚਗਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਧ. ਸ. ੬੨੪-੬੨੭) ਗਨ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਂ ਘਾਨਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਮੂਲਰਸੋ, ਖਨ੍ਧਰਸੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਧ. ਸ. ੬੨੮-੬੩੧) ਰਸਾਰਮ੍ਮਣਂ ਜਿਵ੍ਹਾਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਕਕ੍ਖਲ਼ਂ, ਮੁਦੁਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਧ. ਸ. ੬੪੭-੬੫੦) ਪਥਵੀਧਾਤੁਤੇਜੋਧਾਤੁਵਾਯੋਧਾਤੁਭੇਦਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਂ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਇਮਂ ਨਾਮ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਸੁਮਨੋ ਵਾ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਵਾ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਵਾ ਜਾਤੋਤਿ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਤਥਾ ਯਂ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਇਮਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਦਿਭੇਦਂ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਇਮਂ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਸੁਮਨੋ ਵਾ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਵਾ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਵਾ ਜਾਤੋਤਿ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਅਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਸਬ੍ਬਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ.

੧੨੧. ਪੁਨ ਅਪਰੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਭਾਵਸਾਧਨਤ੍ਥਂ ਨ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਨ ਤਸ੍ਸ ਅਦ੍ਦਿਟ੍ਠਮਿਧਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਇਧ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਤੇਧਾਤੁਕੇ ਲੋਕੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲੇ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਅਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਨ ਅਤ੍ਥਿ ਨ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਇਦਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਿਕਂ ਆਖ੍ਯਾਤਪਦਂ. ਇਮਿਨਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲਿਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਞਾਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਸੁਖਤ੍ਥਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਦ-ਕਾਰੋ ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ. ਅਥੋ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਥੋਇਤਿ ਵਚਨੋਪਾਦਾਨੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤਕਾਲਿਕਂ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਨਾਮ ਕਿਞ੍ਚਿ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ. ਨਾਹੋਸੀਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਅਬ੍ਯਯਭੂਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਗਹਣੇ ਪਾਠਸੇਸਂ ਵਿਨਾਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿਯੇਵ. ਇਮਿਨਾ ਅਤੀਤਕਾਲਿਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਞਾਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਨਾਗਤਕਾਲਿਕਂ ਅਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਵਾ. ਇਮਿਨਾ ਅਨਾਗਤਕਾਲਿਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਞਾਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਜਾਨਨਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਅ-ਕਾਰੋ. ਸਬ੍ਬਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਿ ਯਦਤ੍ਥਿ ਨੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਂ ਤੇਕਾਲਿਕਂ ਵਾ ਕਾਲਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਨੇਯ੍ਯਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਥਾਗਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਿ ਅਧਿਕੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਜਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿ. ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿਸਦ੍ਦੇਨ ਤੇਕਾਲਿਕਸ੍ਸ ਕਾਲਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਗਹਣਾ ਅਤ੍ਥਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਯਯਭੂਤੋਯੇਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਥਾਗਤੋ ਤੇਨ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂਤਿ ਕਾਲਵਸੇਨ ਓਕਾਸਵਸੇਨ ਚ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤ੍ਤਾ ਸਮਨ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਤੋ ਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁ. ਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਸਾਧਿਤਂ.

ਪੁਨ ਬੁਦ੍ਧਞਾਣਾਨਂ ਵਿਸਯਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂਤਿ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਗਾਥਾਯ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪਦੇ ਯਂ ਤਂ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁ, ਤਂ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਥੋ ਪਨਸ੍ਸ ਯਾਵਤਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੋਤਿਆਦੀਹਿ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਞ੍ਹਿ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਧੋਤਕਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੩੨). ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁਟ੍ਠੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ ਹੋਤੀਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸੇਵ ਞਾਣਾਨੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧਞਾਣਾਨਿ. ਦੁਕ੍ਖੇ ਞਾਣਾਦੀਨਿਪਿ ਹਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸੇਵ ਭਗਵਤੋ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇਸਂ ਪਨ ਏਕਦੇਸਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸਾਵਕਸਾਧਾਰਣਾਨੀਤਿ ਪਨ ਏਕਦੇਸੇਨਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬੋ ਞਾਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬੋ ਞਾਣੇਨ ਞਾਤੋ. ਅਞ੍ਞਾਤੋ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਪਟਿਸੇਧੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਸਬ੍ਬੋ ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਞਾਤਮਤ੍ਤੋਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਿਟ੍ਠੋ ਵਿਯ ਕਤੋ. ਸਬ੍ਬੋ ਵਿਦਿਤੋਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤੋਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਪਾਕਟੋ. ਸਬ੍ਬੋ ਸਚ੍ਛਿਕਤੋਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਵਿਦਿਤੋਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਞਾਣਪਟਿਲਾਭਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖੀਕਤੋ. ਸਬ੍ਬੋ ਫਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤੋਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਯਥਾਰੁਚਿ ਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਫੁਟ੍ਠੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਞਾਤੋ ਸਭਾਵਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ. ਦਿਟ੍ਠੋ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ. ਵਿਦਿਤੋ ਰਸਵਸੇਨ. ਸਚ੍ਛਿਕਤੋ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ. ਫਸ੍ਸਿਤੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ. ਅਥ ਵਾ ਞਾਤੋ ਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ. ਦਿਟ੍ਠੋ ਚਕ੍ਖੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ. ਵਿਦਿਤੋ ਪਞ੍ਞੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ. ਸਚ੍ਛਿਕਤੋ ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ. ਫਸ੍ਸਿਤੋ ਆਲੋਕੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ. ‘‘ਯਾਵਤਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੋ, ਸਬ੍ਬੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਅਦਿਟ੍ਠੋ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਚ ‘‘ਯਾਵਤਾ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਅਨੁਵਿਚਰਿਤਂ ਮਨਸਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਞਾਤਂ, ਅਞ੍ਞਾਤਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਗਾਥਾ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਪੁਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਂਨਿਗਮਨੇਯੇਵ ਹਿ ਕਤੇ ਞਾਣਨਿਗਮਨਮ੍ਪਿ ਕਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ.

ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਕਾਸਿਨਿਯਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਞਾਣਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.