੧੦. ਸੁਞ੍ਞਕਥਾ

ਸੁਞ੍ਞਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੪੬. ਇਦਾਨਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਬਲਪਰਿਯੋਸਾਨਾਯ ਬਲਕਥਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਕਥਿਤਾਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸੁਞ੍ਞਤਾਪਰਿਯੋਸਾਨਾਯ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਸੁਞ੍ਞਤਾਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤਾਵ ਅਥਾਤਿ ਵਚਨੋਪਾਦਾਨੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਏਤੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾਤਿਆਦਿਵਚਨਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਨਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ. ਖੋਤਿ ਪਦਪੂਰਣਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਤ੍ਥ ਭਗਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਉਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯੇਨ ਵਾ ਕਾਰਣੇਨ ਭਗਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬੋ, ਤੇਨੇਵ ਕਾਰਣੇਨ ਉਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਕੇਨ ਚ ਕਾਰਣੇਨ ਭਗਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬੋ? ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਗੁਣਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ, ਸਾਦੁਫਲੂਪਭੋਗਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਦਿਜਗਣੇਹਿ ਨਿਚ੍ਚਫਲਿਤਮਹਾਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਉਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਉਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਚ ਗਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਤਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨਪਰਿਯੋਸਾਨਦੀਪਨਂ. ਅਥ ਵਾ ਏਵਞ੍ਚ ਗਤੋ ਤਤੋ ਆਸਨ੍ਨਤਰਂ ਠਾਨਂ ਭਗਵਤੋ ਸਮੀਪਸਙ੍ਖਾਤਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਇਦਾਨਿ ਯੇਨਟ੍ਠੇਨ ਲੋਕੇ ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਆਗਤੋ, ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਕਾਮੋ ਦਸਨਖਸਮੋਧਾਨਸਮੁਜ੍ਜਲਂ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਸਿਰਸਿ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ‘‘ਵਿਸਮਂ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੭੦) ਵਿਯ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਨਿਸੀਦੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਵਾ ਏਤਂ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਨਿਸੀਦੀਤਿ ਨਿਸਜ੍ਜਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਹਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਗਰੁਟ੍ਠਾਨੀਯਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਸਨਕੁਸਲਤਾਯ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਅਯਞ੍ਚ ਥੇਰੋ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ.

ਕਥਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਪਨ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀਤਿ? ਛ ਨਿਸਜ੍ਜਦੋਸੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਤਿਦੂਰਂ ਅਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਂ ਉਪਰਿਵਾਤਂ ਉਨ੍ਨਤਪ੍ਪਦੇਸਂ ਅਤਿਸਮ੍ਮੁਖਂ ਅਤਿਪਚ੍ਛਾਤਿ. ਅਤਿਦੂਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹਿ ਸਚੇ ਕਥੇਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦੇਨ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ. ਅਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਉਪਰਿਵਾਤੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸਰੀਰਗਨ੍ਧੇਨ ਬਾਧਤਿ. ਉਨ੍ਨਤਪ੍ਪਦੇਸੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਅਗਾਰਵਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਅਤਿਸਮ੍ਮੁਖਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸਚੇ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਚਕ੍ਖੁਂ ਆਹਚ੍ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ. ਅਤਿਪਚ੍ਛਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸਚੇ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਗੀਵਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਮ੍ਪਿ ਏਤੇ ਛ ਨਿਸਜ੍ਜਦੋਸੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦੀ’’ਤਿ. ਏਤਦਵੋਚਾਤਿ ਏਤਂ ਅਵੋਚ.

ਸੁਞ੍ਞੋ ਲੋਕੋ ਸੁਞ੍ਞੋ ਲੋਕੋਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਪਟਿਪਨ੍ਨੇਹਿ ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ‘‘ਸੁਞ੍ਞੋ ਲੋਕੋ ਸੁਞ੍ਞੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਕਥੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਹਿਂ ਤਹਿਂ ਤਾਦਿਸਾਨਂ ਵਚਨਾਨਂ ਬਹੁਕਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ ਆਮੇਡਿਤਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵਚਨਾਨਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ਕਿਤ੍ਤਕੇਨ ਪਰਿਮਾਣੇਨ. ਨੁ-ਇਤਿ ਸਂਸਯਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਸੁਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿਯੇਨ ਵਾਤਿ ‘‘ਕਾਰਕੋ ਵੇਦਕੋ ਸਯਂਵਸੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਲੋਕਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਅਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋਯੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਨ ਚ ਸੁਞ੍ਞਂ. ਸਬ੍ਬਂ ਚਕ੍ਖਾਦਿ ਲੋਕਿਯਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ, ਤਂਯੇਵ ਲੁਜ੍ਜਨਪਲੁਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਲੋਕੋ ਨਾਮ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਏਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਤਨਿਯਞ੍ਚ ਏਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਞ੍ਞੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋਪਿ ਚ ਧਮ੍ਮੋ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯੇਹਿ ਸੁਞ੍ਞੋ ਏਵ, ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਰੂਪੇਨ ਪਨ ਲੋਕਿਯੋਵ ਧਮ੍ਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸੁਞ੍ਞੋਤਿ ਚ ਧਮ੍ਮੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਸਾਰਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਲੋਕੇ ਚ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਂ ਘਰਂ, ਸੁਞ੍ਞੋ ਘਟੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਘਰਸ੍ਸ ਘਟਸ੍ਸ ਚ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਘਰੇ ਘਟੇ ਚ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਭਗਵਤਾ ਚ ‘‘ਇਤਿ ਯਞ੍ਹਿ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਇਦਮਤ੍ਥੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਅਯਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਥਾ ਞਾਯਗਨ੍ਥੇ ਚ ਸਦ੍ਦਗਨ੍ਥੇ ਚ ਅਯਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਮੇਵ ਕਥਿਤਂ.

੪੭. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਸੁਞ੍ਞਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਮਾਤਿਕਾਪਦਾਨਿ ਸੁਞ੍ਞਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਮਾਤਿਕਾਯ ਤਾਵ ਸੁਞ੍ਞਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸੁਞ੍ਞਂ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਉਪਪਦੇਨ ਵਿਸੇਸਿਤਨ੍ਤਿ ਸੁਞ੍ਞਸੁਞ੍ਞਂ. ਅਸੁਕਨ੍ਤਿ ਅਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਚੇਤ੍ਥ ਸੁਞ੍ਞਤ੍ਤਮੇਵ ਵਾ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਨਪੁਂਸਕਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਸਙ੍ਖਾਰੋਯੇਵ ਸੇਸਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਸੁਞ੍ਞੋਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਸੁਞ੍ਞਂ. ਜਰਾਭਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵਿਰੂਪੋ ਪਰਿਣਾਮੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ, ਤੇਨ ਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ ਸੁਞ੍ਞਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸੁਞ੍ਞਂ. ਅਗ੍ਗਞ੍ਚ ਤਂ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯੇਹਿ, ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚਾਤਿ ਅਗ੍ਗਸੁਞ੍ਞਂ. ਲਕ੍ਖਣਮੇਵ ਸੇਸਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਲਕ੍ਖਣਸੁਞ੍ਞਂ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦਿਨਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਸੁਞ੍ਞਂ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸੁਞ੍ਞਂ. ਤਦਙ੍ਗਸੁਞ੍ਞਾਦੀਸੁਪਿ ਚਤੂਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਤਂ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਾਦੀਹਿ ਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚਾਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਂ. ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਤਂ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਾਦੀਹਿ ਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚਾਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾਸੁਞ੍ਞਂ. ਤਦੁਭਯਂ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਾਦੀਹਿ ਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਦੁਭਤੋਸੁਞ੍ਞਂ. ਸਮਾਨੋ ਭਾਗੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਭਾਗਂ, ਸਭਾਗਞ੍ਚ ਤਂ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਾਦੀਹਿ ਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚਾਤਿ ਸਭਾਗਸੁਞ੍ਞਂ, ਸਦਿਸਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਗਤਂ ਸਭਾਗਂ ਵਿਸਭਾਗਂ, ਵਿਸਭਾਗਞ੍ਚ ਤਂ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਾਦੀਹਿ ਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚਾਤਿ ਵਿਸਭਾਗਸੁਞ੍ਞਂ, ਵਿਸਦਿਸਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੇਸੁਚਿ ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਸਭਾਗਸੁਞ੍ਞਂ ਵਿਸਭਾਗਸੁਞ੍ਞਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਸੁਞ੍ਞਾਨਨ੍ਤਰਂ ਲਿਖਿਤਂ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦਿਏਸਨਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਿਨਾ ਸੁਞ੍ਞਾਤਿ ਏਸਨਾਸੁਞ੍ਞਂ. ਪਰਿਗ੍ਗਹਸੁਞ੍ਞਾਦੀਸੁ ਤੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਕਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਵਿਕ੍ਖੇਪਾਭਾਵਤੋ ਏਕਤ੍ਤਞ੍ਚ ਤਂ ਨਾਨਤ੍ਤੇਨ ਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚਾਤਿ ਏਕਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਂ. ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤੇਨ ਨਾਨਤ੍ਤਞ੍ਚ ਤਂ ਏਕਤ੍ਤੇਨ ਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚਾਤਿ ਨਾਨਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਂ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦਿਖਨ੍ਤਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਿਨਾ ਸੁਞ੍ਞਾਤਿ ਖਨ੍ਤਿਸੁਞ੍ਞਂ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਸੁਞ੍ਞੇ ਪਰਿਯੋਗਾਹਨਸੁਞ੍ਞੇ ਚ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਪਰਿਯੋਗਹਨਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤੋ. ਪਵਤ੍ਤਪਰਿਯਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਬ੍ਬਸੁਞ੍ਞਤਾਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸੁਞ੍ਞਾਨਂ. ਪਰਮਤ੍ਥਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਾਭਾਵਤੋ ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥਭੂਤਂ ਸੁਞ੍ਞਂ.

੪੮. ਮਾਤਿਕਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਨਿਚ੍ਚੇਨ ਵਾਤਿ ਭਙ੍ਗਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਨਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਨਿਚ੍ਚੇਨ ਚ ਸੁਞ੍ਞਂ. ਧੁਵੇਨ ਵਾਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਕਾਲੇਪਿ ਪਚ੍ਚਯਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਥਿਰਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਭਾਵਤੋ ਧੁਵੇਨ ਚ ਸੁਞ੍ਞਂ. ਸਸ੍ਸਤੇਨ ਵਾਤਿ ਅਬ੍ਬੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਕਾਲੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਭਾਵਤੋ ਸਸ੍ਸਤੇਨ ਚ ਸੁਞ੍ਞਂ. ਅਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੇਨ ਵਾਤਿ ਜਰਾਭਙ੍ਗਵਸੇਨ ਅਵਿਪਰਿਣਾਮਪਕਤਿਕਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਭਾਵਤੋ ਅਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੇਨ ਚ ਸੁਞ੍ਞਂ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਾਯਪਿ ਨਿਚ੍ਚਸੁਞ੍ਞਤਞ੍ਚ ਸੁਖਸੁਞ੍ਞਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਇਧ ਨਿਚ੍ਚੇਨ ਵਾਤਿਆਦੀਨਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਪੀਲ਼ਾਯੋਗੇਨ ਦੁਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਨਿਚ੍ਚਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਸੁਖਸੁਞ੍ਞਤਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾਵ ਹੋਤਿ. ਰੂਪਾਦਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਛ ਵਿਸਯਾ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਿ ਛ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ, ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਛ ਫਸ੍ਸਾ, ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਛ ਵੇਦਨਾ ਛ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿਆਦੀਸੁ ਪੁਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਰਕਂ, ਪੂਰੇਤਿ ਚਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ, ਪੁਜ੍ਜਞ੍ਚ ਭਵਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਪੁਞ੍ਞਂ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤਿ ਵਿਪਾਕਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਞ੍ਚਾਤਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਪੁਞ੍ਞਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਪੁਞ੍ਞਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਨ ਇਞ੍ਜਂ ਅਨੇਞ੍ਜਂ, ਅਨੇਞ੍ਜਂ ਭਵਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਦਾਨਸੀਲਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਚੇਤਨਾ, ਭਾਵਨਾਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚ ਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਚੇਤਨਾਤਿ ਤੇਰਸ ਚੇਤਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸ ਅਕੁਸਲਚੇਤਨਾ, ਆਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਰੂਪਾਵਚਰਚੇਤਨਾਤਿ ਤਯੋਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਏਕੂਨਤਿਂਸ ਚੇਤਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿਆਦੀਸੁ ਕਾਯਤੋ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਯਂ ਤਿਕੋ ਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਦ੍ਵਾਰਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਹਿ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਤੋ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਚੇਤਨਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਅਕੁਸਲਚੇਤਨਾ, ਅਭਿਞ੍ਞਾਚੇਤਨਾ ਚਾਤਿ ਏਕਵੀਸਤਿ ਚੇਤਨਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਾਮ, ਤਾ ਏਵ ਚ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰਤੋ ਪਵਤ੍ਤਾ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਾਮ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਏਕੂਨਤਿਂਸ ਚੇਤਨਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਾਮ. ਅਤੀਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿਆਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾ ਸਕਕ੍ਖਣਂ ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਅਤੀਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਸਕਕ੍ਖਣਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਨਾਗਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਸਕਕ੍ਖਣਂ ਪਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ.

ਵਿਪਰਿਣਾਮਸੁਞ੍ਞੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ ਸੁਖੇਨ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਪਠਮਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰੂਪਂ. ਸਭਾਵੇਨ ਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਯਂ ਭਾਵੋ ਸਭਾਵੋ, ਸਯਮੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਤੋ ਵਾ ਭਾਵੋ ਸਭਾਵੋ, ਅਤ੍ਤਤੋਯੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਚ੍ਚਯਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਯਂ ਵਿਨਾ ਸਯਮੇਵ ਭਾਵੋ, ਅਤ੍ਤਤੋ ਏਵ ਵਾ ਭਾਵੋ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਭਾਵੇਨ ਸੁਞ੍ਞਂ, ਸਯਮੇਵ ਭਾਵੇਨ, ਅਤ੍ਤਤੋ ਏਵ ਵਾ ਭਾਵੇਨ ਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਸਕਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਭਾਵੋ. ਪਥਵੀਧਾਤੁਆਦੀਸੁ ਹਿ ਅਨੇਕੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਕੇਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਰਂ ਉਪਾਦਾਯ ਸਕੋ ਨਾਮ. ਭਾਵੋਤਿ ਚ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਵਚਨਮੇਤਂ. ਏਕਸ੍ਸ ਚ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੋ ਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਕਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੇਨ ਭਾਵੇਨ ਸੁਞ੍ਞਂ, ਸਕੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਭਾਵੇਨ ਸੁਞ੍ਞੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਏਕਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਏਕਸਭਾਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਸਭਾਵੇਨ ਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਸੁਞ੍ਞਸਭਾਵੇਨੇਵ ਸੁਞ੍ਞਂ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਸੁਞ੍ਞਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਏਵ ਸੁਞ੍ਞਂ, ਨ ਅਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਯਾਯਸੁਞ੍ਞਤਾਹਿ ਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਸਚੇ ਪਨ ਕੇਚਿ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ ‘‘ਸਕੋ ਭਾਵੋ ਸਭਾਵੋ, ਤੇਨ ਸਭਾਵੇਨ ਸੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਭਾਵੋਤਿ ਧਮ੍ਮੋ, ਸੋ ਪਰਂ ਉਪਾਦਾਯ ਸਪਦੇਨ ਵਿਸੇਸਿਤੋ ਸਭਾਵੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਜਾਤਂ ਰੂਪਂ ਸਭਾਵੇਨ ਸੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਜਾਤਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਵਚਨੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਨ ਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦਰਹਿਤਂ ਜਾਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦਰਹਿਤਂ, ਤਂ ਜਾਤਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ, ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਿ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਰਹਿਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ ਨਾਮ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ‘‘ਜਾਤਾ ਜਾਤਿ ਸਭਾਵੇਨ ਸੁਞ੍ਞਾ, ਜਾਤਂ ਜਰਾਮਰਣਂ ਸਭਾਵੇਨ ਸੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਨੁਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਭਵਮੇਵ ਅਵਸਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ. ਯਦਿ ਉਪ੍ਪਾਦਰਹਿਤਸ੍ਸਾਪਿ ‘‘ਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿਵਚਨਂ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ‘‘ਜਾਤਾ ਜਾਤਿ, ਜਾਤਂ ਜਰਾਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਾਦਰਹਿਤੇਸੁ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣੇਸੁ ‘‘ਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿਵਚਨਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਭਾਵੇਨ ਸੁਞ੍ਞਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿਵਚਨੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਚ ‘‘ਸੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿਵਚਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਲੋਕਵਚਨੇਨ ਚ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨੇਨ ਚ ਞਾਯਸਦ੍ਦਗਨ੍ਥਵਚਨੇਨ ਚ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਨੇਕਾਹਿ ਚ ਯੁਤ੍ਤੀਹਿ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਵਚਨਂ ਕਚਵਰਮਿਵ ਛਡ੍ਡਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਥਿਸਮ੍ਮਤਂ ਲੋਕੇ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਤ੍ਥਿਸਮ੍ਮਤਂ ਲੋਕੇ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਕਿਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਥਿਸਮ੍ਮਤਂ ਲੋਕੇ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ, ਯਮਹਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਦਾਮਿ? ਰੂਪਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਥਿਸਮ੍ਮਤਂ ਲੋਕੇ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿਆਦੀਹਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੯੪) ਅਨੇਕੇਹਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਪ੍ਪਮਾਣੇਹਿ ਅਨੇਕਾਹਿ ਚ ਯੁਤ੍ਤੀਹਿ ਧਮ੍ਮਾ ਸਕਕ੍ਖਣੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਏਵਾਤਿ ਨਿਟ੍ਠਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ.

ਵਿਗਤਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਭਙ੍ਗਂ ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਅਤੀਤਂ ਰੂਪਂ. ਵਿਪਰਿਣਤਞ੍ਚੇਵ ਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚਾਤਿ ਜਰਾਭਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵਿਰੂਪਂ ਪਰਿਣਾਮਂ ਪਤ੍ਤਞ੍ਚ ਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸੇਵ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਅਤੀਤਸ੍ਸ ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਭਾਵਤੋ ਤੇਨ ਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ ਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਾਤਾ ਵੇਦਨਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਂ ਪਨ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਸਕਭਾਵੇਨ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨੀਯਤੋ ਇਧ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਜਾਤਾ ਜਾਤਿ, ਜਾਤਂ ਜਰਾਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ਨਯੇ ਪਹਾਯ ਭਵਾਦਿਕਮੇਵ ਨਯਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਂ.

ਅਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗੇ ਭਵਂ. ਸੇਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਅਤਿਵਿਯ ਪਸਂਸਨੀਯਂ. ਵਿਸਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਅਤਿਸਯਭੂਤਂ. ਵਿਸੇਟ੍ਠਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਤਿਧਾਪਿ ਪਸਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਦਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਪਦਂ ਨਾਮ. ਯਦਿਦਨ੍ਤਿ ਯਂ ਇਦਂ. ਇਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਗਮ੍ਮ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸਮਥੋ ਹੋਤਿ, ਖਨ੍ਧੂਪਧਿਕਿਲੇਸੂਪਧਿਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੂਪਧਿਕਾਮਗੁਣੂਪਧਿਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਉਪਧੀਨਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਹੋਤਿ, ਤਣ੍ਹਾਨਂ ਖਯੋ ਵਿਰਾਗੋ ਨਿਰੋਧੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੋ ਸਬ੍ਬੂਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯੋ ਵਿਰਾਗੋ ਨਿਰੋਧੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਲਕ੍ਖਣੇਨ ਨਿਗਮਿਤਂ.

ਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਹਿ ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਾਲਸ੍ਸ ਬਾਲਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਬਾਲਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਬਾਲਾਪਦਾਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਾਲੋ ਦੁਚ੍ਚਿਨ੍ਤਿਤਚਿਨ੍ਤੀ ਚ ਹੋਤਿ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਭਾਸੀ ਚ ਦੁਕ੍ਕਟਕਮ੍ਮਕਾਰੀ ਚ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਣਿ ਬਾਲਸ੍ਸ ਬਾਲਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਬਾਲਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਬਾਲਾਪਦਾਨਾਨੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੩; ਮ. ਨਿ. ੩.੨੪੬) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਬਾਲਸ੍ਸ ਬਾਲੋਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਤਿਵਿਧਂ ਬਾਲਲਕ੍ਖਣਂ. ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤਸ੍ਸ ਪਣ੍ਡਿਤਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਣ੍ਡਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਪਦਾਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਸੁਚਿਨ੍ਤਿਤਚਿਨ੍ਤੀ ਚ ਹੋਤਿ ਸੁਭਾਸਿਤਭਾਸੀ ਚ ਸੁਕਤਕਮ੍ਮਕਾਰੀ ਚ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਣਿ ਪਣ੍ਡਿਤਸ੍ਸ ਪਣ੍ਡਿਤਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਣ੍ਡਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਪਦਾਨਾਨੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੩; ਮ. ਨਿ. ੩.੨੫੩) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਪਣ੍ਡਿਤਸ੍ਸ ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਤਿਵਿਧਂ ਪਣ੍ਡਿਤਲਕ੍ਖਣਂ.

‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਵਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਣਿ ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਨੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੪੭-੪੮) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਏਵ ਸਙ੍ਖਤਮਿਤਿ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਂ. ਏਵਮਿਤਰਦ੍ਵਯੇਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਮਿਨਾ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਸੇਸਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਸੇਸਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਚ ਸੇਸਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪੇਯ੍ਯਾਲਮੁਖੇਨ ਜਾਤਿਯਾ ਚ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਲਕ੍ਖਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਿ ਹਿਤ੍ਵਾ ਭਵਪਰਿਯੋਸਾਨਸ੍ਸੇਵ ਨਯਸ੍ਸ ਵਚਨੇਨ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਅਵਚਨਸਮਯੇਨ ਚ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਲਕ੍ਖਣਸੋਤੇ ਪਤਿਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸੋਤਪਤਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲਿਖਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਚ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ (ਧ. ਸ. ੫੬੨-੫੬੫) ਅਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕਮਨੋਧਾਤੁਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਨਂ ਸਙ੍ਗਹਵਾਰੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਮ੍ਪਿ ਝਾਨਙ੍ਗਂ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸੋਤੇ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਗਤਨ੍ਤਿ ਨ ਉਦ੍ਧਟਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਸੋਤਪਤਿਤਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਥ ਵਾ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਵਨ੍ਤਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਯੋ ‘‘ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੭੩; ੨.੪) ਵਿਯ ਤੇਸਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋ ਚੇਵ ਸੁਞ੍ਞੋ ਚਾਤਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋ ਚੇਵ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਅਭਾਵਤੋ ਤੇਨੇਵ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਸੁਞ੍ਞੋ ਚ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨੇਸੁਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਚ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਚ ਪਹੀਨਂ ਦੂਰੀਕਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦੂਰੀਕਰਣਟ੍ਠੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਤਦਙ੍ਗਸੁਞ੍ਞੋਤਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਪਹੀਨੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਤੇਨ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਙ੍ਗੇਨ ਸੁਞ੍ਞੋ. ਅਥ ਵਾ ਯੋ ਕੋਚਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਅਭਾਵਤੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਤੇਨ ਅਙ੍ਗੇਨ ਸੁਞ੍ਞੋ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਭਾਵਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਝਾਨਵਸੇਨ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਚ ਤਦਙ੍ਗਸੁਞ੍ਞਤਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ. ਪਹਾਨਦੀਪਕਸ੍ਸ ਵਚਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਪਨ ਵਿਵਟ੍ਟਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂਯੇਵ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਗ੍ਗਾ ਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਚੇਵ ਸੁਞ੍ਞੋ ਚਾਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਦਙ੍ਗਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਪਹੀਨਾਨਿਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮੁਦਾਚਾਰਾਭਾਵਤੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਂਤਂਸਮੁਚ੍ਛੇਦਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨ ਵਾ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਨਿਸ੍ਸਰਣਸੁਞ੍ਞੇਸੁ ਚ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਦਙ੍ਗਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪਹਾਨੇਸੁ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਮਤ੍ਤਤ੍ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਟਮਤ੍ਤਤ੍ਤਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਚਸੁਪਿ ਏਤੇਸੁ ਸੁਞ੍ਞੇਸੁ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦੀਨਿਯੇਵ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤਦਙ੍ਗਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਨਿਸ੍ਸਰਣਨਾਮੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਭੂਤਂ. ਬਹਿਦ੍ਧਾਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾਭੂਤਂ. ਦੁਭਤੋਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਉਭਯਸੁਞ੍ਞਂ. ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਾਦੀਸੁਪਿ ਹਿ ਤੋ-ਇਤਿਵਚਨਂ ਹੋਤਿਯੇਵ.

ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਛਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਭਾਵੇਨ ਸਭਾਗਾਨਿ. ਪਰੇਹਿ ਵਿਸਭਾਗਾਨਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਚੇਤ੍ਥ ਕਾਯਵਚਨੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਿਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਸਨਾਦੀਸੁ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦੀਨਿਯੇਵ ਤਦਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਏਸੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਏਸਨਾ. ਅਥ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਏਸਨਾਪਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦੀਹਿ ਸੁਞ੍ਞਾ, ਕਿਂ ਪਨ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦੀਨੀਤਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਪਰਿਗ੍ਗਹਾਦੀਸੁ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦੀਨਿਯੇਵ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਏਸਿਤਾਨਿ ਅਪਰਭਾਗੇ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋਤਿ, ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾਨਿ ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਟਿਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਪਟਿਲਾਭੋਤਿ, ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਨਿ ਞਾਣਵਸੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਏਕਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਨਾਨਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਸਕਿਂਯੇਵ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਏਕਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਂ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾਵ ਸਕਿਂ ਨਿਗਮਨਂ ਕਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਵੁਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ ਞਾਯਤੀਤਿ ਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ – ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਏਕਤ੍ਤਂ, ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਕਤ੍ਤੇਨ ਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਖਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦੀਨਿਯੇਵ ਖਮਨਤੋ ਰੁਚ੍ਚਨਤੋ ਖਨ੍ਤੀਤਿ, ਰੋਚਿਤਾਨਿਯੇਵ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਨਤੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ, ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾਨਂ ਯਥਾਰੁਚਿਮੇਵ ਸੇਵਨਤੋ ਪਰਿਯੋਗਾਹਨਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਇਧ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋਤਿਆਦਿਕੋ ਪਰਮਤ੍ਥਸੁਞ੍ਞਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵਣ੍ਣਿਤੋਯੇਵ.

ਇਮੇਸੁ ਚ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਸੁਞ੍ਞੇਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰਸੁਞ੍ਞਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸੁਞ੍ਞਂ ਲਕ੍ਖਣਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖਿਕੇਨ ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਨ ਅਕੁਸਲੇ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖਿਕੇਨ ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਨ ਕੁਸਲੇ ਆਨਿਸਂਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਯਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਾਦੀਹਿ ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਜਨਨਤ੍ਥਂ. ਅਗ੍ਗਸੁਞ੍ਞਂ ਪਰਮਤ੍ਥਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਉਸ੍ਸਾਹਜਨਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤੇਸੁ ਅਗ੍ਗਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਰਮਤ੍ਥਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਸੁਞ੍ਞਾਨਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਮੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਗ੍ਗਪਰਮਤ੍ਥਵਸੇਨ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਵਸੇਨ ਚ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਸੁਞ੍ਞਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਸੁਞ੍ਞਤੋ ਚ ਸਭਾਗਾਨਿ. ‘‘ਸੁਞ੍ਞਸੁਞ੍ਞਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾਸੁਞ੍ਞਂ ਦੁਭਤੋਸੁਞ੍ਞਂ ਸਭਾਗਸੁਞ੍ਞਂ ਵਿਸਭਾਗਸੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਛ ਸੁਞ੍ਞਾਨਿ ਸੁਞ੍ਞਸੁਞ੍ਞਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਦਿਭੇਦਤੋ ਪਨ ਛਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਛ ਚ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਾਦਿਸੁਞ੍ਞਤੋ ਸਭਾਗਾਨਿ. ਸਙ੍ਖਾਰਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਸੁਞ੍ਞਾਨਿ, ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤਦਙ੍ਗਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਨਿਸ੍ਸਰਣਸੁਞ੍ਞਾਨਿ, ਏਸਨਾਪਰਿਗ੍ਗਹਪਟਿਲਾਭਪਟਿਵੇਧਸੁਞ੍ਞਾਨਿ, ਏਕਤ੍ਤਨਾਨਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਾਨਿ, ਖਨ੍ਤਿਅਧਿਟ੍ਠਾਨਪਰਿਯੋਗਾਹਨਸੁਞ੍ਞਾਨਿ ਚਾਤਿ ਸਤ੍ਤਰਸ ਸੁਞ੍ਞਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਹਿ ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸੁਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਸਙ੍ਖਾਰਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਸੁਞ੍ਞਾਨਿ ਪਨ ਇਤਰੇਨ ਇਤਰੇਨ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਵਸੇਨ ਸਭਾਗਾਨਿ, ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇਨ ਸੁਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਸਭਾਗਾਨਿ, ਏਸਨਾਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਖਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਚ ਤੀਣਿ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇਨ ਸੁਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਸਭਾਗਾਨਿ, ਏਕਤ੍ਤਨਾਨਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਾਨਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਟਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨ ਸਭਾਗਾਨਿ.

ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਾਸੇਨ, ਤਿਧਾ ਦ੍ਵੇਧਾ ਤਥੇਕਧਾ;

ਸੁਞ੍ਞਾਤਿ ਸੁਞ੍ਞਤ੍ਥਵਿਦੂ, ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤੀਧ ਸਾਸਨੇ.

ਕਥਂ? ਸਬ੍ਬੇ ਤਾਵ ਲੋਕਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਧੁਵਸੁਭਸੁਖਅਤ੍ਤਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਧੁਵਸੁਭਸੁਖਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਾ. ਮਗ੍ਗਫਲਧਮ੍ਮਾ ਧੁਵਸੁਖਤ੍ਤਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਧੁਵਸੁਖਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਾ. ਅਨਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾਯੇਵ ਸੁਖੇਨ ਸੁਞ੍ਞਾ. ਅਨਾਸਵਤ੍ਤਾ ਨ ਸੁਭੇਨ ਸੁਞ੍ਞਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਮ੍ਮੋ ਅਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞੋ. ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਙ੍ਖਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਭਾਵਤੋ ਸਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਾ. ਅਸਙ੍ਖਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਮ੍ਮੋ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਮ੍ਪਿ ਅਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਸੁਞ੍ਞੋ. ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਾਤਿ.

ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਕਾਸਿਨਿਯਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗਅਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਸੁਞ੍ਞਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਯੁਗਨਦ੍ਧਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ ਚ ਮਜ੍ਝਿਮਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ.