੫. ਸਮ੍ਮਸਨਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੪੮. ਸਮ੍ਮਸਨਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ. ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਨਿਯਮਨਂ. ਏਵਂ ਪਦਦ੍ਵਯੇਨਾਪਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਸੇਸਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਕਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਅਤੀਤਾਦਿਨਾ ਵਿਭਾਗਂ ਆਰਭਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤੀਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨਾਗਤਾਦਿਭੇਦਨ੍ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਵੇਦਨਾਦੀਸੁਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਂ ਤਾਵ ਅਦ੍ਧਾਸਨ੍ਤਤਿਸਮਯਖਣਵਸੇਨ ਚਤੁਧਾ ਅਤੀਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਅਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਦ੍ਧਾਵਸੇਨ ਤਾਵ ਏਕਸ੍ਸ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਂ, ਚੁਤਿਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਅਨਾਗਤਂ, ਉਭਿਨ੍ਨਮਨ੍ਤਰੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਸਭਾਗਏਕਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਏਕਾਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਿਯਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਸਭਾਗਉਤੁਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਤੀਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਜਂ ਏਕਵੀਥਿਏਕਜਵਨਏਕਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਂ, ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤੇਸਞ੍ਞੇਵ ਪਨ ਉਤੁਆਹਾਰਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਤਸ੍ਸ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਮਯਵਸੇਨ ਏਕਮੁਹੁਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਾਯਨ੍ਹਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਾਦੀਸੁ ਸਮਯੇਸੁ ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਤਂ ਤਂ ਸਮਯਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਂ. ਖਣਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਖਣਤ੍ਤਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਾਗਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਤੀਤਂ. ਅਪਿਚ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਂ ਅਤੀਤਂ, ਨਿਟ੍ਠਿਤਹੇਤੁਕਿਚ੍ਚਮਨਿਟ੍ਠਿਤਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਉਭਯਕਿਚ੍ਚਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਅਨਾਗਤਂ. ਸਕਿਚ੍ਚਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਾਗਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਤੀਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਖਣਾਦਿਕਥਾਵ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਾ ਸੇਸਾ ਸਪਰਿਯਾਯਾ.

ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਸੁਪਿ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਇਧ ਨਿਯਕਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਾਟਿਪੁਗ੍ਗਲਿਕਂ ਰੂਪਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤੋ ਬਹਿਭੂਤਂ ਪਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਂ ਵਾ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਂ ਵਾ ਰੂਪਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਨਾਮ. ਓਲ਼ਾਰਿਕਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਰੂਪਸਦ੍ਦਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪਥਵੀਤੇਜੋਵਾਯੋ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਂ ਰੂਪਂ ਘਟ੍ਟਨਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ. ਸੇਸਂ ਪਨ ਆਪੋਧਾਤੁ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਓਜਾ ਆਕਾਸਧਾਤੁ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਲਹੁਤਾ ਮੁਦੁਤਾ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਉਪਚਯੋ ਸਨ੍ਤਤਿ ਜਰਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਤਿ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਂ ਰੂਪਂ ਘਟ੍ਟਨਵਸੇਨ ਅਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ ਸੁਖੁਮਂ. ਹੀਨਂ ਵਾ ਪਣੀਤਂ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹੀਨਪਣੀਤਭਾਵੋ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਅਕਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਤੋ ਸੁਦਸ੍ਸੀਨਂ ਰੂਪਂ ਹੀਨਂ, ਤਦੇਵ ਸੁਦਸ੍ਸਾਨਂ ਰੂਪਤੋ ਪਣੀਤਂ. ਏਵਂ ਯਾਵ ਨਰਕਸਤ੍ਤਾਨਂ ਰੂਪਂ, ਤਾਵ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਹੀਨਪਣੀਤਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਪਨ ਯਤ੍ਥ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਹੀਨਂ. ਯਤ੍ਥ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਂ, ਤਂ ਪਣੀਤਂ. ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਂ ਸੁਖੁਮਂ, ਤਦੇਵ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਦੂਰੇ. ਯਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ, ਤਦੇਵ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ.

ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ, ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ, ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਨਿਯਮਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਤ੍ਤਿਕੇਨ ਚੇਵ ਚਤੂਹਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਦਿਦੁਕੇਹਿ ਚਾਤਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਓਕਾਸੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਕਥਂ? ਪਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੪੮). ਤਸ੍ਮਾ ਏਸ ਯਂ ਅਤੀਤਂ ਰੂਪਂ, ਤਂ ਯਸ੍ਮਾ ਅਤੀਤੇਯੇਵ ਖੀਣਂ, ਨਯਿਮਂ ਭਵਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨ, ਯਂ ਅਨਾਗਤਂ ਰੂਪਂ ਅਨਨ੍ਤਰਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਖੀਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਤਤੋ ਪਰਂ ਭਵਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨ, ਯਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰੂਪਂ, ਤਂ ਇਧੇਵ ਖੀਯਤਿ, ਨ ਇਤੋ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨ, ਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵ ਖੀਯਤਿ, ਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨ, ਯਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਸੁਖੁਮਂ ਹੀਨਂ ਪਣੀਤਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ, ਤਮ੍ਪਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਖੀਯਤਿ, ਨ ਦੂਰਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ, ਪਭੇਦਤੋ ਪਨ ਏਕਾਦਸਵਿਧਂ ਹੋਤਿ.

ਸਬ੍ਬਮੇਵ ਚੇਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਭਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਭਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਤਾਯ. ਯਞ੍ਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਭਯਾਵਹਂ ਹੋਤਿ ਸੀਹੋਪਮਸੁਤ੍ਤੇ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੩; ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੮) ਦੇਵਾਨਂ ਵਿਯ. ਇਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਭਯਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ, ਪਭੇਦਤੋ ਪਨ ਏਕਾਦਸਵਿਧਂ ਹੋਤਿ.

ਯਥਾ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਤਂ ਅਨਤ੍ਤਾ ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਨਿਵਾਸੀ ਕਾਰਕੋ ਵੇਦਕੋ ਸਯਂਵਸੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਸਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ. ਯਞ੍ਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਤ੍ਤਨੋਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤਂ ਵਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਪੀਲ਼ਨਂ ਵਾ ਵਾਰੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਕੁਤੋ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਕਾਦਿਭਾਵੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਰੂਪਞ੍ਚ ਹਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਤਾ ਅਭਵਿਸ੍ਸ, ਨਯਿਦਂ ਰੂਪਂ ਆਬਾਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫੯). ਇਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਅਨਤ੍ਤਾ ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਏਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ, ਪਭੇਦਤੋ ਪਨ ਏਕਾਦਸਵਿਧਂ ਹੋਤਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਵੇਦਨਾਦੀਸੁ. ਇਤਿ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਖਨ੍ਧੇ ਏਕਾਦਸ ਏਕਾਦਸ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸ ਸਮ੍ਮਸਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸ, ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸ, ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਾਤਿ ਤਿਵਿਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਪਞ੍ਚਸਟ੍ਠਿਸਤਸਮ੍ਮਸਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਵੇਦਨਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਸਞ੍ਞਂ, ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ, ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਪਦਮ੍ਪਿ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਖਨ੍ਧੇ ਦ੍ਵਾਦਸ ਦ੍ਵਾਦਸ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸਟ੍ਠਿ, ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤੋ ਅਸੀਤਿਸਤਸਮ੍ਮਸਨਾਨੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਅਤੀਤਾਦਿਵਿਭਾਗੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਖਣਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਵੇਦਨਾਯ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਏਕਵੀਥਿਏਕਜਵਨਏਕਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਏਕਵਿਧਵਿਸਯਸਮਾਯੋਗਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਚ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਾ. ਖਣਾਦਿਵਸੇਨ ਖਣਤ੍ਤਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਪਰਨ੍ਤਮਜ੍ਝਗਤਾ ਸਕਿਚ੍ਚਞ੍ਚ ਕੁਰੁਮਾਨਾ ਵੇਦਨਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਾ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਭੇਦੋ ਨਿਯਕਜ੍ਝਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਭਾਵੋ ‘‘ਅਕੁਸਲਾ ਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾ ਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੪) ਨਯੇਨ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਜਾਤਿਸਭਾਵਪੁਗ੍ਗਲਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਤਾਵ ਅਕੁਸਲਾ ਵੇਦਨਾ ਸਾਵਜ੍ਜਕਿਰਿਯਹੇਤੁਤੋ, ਕਿਲੇਸਸਨ੍ਤਾਪਭਾਵਤੋ ਚ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਵੁਤ੍ਤੀਤਿ ਕੁਸਲਵੇਦਨਾਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਸਬ੍ਯਾਪਾਰਤੋ ਸਉਸ੍ਸਾਹਤੋ ਸਵਿਪਾਕਤੋ ਕਿਲੇਸਸਨ੍ਤਾਪਭਾਵਤੋ ਸਾਵਜ੍ਜਤੋ ਚ ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਾਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਸਵਿਪਾਕਤੋ ਕਿਲੇਸਸਨ੍ਤਾਪਭਾਵਤੋ ਸਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਤੋ ਸਾਵਜ੍ਜਤੋ ਚ ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਾਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ. ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯਤੋ ਅਕੁਸਲਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸੁਖੁਮਾ. ਦ੍ਵੇਪਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਵੇਦਨਾ ਸਬ੍ਯਾਪਾਰਤੋ ਸਉਸ੍ਸਾਹਤੋ ਸਵਿਪਾਕਤੋ ਚ ਯਥਾਯੋਗਂ ਦੁਵਿਧਾਯਪਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਦੁਵਿਧਾਪਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਤਾਹਿ ਸੁਖੁਮਾ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਸਭਾਵਵਸੇਨ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਤੋ ਸਵਿਪ੍ਫਾਰਤੋ ਖੋਭਕਰਣਤੋ ਉਬ੍ਬੇਜਨੀਯਤੋ ਅਭਿਭਵਨਤੋ ਚ ਇਤਰਾਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਇਤਰਾ ਪਨ ਦ੍ਵੇ ਸਾਤਤੋ ਸਨ੍ਤਤੋ ਪਣੀਤਤੋ ਮਨਾਪਤੋ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤੋ ਚ ਯਥਾਯੋਗਂ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸੁਖੁਮਾ. ਉਭੋ ਪਨ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾ ਸਵਿਪ੍ਫਾਰਤੋ ਉਬ੍ਬੇਜਨੀਯਤੋ ਖੋਭਕਰਣਤੋ ਪਾਕਟਤੋ ਚ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਸਾ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਤਦੁਭਯਤੋ ਸੁਖੁਮਾ. ਏਵਂ ਸਭਾਵਵਸੇਨ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਪਨ ਅਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਇਤਰਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਏਵਂ ਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਸੇਨ ਪਨ ਸਾਸਵਾ ਵੇਦਨਾ ਲੋਕਿਯਾ, ਸਾ ਆਸਵੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤੋ ਓਘਨਿਯਤੋ ਯੋਗਨਿਯਤੋ ਗਨ੍ਥਨਿਯਤੋ ਨੀਵਰਣਿਯਤੋ ਉਪਾਦਾਨਿਯਤੋ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸਾਧਾਰਣਤੋ ਚ ਅਨਾਸਵਾਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਨਾਸਵਾ ਚ ਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਾਸਵਾਯ ਸੁਖੁਮਾ. ਏਵਂ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਸੇਨ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਸਮ੍ਭੇਦੋ ਪਰਿਹਰਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਹਿ ਵੇਦਨਾ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਤ੍ਤਾ ਸੁਖੁਮਾਪਿ ਸਮਾਨਾ ਸਭਾਵਾਦਿਵਸੇਨ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ. ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ, ਅਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ. ਅਨਾਸਵਾ ਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ, ਸਾਸਵਾ ਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੧੧).

ਯਥਾ ਚ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਏਵਂ ਸੁਖਾਦਯੋਪਿ. ਤਾਪਿ ਹਿ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਸਭਾਵਾਦਿਵਸੇਨ ਸੁਖੁਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਜਾਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਸਮ੍ਭੇਦੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਵੇਦਨਾਨਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਹਿ ਸੁਖੁਮਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ? ਕਿਂ ਦੁਕ੍ਖਾ? ਕਿਂ ਸੁਖਾ? ਕਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ? ਕਿਂ ਅਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ? ਕਿਂ ਸਾਸਵਾ? ਕਿਂ ਅਨਾਸਵਾਤਿ? ਏਵਂ ਸਭਾਵਾਦਿਭੇਦੋ ਨ ਪਰਾਮਸਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ.

ਅਪਿਚ ‘‘ਤਂ ਤਂ ਵਾ ਪਨ ਵੇਦਨਂ ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਸੁਖੁਮਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਕੁਸਲਾਦੀਸੁਪਿ ਲੋਭਸਹਗਤਾਯ ਦੋਸਸਹਗਤਾ ਵੇਦਨਾ ਅਗ੍ਗਿ ਵਿਯ ਨਿਸ੍ਸਯਦਹਨਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਲੋਭਸਹਗਤਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਦੋਸਸਹਗਤਾਪਿ ਨਿਯਤਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਨਿਯਤਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਨਿਯਤਾਪਿ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਤਿਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਇਤਰਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਤਿਕਾਸੁਪਿ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਇਤਰਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਲੋਭਸਹਗਤਾ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਇਤਰਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਨਿਯਤਾ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਤਿਕਾ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਇਤਰਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਚ ਅਕੁਸਲਾ ਬਹੁਵਿਪਾਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਪ੍ਪਵਿਪਾਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਕੁਸਲਾ ਪਨ ਅਪ੍ਪਵਿਪਾਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਬਹੁਵਿਪਾਕਾ ਸੁਖੁਮਾ.

ਅਪਿਚ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਰੂਪਾਵਚਰਾ ਸੁਖੁਮਾ, ਤਤੋ ਅਰੂਪਾਵਚਰਾ, ਤਤੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ. ਕਾਮਾਵਚਰਾ ਚ ਦਾਨਮਯਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਸੀਲਮਯਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸੀਲਮਯਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਤਤੋ ਭਾਵਨਾਮਯਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਭਾਵਨਾਮਯਾਪਿ ਦੁਹੇਤੁਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਤਿਹੇਤੁਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਤਿਹੇਤੁਕਾਪਿ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਰੂਪਾਵਚਰਾ ਚ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ…ਪੇ… ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਿਕਾ ਸੁਖੁਮਾਵ. ਅਰੂਪਾਵਚਰਾ ਚ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ…ਪੇ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸੁਖੁਮਾਵ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਚ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸੁਖੁਮਾਵ. ਏਸ ਨਯੋ ਤਂਤਂਭੂਮਿਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾਵੇਦਨਾਸੁ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਅਸਮਾਪਨ੍ਨਾਦਿਸਾਸਵਾਦਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਵੇਦਨਾਸੁ ਚ. ਓਕਾਸਵਸੇਨ ਵਾਪਿ ਨਿਰਯੇ ਦੁਕ੍ਖਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਂ ਸੁਖੁਮਾ…ਪੇ… ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀਸੁ ਸੁਖੁਮਾਵ. ਯਥਾ ਚ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਏਵਂ ਸੁਖਾਪਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਚਾਪਿ ਹੀਨਵਤ੍ਥੁਕਾ ਯਾ ਕਾਚਿ ਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਪਣੀਤਵਤ੍ਥੁਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਹੀਨਪਣੀਤਭੇਦੇ ਯਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਸਾ ਹੀਨਾ. ਯਾ ਚ ਸੁਖੁਮਾ, ਸਾ ਪਣੀਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਦੂਰਸਨ੍ਤਿਕਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਅਕੁਸਲਾ ਵੇਦਨਾ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾਹਿ ਵੇਦਨਾਹਿ ਦੂਰੇ, ਅਕੁਸਲਾ ਵੇਦਨਾ ਅਕੁਸਲਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਨ੍ਤਿਕੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੧੩) ਨਯੇਨ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵਿਭਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ ਵੇਦਨਾ ਵਿਸਭਾਗਤੋ ਅਸਂਸਟ੍ਠਤੋ ਅਸਰਿਕ੍ਖਤੋ ਚ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾਹਿ ਦੂਰੇ, ਤਥਾ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾ ਅਕੁਸਲਾਯ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੁ. ਅਕੁਸਲਾ ਪਨ ਵੇਦਨਾ ਸਭਾਗਤੋ ਸਂਸਟ੍ਠਤੋ ਸਰਿਕ੍ਖਤੋ ਚ ਅਕੁਸਲਾਯ ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਇਦਂ ਵੇਦਨਾਯ ਅਤੀਤਾਦਿਵਿਭਾਗੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾਮੁਖਂ. ਤਂਤਂਵੇਦਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਨ ਸਞ੍ਞਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਏਤਂ ਏਵਮੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਯੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਦੀਸੁ ਚਕ੍ਖੁ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਨ੍ਤਿ ਪੇਯ੍ਯਾਲੇਨ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਸੁ ਚ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ ਆਗਤਾ, ਤੇ ਅਸਮ੍ਮਸਨੂਪਗਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਧਿਕਾਰੇ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਤੇ ਪਨ ਕੇਵਲਂ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਚ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਆਗਤਨਯੇਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯੇਪਿ ਚ ਸਮ੍ਮਸਨੂਪਗਾ, ਤੇਸੁ ਯੇ ਯਸ੍ਸ ਪਾਕਟਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੁਖੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁ ਤੇਨ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਆਰਭਿਤਬ੍ਬਂ. ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਵਸੇਨ ਵਿਸੁਂ ਸਮ੍ਮਸਨਾਭਾਵੇਪਿ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਵਨ੍ਤੇਸੁਯੇਵ ਪਨ ਸਮ੍ਮਸਿਤੇਸੁ ਤਾਨਿਪਿ ਸਮ੍ਮਸਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤੀਤਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸੇਵ ਚ ਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਸਨਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਦਿਭੇਦਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾਪਿ ਅਤੀਤਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸੇਵ ਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਕਾਤਬ੍ਬਮੇਵ.

ਯਂ ਪਨ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਯਮਤੋ ਸਙ੍ਖਤਾਦਿਭੇਦਂ ਹੋਤਿ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਨਾਨਾਕਾਰੇਹਿ ਵਾ ਮਨਸਿਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਙ੍ਖਤਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਞ੍ਹਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਤਾਯ ਆਦਿਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਤਾਯ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ. ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਤਂ. ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਮਂ, ਸਹ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਏਤੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਕਤੇਪਿ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਅਬ੍ਯਾਪਾਰਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਖਯਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਖੀਯਨਧਮ੍ਮਂ ਖੀਯਨਪਕਤਿਕਂ. ਵਯਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ. ਨਯਿਦਂ ਮਨ੍ਦੀਭਾਵਕ੍ਖਯਵਸੇਨ ਖਯਧਮ੍ਮਂ, ਕੇਵਲਂ ਵਿਗਮਨਪਕਤਿਕਂ. ਪਹੂਤਸ੍ਸ ਮਨ੍ਦੀਭਾਵੋਪਿ ਹਿ ਲੋਕੇ ਖਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਨਯਿਦਂ ਕੁਹਿਞ੍ਚਿ ਗਮਨਵਸੇਨ ਵਯਧਮ੍ਮਂ, ਕੇਵਲਂ ਸਭਾਵਾਤਿਕ੍ਕਮਨਪਕਤਿਕਂ. ‘‘ਵਿਰਾਗੋ ਨਾਮ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨਂ ਵਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ ਵਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਨਯਿਦਂ ਸਭਾਵਾਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਪੁਨਰਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਂ, ਕੇਵਲਂ ਅਪੁਨਰਾਵਤ੍ਤਿਨਿਰੋਧੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਪਕਤਿਕਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਪੁਰਿਮਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਵਰਣਵਸੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਪਚ੍ਛਿਮਪਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਥ ਵਾ ਏਕਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਰੂਪਭਙ੍ਗਵਸੇਨ ਖਯਧਮ੍ਮਂ, ਏਕਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਰੂਪਕ੍ਖਯਵਸੇਨ ਵਯਧਮ੍ਮਂ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਖਣਭਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਂ, ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਅਪੁਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਜਰਾਮਰਣਂ ਨ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਸਭਾਵਾਨਂ ਪਨ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਤ੍ਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਜਾਤਂ. ਸਙ੍ਖਤਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਨ੍ਤਰਪੇਯ੍ਯਾਲੇ ਜਾਤਿਯਾਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤਾਯ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣਨ੍ਤਿਆਦਿ ਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕੇਵਲਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਏਕੇਕਅਙ੍ਗਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨਞਾਣਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਪਨੇਤਂ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਞਾਣਮੇਵ ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਸਤਿ ਜਾਤਿਯਾਤਿ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਕਤੋ, ਅਸਤਿਯਾ ਜਾਤਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਸਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੂਤਿ ਵਚਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਕਤੋ, ਅਸਨ੍ਤੇਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤਿ, ਅਸਤੀਤਿਆਦਿ ‘‘ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤਿ, ਅਸਤਿ ਭਵੇ ਨਤ੍ਥਿ ਜਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਸਮ੍ਮਸਨਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.