੬. ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੪੯. ਇਦਾਨਿ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਸਨਞਾਣਸ੍ਸ ਨਾਨਾਨਯੇਹਿ ਭਾਵਨਾਥਿਰਕਰਣੇਨ ਪਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਿਤੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਉਦਯਬ੍ਬਯੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਜਾਤਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਯਥਾਸਕਂ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ. ਤਸ੍ਸ ਜਾਤਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਜਾਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦਂ ਅਭਿਨਵਾਕਾਰਂ ਉਦਯੋਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਖਯਂ ਭਙ੍ਗਂ ਵਯੋਤਿ, ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਨਿਸਾਮਨਾ, ਉਦਯਬ੍ਬਯ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੇਦਨਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਵਨ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਉਦਯਬ੍ਬਯਸ੍ਸ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਭਾਵਤੋ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਂ ਚਕ੍ਖੁ…ਪੇ… ਜਾਤੋ ਭਵੋਤਿ ਪੇਯ੍ਯਾਲਂ ਕਤਂ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ ‘‘ਇਮੇਸਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਰਾਸਿ ਵਾ ਨਿਚਯੋ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਰਾਸਿਤੋ ਵਾ ਨਿਚਯਤੋ ਵਾ ਆਗਮਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਦਿਸਾਵਿਦਿਸਾਗਮਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਨਮ੍ਪਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਰਾਸਿਤੋ ਨਿਚਯਤੋ ਨਿਧਾਨਤੋ ਅਵਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਵੀਣਾਯ ਵਾਦਿਯਮਾਨਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨੇਵ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸਨ੍ਨਿਚਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਨ੍ਨਿਚਯਤੋ ਆਗਤੋ, ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਸ੍ਸ ਦਿਸਾਵਿਦਿਸਾਗਮਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਨ੍ਨਿਚਿਤੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਵੀਣਞ੍ਚ ਉਪਵੀਣਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚ ਤਜ੍ਜਂ ਵਾਯਾਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੋਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵੇਤਿ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਰੂਪਾਰੂਪਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੋਨ੍ਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
੫੦. ਏਵਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਕਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿਆਦੀਹਿ ਰਾਸਿਤੋ ਗਣਨਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿਆਦੀਹਿ ਰਾਸਿਤੋਵ ਗਣਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ, ਪੁਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਕਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿਆਦੀਹਿ ਵਿਭਾਗਤੋ ਗਣਨਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿਆਦੀਹਿ ਵਿਭਾਗਤੋ ਗਣਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ, ਪੁਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿਆਦੀਹਿ ਲਕ੍ਖਣਵਿਭਾਗਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਤਂ.
ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋਤਿ ‘‘ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਭਵਸ੍ਮਿਂ ਮੋਹੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹਾਕਮ੍ਮਾਨਿ ਚੇਤ੍ਥ ਇਧ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਹੇਤੁਭੂਤਾ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚਯਾ. ਇਮੇਸੁ ਚ ਤੀਸੁ ਗਹਿਤੇਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪਾਦਾਨਾਨਿ ਗਹਿਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਸ੍ਸ ਬਲਵਤ੍ਤਾ ਸੋਯੇਵ ਗਹਿਤੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਗਹਿਤੇ ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭੂਤਾਨਿ ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਨਿਪਿ ਗਹਿਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਅਦ੍ਧਾਸਨ੍ਤਤਿਖਣਵਸੇਨ ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਂ, ਉਪ੍ਪਾਦੋਯੇਵ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਤਣ੍ਹਾ ਕਮ੍ਮਾਹਾਰਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋਪਿ ਹਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਦਯੋ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ ਏਤੇਹੀਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਪਨ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਮੇਵ, ਤਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਤਨ੍ਤਿ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣਂ.
ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੋਤਿ ਅਨਾਗਤਭਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾਯ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਨਿਰੋਧੇ ਕਤੇ ਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵਾ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਨਿਰੁਦ੍ਧਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਰੋਧੋ ਚੇਤ੍ਥ ਅਨਾਗਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਇਧ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹਾਕਮ੍ਮਾਨਂਯੇਵ ਨਿਰੋਧੋ. ਆਹਾਰਨਿਰੋਧਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਭਾਵੋ ਹੋਤਿ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਅਦ੍ਧਾਸਨ੍ਤਤਿਖਣਵਸੇਨ ਰੂਪਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਂ, ਭਙ੍ਗੋਯੇਵ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਇਧ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹਾਕਮ੍ਮਾਹਾਰਾਨਂ ਅਭਾਵਨਿਰੋਧਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ ਏਕਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚ. ਏਸ ਨਯੋ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਥਾਦੀਸੁ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨਂ ਅਦ੍ਧਾਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ, ਨ ਖਣਵਸੇਨ. ਫਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਂਨਿਰੋਧਾ ਚ ਤੇਸਂ ਨਿਰੋਧੋ. ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਂਨਿਰੋਧਾ ਚ ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋਤਿ.
ਕੇਚਿ ਪਨਾਹੁ – ‘‘ਚਤੁਧਾ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨੇ ਅਤੀਤਾਦਿਵਿਭਾਗਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾਵ ਸਬ੍ਬਸਾਮਞ੍ਞਵਸੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਹਿ ਉਦੇਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਭਾਵਮਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਉਪ੍ਪਾਦਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਨਿਰੋਧਾ ਨਿਰੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਭਾਵਮਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਭਙ੍ਗਂ. ਖਣਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਂ ਭਙ੍ਗਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿ.
ਵਿਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਪਠਮਂ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਾਲੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕੇ ਚਤੁਰੋ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਵਨ੍ਤੇਯੇਵ ਖਨ੍ਧੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ‘‘ਏਵਂ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਉਦਯੋ, ਏਵਂ ਵਯੋ, ਏਵਂ ਰੂਪਾਦਯੋ ਉਦੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਵੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚ ਖਣਤੋ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ‘‘ਇਤਿ ਕਿਰ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੋਨ੍ਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਞਾਣਂ ਵਿਸਦਤਰਂ ਹੋਤਿ, ਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਨਯਲਕ੍ਖਣਭੇਦਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਞ੍ਹਿ ਸੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਸਮੁਦਯਾ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਸਮੁਦਯਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਨਿਰੋਧਾ ਚ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਨਿਰੋਧਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨਂ. ਯਂ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਮਸ੍ਸ ਖਣਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨਂ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ, ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਚ ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ.
ਇਚ੍ਚਸ੍ਸੇਵਂ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚੇਵ ਖਣਤੋ ਚ ਦ੍ਵੇਧਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਜਨਕਾਵਬੋਧਤੋ. ਖਣਤੋ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਜਾਤਿਦੁਕ੍ਖਾਵਬੋਧਤੋ. ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਵਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਪਚ੍ਚਯਵਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਵਬੋਧਤੋ. ਖਣਤੋ ਵਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਮੇਵ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਮਰਣਦੁਕ੍ਖਾਵਬੋਧਤੋ. ਯਞ੍ਚਸ੍ਸ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨਂ, ਮਗ੍ਗੋਵਾਯਂ ਲੋਕਿਕੋਤਿ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਘਾਤਤੋ.
ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚਸ੍ਸ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਨੁਲੋਮੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਇਦਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੦੪; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੧; ਉਦਾ. ੧) ਅਵਬੋਧਤੋ. ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਵਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਟਿਲੋਮੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਇਦਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੦੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੧; ਉਦਾ. ੨) ਅਵਬੋਧਤੋ. ਖਣਤੋ ਪਨ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਵਬੋਧਤੋ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਵਨ੍ਤੋ ਹਿ ਸਙ੍ਖਤਾ, ਤੇ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ.
ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚਸ੍ਸ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਏਕਤ੍ਤਨਯੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ ਹੇਤੁਫਲਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਅਨੁਪਚ੍ਛੇਦਾਵਬੋਧਤੋ. ਅਥ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਜਹਤਿ. ਖਣਤੋ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਨਾਨਤ੍ਤਨਯੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ ਨਵਨਵਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਬੋਧਤੋ. ਅਥ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਜਹਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚਸ੍ਸ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਾਰਨਯੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵਸਵਤ੍ਤਿਭਾਵਾਵਬੋਧਤੋ. ਅਥ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਅਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਜਹਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਪਨ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਏਵਂਧਮ੍ਮਤਾਨਯੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਰੂਪੇਨ ਫਲਸ੍ਸੁਪ੍ਪਾਦਾਵਬੋਧਤੋ. ਅਥ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਅਕਿਰਿਯਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਜਹਤਿ.
ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚਸ੍ਸ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਰੀਹਕਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤਾਵਬੋਧਤੋ. ਖਣਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਾਵਬੋਧਤੋ, ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਪਰਨ੍ਤਵਿਵੇਕਾਵਬੋਧਤੋ ਚ. ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯੇਹਿ ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਾਵਬੋਧਤੋ. ਸਭਾਵਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਵਬੋਧਤੋ. ਸਭਾਵਲਕ੍ਖਣੇ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਤਾਵਕਾਲਿਕਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਉਦਯਕ੍ਖਣੇ ਵਯਸ੍ਸ, ਵਯਕ੍ਖਣੇ ਚ ਉਦਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾਵਬੋਧਤੋਤਿ.
ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਪਾਕਟੀਭੂਤਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਨਯਲਕ੍ਖਣਭੇਦਸ੍ਸ ‘‘ਏਵਂ ਕਿਰ ਨਾਮਿਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਨਵਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਨਿਚ੍ਚਨਵਾਵ, ਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨੇ ਉਸ੍ਸਾਵਬਿਨ੍ਦੁ ਵਿਯ ਉਦਕਪੁਬ੍ਬੁਲ਼ੋ ਵਿਯ ਉਦਕੇ ਦਣ੍ਡਰਾਜਿ ਵਿਯ ਆਰਗ੍ਗੇ ਸਾਸਪੋ ਵਿਯ ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਯ ਚ ਪਰਿਤ੍ਤਟ੍ਠਾਯਿਨੋ ਮਾਯਾਮਰੀਚਿਸੁਪਿਨਨ੍ਤਅਲਾਤਚਕ੍ਕਗਨ੍ਧਬ੍ਬਨਗਰਫੇਣਕਦਲਿਆਦਯੋ ਵਿਯ ਅਸਾਰਾ ਨਿਸ੍ਸਾਰਾਤਿ ਚਾਪਿ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਤੇਨ ‘‘ਵਯਧਮ੍ਮਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਵਯਂ ਉਪੇਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਕਾਰੇਨ ਸਮਪਞ੍ਞਾਸ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਨਾਮ ਪਠਮਂ ਤਰੁਣਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਅਧਿਗਤਂ ਹੋਤਿ, ਯਸ੍ਸਾਧਿਗਮਾ ‘‘ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਞਾਣੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਓਭਾਸਾਦਯੋ ਦਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਯੇਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਕੁਸਲੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਤੇਸੁ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸਞ੍ਞੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਮਗ੍ਗਮੇਵ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਜਟਾਜਟਿਤੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਕੁਸਲੋ ਪਨ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਤੇਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰੋਪੇਨ੍ਤੋ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਜਟਂ ਵਿਜਟੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਮਗ੍ਗੋ, ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਪਨ ਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਮਗ੍ਗਞ੍ਚ ਅਮਗ੍ਗਞ੍ਚ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਮਗ੍ਗਞ੍ਚ ਅਮਗ੍ਗਞ੍ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਞਾਣਂ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ.
ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਪਨ ਤੇਨ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ? ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਸਮ੍ਭਵਤੋ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਞਾਣਵਚਨੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਨਾਮਰੂਪਵਵਤ੍ਥਾਪਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ, ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨੇਨ ਚ ਖਣਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤਂ, ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ, ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਵਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ, ਯਞ੍ਚਸ੍ਸ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨਂ, ਮਗ੍ਗੋਵਾਯਂ ਲੋਕਿਕੋਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਘਾਤਤੋ ਇਮਿਸ੍ਸਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਤੋ ਸਮ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤਂ. ਏਵਂ ਲੋਕਿਯੇਨ ਤਾਵ ਞਾਣੇਨ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ.
ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.