੩. ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੋਤਿਆਦਿ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਂ ਯੋਜਯਤੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਕੋ ਪਨੇਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ? ਅਤਥਾਕਾਰੇਨ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ ਵਿਸਯੋ, ਤੇ ਹਿ ਤੇਨ ਸਾਤਿਸਯਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਯੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਅਯਂ ਹਾਰੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ ਏਵ. ਤਂ ਪਨ ਭੂਤਕਥਨਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾਯਂ ਯੁਤ੍ਤਿਗਵੇਸਨਾ ਨਾਮ ਨ ਮਹਾਪਦੇਸੇਨ ਵਿਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਂ ਤਾਵ ਉਪਦਿਸਿਤੁਂ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਪਦੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਮਹਾਪਦੇਸਾਤਿ ਮਹਾਅਪਦੇਸਾ, ਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋ ਮਹਨ੍ਤੇ ਅਪਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਮਹਾਕਾਰਣਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਮਹਾਪਦੇਸਾਤਿ ਮਹਾਓਕਾਸਾ, ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਵਚਨਤ੍ਥੋ – ਅਪਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਪਦੇਸੋ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਪਦੇਸੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਪਦੇਸੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ ਭਗਵਤੋ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਕੇਨਚਿ ਆਭਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨੇ ਕਾਰਣਂ. ਕਿਂ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿ? ਤਸ੍ਸ ਤਥਾ ਆਭਤਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤੋਤਰਣਾਦਿ ਏਵ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋਤਿ? ਅਪਦਿਸਿਤਪ੍ਪਭੇਦਤੋ. ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹਿ ਦ੍ਵੇ ਸਮ੍ਪਦਾਯੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਕਾ ਚ. ਤੇਸੁ ਸਾਵਕਾ ਸਙ੍ਘਗਣਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਾ. ‘‘ਏਵਮਮੁਮ੍ਹਾ ਮਯਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ ਅਪਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਭੇਦੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਪਦੇਸੋ…ਪੇ… ਏਕਤ੍ਥੇਰਾਪਦੇਸੋ’’ਤਿ. ਤਾਨਿ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨੀਤਿ ਕੇਨਚਿ ਆਭਤਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਦਾਨਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਚ, ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਿ ਚੇਵ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਾਨਿ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਂਵਣ੍ਣਕੇਨ ਵਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਸੇਨ ਆਹਰਿਯਮਾਨਾਨਿ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ. ਸੁਤ੍ਤੇ ਓਤਾਰਯਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਨੁਪ੍ਪਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਯਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਸਂਸਨ੍ਦੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.

ਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਤਮਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ਏਕਗਾਥਾਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਚਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਤ੍ਤੇਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਤੀਣਿ ਪਿਟਕਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਇਮਿਨਾ ਨੇਤ੍ਤਿਵਚਨੇਨ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਚੇਵ ਸਮੇਤਿ ਚਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਾਵਦੇਵ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਾ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾ, ਸਾ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਵੂਪਸਮਂ ਵਦਤੀਤਿ ਵਿਨਯੇਤਿਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਰਾਗਵਿਨਯੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਵਿਨਯੋਤਿ ਹਿ ਕਾਰਣਂ ਰਾਗਾਦਿਵੂਪਸਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਯੇ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਗੋਤਮਿ, ਧਮ੍ਮੇ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਰਾਗਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਿਰਾਗਾਯ, ਸਞ੍ਞੋਗਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਿਸਞ੍ਞੋਗਾਯ, ਆਚਯਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਅਪਚਯਾਯ, ਮਹਿਚ੍ਛਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ, ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ, ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਪਵਿਵੇਕਾਯ, ਕੋਸਜ੍ਜਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਾਯ, ਦੁਬ੍ਭਰਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਸੁਭਰਤਾਯ, ਏਕਂਸੇਨ ਗੋਤਮਿ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ‘ਨੇਸੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਨੇਸੋ ਵਿਨਯੋ, ਨੇਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨ’ਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਚ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਗੋਤਮਿ, ਧਮ੍ਮੇ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰਾਗਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਸਰਾਗਾਯ, ਵਿਸਞ੍ਞੋਗਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਸਞ੍ਞੋਗਾਯ, ਅਪਚਯਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਆਚਯਾਯ, ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਮਹਿਚ੍ਛਤਾਯ, ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ ਪਵਿਵੇਕਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਯ, ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਕੋਸਜ੍ਜਾਯ, ਸੁਭਰਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਦੁਬ੍ਭਰਤਾਯ, ਏਕਂਸੇਨ ਗੋਤਮਿ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ‘ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਏਸੋ ਵਿਨਯੋ, ਏਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨ’’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੦੬).

ਧਮ੍ਮਤਾਯਨ੍ਤਿਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਹਿ ਠਿਤਾਵ ਸਾ ਧਾਤੁ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਤਾ ਧਮ੍ਮਨਿਯਾਮਤਾਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧੩੭) ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਧਮ੍ਮਤਾਯਂ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਨ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਨਿਵਤ੍ਤਿਂ ਤਦੁਪਾਯਞ੍ਚ ਬਾਧਕਾਦਿਭਾਵੇ ਨਿਯਤਂ ਪਰਿਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਸੁਤ੍ਤੇ ਓਤਰਤਿ ਨਾਮ. ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਵਿਨਯਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਵਿਨਯੇ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਨਾਮ. ਤਥਾ ਸਸ੍ਸਤਂ ਉਚ੍ਛੇਦਞ੍ਚ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਏਕਤ੍ਤਨਯਾਦਿਪਰਿਦੀਪਨੇਨ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਤਂ ਨ ਵਿਲੋਮੇਤਿ ਨਾਮ.

ਏਵਂਵਿਧੋ ਚ ਕਾਮਾਸਵਾਦਿਕਂ ਆਸਵਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਦਿ ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਨਨੁ ਚ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਪਟਿਲੋਮਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤੀਤਿ ਸੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠੋ ਕਸ੍ਮਾ ਇਧ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤੋਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਵਿਸੁਂ ਗਹਣਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਪਚ੍ਚਯਲਕ੍ਖਣਂ ਅਸਮਤ੍ਥਪਚ੍ਚਯਲਕ੍ਖਣਂ ਨਿਰੀਹਪਚ੍ਚਯਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਉਦਯਵਨ੍ਤਤਾ ਤਤੋ ਏਵ ਵਯਵਨ੍ਤਤਾ ਤਦੁਭਯੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਟਿਪੀਲ਼ਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖਤਾ ਅਨਤ੍ਤਤਾਤਿ ਤਿਲਕ੍ਖਣਸਮਾਯੋਗਪਰਿਦੀਪਨੀ ਸਬ੍ਬਦਿਟ੍ਠਿਗਤਕੁਮਤਿਵਿਦ੍ਧਂਸਨੀ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਾ ਸਾਸਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਕਾਸਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਂ ਆਚਰਿਯਵਾਦੋ ਅਤ੍ਤਨੋਮਤੀਤਿ ਇਦਂ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ – ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਙ੍ਗੀਤਿਯੋ ਆਰੁਲ਼੍ਹਾਨਿ ਤੀਣਿ ਪਿਟਕਾਨਿ. ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਂ ਨਾਮ ਮਹਾਪਦੇਸਾ, ਯਂ ‘‘ਅਨੁਲੋਮਕਪ੍ਪਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਆਚਰਿਯਵਾਦੋ ਨਾਮ ਅਟ੍ਠਕਥਾ. ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿ ਨਾਮ ਨਯਗ੍ਗਾਹੇਨ ਅਨੁਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਭਾਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਟਿਬਾਹਿਯਂ, ਤਂ ਪਟਿਬਾਹਨ੍ਤੇਨ ਸਤ੍ਥਾਵ ਪਟਿਬਾਹਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਨੁਲੋਮਕਪ੍ਪਿਯਂ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸਮੇਨ੍ਤਮੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਇਤਰਂ. ਆਚਰਿਯਵਾਦੋਪਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸਮੇਨ੍ਤੋ ਏਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਇਤਰੋ. ਤਥਾ ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿ, ਸਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਦੁਬ੍ਬਲਾਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਯਦਤ੍ਥਂ ਇਧ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਪਦੇਸਾ ਆਭਤਾ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਤੂਹਿ ਮਹਾਪਦੇਸੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਯਨ੍ਤਿ ਯਂ ਯਂ ਅਤ੍ਥਜਾਤਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਜਾਤਞ੍ਚ. ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਮਹਾਪਦੇਸੇਹਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਯੇਨ ਯੇਨਾਤਿ ਯੇਨ ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ. ਯਥਾ ਯਥਾਤਿ ਯੇਨ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ. ਤਂ ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਯਮਾਨੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਭਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਪਸਙ੍ਗੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਚ ਸੁਤ੍ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਚਤੁਮਹਾਪਦੇਸਾਵਿਰੁਦ੍ਧਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਤ੍ਤਤੋ ਅਤ੍ਥੇ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

੧੯. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਧਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਿ ਪਦਾਨੀਤਿ ਕਿਤ੍ਤਕਾਨਿ ਪਦਾਨਿ. ਪਰਿਯੋਗਾਹਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਚੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਤ੍ਤਕਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਤਕਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸੇਕਸ੍ਸ ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਾਨਿ ਪਨ ਏਕਗਾਥਾਯਂ ਯਦਿ ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਯਾਵ ਯਦਿ ਵਾ ਏਕਂ ਪਦਂ ਏਕਂ ਅਤ੍ਥਂ ਅਭਿਵਦਤਿ, ਏਕੋਯੇਵ ਸੋ ਪਞ੍ਹੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਯਦਿ ਸਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਪਞ੍ਹਂ. ਅਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਿਂ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿਆਦਿ ਆਜਾਨਨਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ. ਨਾਨਤ੍ਥਾਤਿ ਨਾਨਾ ਅਤ੍ਥਾ.

ਪੁਚ੍ਛਾਗਾਥਾਯਂ ਅਯਂ ਪਦਤ੍ਥੋ – ਕੇਨਸ੍ਸੁਬ੍ਭਾਹਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਅਯਂ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਚੋਰੋ ਵਿਯ ਚੋਰਘਾਤਕੇਨ ਕੇਨ ਅਭਿਹਤੋ ਵਧੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋਤਿ ਮਾਲੁਵਲਤਾਯ ਵਿਯ ਨਿਸ੍ਸਿਤਰੁਕ੍ਖੋ ਕੇਨ ਲੋਕੋ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟੋ. ਕੇਨ ਸਲ੍ਲੇਨ ਓਤਿਣ੍ਣੋਤਿ ਕੇਨ ਵਿਸਪੀਤਖੁਰਪ੍ਪੇਨ ਵਿਯ ਸਰੀਰਬ੍ਭਨ੍ਤਰਨਿਮੁਗ੍ਗੇਨ ਸਲ੍ਲੇਨ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠੋ. ਕਿਸ੍ਸ ਧੂਪਾਯਿਤੋਤਿ ਕਿਸ੍ਸ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਧੂਪਾਯਿਤੋ ਸਨ੍ਤਾਪਿਤੋ ਲੋਕੋ. ਸਦਾਤਿ ਪਦਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ. ਪਞ੍ਹਸਦ੍ਦਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ‘‘ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤੋ ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾਤਿ ਞਾਯਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

੨੦. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾਯਂ ਦੁਤਿਯਪਾਦੇ ਵੁਤ੍ਤਾ ਜਰਾ ਚ ਪਠਮਪਾਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਰਣਞ੍ਚਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ‘‘ਸਙ੍ਖਤੋ’’ਤਿ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ ਏਤੇਹੀਤਿ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਨਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਵਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੪੭; ਕਥਾ. ੨੧੪). ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਜਰਾਯਂ ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਮਰਣਂ ਵਯੋ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਸੇਸੋ ਇਧ ਜਰਾ, ਨ ਖਣਟ੍ਠਿਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਮਰਣਂ ਵਯੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਮਤੋ, ਫੁਸ੍ਸੋ ਮਤੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਲੋਕੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮੁਤਿਮਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਖਣਿਕਮਰਣਂ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਮਰਣਂ ਵਾ.

ਇਦਾਨਿ ‘‘ਤੇ ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਯੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਜਰਾਯ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਜਿਣ੍ਣਸ੍ਸ ਮਰਣਦਸ੍ਸਨਤੋ ਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਅਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਮਾਨਂ ਪਤਿ ਤੇਸਂ ਨਾਨਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਗਬ੍ਭਗਤਾਪਿ ਹਿ ਮੀਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਜਰਾਵਿਰਹਿਤਸ੍ਸ ਮਰਣਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਅਞ੍ਞਾ ਜਰਾ ਅਞ੍ਞਂ ਮਰਣਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਨ ਚ ਤੇ ਜਿਣ੍ਣਾ ਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ? ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਮਰਣਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਾਵ ਜਰਾ ਅਞ੍ਞਂ ਮਰਣਂ, ਯਥਾ ਤਂ ਦੇਵਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਦੇਵਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ. ਅਨੁਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੇਨ ਚ ਤਿਕਿਚ੍ਛਨੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਜਰਾਯ ਪਟਿਕਾਰਂ ਕਾਤੁਂ, ਨ ਤਥਾ ਮਰਣਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਮ੍ਪਿ ਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਕ੍ਕਤੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਕ੍ਕਤੇਤਿ ਸਕ੍ਯਤੇ, ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਟਿਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕਰਣਂ. ਨਨੁ ਚ ਮਰਣਸ੍ਸਾਪਿ ਪਟਿਕਾਰਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਭਾਵਨਾਯ ਵਸਿਭਾਵੇ ਸਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰੇਵ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤਾਨਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਯਾ’’ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਯਾਨੀਕਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ, ਸੋ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਕਪ੍ਪਂ ਵਾ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ ਕਪ੍ਪਾਵਸੇਸਂ ਵਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੬੬, ੧੮੨; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੮੨੨; ਕਥਾ. ੬੨੩; ਉਦਾ. ੫੧).

ਕੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਪ੍ਪੋ, ਕੋ ਵਾ ਕਪ੍ਪਾਵਸੇਸੋਤਿ? ਕਪ੍ਪੋਤਿ ਆਯੁਕਪ੍ਪੋ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਕਾਲੇ ਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਆਯੁਪ੍ਪਮਾਣਂ, ਤਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕਪ੍ਪਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਭਿਯ੍ਯੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੭; ਅ. ਨਿ. ੭.੭੪) ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਨ ਵਸ੍ਸਸਤਾਦਿਤੋ ਅਤਿਰੇਕਂ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਕਪ੍ਪਾਵਸੇਸਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨਾਮ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਖੀਣਾਸਵਾ ਲੋਕਹਿਤਤ੍ਥਂ ਤਥਾ ਨ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ? ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਭਾਰਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਅਨੁਸ੍ਸੁਕ੍ਕਤਾਯ ਚ. ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਸਬ੍ਬੁਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾ ਹਿ ਤੇ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸਾਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ –

‘‘ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਮਰਣਂ, ਨਾਭਿਕਙ੍ਖਾਮਿ ਜੀਵਿਤਂ;

ਕਾਲਞ੍ਚ ਪਟਿਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਵੇਤਨਂ ਭਤਕੋ ਯਥਾ’’ਤਿ. (ਥੇਰਗਾ. ੬੫੪; ਮਿ. ਪ. ੨.੨.੪);

ਯਥਾ ਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਤੇਹਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਚ ਨਾਨਤ੍ਤੇ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ‘‘ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਭਾਵੇਪਿ ਸਤਿ ਜਰਾਮਰਣਂ ਲਬ੍ਭਤਿ ਖੀਣਾਸਵਸਨ੍ਤਾਨੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਂ ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਞ੍ਞਾ ਤਣ੍ਹਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵੀਤਰਾਗਾ ਜੀਰਨ੍ਤਾਪਿ ਮੀਯਨ੍ਤਾਪੀ’’ਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਤਣ੍ਹਾਪਿ ਜੀਰਣਭਿਜ੍ਜਨਸਭਾਵਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਨ ਇਦਂ ਜਰਾਮਰਣਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ‘‘ਯਦਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਜਰਾਮਰਣਤੋ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਦੋਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯੋਬ੍ਬਨਟ੍ਠਾਪਿ ਵਿਗਤਤਣ੍ਹਾ ਸਿਯੁਂ, ਨ ਇਦਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਜਰਾਮਰਣਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਸਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਚ ਸਿਯਾ ਤਣ੍ਹਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਜਰਾਮਰਣਤੋ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਸਤੀਤਿ ਭਾਵੋ. ਨ ਹਿ ਜਰਾਮਰਣਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ, ਤਣ੍ਹਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਏਤੇਸਮਤ੍ਥਤੋ ਨਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਥਾ ਚ ਤਣ੍ਹਾ ਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ, ਏਵਂ ਜਰਾਮਰਣਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾ ਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਂ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਸਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਜਰਾਮਰਣਂ ਨ ਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਂ, ਤਥਾ ਤਣ੍ਹਾਪਿ ਸਿਯਾਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਇਮਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਇਮਾਯ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਉਪਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹੀਤਿ ਅਞ੍ਞਾਹਿ ਅਞ੍ਞਾਹਿ ਕਾਰਣੂਪਪਤ੍ਤੀਹਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚੇ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਤਦਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਮੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਮੇਵਤ੍ਥਂ ‘‘ਨ ਹਿ ਯੁਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਰਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਅਪਰਿਪੂਰਮਾਨੇਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਾਲਾਭਮਾਹ. ਤੇਨ ਇਚ੍ਛਾਤਣ੍ਹਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਤੇਨ ਨ ਹਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਇਚ੍ਛਾਯ ਚ ਤਣ੍ਹਾਯ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਸਮਤ੍ਥਨਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਾਵਿਪਰਿਯਾਯੇ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਸੁ ਕੋਧੋ ਚ ਉਪਨਾਹੋ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਸਮਤ੍ਥਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਜਰਾਮਰਣਵਿਪਰਿਯਾਯੇਤਿ ਜਰਾਮਰਣਤਣ੍ਹਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਮਤ੍ਥਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਇਮਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ.

ਯਦਿ ਇਚ੍ਛਾਤਣ੍ਹਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਭਗਵਤਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ? ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਹਾਰਮਾਹ ‘‘ਯਂ ਪਨਿਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਨ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਪਰਾਮਸਨਂ. ਅਭਿਲਪਿਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯਂ ਇਦਂ ਅਭਿਲਪਨਂ, ਇਦਂ ਬਾਹਿਰਾਨਂ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਵਤ੍ਥੂਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ, ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਦ੍ਵੀਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਕਤੀਹਿ. ਕਾ ਪਨ ਤਾ ਪਕਤਿਯੋਤਿ? ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਏਸਨਵਸੇਨ ਇਚ੍ਛਾ, ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਾਤੁਕਾਮਤਾਵਸੇਨ ਤਣ੍ਹਾ, ਅਯਮੇਤਾਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਯਦਿਪਿ ਏਵਂ, ਤਥਾਪਿ ਸਬ੍ਬਾ ਤਣ੍ਹਾ ਰੂਪਾਦਿਵਿਸਯਂ ਗਿਲਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਹਣੇਨ ਏਕਸਭਾਵਾ ਏਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬਾ ਹਿ ਤਣ੍ਹਾ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਯ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬੋ ਅਗ੍ਗੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਅਯਂ ਪਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਤਣ੍ਹਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੇਨ ਦ੍ਵੀਹਿ ਏਵ ਨਾਮੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਅਨੇਕੇਹਿਪਿ ਪਰਿਯਾਯੇਹੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਇਚ੍ਛਾਇਤਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੀਤਿ ਇਚ੍ਛਾ. ਤਣ੍ਹਾਯਨਟ੍ਠੇਨ ਤਣ੍ਹਾ. ਪੀਲ਼ਾਜਨਨਤੋ ਦੁਰੁਦ੍ਧਾਰਣਤੋ ਚ ਵਿਸਪੀਤਂ ਸਲ੍ਲਂ ਵਿਯਾਤਿ ਸਲ੍ਲਂ. ਸਨ੍ਤਾਪਨਟ੍ਠੇਨ ਧੂਪਾਯਨਾ. ਆਕਡ੍ਢਨਟ੍ਠੇਨ ਸੀਘਸੋਤਾ ਸਰਿਤਾ ਵਿਯਾਤਿ ਸਰਿਤਾ, ਅਲ੍ਲਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਸਰਿਤਾ, ‘‘ਸਰਿਤਾਨਿ ਸਿਨੇਹਿਤਾਨਿ ਚ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਜਨ੍ਤੁਨੋ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੩੪੧) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਚੇਵ ਸਿਨਿਦ੍ਧਾਨਿ ਚਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਵਿਸਤਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ. ਵਿਸਟਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ. ਵਿਸਮਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ. ਵਿਸਾਲਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ. ਵਿਸਕ੍ਕਤੀਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ. ਵਿਸਂਵਾਦਿਕਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ. ਵਿਸਂਹਰਤੀਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ. ਵਿਸਮੂਲਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ. ਵਿਸਫਲਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ. ਵਿਸਪਰਿਭੋਗਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ. ਵਿਸਤਾ ਵਾ ਪਨ ਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਰੂਪੇ ਸਦ੍ਦੇ ਗਨ੍ਧੇ ਰਸੇ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇ ਕੁਲੇ ਗਣੇ ਵਿਸਤਾ ਵਿਤ੍ਥਤਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ.

ਸਿਨੇਹਨਵਸੇਨ ਸਿਨੇਹੋ. ਨਾਨਾਗਤੀਸੁ ਕਿਲਮਥੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਕਿਲਮਥੋ. ਪਲਿਵੇਠਨਟ੍ਠੇਨ ਲਤਾ ਵਿਯਾਤਿ ਲਤਾ. ‘‘ਲਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੩੪੦) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਮਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਨਵਸੇਨ ਮਞ੍ਞਨਾ. ਦੂਰਗਤਮ੍ਪਿ ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੇਨ ਬਨ੍ਧੋ. ਆਸੀਸਨਟ੍ਠੇਨ ਆਸਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਪਾਤੁਕਾਮਤਾਵਸੇਨ ਪਿਪਾਸਾ. ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੇਨ ਅਨੇਕੇਹਿ ਨਾਮੇਹਿ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾਪਿ ਸਬ੍ਬਾ ਤਣ੍ਹਾ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਨਿਗਮੇਤਿ.

ਪੁਨ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨੇਕੇਹਿ ਨਾਮੇਹਿ ਗਹਿਤਭਾਵਮੇਵ ‘‘ਯਥਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਪਚਯੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਵੇਵਚਨੇਤਿ ਵੇਵਚਨਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ. ‘‘ਆਸਾ ਚ ਪਿਹਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾਯ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੩੭; ਪੇਟਕੋ. ੧੧) ਅਤ੍ਥਂ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਅਵਿਗਤਰਾਗਸ੍ਸਾਤਿਆਦੀਸੁ ਰਞ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਰਾਗੋ, ਛਨ੍ਦਨਟ੍ਠੇਨ ਛਨ੍ਦੋ, ਪਿਯਾਯਨਟ੍ਠੇਨ ਪੇਮਂ, ਪਰਿਦਹਨਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਦਾਹੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਤਣ੍ਹਾਯੇਤਂ ਵੇਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਾਤਣ੍ਹਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਙ੍ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੨੧. ਏਵਂ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁਬ੍ਭਾਹਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੬੬) ਗਾਥਾਯ ‘‘ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿ ਪਞ੍ਹਤ੍ਤਯਭਾਵੇ ਯੁਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤਿਗਵੇਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬੋ ਦੁਕ੍ਖੂਪਚਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖੂਪਚਾਰੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ. ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਰਮੂਲਕੋਤਿ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਸਙ੍ਖਾਰਹੇਤੁਕੋਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨਿਬ੍ਬਿਦੂਪਚਾਰੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਪਵਤ੍ਤਿ ਕਾਮਾਨਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਞ੍ਞਥਾਭਾਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਅਨਭਿਰਤਿ ਞਾਣਨਿਬ੍ਬਿਦਾ ਚ. ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਪਰਿਕ੍ਖਾਰਮੂਲਕੋਤਿ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਯ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਭੂਤਵਤ੍ਥੁਕਾਮਹੇਤੁਕੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਭਿਰਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਪਰਿਕ੍ਖਾਰਮੂਲਿਕਾ, ਨ ਞਾਣਨਿਬ੍ਬਿਦਾਤਿ ਸਬ੍ਬੋ ਨਿਬ੍ਬਿਦੂਪਚਾਰੋ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਪਰਿਕ੍ਖਾਰਮੂਲਕੋਤਿ ਨ ਪਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਪਞ੍ਹਤ੍ਤਯਭਾਵੇ ਯੁਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਯਥਾ ਚ ਦੁਕ੍ਖੂਪਚਾਰਨਿਬ੍ਬਿਦੂਪਚਾਰੇਸੁ, ਏਵਂ ਇਮਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ ਇਮਿਨਾ ਯੋਗੇਨ ਨਯੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਤਂਤਂਪਾਲ਼ਿਪ੍ਪਦੇਸੇ ਅਨੁਰੂਪੇਹਿ ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਹੇਤੂਹਿ ਯੁਤ੍ਤਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਨਯਦਸ੍ਸਨਂ ਸਂਖਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹਿ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਚਰਿਤਾਨਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਅਸੁਭਮੇਤ੍ਤਾਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਕਥਾ ਰਾਗਾਦਿਵਿਨਯਨਤੋ ਸਪ੍ਪਾਯਾਤਿ ਅਯਂ ਸਾਸਨਯੁਤ੍ਤਿ. ਏਵਮਵਟ੍ਠਿਤੇ ਯਦਿ ਰਾਗਚਰਿਤਸ੍ਸ ਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯ, ਸਾ ਦੇਸਨਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਅਸਪ੍ਪਾਯਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਸੁਖਾਪਟਿਪਦਾਦਯੋਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਸੁਖਾਪਟਿਪਦਾਦਯੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਨ ਦੇਸਨਾਯਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਇਧ ਪਨ ਰਾਗਚਰਿਤੋਤਿ ਤਿਬ੍ਬਕਿਲੇਸੋ ਰਾਗਚਰਿਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਭਾਵਨਾ ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਚ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਭਾਵਨਾ ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਗਰੁਤਰਾ ਅਸੁਭਦੇਸਨਾ ਸਪ੍ਪਾਯਾ, ਯਸ੍ਸ ਗਰੁਤਰਾ ਅਸੁਭਦੇਸਨਾ ਸਪ੍ਪਾਯਾ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਮਨ੍ਦਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਵਿਯ ਲਹੁਕਤਰਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਸੁਖਂ ਵਾ ਪਟਿਪਦਂ…ਪੇ… ਦੇਸੇਯ੍ਯ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਦੇਸਨਾ’’ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਯੁਤ੍ਤਪਰਿਹਾਰੇਨ ਯੁਤ੍ਤਿਸਮਧਿਗਮੋਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਵਿਚਾਰਣਾਯ ਅਯੁਤ੍ਤਿਪਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਯਦਿ ਹਿ…ਪੇ… ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਦੇਸਨਾ’’ਤਿ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਵਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿਆਦਿ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਯੋਜਨਾਯ ਨਯਦਸ੍ਸਨਮੇਵ.

ਤਤ੍ਥ ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ. ਅਨੁਲੋਮਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਂ, ਪਹਾਨਸਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਨਵਸੇਸਾਨਂ ਪਦਤ੍ਥਾਨਂ ਅਨੁਪਦਵਿਚਾਰਣਾ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ, ਵਿਚਯਹਾਰਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤੇਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਯੁਤ੍ਤਿਗਵੇਸਨਂ ਸੁਕਰਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਵਿਚਯੇਨ ਹਾਰੇਨ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਾਵਤਿਕਾ ਞਾਣਸ੍ਸ ਭੂਮੀਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਯਂ ਞਾਣਂ ਯਂ ਪਟਿਭਾਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਯਤ੍ਤਕੋ ਵਿਸਯੋ, ਤਤ੍ਤਕੋ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਚਾਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਨਨ੍ਤਨਯੋ ਸਮਨ੍ਤਭਦ੍ਦਕੋ ਵਿਮਦ੍ਦਕ੍ਖਮੋ ਵਿਚਿਤ੍ਤਦੇਸਨੋ ਚ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋਤਿ.

ਏਵਂ ਨਯਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨੇਵ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਯੋਜਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਨਵਾਨੁਪੁਬ੍ਬਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸਿਭਾਵੇਹਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਸਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸਾਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਲਾਭਿਨੋ. ਸਤੋਤਿ ਸਮਾਨਸ੍ਸ, ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬ੍ਯਾਪਾਦੋਤਿ ਪਦੋਸੋ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਪਰਭਾਗੇਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਠਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਦੇਸਨਾਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਤਾਦਿਸੀ ਕਥਾ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਪਹਾਨਂ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਦੇਸਨਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਾਰਣਤੋ ਏਵ ਅਯਂ ਕਥਾ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਸੇਸਵਾਰੇਸੁਪਿ ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਂ ਏਵ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ.

ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਮੁਖੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਿਹਾਰਸ੍ਸ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੀ. ਤੇਨ ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਨਿਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਯਂ ਯਂ ਪਹੀਨਂ, ਤੇਨ ਤੇਨੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ. ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਵਿਗਤਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਵਸੇਨ ਯਂ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਂ, ਤਂ ਵਿਗਤਂ. ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ ‘‘ਅਯਮਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਕਥਂਕਥਾਸਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਵਿਨਯਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਸ੍ਸਾਪਿ ਕਥਂ ਕਥਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਪਦੇਨ ਵਿਸੇਸਿਤਂ. ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਦੇਸਨਾਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਪਹਾਨੇਕਟ੍ਠਭਾਵਤੋ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾਯਂ ਕਥਾ.

ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਙ੍ਗਿਨੋ. ਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦਾ ਵਿਸੇਸਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਨੀਵਰਣੇਸੁ ਅਪ੍ਪਹੀਨੇਸੁ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਮ੍ਪਿ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਗੇਵ ਝਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦਾ ਵਿਸੇਸਾਯ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾਯਂ ਕਥਾ. ਯਥਾਲਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਨ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦਾ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਦੇਸਨਾ ਯੁਤ੍ਤਾ ਕਥਾਤਿ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਵਿਤਕ੍ਕਸਹਗਤਾ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾ ਨਾਮ ਸਹ ਉਪਚਾਰੇਨ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਧਮ੍ਮਾ, ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਤ੍ਥੋ ਹੇਤ੍ਥ ਸਹਗਤ-ਸਦ੍ਦੋ. ਹਾਨਾਯਾਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਤੋ ਪਰਿਹਾਨਾਯ. ਵਿਸੇਸਾਯਾਤਿ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਯ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਹਾਨਨ੍ਤਿ, ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਸਹਗਤਾਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਧਮ੍ਮਾ, ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਵਾ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਸੁਖਸਹਗਤਾਤਿ ਉਪਚਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਧਮ੍ਮਾ, ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾ ਹਿ ਇਧ ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਪੀਤਿਸੁਖਸਹਗਤਾਤਿ ਸਹ ਉਪਚਾਰੇਨ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਧਮ੍ਮਾ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸਹਗਤਾਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਧਮ੍ਮਾ.

ਸਞ੍ਞੂਪਚਾਰਾਤਿ ਪਟੁਸਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਏਵ ਯੇ ਕੇਚਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ, ‘‘ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਹਗਤਾਤਿ ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ. ਤੇ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਠਿਤੇਨੇਵ ਸਕ੍ਕਾ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਤੁਂ, ਨ ਤਤੋ ਪਰਿਹੀਨੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾ ਕਥਾ. ਵਿਸੇਸਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਪਨ ਯੁਤ੍ਤਾ ਕਥਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਹਾਨਾਯ…ਪੇ… ਦੇਸਨਾ’’ਤਿ. ਕਲ੍ਲਤਾਪਰਿਚਿਤਨ੍ਤਿ ਸਮਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਪਰਿਚਿਤਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਵਸਿਭਾਵੇਨ ਪਰਿਚਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਅਭਿਨੀਹਾਰਂ ਖਮਤੀ’’ਤਿ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਅਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਸਞ੍ਞਾਮੁਖੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਸਞ੍ਞਾਪਤਿਰੂਪਤਾਯ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸਮਾਧਿਮੁਖੇਨ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਮੁਖੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਤਾਮੁਖੇਨ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਉਭਯਪਕ੍ਖਸਨ੍ਤੀਰਣਮੁਖੇਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਸਮੁਪੇਕ੍ਖਨਮੁਖੇਨ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਅਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾਮੁਖੇਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਪਰਿਭਵਨੇ ਮਾਨੋ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਵੀਮਂਸਾਮੁਖੇਨ ਹੇਤੁਪਤਿਰੂਪਕਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਵਿਰਤ੍ਤਤਾਪਤਿਰੂਪਕੇਨ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਅਦਯਾਪਨ੍ਨਤਾ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਪਟਿਸੇਵਨਪਤਿਰੂਪਤਾਯ ਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਨੁਯੋਗੋ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਆਜੀਵਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਤਿਰੂਪਤਾਯ ਅਸਂਵਿਭਾਗਸੀਲਤਾ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸਂਵਿਭਾਗਸੀਲਤਾਪਤਿਰੂਪਤਾਯ ਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵੋ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਅਸਂਸਗ੍ਗਵਿਹਾਰਿਤਾਪਤਿਰੂਪਤਾਯ ਅਸਙ੍ਗਹਸੀਲਤਾ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸਙ੍ਗਹਸੀਲਤਾਪਤਿਰੂਪਤਾਯ ਅਨਨੁਲੋਮਿਕਸਂਸਗ੍ਗੋ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸਚ੍ਚਵਾਦਿਤਾਪਤਿਰੂਪਤਾਯ ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਅਪਿਸੁਣਵਾਦਿਤਾਪਤਿਰੂਪਤਾਯ ਅਨਤ੍ਥਕਾਮਤਾ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਪਿਯਵਾਦਿਤਾਪਤਿਰੂਪਤਾਯ ਚਾਟੁਕਮ੍ਯਤਾ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਮਿਤਭਾਣਿਤਾਪਤਿਰੂਪਤਾਯ ਅਸਮ੍ਮੋਦਨਸੀਲਤਾ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨਸੀਲਤਾਪਤਿਰੂਪਤਾਯ ਮਾਯਾ ਸਾਠੇਯ੍ਯਞ੍ਚ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਨਿਗ੍ਗਯ੍ਹਵਾਦਿਤਾਪਤਿਰੂਪਤਾਯ ਫਰੁਸਵਾਚਤਾ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਪਾਪਗਰਹਿਤਾਪਤਿਰੂਪਤਾਯ ਪਰਵਜ੍ਜਾਨੁਪਸ੍ਸਿਤਾ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਕੁਲਾਨੁਦ੍ਧਯਤਾਪਤਿਰੂਪਤਾਯ ਕੁਲਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਾਸਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾਮਤਾਮੁਖੇਨ ਆਵਾਸਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਧਮ੍ਮਪਰਿਬਨ੍ਧਪਰਿਹਰਣਮੁਖੇਨ ਧਮ੍ਮਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਭਿਰਤਿਮੁਖੇਨ ਭਸ੍ਸਾਰਾਮਤਾ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਅਫਰੁਸਵਾਚਤਾਗਣਾਨੁਗ੍ਗਹਕਰਣਮੁਖੇਨ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਤਾ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਪੁਞ੍ਞਕਾਮਤਾਪਤਿਰੂਪਤਾਯ ਕਮ੍ਮਾਰਾਮਤਾ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸਂਵੇਗਪਤਿਰੂਪੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਪੋ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਲੁਤਾਪਤਿਰੂਪਤਾਯ ਅਪਰਿਕ੍ਖਤਾ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਵੀਮਂਸਨਾਪਤਿਰੂਪੇਨ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਂ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਅਤ੍ਤਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਪਤਿਰੂਪੇਨ ਗਰੂਨਂ ਅਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਅਪ੍ਪਦਕ੍ਖਿਣਗ੍ਗਾਹਿਤਾ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਧਮ੍ਮਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਪਤਿਰੂਪੇਨ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਅਗਾਰਵਂ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਲੋਕਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਪਤਿਰੂਪੇਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਪਰਿਭਵੋ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਮੇਤ੍ਤਾਯਨਾਮੁਖੇਨ ਰਾਗੋ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਕਰੁਣਾਯਨਾਪਤਿਰੂਪੇਨ ਸੋਕੋ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਮੁਦਿਤਾਵਿਹਾਰਪਤਿਰੂਪੇਨ ਪਹਾਸੋ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਵਿਹਾਰਪਤਿਰੂਪੇਨ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਛਨ੍ਦਤਾ ਵਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਂ ਆਗਮਪਤਿਰੂਪਕਅਧਿਗਮਪਤਿਰੂਪਕਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਞ੍ਚਨਸਭਾਵੋ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਆਗਮਾਨੁਸਾਰੇਨ ਯੁਤ੍ਤਿਗਵੇਸਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ.

ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.