੪. ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਦੇਸਨਾਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੫. ਏਵਂ ਹਾਰਾਦਯੋ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਸਰੂਪਤੋ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤੇਸੁ ਹਾਰੇ ਤਾਵ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋਤਿ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾ. ਦੇਸਨਾਹਾਰੋਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਪਨ ਵਿਸਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਵਤਾ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਅਯਂ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਾਪੇਕ੍ਖੋ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇ ‘‘ਕਤਮੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਵਤਾ’’ਤਿ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਨਿਗਮਨਂ ਹੋਤਿ. ਪਰਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇ ਪਨ ‘‘ਅਯਂ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ ਕਿਂ ਦੇਸਯਤੀ’’ਤਿ ਦੇਸਨਾਕਿਰਿਯਾਯ ਕਤ੍ਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸ੍ਸ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਸਞ੍ਞਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਦੇਸਯਤੀਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਿ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਦਾਨਿ ਅਨੇਨ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਤੋ ਪਰਮ੍ਪਿ ਅਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ. ‘‘ਕਤ੍ਥ ਪਨ ਆਗਤੇ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਿਕੇ ਅਯਂ ਹਾਰੋ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੀ’’ਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਮਨਸਿਕਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾਹਾਰੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਸਬ੍ਬਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕਂ ਭਗਵਤੋ ਛਛਕ੍ਕਦੇਸਨਂ ਏਕਦੇਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਚ੍ਚਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਪਕਤਿਪੁਞ੍ਞਾਪਤ੍ਤਿਞੇਯ੍ਯਾਦੀਸੁ ਬਹੂਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਦਿਟ੍ਠਪ੍ਪਯੋਗੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੫.੭੩) ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੇ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੋ ਪਤ੍ਤਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੯੯; ਮਹਾਵ. ੧੮) ਸਚ੍ਚੇ. ‘‘ਏਵਂਧਮ੍ਮਾ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਅਹੇਸੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੩, ੧੪੫) ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ. ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮੋ ਧਿਤਿ ਚਾਗੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਜਾ. ੧.੧.੫੭; ੧.੨.੧੪੭-੧੪੮) ਪਞ੍ਞਾਯਂ. ‘‘ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੯੮; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੩੧) ਪਕਤਿਯਂ. ‘‘ਧਮ੍ਮੋ ਹਵੇ ਰਕ੍ਖਤਿ ਧਮ੍ਮਚਾਰਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਜਾ. ੧.੧੦.੧੦੨; ੧.੧੫.੩੮੫) ਪੁਞ੍ਞੇ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਰਾਜਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੨੩੩) ਆਪਤ੍ਤਿਯਂ. ‘‘ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ਤਿਕਮਾਤਿਕਾ ੧) ਞੇਯ੍ਯੇ. ਇਧ ਪਨ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਮੂਲਪਰਿਯਾਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ; ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡ ੧; ਬੁ. ਵਂ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧).

ਵੋਤਿ ਪਨ ਅਯਂ ਵੋ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਹਨ੍ਦ ਦਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਵਾਰੇਮਿ ਵੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੧੫) ਏਤ੍ਥ ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਆਗਤੋ. ‘‘ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵਯਂ ਕਰਣੀਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੭੩) ਕਰਣਤ੍ਥੇ. ‘‘ਯੇ ਹਿ ਵੋ ਅਰਿਯਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਦਪੂਰਣੇ. ‘‘ਆਰੋਚਯਾਮਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੭.੭੨) ਸਮ੍ਪਦਾਨਤ੍ਥੇ. ਇਧਾਪਿ ਸਮ੍ਪਦਾਨਤ੍ਥੇ ਏਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਭਿਕ੍ਖਨਸੀਲਤਾਦਿਗੁਣਯੋਗੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਭਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸਤਾਦਿਗੁਣਯੋਗੇਨ ਵਾ. ਅਥ ਵਾ ਸਂਸਾਰੇ ਭਯਂ ਇਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂ. ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਤੇਸਂ ਆਲਪਨਂ. ਤੇਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨੇ ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮੁਖਾਭਿਮੁਖਂ ਕਰੋਤਿ. ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਤੇਨ ਨਾਹਂ ਧਮ੍ਮਿਸ੍ਸਰਤਾਯ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਰੇਯ੍ਯਾਮਿ, ਅਨਾਵਰਣਞਾਣੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਾਰਿਤਾਯ ਪਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਇਦਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਮਾਨਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਮੇਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਸੀਲੇਨ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ. ਸਮਾਧਿਨਾ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ. ਬੁਦ੍ਧਸੁਬੁਦ੍ਧਤਾਯ ਵਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ. ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਾਯ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ. ਸਙ੍ਘਸੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ. ਅਥ ਵਾ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੁਵਿਨਯਨੇਨ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ. ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੁਵਿਨਯਨੇਨ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਨੇਯ੍ਯਪੁਗ੍ਗਲਵਿਨਯਨੇਨ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ. ਅਯਮੇਵਤ੍ਥੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ.

ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਾਤ੍ਥਂ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਸਙ੍ਕਾਸਨਾਦਿਛਅਤ੍ਥਪਦਸਮਾਯੋਗਤੋ ਵਾ ਸਾਤ੍ਥਂ. ਅਕ੍ਖਰਾਦਿਛਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਸਮਾਯੋਗਤੋ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਅਯਮੇਵਤ੍ਥੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ. ਅਪਨੇਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਸੀਲਾਦਿਪਞ੍ਚਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਵਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ. ਚਤੁਰੋਘਨਿਤ੍ਥਰਣਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਲੋਕਾਮਿਸਨਿਰਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਚ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਸੇਟ੍ਠਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੂਨਂ ਵਾ ਸੇਟ੍ਠਾਨਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਚਰਿਯਂ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹਂ ਸਾਸਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸਯਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਰਿਦੀਪਯਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਵਂ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤੋ ਪਕਾਸਿਤੋ ਚ ਸਾਸਨਧਮ੍ਮੋ ਯੇਸਂ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਂ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ, ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਯੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭੂਤਾ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਪਾਠੇ ਸਵਿਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਤਤੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਉਦਾਹਰਣਵਸੇਨ ਇਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਨ੍ਤਿ ਮਨਾਪਿਯਰੂਪਾਦਿਂ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਂ. ਕਾਮਯਮਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਸ ਚੇਤਂ ਸਮਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਕਾਮਯਮਾਨਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਕਾਮਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਤ੍ਥੁ ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ ਚੇ, ਸਚੇ ਸੋ ਤਂ ਲਭਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਦ੍ਧਾਪੀਤਿਮਨੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਕਂਸੇਨ ਤੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਲਦ੍ਧਾਤਿ ਲਭਿਤ੍ਵਾ. ਮਚ੍ਚੋਤਿ ਸਤ੍ਤੋ. ਯਦਿਚ੍ਛਤੀਤਿ ਯਂ ਇਚ੍ਛਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ (ਮਹਾਨਿ. ੧) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਯਾਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸਮਿਜ੍ਝਨਾ ਇਚ੍ਛਿਤਲਾਭੇ ਪੀਤਿਮਨਤਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਬ੍ਬਤੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ.

ਤਸ੍ਸ ਚੇ ਕਾਮਯਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕਾਮੇ ਇਚ੍ਛਮਾਨਸ੍ਸ, ਕਾਮੇਨ ਵਾ ਯਾਯਮਾਨਸ੍ਸ. ਛਨ੍ਦਜਾਤਸ੍ਸਾਤਿ ਜਾਤਤਣ੍ਹਸ੍ਸ. ਜਨ੍ਤੁਨੋਤਿ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਤੇ ਕਾਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਾ ਕੇਨਚਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਚੇ. ਸਲ੍ਲਵਿਦ੍ਧੋਵ ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਅਥ ਅਯੋਮਯਾਦਿਨਾ ਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਵਿਯ ਪੀਲ਼ਿਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋਤਿ ਯਾਯਂ ਕਾਮਾਨਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਞ੍ਞਥਾਭਾਵਾ ਕਾਮਯਾਨਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰੁਪ੍ਪਨਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ.

ਯੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤੀਤਿ ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਕਾਮੇ ਤਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦਰਾਗਸ੍ਸ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਵਾ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨੇਨ ਵਾ ਸਬ੍ਬਭਾਗੇਨ ਵਜ੍ਜੇਤਿ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ਸਪ੍ਪਸ੍ਸੇਵ ਪਦਾ ਸਿਰੋਤਿ, ਯਥਾ ਕੋਚਿ ਪੁਰਿਸੋ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮੋ ਕਣ੍ਹਸਪ੍ਪਂ ਪਟਿਪਥੇ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਾਦੇਨ ਤਸ੍ਸ ਸਿਰਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਸੋਮਂ…ਪੇ… ਸਮਤਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਂ ਲੋਕਂ ਵਿਸਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਲੋਕੇ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਮਂ ਤਣ੍ਹਂ ਸਤਿਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਤੀਤਿ. ਇਦਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਯਦਿਦਂ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮਤਿਵਤ੍ਤਨਂ, ਇਦਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ.

ਖੇਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕੇਦਾਰਾਦਿਖੇਤ੍ਤਂ. ਵਤ੍ਥੁਨ੍ਤਿ ਘਰਵਤ੍ਥੁਆਦਿਵਤ੍ਥੁਂ. ਹਿਰਞ੍ਞਂ ਵਾਤਿ ਕਹਾਪਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸੁਵਣ੍ਣਸਙ੍ਖਾਤਞ੍ਚ ਹਿਰਞ੍ਞਂ. ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਕਪ੍ਪਨਤ੍ਥੋ, ਸੋ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਗਵਾਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਗਾਵੋ ਚ ਅਸ੍ਸੇ ਚਾਤਿ ਗਵਾਸ੍ਸਂ. ਦਾਸਪੋਰਿਸਨ੍ਤਿ ਦਾਸੇ ਚ ਪੋਰਿਸੇ ਚਾਤਿ ਦਾਸਪੋਰਿਸਂ. ਥਿਯੋਤਿ ਇਤ੍ਥਿਯੋ. ਬਨ੍ਧੂਤਿ ਞਾਤਿਬਨ੍ਧਵੋ. ਪੁਥੂ ਕਾਮੇਤਿ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਵਾ ਮਨਾਪਿਯਰੂਪਾਦਿਕੇ ਬਹੂ ਕਾਮਗੁਣੇ. ਯੋ ਨਰੋ ਅਨੁਗਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਯੋ ਸਤ੍ਤੋ ਅਨੁ ਅਨੁ ਅਭਿਕਙ੍ਖਤਿ ਪਤ੍ਥੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਯਦਿਦਂ ਖੇਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਅਨੁਗਿਜ੍ਝਨਂ, ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇ ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੋ.

ਅਬਲਾ ਨਂ ਬਲੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਖੇਤ੍ਤਾਦਿਭੇਦੇ ਕਾਮੇ ਅਨੁਗਿਜ੍ਝਨ੍ਤਂ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਕੁਸਲੇਹਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਬਲਸਙ੍ਖਾਤਾ ਕਿਲੇਸਾ ਬਲੀਯਨ੍ਤਿ ਅਭਿਭਵਨ੍ਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਬਲਾਦਿਵਿਰਹੇਨ ਵਾ ਅਬਲਂ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਬਲਾ ਕਿਲੇਸਾ ਬਲੀਯਨ੍ਤਿ, ਅਬਲਤ੍ਤਾ ਅਭਿਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਦ੍ਦਨ੍ਤੇਨਂ ਪਰਿਸ੍ਸਯਾਤਿ ਏਨਂ ਕਾਮਗਿਦ੍ਧਂ ਕਾਮੇ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਂ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਞ੍ਚ ਸੀਹਾਦਯੋ ਚ ਪਾਕਟਪਰਿਸ੍ਸਯਾ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਯੋ ਚ ਅਪਾਕਟਪਰਿਸ੍ਸਯਾ ਮਦ੍ਦਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਨਂ…ਪੇ… ਦਕਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਤੇਹਿ ਪਾਕਟਾਪਾਕਟਪਰਿਸ੍ਸਯੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤਂ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਜਾਤਿਆਦਿਦੁਕ੍ਖਂ ਸਮੁਦ੍ਦੇ ਭਿਨ੍ਨਨਾਵਂ ਉਦਕਂ ਵਿਯ ਅਨ੍ਵੇਤਿ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ਤਣ੍ਹਾਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸਂਕਿਲੇਸਹੇਤੁਕੋ ਜਾਤਿਆਦਿਦੁਕ੍ਖਾਨੁਬਨ੍ਧੋ, ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ.

ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਕਾਮਗਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਜਨ੍ਤੂਤਿ ਸਤ੍ਤੋ. ਸਦਾ ਸਤੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਰਤ੍ਤਾਪਰਰਤ੍ਤਂ ਜਾਗਰਿਯਾਨੁਯੋਗੇਨ ਸਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਕਾਮਾਨਿ ਪਰਿਵਜ੍ਜਯੇਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਚ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਂ ਕਿਲੇਸਕਾਮਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮਾਨਿ ਪਰਿਵਜ੍ਜਯੇ ਪਜਹੇਯ੍ਯ. ਤੇ ਪਹਾਯ ਤਰੇ ਓਘਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤੇ ਕਾਮੇ ਪਹਾਯ ਤਪ੍ਪਹਾਨਕਰਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਓਘਂ ਤਰੇਯ੍ਯ, ਤਰਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਾਵਂ ਸਿਤ੍ਵਾਵ ਪਾਰਗੂਤਿ ਯਥਾ ਪੁਰਿਸੋ ਉਦਕਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਰੁਭਾਰਂ ਨਾਵਂ ਉਦਕਂ ਬਹਿ ਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਲਹੁਕਾਯ ਨਾਵਾਯ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨੇਵ ਪਾਰਗੂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਪਾਰਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵਨਾਵਂ ਕਿਲੇਸੂਦਕਗਰੁਕਂ ਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਲਹੁਕੇਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਪਾਰਗੂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਪਾਰਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਯਂ ਕਾਮਪ੍ਪਹਾਨਮੁਖੇਨ ਚਤੁਰੋਘਂ ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਨਿਸ੍ਸਰਣਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ.

ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦਾਨਾਦਿਪੁਞ੍ਞਧਮ੍ਮੋ. ਹਵੇਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਰਕ੍ਖਤਿ ਧਮ੍ਮਚਾਰਿਨ੍ਤਿ ਯੋ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਚਰਤਿ, ਤਂ ਧਮ੍ਮਚਾਰਿਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਭੇਦੇਨ ਦੁਵਿਧਤੋਪਿ ਅਨਤ੍ਥਤੋ ਰਕ੍ਖਤਿ ਪਾਲੇਤਿ. ਛਤ੍ਤਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਯਥ ਵਸ੍ਸਕਾਲੇਤਿ ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਯਥਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਛਤ੍ਤਂ ਕੁਸਲੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਧਾਰਿਤਂ ਤਂ ਵਸ੍ਸਤੇਮਨਤੋ ਰਕ੍ਖਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਤਂ ਛਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਂ ਛਾਦੇਨ੍ਤਞ੍ਚ ਵਸ੍ਸਾਦਿਤੋ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਏਵਂ ਧਮ੍ਮੋਪਿ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਣਿਧਾਨੇਨ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਂਯੇਵ ਰਕ੍ਖਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਸਾ…ਪੇ… ਚਾਰੀਤਿ ਏਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਇਦਂ ਫਲਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕੇਹਿ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕੇਹਿ ਚ ਅਨਤ੍ਥੇਹਿ ਯਦਿਦਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਰਕ੍ਖਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਰਕ੍ਖਾਵਸਾਨਸ੍ਸ ਚ ਅਬ੍ਭੁਦਯਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨਂ, ਇਦਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾਯ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਫਲਨ੍ਤਿ.

ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਤਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਤਾ ਕਾਰਕਵੇਦਕਸਭਾਵੋ, ਸਯਂ ਵਾ ਨ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ. ਯਦਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਨ੍ਤੋ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਥ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇਤਿ ਅਥ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪੁਬ੍ਬੇ ਏਵ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦੁਕ੍ਖਤਾਨਂ ਸੁਪਰਿਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਗੋਚਰਭੂਤੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ ਨਿਬ੍ਬੇਦਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਸ ਮਗ੍ਗੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾਤਿ ਯਾ ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਵਿਸੁਜ੍ਝਨਤੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਵਾ ਅਮਤਧਾਤੁਯਾ ਮਗ੍ਗੋ ਉਪਾਯੋ. ਅਯਂ ਉਪਾਯੋਤਿ ਯਦਿਦਂ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਮੁਖੇਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਵਟ੍ਟਸ੍ਮਿਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਧਿਗਮਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਉਪਾਯੋ.

‘‘ਚਕ੍ਖੁਮਾ…ਪੇ… ਪਰਿਵਜ੍ਜਯੇ’’ਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਅਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯਥਾ ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਰੀਰੇ ਵਹਨ੍ਤੇ ਵਿਸਮਾਨਿ ਭੂਮਿਪ੍ਪਦੇਸਾਨਿ ਚਣ੍ਡਤਾਯ ਵਾ ਵਿਸਮੇ ਹਤ੍ਥਿਆਦਯੋ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਏਵਂ ਲੋਕੇ ਸਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪਞ੍ਞਤਾਯ ਹਿਤਾਹਿਤਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪਾਪਾਨਿ ਲਾਮਕਾਨਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਅਯਂ ਆਣਤ੍ਤੀਤਿ ਯਾ ਅਯਂ ‘‘ਪਾਪਾਨਿ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਰਾਜਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਆਣਾ, ਅਯਂ ਆਣਤ੍ਤੀਤਿ.

ਏਵਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਆਗਤਾ ਫਲੂਪਾਯਾਣਤ੍ਤਿਯੋ ਉਦਾਹਰਣਭਾਵੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਾ ਏਕਤੋ ਆਗਤਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤੋ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਲੋਕਂ ਅਵੇਕ੍ਖਸ੍ਸੁ, ਮੋਘਰਾਜਾਤਿ ਆਣਤ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਮੋਘਰਾਜ, ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕਂ ਅਵਸਵਤ੍ਤਿਤਾਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਵਾ ਤੁਚ੍ਛਭਾਵਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞੋਤਿ ਪਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਧਮ੍ਮਰਾਜਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਵਿਧਾਨਭਾਵਤੋ ਆਣਤ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਦਾ ਸਤਿਕਿਰਿਯਾਯ ਤਂਸੁਞ੍ਞਤਾਦਸ੍ਸਨਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ‘‘ਸਦਾ ਸਤੋਤਿ ਉਪਾਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਂ ਊਹਚ੍ਚਾਤਿ ਵੀਸਤਿਵਤ੍ਥੁਕਂ ਸਕ੍ਕਾਯਦਸ੍ਸਨਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਏਵਂ ਮਚ੍ਚੁਤਰੋ ਸਿਯਾਤਿ. ਇਦਂ ਫਲਨ੍ਤਿ ਯਂ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਮਚ੍ਚੁਤਰਣਂ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਵਿਸਯਾਤਿਕ੍ਕਮਨਂ ਤਸ੍ਸ ਯਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਪਟਿਪਜ੍ਜਨਂ, ਇਦਂ ਦੇਸਨਾਯ ਫਲਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਪਨ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਯੋ ਸੁਤ੍ਤੇ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਰੂਪਤੋ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਕਤ੍ਥਚਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਕਤ੍ਥਚਿ ਏਕਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਨ ਏਵਂ ਫਲਾਦਯੋ. ਫਲਾਦਯੋ ਪਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤੇ ਗਾਥਾਸੁ ਵਾ ਏਕਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਨਯਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਉਦਾਹਰਿਤ੍ਵਾਪਿ ਪੁਨ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਲੋਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਏਕਤੋ ਉਦਾਹਰਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੬. ਏਵਂ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਯੋ ਉਦਾਹਰਣਵਸੇਨ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗੇਨ ਦੇਸਨਾਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਉਗ੍ਘਟਿਤਂ ਘਟਿਤਮਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤਂ ਯਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਾ ਨ ਕਤਾ, ਤਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ. ਉਦ੍ਦੇਸਮਤ੍ਤੇਨ ਸਪ੍ਪਭੇਦਂ ਸਵਿਤ੍ਥਾਰਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਉਗ੍ਘਟਿਤਂ ਵਾ ਉਚ੍ਚਲਿਤਂ ਉਟ੍ਠਪਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ. ਧਮ੍ਮੋ ਹਿ ਦੇਸਿਯਮਾਨੋ ਦੇਸਕਤੋ ਦੇਸਨਾਭਾਜਨਂ ਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਤਮੇਸ ਉਚ੍ਚਲਿਤਮੇਵ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਚਲਿਤਮੇਵ ਵਾ ਉਗ੍ਘਟਿਤਂ. ਸਸ੍ਸਤਾਦਿਆਕਾਰਸ੍ਸ ਹਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਆਸਯਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਾਵੇਣਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਤਙ੍ਖਣਪਤਿਤਾ ਏਵ ਚਲਨਾਯ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਪਰਮ੍ਪਰਾਨੁਵਤ੍ਤਿਯਾ, ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਉਗ੍ਘਟਿਤੇ ਚਲਿਤਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਆਸਯੇ ਧਮ੍ਮਂ ਜਾਨਾਤਿ ਅਵਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ, ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੁਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਦੇਸਯਤਿ, ਤਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ, ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਂ ਵਾ ਮਨ੍ਦਂ ਸਣਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੁਸ੍ਸ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਦੇਸਯਤਿ, ਨਾਤਿਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਨੇਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦਿਸੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਪਾਪੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਨੇਯ੍ਯੋ, ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਾਯ ਵਾ ਪਟਿਲੋਮਗ੍ਗਹਣਤੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋ ਅਨੁਨੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਨੇਯ੍ਯੋ, ਤਸ੍ਸ ਨੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਂ ਆਦੀਨਵਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਦੇਸਯਤਿ, ਅਨਵਸੇਸੇਤ੍ਵਾਵ ਦੇਸਨੇਨ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਪਾਲ਼ਿ –

‘‘ਕਤਮੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ? ਯਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਹ ਉਦਾਹਟਵੇਲਾਯ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ? ਯਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥੇ ਵਿਭਜਿਯਮਾਨੇ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੇਯ੍ਯੋ? ਯਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸਤੋ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਤੋ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇ ਸੇਵਤੋ ਭਜਤੋ ਪਯਿਰੁਪਾਸਤੋ ਏਵਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ (ਪੁ. ਪ. ੧੪੮-੧੫੦).

ਪਦਪਰਮੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨੇਤ੍ਤਿਯਂ ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਅਭਾਜਨਨ੍ਤਿ ਨ ਗਹਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਸ੍ਸਾਦੋ, ਆਦੀਨਵੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ, ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਆਦੀਨਵੋ ਚ, ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ, ਆਦੀਨਵੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ, ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਆਦੀਨਵੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚਾਤਿ ਏਤੇ ਸਤ੍ਤ ਪਟ੍ਠਾਨਨਯਾ.

ਤੇਸੁ ਤਤਿਯਛਟ੍ਠਸਤ੍ਤਮਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਤ੍ਤਯਵਿਨਯਨੇ ਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਗਹਿਤਾ, ਇਤਰੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਨ ਗਹਿਤਾ. ਨ ਹਿ ਕੇਵਲੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ ਆਦੀਨਵੇਨ ਤਦੁਭਯੇਨ ਵਾ ਕਥਿਤੇਨ ਵੇਨੇਯ੍ਯਵਿਨਯਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹਾਨਾਵਚਨਤੋ. ਪਞ੍ਚਮੋਪਿ ਆਦੀਨਵਾਵਚਨਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਸ੍ਸ ਅਨੁਪਾਯੋ ਏਵ. ਨ ਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਸਾ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਤਦੁਪਾਯਞ੍ਚ ਅਨਾਮਸਨ੍ਤੀ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਨਯਾ ਅਨੁਦ੍ਧਟਾ. ਸਚੇ ਪਨ ਪਦਪਰਮਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਂ ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਂ ਤਦੁਭਯਭਾਗੇ ਠਿਤਂ ਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਤੇਕਦੇਸਂ ਗਾਥਂ ਵਾ ਤਾਦਿਸਂ ਏਤੇਸਂ ਨਯਾਨਂ ਉਦਾਹਰਣਭਾਵੇਨ ਉਦ੍ਧਰਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਨਯਾਨਂ ਗਹਣਂ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਵੇਨੇਯ੍ਯਵਿਨਯਨਂ ਪਨ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਨਂ. ਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਏਵ ਨਯੇਤਿ, ਨਾਵਸੇਸੇਹੀਤਿ ਇਤਰੇ ਇਧ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਪੇਟਕੇ (ਪੇਟਕੋ. ੨੩) –

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਆਦੀਨਵੋ ਚ?

ਯਾਨਿ ਕਰੋਤਿ ਪੁਰਿਸੋ, ਤਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ;

ਕਲ੍ਯਾਣਕਾਰੀ ਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਪਾਪਕਾਰੀ ਚ ਪਾਪਕ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਕਲ੍ਯਾਣਕਾਰੀ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ, ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ. ਯਂ ਪਾਪਕਾਰੀ ਪਾਪਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ, ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ.

ਅਟ੍ਠਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕਧਮ੍ਮਾ. ਕਤਮੇ ਅਟ੍ਠ? ਲਾਭੋਤਿਆਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੮.੬). ਤਤ੍ਥ ਲਾਭੋ ਯਸੋ ਸੁਖਂ ਪਸਂਸਾ, ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ. ਅਲਾਭੋ ਅਯਸੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਨ੍ਦਾ, ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ?

‘‘ਸੁਖੋ ਵਿਪਾਕੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਂ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਚ ਇਜ੍ਝਤਿ;

ਖਿਪ੍ਪਞ੍ਚ ਪਰਮਂ ਸਨ੍ਤਿਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਮਧਿਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. (ਪੇਟਕੋ. ੨੩);

ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ.

ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਮਹਾਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇਵ ਗਤਿਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਅਨਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਵਿਵਟਚ੍ਛਦੋਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਲਕ੍ਖਣਸੁਤ੍ਤਂ, (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੯੯) ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਆਦੀਨਵੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ?

‘‘ਭਾਰਾ ਹਵੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਭਾਰਹਾਰੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ;

ਭਾਰਾਦਾਨਂ ਦੁਖਂ ਲੋਕੇ, ਭਾਰਨਿਕ੍ਖੇਪਨਂ ਸੁਖਂ.

‘‘ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਭਾਰਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਭਾਰਂ ਅਨਾਦਿਯ;

ਸਮੂਲਂ ਤਣ੍ਹਮਬ੍ਬੁਯ੍ਹ, ਨਿਚ੍ਛਾਤੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੨੨);

ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਆਦੀਨਵੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ?

‘‘ਕਾਮਾ ਹਿ ਚਿਤ੍ਰਾ ਮਧੁਰਾ ਮਨੋਰਮਾ, ਵਿਰੂਪਰੂਪੇਨ ਮਥੇਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ;

ਤਸ੍ਮਾ ਅਹਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹਿ ਰਾਜ, ਅਪਣ੍ਣਕਂ ਸਾਮਞ੍ਞਮੇਵ ਸੇਯ੍ਯੋਤਿ. (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੦੭; ਥੇਰਗਾ. ੭੮੭-੭੮੮; ਪੇਟਕੋ. ੨੩);

ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਆਦੀਨਵੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਪਿ ਨਯਾ ਇਧ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਫਲਾਦੀਸੁਪਿ ਅਯਂ ਨਯੋ ਲਬ੍ਭਤਿ ਏਵ. ਯਸ੍ਮਾ ਪੇਟਕੇ (ਪੇਟਕੋ. ੨੨) ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਫਲਞ੍ਚ ਉਪਾਯੋ ਚ? ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਨਰੋ ਸਪਞ੍ਞੋ’’ਤਿ ਗਾਥਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩), ਇਦਂ ਫਲਞ੍ਚ ਉਪਾਯੋ ਚ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਫਲਞ੍ਚ ਆਣਤ੍ਤਿ ਚ?

‘‘ਸਚੇ ਭਾਯਥ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ, ਸਚੇ ਵੋ ਦੁਕ੍ਖਮਪ੍ਪਿਯਂ;

ਮਾਕਤ੍ਥ ਪਾਪਕਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਆਵਿ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਰਹੋਤਿ. (ਉਦਾ. ੪੪);

ਇਦਂ ਫਲਞ੍ਚ ਆਣਤ੍ਤਿ ਚ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਉਪਾਯੋ ਚ ਆਣਤ੍ਤਿ ਚ?

‘‘ਕੁਮ੍ਭੂਪਮਂ ਕਾਯਮਿਮਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ, ਨਗਰੂਪਮਂ ਚਿਤ੍ਤਮਿਦਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ;

ਯੋਧੇਥ ਮਾਰਂ ਪਞ੍ਞਾਵੁਧੇਨ, ਜਿਤਞ੍ਚ ਰਕ੍ਖੇ ਅਨਿਵੇਸਨੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੪੦);

ਅਯਂ ਉਪਾਯੋ ਚ ਆਣਤ੍ਤਿ ਚ. ਏਵਂ ਫਲਾਦੀਨਂ ਦੁਕਵਸੇਨਪਿ ਉਦਾਹਰਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਦੇਸਨਾਯ ਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾ ਦੇਸਨਾਵਿਭਾਗੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗਸਿਦ੍ਧਿ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੁਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗੇਨ ਦੇਸਨਾਵਿਭਾਗੋ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਸੋ ਤਥਾ ਦਸ੍ਸਿਤੋ.

ਏਵਂ ਯੇਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾਵਿਭਾਗੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਪਟਿਪਦਾਵਿਭਾਗੇਨ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਪਦਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਪਦਾਭਿਞ੍ਞਾਕਤੋ ਵਿਭਾਗੋ ਪਟਿਪਦਾਕਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਪਦਾ’’ਤਿ. ਤਾ ਪਨੇਤਾ ਚ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ? ਸਮਥਪਕ੍ਖੇ ਤਾਵ ਪਠਮਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਾਵ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਮਥਭਾਵਨਾ ‘‘ਪਟਿਪਦਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਉਪਚਾਰਤੋ ਪਨ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਅਪ੍ਪਨਾ ਤਾਵ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ‘‘ਅਭਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਸਾ ਪਨਾਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾ ਹੋਤਿ ਨੀਵਰਣਾਦਿਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮਸਮੁਦਾਚਾਰਗਹਣਤਾਯ ਕਿਚ੍ਛਾ ਅਸੁਖਸੇਵਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤਦਭਾਵੇਨ ਸੁਖਾ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਿ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦਨ੍ਧਾ ਹੋਤਿ ਮਨ੍ਦਾ ਅਸੀਘਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਖਿਪ੍ਪਾ ਅਮਨ੍ਦਾ ਸੀਘਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯੋ ਆਦਿਤੋ ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਸਪ੍ਪਯੋਗੇਨ ਕਿਲਮਨ੍ਤੋ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਕਿਲੇਸੋ ਅਪ੍ਪਨਾਪਰਿਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤੋ ਚਿਰੇਨ ਅਙ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਅਙ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਸੁਖੇਨ ਅਕਿਲਮਨ੍ਤੋ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਕ੍ਖੇ ਪਨ ਯੋ ਰੂਪਾਰੂਪਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਅਰੂਪਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਰੂਪਾਰੂਪਂ ਪਨ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਕਿਲਮਨ੍ਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਰੂਪਾਰੂਪਸ੍ਸ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਰਿਵਾਸੇ ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਦਨ੍ਧਤਾਯ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯੋਪਿ ਰੂਪਾਰੂਪਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਕਿਲਮਨ੍ਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ, ਵਵਤ੍ਥਪਿਤੇ ਚ ਨਾਮਰੂਪੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਰਿਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤੋ ਚਿਰੇਨ ਮਗ੍ਗਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

ਅਪਰੋ ਨਾਮਰੂਪਮ੍ਪਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਕਿਲਮਨ੍ਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਪਚ੍ਚਯੇ ਚ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਰਿਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤੋ ਚਿਰੇਨ ਮਗ੍ਗਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

ਅਪਰੋ ਪਚ੍ਚਯੇਪਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਕਿਲਮਨ੍ਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਲਕ੍ਖਣੋ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਰਿਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤੋ ਚਿਰੇਨ ਮਗ੍ਗਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

ਅਪਰੋ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿਪਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇ ਤਿਕ੍ਖੇ ਸੂਰੇ ਸੁਪ੍ਪਸਨ੍ਨੇ ਵਹਨ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਮਾਨੋ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਕਿਲਮਨ੍ਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ, ਨਿਕਨ੍ਤਿਞ੍ਚ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਰਿਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤੋ ਚਿਰੇਨ ਮਗ੍ਗਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਇਮਿਨਾਵੁਪਾਯੇਨ ਇਤਰਾਪਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਪਟਿਪਦਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਕ੍ਖਿਕਾ ਏਵ ਪਨੇਤ੍ਥ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਪਦਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਦਾਵਿਭਾਗੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਟਿਪਨ੍ਨਕਪੁਗ੍ਗਲਾ. ਤਂ ਪਨ ਪਟਿਪਦਾਵਿਭਾਗਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਹੇਤੁਪਾਯਫਲੇਹਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਚਰਿਤਨ੍ਤਿ ਚਰਿਯਾ, ਵੁਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਣ੍ਹਾਯ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਂ ਚਰਿਤਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤੋ, ਤਣ੍ਹਾਯ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਚਰਿਤੋ ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤੋ, ਲੋਭਜ੍ਝਾਸਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਚਰਿਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਮਨ੍ਦੋਤਿ ਮਨ੍ਦਿਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਮਨ੍ਦੋ, ਮੋਹਾਧਿਕੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨਾਤਿ ਸਤਿਯਾ ਆਧਿਪਚ੍ਚਂ ਕੁਰੁਮਾਨਾਯ. ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮੇਵ ਹਿਸ੍ਸ ਵਿਸਦਂ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤਤਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਕੋਸਜ੍ਜਾਭਿਭਵੇਨ ਨ ਵੀਰਿਯਂ ਬਲਵਂ ਹੋਤਿ, ਮੋਹਾਧਿਕਤਾਯ ਨ ਪਞ੍ਞਾ ਬਲਵਤੀ. ਤਦੁਭਯੇਨਾਪਿ ਨ ਸਮਾਧਿ ਬਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮੇਵ ਹਿਸ੍ਸ ਵਿਸਦਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਯੇਹੀ’’ਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤਤਾਯ ਚਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਂ ਨ ਸੁਕਰਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਟਿਪਦਾ, ਅਵਿਸਦਞਾਣਤਾਯ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਨਿਯ੍ਯਾਤੀਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਨਿਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਉਦਤ੍ਥੋਤਿ ਉਦਅਤ੍ਥੋ, ਉਲ਼ਾਰਪਞ੍ਞੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਞ੍ਞਾਸਹਾਯਪਟਿਲਾਭੇਨ ਚਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿ ਤਿਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਆਧਿਪਚ੍ਚਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨਾ’’ਤਿ. ਵਿਸਦਞਾਣਤ੍ਤਾ ‘‘ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮਾਧਿਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਝਾਨਾਨਂ ਝਾਨੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਯੇਹੀਤਿ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਸੇਸਂ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਮੇਵ. ਦਿਟ੍ਠਿਚਰਿਤੋ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਮਗ੍ਗਮ੍ਪਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਤਤ੍ਥ ਉਸ੍ਸਾਹਬਹੁਲਤ੍ਤਾ ਵੀਰਿਯਾਧਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਵੀਰਿਯਾਧਿਕਤਾਯੇਵ ਚਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਂ ਸੁਕਰਨ੍ਤਿ ਸੁਖਾ ਪਟਿਪਦਾ, ਅਵਿਸਦਞਾਣਤਾਯ ਪਨ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਚਰਿਤੋ ਮਨ੍ਦੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਸਚ੍ਚੇਹੀਤਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਹਿ. ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਹਿ ਲੋਕਿਯਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਞਾਣਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਸਨਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਤਾਯ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਅਭਿਸਮਯਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਚ ਨਿਸ੍ਸਯਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਚਰਿਤੋ ਉਦਤ੍ਥੋ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ. ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤੋ ਮਨ੍ਦੋ ਨੇਯ੍ਯੋ. ਇਤਰੇ ਦ੍ਵੇਪਿ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂਤਿ ਏਵਂ ਯੇਨ ਵੇਨੇਯ੍ਯਤ੍ਤਯੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੇਸਨਾਵਿਭਾਗੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਦੇਵ ਵੇਨੇਯ੍ਯਤ੍ਤਯਂ ਇਮਿਨਾ ਪਟਿਪਦਾਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯੁਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗਂ ਅਤ੍ਥਨਯਯੋਜਨਾਯ ਵਿਸਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਉਭੋ ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਮਾਧਿਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤੋ ਵਿਸੁਜ੍ਝਮਾਨੋ ਸਮਾਧਿਮੁਖੇਨ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਯੁਗਨਦ੍ਧਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੭੦; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੧, ੩) ਵਚਨਤੋ ਪਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਹਿਤੇਨੇਵ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਨਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ, ਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਨਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਗਹੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਸਮਾਧੀਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਸਮਾਧਿਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਰਞ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਰਾਗੋ. ਸੋ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ, ਤਾਯ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾਯ, ਰਾਗਪ੍ਪਹਾਯਿਕਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਚੇਤੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਦਪਦੇਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮਾਧਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਭਾਵਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩). ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਤਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਸਮਾਧਿਯੇਵ. ਯਥਾ ਹਿ ਲੋਕਿਯਕਥਾਯਂ ਸਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਦੇਸਨਾਸੀਸਂ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੩੨, ੩੪੧, ੩੫੭; ਅ. ਨਿ. ੭.੪੪; ੯.੨੪) ‘‘ਕਿਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੧੩੫) ਚ, ਏਵਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕਥਾਯਂ ਪਞ੍ਞਾ ਸਮਾਧਿ ਚ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਪਞ੍ਚਞਾਣਿਕੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੮੦੪) ਚ ‘‘ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਯੁਗਨਦ੍ਧਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿ ਚ. ਤੇਸੁ ਇਧ ਰਾਗਸ੍ਸ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾਵਚਨਤੋ ਚ ਚੇਤੋਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਮਾਧਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਥਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਵਚਨੇਨ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮਾਧਿਯੇਵਾ’’ਤਿ. ਚੇਤੋ ਚ ਤਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸੇਵ ਚੇਤਸੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਚੇਤਸਿ ਵਾ ਫਲਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਵ ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਚੇਤਸੋ ਵਾ ਫਲਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਸਮਾਧਿਯੇਵ. ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਅਯਂ ਨਯੋ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ.

ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਵਿਸਯੇ ਪਞ੍ਞਾਸਦਿਸੀ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਚਰਿਤੋ ਵਿਸੁਜ੍ਝਮਾਨੋ ਪਞ੍ਞਾਮੁਖੇਨ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਉਭੋ ਦਿਟ੍ਠਿਚਰਿਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਪਞ੍ਞਾ. ਸਮਥਗ੍ਗਹਣੇਨ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਤਣ੍ਹਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਞ੍ਚ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਠਮਨਯਸ੍ਸ ਭੂਮਿਂ ਸਕ੍ਕਾ ਸੁਖੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯੇ ਸਮਥ…ਪੇ… ਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਪੁਰਿਮਾ ਦ੍ਵੇ ਪਟਿਪਦਾ, ਇਤਰਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਹਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਗਮੇਤਬ੍ਬਾ, ਨੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਭਾਵਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾਪਰਿਵਾਰਤ੍ਤਾ ਚ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾਯ ਇਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਸਞ੍ਞਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਤਿ ਸਕਲਸ੍ਸ ਸੀਹਵਿਕ੍ਕੀਲ਼ਿਤਨਯਸ੍ਸ ਭੂਮਿਂ ਸੁਖੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ…ਪੇ… ਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.

੭. ਏਵਂ ਪਟਿਪਦਾਵਿਭਾਗੇਨ ਵੇਨੇਯ੍ਯਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਞਾਣਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਮਾ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾ ਯਾਵਦੇਵ ਵੇਨੇਯ੍ਯਵਿਨਯਨਤ੍ਥਾ, ਵਿਨਯਨਞ੍ਚ ਨੇਸਂ ਸੁਤਮਯਾਦੀਨਂ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਪਞ੍ਞਾਨਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਂ, ਯਥਾ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵਵਿਭਾਵਨਞ੍ਚ ਹਾਰਨਯਬ੍ਯਾਪਾਰੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਸ੍ਸ ਹਾਰਸ੍ਸ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਤਾਵ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦੇਸਨਾਭਾਜਨਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਦੇਸਨਾਯਂ ਦੇਸਨਾਹਾਰਂ ਨਿਯੋਜੇਤੁਕਾਮੋ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸ੍ਵਾਯਂ ਹਾਰੋ ਕਤ੍ਥ ਸਮ੍ਭਵਤੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਯੋ ਸੋ ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਕ੍ਖਣੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸੋਤਾਵਧਾਨਪਰਿਯੋਸਾਨਾਹਿ ਚ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਯਸ੍ਸ. ਸਤ੍ਥਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਪਰਮਤ੍ਥੇਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਅਨੁਸਾਸਨਤੋ ਸਤ੍ਥਾ. ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਯਥਾਨੁਸਿਟ੍ਠਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਅਪਾਯੇਸੁ ਅਪਤਮਾਨੇ ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮੋ, ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ. ਦੇਸਯਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰਨਯੇਹਿ ਭਾਸਤਿ ਕਥੇਤਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋਤਿ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰੋ. ਗਰੁਟ੍ਠਾਨੀਯੋਤਿ ਸੀਲਸੁਤਾਦਿਗੁਣਵਿਸੇਸਯੋਗੇਨ ਗਰੁਕਰਣੀਯੋ. ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੇਟ੍ਠਟ੍ਠੇਨ ਸਕਲਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ. ਸਮਂ ਸਹ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਚਰਤਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ. ਸਦ੍ਧਂ ਪਟਿਲਭਤੀਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਤ ਸੋ ਭਗਵਾ ਯੋ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦੇਸੇਤਾ’’ਤਿ ਤਥਾਗਤੇ, ‘‘ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਵਤਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਯੋ ਏਵਂ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਦ੍ਧਂ ਲਭਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਯਥਾਸੁਤੇ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ. ਵੀਮਂਸਾਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਵੀਮਂਸਨਪਞ੍ਞਾ. ਸੇਸਂ ਤਸ੍ਸਾ ਏਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਸਾ ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵੀਮਂਸਨੇ ਸਙ੍ਕੋਚਂ ਅਨਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਸ੍ਸਹਨਵਸੇਨ ਉਸ੍ਸਾਹਨਾ, ਤੁਲਨਵਸੇਨ ਤੁਲਨਾ, ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਾਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਵਾ ਵੀਮਂਸਤੀਤਿ ਵੀਮਂਸਾ, ਸਾ ਪਦਪਦਤ੍ਥਵਿਚਾਰਣਾ ਪਞ੍ਞਾ. ਉਸ੍ਸਾਹਨਾਤਿ ਵੀਰਿਯੇਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਧਾਰਣਪਰਿਚਯਸਾਧਿਕਾ ਪਞ੍ਞਾ. ਤੁਲਨਾਤਿ ਪਦੇਨ ਪਦਨ੍ਤਰਂ, ਦੇਸਨਾਯ ਵਾ ਦੇਸਨਨ੍ਤਰਂ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗਹਣਪਞ੍ਞਾ. ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਾਤਿ ਮਹਾਪਦੇਸੇ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਣਪਞ੍ਞਾ. ਅਤ੍ਤਹਿਤਂ ਪਰਹਿਤਞ੍ਚ ਆਕਙ੍ਖਨ੍ਤੇਹਿ ਸੁਯ੍ਯਤੀਤਿ ਸੁਤਂ, ਕਾਲਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯ ਅਭਾਵਤੋ, ਯਥਾ ਦੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿ? ਅਧਿਕਾਰਤੋ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਵਾ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਸਵਨਂ ਸੁਤਂ, ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰੇਨ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਤੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸੁਤਮਯੀ. ਪਕਾਰੇਨ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾ. ਯਾ ਵੀਮਂਸਾ, ਅਯਂ ਸੁਤਮਯੀ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਮ੍ਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾਤਿ ਯਥਾ ਸੁਤਮਯੀ ਪਞ੍ਞਾ ਵੀਮਂਸਾਦਿਪਰਿਯਾਯਵਤੀ ਵੀਮਂਸਾਦਿਵਿਭਾਗਵਤੀ ਚ, ਤਥਾ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯੀ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਵਾ ਸੁਤਮਯੀ ਓਰਮਤ੍ਤਿਕਾ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਾ ਚ, ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯੀ ਚਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਸੁਤੇਨ ਨਿਸ੍ਸਯੇਨਾਤਿ ਸੁਤੇਨ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੇਨ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨੇਨ ਵਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਲਕ੍ਖਣੇ ਕਰਣਵਚਨਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਸੁਤਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੀਮਂਸਾਤਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਇਦਂ ਸੀਲਂ, ਅਯਂ ਸਮਾਧਿ, ਇਮੇ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ, ਇਮੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵਵੀਮਂਸਨਭੂਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਵੀਮਂਸਾ. ਤੇਸਂਯੇਵ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਚਨਤ੍ਥਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਸਭਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਗਹਣਪਞ੍ਞਾ ਤੁਲਨਾ. ਤੇਸਂਯੇਵ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਲਕ੍ਖਣਂ ਅਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਰੁਪ੍ਪਨਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਦਿਆਕਾਰੇ ਚ ਤਕ੍ਕੇਤ੍ਵਾ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤ੍ਵਾ ਚ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਣਪਞ੍ਞਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਾ, ਤਥਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸਵਿਗ੍ਗਹੇ ਵਿਯ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੇ ਏਵਮੇਤੇਹਿ ਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਮੇ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਨੁ ਅਨੁ ਪੇਕ੍ਖਣਾ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਣਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਥਾ ਸੁਤਮਯੀ ਪਞ੍ਞਾ ਯਥਾਸੁਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਧਾਰਣਪਰਿਚਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਉਸ੍ਸਾਹਜਾਤਾ ‘‘ਉਸ੍ਸਾਹਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯੀਤਿ ਇਧ ‘‘ਉਸ੍ਸਾਹਨਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਿਨ੍ਤਨਂ ਚਿਨ੍ਤਾ, ਨਿਜ੍ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਇਮਾਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਞ੍ਞਾਹੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਞ੍ਞਾਹਿ ਕਾਰਣਭੂਤਾਹਿ. ਸੁਤਚਿਨ੍ਤਾਮਯਞਾਣੇਸੁ ਹਿ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਤੀਤਿ. ‘‘ਇਮਾਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਞ੍ਞਾਸੂ’’ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਹਿ ਜਾਤਾਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਸੂ’’ਤਿ ਵਾ ਵਚਨਸੇਸੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਮਨਸਿਕਾਰਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹਾਦਿਮਨਸਿਕਾਰੇ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਯਂ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰਪ੍ਪਯੋਗੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧੀਨਂ ਸਮ੍ਪ ਆਦਨੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਯਂ ਭਾਵਨਾਮਯੀ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਂ ਪਨ ਦਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵਨਾਤਿ ਦੁਵਿਧਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਦਸ੍ਸਨਭੂਮਿਯਂ ਵਾ ਭਾਵਨਾਭੂਮਿਯਂ ਵਾ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਕਥਂ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਨਾਮਯੀਤਿ? ਭਾਵਨਾਮਯਮੇਵ ਹਿ ਤਂ ਞਾਣਂ, ਪਠਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪਨ ‘‘ਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਫਲੋ ਪਠਮਮਗ੍ਗੋ ਦਸ੍ਸਨਭੂਮਿ. ਸੇਸਾ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਭੂਮਿ.

੮. ਇਦਾਨਿ ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਪਞ੍ਞਾ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਰਤੋਘੋਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਤੋਤਿ ਨ ਅਤ੍ਤਤੋ, ਅਞ੍ਞਤੋ ਸਤ੍ਥੁਤੋ ਸਾਵਕਤੋ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਘੋਸਾਤਿ ਤੇਸਂ ਦੇਸਨਾਘੋਸਤੋ, ਦੇਸਨਾਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਪਰਤੋ ਘੋਸੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਪਰਤੋਘੋਸਾ, ਯਾ ਪਞ੍ਞਾ, ਸਾ ਸੁਤਮਯੀਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਮ੍ਭੂਤਾ. ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾਤਿ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਾਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਉਪਾਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਨਸਿਕਾਰਾ. ਪਰਤੋ ਚ ਘੋਸੇਨਾਤਿ ਪਰਤੋਘੋਸੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਇਦਾਨਿ ਯਦਤ੍ਥਂ ਇਮਾ ਪਞ੍ਞਾ ਉਦ੍ਧਟਾ, ਤਮੇਵ ਵੇਨੇਯ੍ਯਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਮਾ ਦ੍ਵੇਤਿ ਗਣਨਵਸੇਨ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਾ ਸੁਤਮਯੀ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯੀ ਚਾਤਿ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਯਂ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂਤਿ ਅਯਂ ਸੁਤਮਯਚਿਨ੍ਤਾਮਯਞਾਣੇਹਿ ਆਸਯਪਯੋਗਪਬੋਧਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤਤ੍ਤਾ ਉਦ੍ਦੇਸਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਜਾਨਨਤੋ ‘‘ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਯਂ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯਞਾਣੇਨ ਆਸਯਸ੍ਸ ਅਪਰਿਕ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ਉਦ੍ਦੇਸਨਿਦ੍ਦੇਸੇਹਿ ਜਾਨਨਤੋ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ. ਅਯਂ ਨੇਯ੍ਯੋਤਿ ਸੁਤਮਯਞਾਣਸ੍ਸਾਪਿ ਅਭਾਵਤੋ ਨਿਰਵਸੇਸਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਦੇਸਨਾਯ ਨੇਤਬ੍ਬਤੋ ਨੇਯ੍ਯੋ.

੯. ਏਵਂ ਦੇਸਨਾਪਟਿਪਦਾਞਾਣਵਿਭਾਗੇਹਿ ਦੇਸਨਾਭਾਜਨਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਤ੍ਤਯਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਦੇਸਨਾਹਾਰਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤੁਂ ‘‘ਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ.

ਤਤ੍ਥ ਸਾਯਨ੍ਤਿ ਸਾ ਅਯਂ. ਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੫) ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਸ੍ਸ ਆਦਿਤੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵੇਨ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਪਾਲ਼ਿ, ਤਮੇਵੇਤ੍ਥ ਦੇਸਨਾਹਾਰਂ ਨਿਯੋਜੇਤੁਂ ‘‘ਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਕਿਂ ਦੇਸਯਤੀਤਿ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਪਿਣ੍ਡਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਗਣਨਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨੀ’’ਤਿ. ਸਚ੍ਚਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਿਣ੍ਡਤ੍ਥੋ. ਪਵਤ੍ਤਿਪਵਤ੍ਤਕਨਿਵਤ੍ਤਿਤਦੁਪਾਯਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਵਿਪਰੀਤਭਾਵੇਨ ਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਾਨਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਮੁਦਯਂ ਨਿਰੋਧਂ ਮਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਨੇਕੁਪਦ੍ਦਵਾਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਕੁਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ਬਾਲਜਨਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਧੁਵਸੁਭਸੁਖਤ੍ਤਭਾਵਵਿਰਹੇਨ ਤੁਚ੍ਛਤ੍ਤਾ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਅਵਸੇਸਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਸਮੁਦਯੋ. ਸਬ੍ਬਗਤਿਸੁਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤ੍ਥ ਸਂਸਾਰਚਾਰਕਸਙ੍ਖਾਤੋ ਦੁਕ੍ਖਰੋਧੋ, ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਧਿਗਤੇ ਸਂਸਾਰਚਾਰਕਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਰੋਧਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋਤਿਪਿ ਨਿਰੋਧੋ, ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਵਾ. ਮਾਰੇਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਮਗ੍ਗਿਯਤੀਤਿ ਵਾ ਮਗ੍ਗੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦੋ, ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਆਦੀਨਵੋ, ਮਗ੍ਗਨਿਰੋਧੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ. ਏਵਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਰੂਪਤੋ ਆਗਤਾਨਿ, ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਰੂਪਤੋ ਨ ਆਗਤਾਨਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਯੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਾ. ਯਤ੍ਥ ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਯੋ ਸਰੂਪਤੋ ਆਗਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਨ ਆਗਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਇਧ ਪਨ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਯੋ ਉਦਾਹਰਣਵਸੇਨ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਤੇਹਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤੁਂ ‘‘ਆਦੀਨਵੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੮੭; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੨੦; ੩.੩੭੩; ਵਿਭ. ੨੦੨) ਵਚਨਤੋ ਤਣ੍ਹਾਵਜ੍ਜਾ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ, ਤੇ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਆਦੀਨਵੋ, ਫਲਞ੍ਚ ਦੇਸਨਾਯ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਲੋਕਿਯਂ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਫਲਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਮ੍ਪਿ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਦੇਸਨਾ ਚ ਦੇਸਨਾਫਲਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਉਪਾਯੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਪਾਯੋ ਆਣਤ੍ਤਿ ਚ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਪਦੇ ਚਾਪਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਚਾਯਂ ਸਚ੍ਚਵਿਭਾਗੋ ਆਕੁਲੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੨੦੮) ‘‘ਤਣ੍ਹਾ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾ ਕਿਲੇਸਾ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਸਵਾਨਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਸਾਸਵਾ ਚ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਯੇ ਤਂਤਂਅਵਸਿਟ੍ਠਾ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਨਿਗਮਨਂ. ਇਦਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਯਾਯਂ ਭਗਵਤੋ ਚਤੁਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ, ਇਦਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ.

ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਭਾਵਂ ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੭੧ ਆਦਯੋ) ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾਹ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਜਾਤਿਆਦਿਵਿਭਾਗਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹਂ ਤਣ੍ਹਾਵਜ੍ਜਂ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਾਦਿਭਾਵੇਨ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮੇਤਿ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ. ਬਾਰਾਣਸਿਯਨ੍ਤਿ ਬਾਰਾਣਸੀਨਾਮਕਸ੍ਸ ਨਗਰਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ. ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਇਸੀਨਂ ਆਕਾਸਤੋ ਓਤਰਣਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਇਸਿਪਤਨਂ. ਮਿਗਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਅਭਯਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਮਿਗਦਾਯਨ੍ਤਿ ਚ ਲਦ੍ਧਨਾਮੇ ਅਸ੍ਸਮੇ. ਉਤ੍ਤਰਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਅਭਿਭਵਤੀਤਿ ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ. ਅਨਤਿਸਯਂ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਗਂ ਵਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਅਨੇਕਾਸੁ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਪਰਿਸਾਸੁ ਅਨੇਕਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਤੇਸਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਸਮ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਾ, ਤਥਾਪਿ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਅਞ੍ਞਾਸਿਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਪ੍ਪਮੁਖਾਯ ਅਟ੍ਠਾਰਸਪਰਿਮਾਣਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋਟਿਯਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਵਿਭਾਵਨੀਯਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਸਾਤਿਸਯਾ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਸਮਞ੍ਞਾਤਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਧਮ੍ਮੋ ਏਵ ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ, ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਵਾ ਆਣਾ. ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਪੇਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਤਂ ਚਕ੍ਕਞ੍ਚਾਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ. ਧਮ੍ਮੇਨ ਞਾਯੇਨ ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿਪਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਚਕ੍ਕਞ੍ਚਾਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ, ਚਕ੍ਕਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚਾਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੨.੪੧-੪੨). ਅਪ੍ਪਟਿਵਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਿਸ੍ਸਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਤੋ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਤ੍ਤਰਭਾਵਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਸੇਧਨੀਯਂ. ਕੇਨ ਪਨ ਅਪ੍ਪਟਿਵਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਣੇਨ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮਣੇਨਾਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਉਪਗਤੇਨ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨਾਤਿ ਜਾਤਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ. ਪਰਮਤ੍ਥਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਞ੍ਹਿ ਪਟਿਲੋਮਨਚਿਤ੍ਤਂਯੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਦੇਵੇਨਾਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵੇਨ. ਕੇਨਚੀਤਿ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਅਵਸਿਟ੍ਠਪਾਰਿਸਜ੍ਜੇਨ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਰਿਸਾਨਂ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਲੋਕਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕੇ.

ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯਂ. ਅਪਰਿਮਾਣਾ ਪਦਾ, ਅਪਰਿਮਾਣਾ ਅਕ੍ਖਰਾਤਿ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਵਚਨਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਦਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ ਅਕ੍ਖਰਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਪਦਾ ਅਕ੍ਖਰਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਤਿ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਕਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ. ਸਙ੍ਕਾਸਨਾਤਿ ਸਙ੍ਕਾਸਿਤਬ੍ਬਾਕਾਰੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਅਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ਚ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਇਤਿਪਿਦਨ੍ਤਿ ਇਤੀਤਿ ਪਕਾਰਤ੍ਥੋ, ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ, ਇਮਿਨਾਪਿ ਇਮਿਨਾਪਿ ਪਕਾਰੇਨ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਜਾਤਿਆਦਿਭੇਦੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਨੇਕਭੇਦਤਂ ਤਂਦੀਪਕਾਨਂ ਅਕ੍ਖਰਪਦਾਦੀਨਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਅਪਰਿਮਾਣਤਞ੍ਚ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ.

ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋਤਿ ਅਯਂ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਦਿਭੇਦਾ ਤਣ੍ਹਾਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਮੂਲਭੂਤਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ. ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋਤਿ ਅਯਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਨਿਸ੍ਸਟਾ ਅਸਙ੍ਖਤਧਾਤੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ. ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਅਯਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮੂਹੋ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਤਦਭਿਮੁਖੀਭੂਤਤ੍ਤਾ ਪਟਿਪਦਾ ਚ ਹੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ. ਇਤਿਪਿਦਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਪਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇ ਅਟ੍ਠਸਤਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤੇਹਿ, ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚੇ ਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨਾਦਿਪਰਿਯਾਯੇਹਿ, ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਤ੍ਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਏਵਂ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਦਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਾਯ ਸਕਲਸ੍ਸ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਛਨ੍ਨਂ ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਂ ਛਨ੍ਨਞ੍ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸਪਦਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਮੇਵ ‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸਯਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਛਛਕ੍ਕਪਰਿਯਾਯਂ (ਮ. ਨਿ. ੩.੪੨੦ ਆਦਯੋ) ਏਕਦੇਸੇਨ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਸੁਤ੍ਤੇਨ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੮੧; ਮਹਾਵ. ੧੩; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੩੦) ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਿ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਦੇਸਨਾਭਾਵਂ ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਚਤੁਸਚ੍ਚਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਾਰਾਣਸਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੭੧ ਆਦਯੋ) ਉਦ੍ਦੇਸਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਅਪਰਿਮਾਣਾ ਪਦਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਪਦਾਨਿ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸਪਦਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਸਯਿਵਿਸਯਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਾ ਅਕ੍ਖਰੇਹਿ ਸਙ੍ਕਾਸੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਪਦਾਵਯਵਗ੍ਗਹਣਮੁਖੇਨ ਪਦਗ੍ਗਹਣਂ, ਗਹਿਤੇ ਚ ਪਦੇ ਪਦਤ੍ਥਾਵਬੋਧੋ ਗਹਿਤਪੁਬ੍ਬਸਙ੍ਕੇਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਪਦਾਵਯਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਿਯ ਪਦਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ, ਪਦਤ੍ਥਾਵਯਵਗ੍ਗਹਣੇਨਾਪਿ ਪਦਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਾਧਾਨਂ ਜਾਯਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਕ੍ਖਰੇਹਿ ਸਙ੍ਕਾਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਕ੍ਖਰੇਹਿ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਦੀਪਿਯਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥੋ ਪਦਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਵਾਕ੍ਯਸ੍ਸ ਅਪਰਿਯੋਸਿਤਤ੍ਤਾ ਪਦੇਨੇਵ ਪਕਾਸਿਤੋ ਦੀਪਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਦੇਹਿ ਪਕਾਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਾਕ੍ਯਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਪਨ ਸੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਵਰਿਤੋ ਵਿਵਟੋ ਕਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਵਿਵਰਤੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਪਕਾਰੇਹਿ ਵਾਕ੍ਯਭੇਦੇ ਕਤੇ ਤਦਤ੍ਥੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਆਕਾਰੇਹਿ ਵਿਭਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਵਾਕ੍ਯਾਵਯਵਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਨਿਬ੍ਬਚਨਵਿਭਾਗੇ ਕਤੇ ਸੋ ਅਤ੍ਥੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਰੁਤ੍ਤੀਹਿ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਕਤਨਿਬ੍ਬਚਨੇਹਿ ਵਾਕ੍ਯਾਵਯਵੇਹਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਵਸੇਨ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਦੇਸਿਤੇਹਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਪਰਿਤੋਸਨਂ ਬੁਦ੍ਧਿਨਿਸਾਨਞ੍ਚ ਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਹਿ ਪਞ੍ਞਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਕ੍ਖਰੇਹਿ ਏਵ ਸਙ੍ਕਾਸੇਤੀਤਿ ਅਵਧਾਰਣਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਕ੍ਖਰੇਹਿ ਸਙ੍ਕਾਸੇਤਿਯੇਵਾਤਿ ਏਵਂ ਅਵਧਾਰਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਂ ਨਾਨਾਵਾਕ੍ਯਵਿਸਯਤਾਪਿ ਸਿਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਏਕਾਨੁਸਨ੍ਧਿਕੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਛਲ਼ੇਵ ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਿ, ਨਾਨਾਨੁਸਨ੍ਧਿਕੇ ਪਨ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਮ੍ਹਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਮ੍ਹਿ ਛ ਛ ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਾਨਿ.

‘‘ਅਕ੍ਖਰੇਹਿ ਚ ਪਦੇਹਿ ਚ ਉਗ੍ਘਟੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵੇਨੇਯ੍ਯਤ੍ਤਯਵਿਨਯਮੇਵ ਹਿ ਤੇਸਂ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋ. ਅਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਪਨ ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਪਦਪਰਮੋ ਨ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨੇਯ੍ਯਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਵਾ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਇਧ ਗਹਣਂ ਸੇਕ੍ਖਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਿਯ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਕ੍ਖਰੇਹੀਤਿਆਦੀਸੁ ਕਰਣਸਾਧਨੇ ਕਰਣਵਚਨਂ, ਨ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ. ਅਕ੍ਖਰਾਦੀਨਿ ਹਿ ਉਗ੍ਘਟਨਾਦਿਅਤ੍ਥਾਨਿ, ਨ ਉਗ੍ਘਟਨਾਦਿਅਕ੍ਖਰਾਦਿਅਤ੍ਥਂ. ਯਦਤ੍ਥਾ ਚ ਕਿਰਿਯਾ ਸੋ ਹੇਤੁ, ਯਥਾ ‘‘ਅਨ੍ਨੇਨਵਸਤੀ’’ਤਿ. ਉਗ੍ਘਟੇਤੀਤਿ ਸੋਤਾਵਧਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਸਙ੍ਕਾਸਨਵਸੇਨ ਅਕ੍ਖਰੇਹਿ ਵਿਸੇਸਂ ਆਦਹਨ੍ਤੋ ਯਥਾ ਪਦਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਆਸਯਪ੍ਪਟਿਬੋਧੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਕਥੇਤਿ ਉਦ੍ਦਿਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਪਞ੍ਚਯਤੀਤਿ ਯਥਾਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਅਤ੍ਥਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤੀਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਂ ਕਰੋਤਿ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ ਵਾ, ਪਟਿਨਿਦ੍ਦਿਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਚੇਤ੍ਥ ਉਗ੍ਘਟੇਤੀਤਿ ਉਦ੍ਦਿਸਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਚ ਦੇਸਨਾਯ ਆਦਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਉਗ੍ਘਟਨਾ ਆਦੀ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਵਿਪਞ੍ਚਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨਂ, ਵਿਤ੍ਥਰਣਂ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦਿਸਨਂ, ਨਿਦ੍ਦੇਸਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਾ ਚ ਦੇਸਨਾਯ ਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਾਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਵਿਪਞ੍ਚਨਾ ਮਜ੍ਝੇ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਣਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ‘‘ਅਕ੍ਖਰੇਹਿ ਸਙ੍ਕਾਸੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਛਨ੍ਨਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਾਨਂ ਬ੍ਯਾਪਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਂ ਬ੍ਯਾਪਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋਯਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੀਲਾਦਿਧਮ੍ਮੋ ਏਵ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਭੂਤੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਵਿਨਯਨਤੋ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ. ਉਗ੍ਘਟੀਯਨ੍ਤੋਤਿ ਉਦ੍ਦਿਸਿਯਮਾਨੋ. ਤੇਨਾਤਿ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂਵਿਨਯਨੇਨ. ਵਿਪਞ੍ਚੀਯਨ੍ਤੋਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਯਮਾਨੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੀਯਨ੍ਤੋਤਿ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦਿਸਿਯਮਾਨੋ.

੧੦. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਤਿਵਿਧਕਲ੍ਯਾਣਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਛ ਪਦਾਨਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ. ‘‘ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵੇਨ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਪਾਲ਼ਿਂ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿਆਦਿ ‘‘ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਵਿਵਰਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਉਪਟ੍ਠਿਤਂ ਸਬ੍ਬਵਿਸੇਸਾਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਵਿਸੇਸਾਨਂ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਦਿਵਿਸੇਸਾਨਂ ਵਾ ਉਪਤਿਟ੍ਠਨਟ੍ਠਾਨਂ. ‘‘ਇਦਂ ਨੇਸਂ ਪਦਕ੍ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਵਿਯ ਏਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਥਾਗਤਪਦਂ ਇਤਿਪੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਇਦਂ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹਂ ਸਾਸਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਤਥਾਗਤਗਨ੍ਧਹਤ੍ਥਿਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦੇਸਨਾਗਮਨੇਹਿ ਕਿਲੇਸਗਹਨਂ ਓਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਗਤਮਗ੍ਗੋਤਿਪਿ. ਤੇਨ ਗੋਚਰਭਾਵਨਾਸੇਵਨਾਹਿ ਨਿਸੇਵਿਤਂ ਭਜਿਤਨ੍ਤਿਪਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਹਾਵਜਿਰਞਾਣਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਦਨ੍ਤੇਹਿ ਆਰਞ੍ਜਿਤਂ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਰਞ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤੋ ਚੇਤਨ੍ਤਿ ਯਤੋ ਤਥਾਗਤਪਦਾਦਿਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਤੋ ਅਨੇਨੇਵ ਕਾਰਣੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੁਤ੍ਤਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਸੇਟ੍ਠਂ ਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਯਾਵਦੇਵ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਸੁਪ੍ਪਕਾਸਿਤਤ੍ਤਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਞਾਯਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਂ ਪਾਲ਼ਿਂ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਤਾਯ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਯ ਯਾਵਦੇਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਾਪਨਤ੍ਥੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੇਸਂ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਯੋਗੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਯ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋਗਿਨੋ. ਤੇ ਹਿ ਇਮਂ ਦੇਸਨਾਹਾਰਂ ਪਯੋਜੇਨ੍ਤੀਤਿ. ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਦੇਸਨਾਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਸ੍ਸ ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾ ਸਮ੍ਮਾ ਠਪਿਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਕਰਣਂ ਸਙ੍ਗਾਯਨ੍ਤੇਹਿ ਠਪਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੇਨਾਹ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨੋ’’ਤਿ. ਨਿਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਿਪਦਤ੍ਥੇ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋਤਿਆਦਿ ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਅਪੁਬ੍ਬਪਦਵਣ੍ਣਨਾ – ਕਿਂ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਵਿਚਿਨਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਵਿਚਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਪਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਦਂ ਵਿਚਿਨਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਦਂ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਨਿਗਮਨਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਂ ਪਦਂ ਵਿਚਿਨਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਵਿਚਯੋ ਦੁਵਿਧੋ ਸਦ੍ਦਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ. ਤੇਸੁ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮਪਦਂ, ਇਦਂ ਆਖ੍ਯਾਤਪਦਂ, ਇਦਂ ਉਪਸਗ੍ਗਪਦਂ, ਇਦਂ ਨਿਪਾਤਪਦਂ, ਇਦਂ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ, ਇਦਂ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਂ, ਇਦਂ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਂ, ਇਦਂ ਅਤੀਤਕਾਲਂ, ਇਦਂ ਅਨਾਗਤਕਾਲਂ, ਇਦਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਂ, ਇਦਂ ਕਤ੍ਤੁਸਾਧਨਂ, ਇਦਂ ਕਰਣਸਾਧਨਂ, ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਸਾਧਨਂ, ਇਦਂ ਅਧਿਕਰਣਸਾਧਨਂ, ਇਦਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ, ਇਦਂ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਯਾਵ ਇਦਂ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ, ਇਦਂ ਏਕਵਚਨਂ, ਇਦਂ ਅਨੇਕਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਵਿਭਾਗਵਚਨਂ, ਅਯਂ ਸਦ੍ਦਤੋ ਪਦਵਿਚਯੋ. ਸੋ ਪਨਾਯਂ ਪਦਵਿਚਯੋ ਅਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣੇਨੇਵ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਵਿਚਯੋ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਦੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾ. ਸਚੇ ਪਨ ਪਦਂ ਪੁਚ੍ਛਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਪੁਚ੍ਛਾਦਿਭਾਵੋ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਚਿਨਤੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਬ੍ਬੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ ਵਿਚਯਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਚਯੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਂ ਵਿਚਿਨਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਨੁਗੀਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨੁਰੂਪਾ ਗੀਤਿ ਅਨੁਗੀਤੀਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਚਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਪਦਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਤੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਪਦਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਵਸੇਨ ਵਾ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਵਸੇਨ ਵਾ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਨਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵਿਚਿਨਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਨਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਤਿ ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਾਦਿਕੇ ਨਵ ਸੁਤ੍ਤੇ, ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਯਂ ਵਿਚਯਹਾਰਸ੍ਸ ਪਦਤ੍ਥਨਿਦ੍ਦੇਸੋ.

ਏਵਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਵਿਚਯਹਾਰੋ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਤਂ ਵਿਭਾਗੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਮਾ ਪਦਵਿਚਯੋ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪਦਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਅਤਿਭਾਰਿਕੋ ਨ ਸੁਕਰੋ ਚਾਤਿ ਤਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੇ ਤਾਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਕਿਂ ਭਵੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਕਿਂ ਭਵੇਤਿ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਸੋ ਵਿਚਯੋ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ, ਤਂ ਪਕਾਰਜਾਤਂ ਕਿਂ ਭਵੇ, ਕੀਦਿਸਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਯਥਾ ਕਿਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਪੁਨ ਯਥਾਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਆਯਸ੍ਮਾਤਿ ਪਿਯਵਚਨਂ ਅਜਿਤੋਤਿ ਬਾਵਰੀਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਰਿਚਾਰਕਭੂਤਾਨਂ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ. ਪਾਰਾਯਨੇਤਿ ਪਾਰਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮੂਪਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਬ੍ਬਂ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ‘‘ਪਾਰਾਯਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ, ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰੇਹਿ ਪਨ ਵਤ੍ਥੁਗਾਥਾਨੁਗੀਤਿਗਾਥਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਜਿਤਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੩੮ ਆਦਯੋ; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾ ੫੭ ਆਦਯੋ, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧ ਆਦਯੋ) ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨਂ ਇਦਂ ਨਾਮਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਤੇਸਞ੍ਞੇਵ ਪਾਰਾਯਨਸਮਞ੍ਞਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਾਰਾਯਨੇ’’ਤਿ. ਕੇਚਿ ‘‘ਪਾਰਾਯਨਿਕੋ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਕਿਰ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਗਮਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਰਾਯਨਂ ਅਧੀਯਨ੍ਤਾ ਵਿਚਰਿਂਸੁ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਾਰਾਯਨਂ ਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਪਾਰਾਯਨਿਕੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਪੁਚ੍ਛਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਤੀਤਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਪੁਚ੍ਛਨਾਕਾਰਂ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਿਯਂ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹ.

ਪੁਚ੍ਛਾ ਚ ਨਾਮੇਸਾ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਾ ਅਨੁਮਤਿਪੁਚ੍ਛਾ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾ ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਾ ਵਿਭਜ੍ਜਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਾ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਾ ਠਪਨੀਯਾ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਅਨੇਕਵਿਧਾ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਿਮਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਭਾਗੋ, ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਭਾਗੋਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੇ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਪੁਚ੍ਛਾਸਭਾਗੇਨ ਹਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਂ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਂ ਉਦਾਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਚਯਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਕੇਨਾਤਿ ਕਤ੍ਤਰਿ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਸੂਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ, ਸੂਤਿ ਵਾ ਸਂਸਯੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਪੁਚ੍ਛਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਿਵੁਤੋਤਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤੋ. ਲੋਕੋਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ. ਇਚ੍ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਅਜਿਤੋਤਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਕਵਚਨਂ. ਨਪ੍ਪਕਾਸਤੀਤਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਕਿਸ੍ਸਾਭਿਲੇਪਨਂ ਬ੍ਰੂਸੀਤਿ ਕਿਂ ਅਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਭਿਲੇਪਨਂ ਵਦਸਿ. ‘‘ਕਿਂ ਸ੍ਵਾਭਿਲੇਪਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਿਂ ਸੁ ਅਭਿਲੇਪਨਨ੍ਤਿ ਪਦਵਿਭਾਗੋ.

ਪਦਾਨੀਤਿ ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤੇਹਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਪਦਾਨਿ, ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ. ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਨੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋਤਿ ਯਦਿਪਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥੋ ਏਕੋ ਏਵਾਤਿ ‘‘ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਏਕਵਤ੍ਥੁਪਰਿਗ੍ਗਹਾ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨਿਵਾਰਣਅਪ੍ਪਕਾਸਨਅਭਿਲੇਪਨਮਹਾਭਯਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਗਹਿਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਏਤੇ ਅਤ੍ਥਾ, ਤੇ ਪਨੇਕਂ ਲੋਕਂ ਪਤਿਗੁਣਭੂਤਾ, ਲੋਕੋ ਪਧਾਨਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੋਤਿ ਤਬ੍ਬਸੇਨ ਏਕੋਵਾਯਂ ਪਞ੍ਹੋਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਲੋਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਕੋ ਪਨ ਸੋ ਲੋਕੋਤਿ? ਆਹ ‘‘ਲੋਕੋ ਤਿਵਿਧੋ’’ਤਿਆਦਿ.

ਤਤ੍ਥ ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਬਹੁਲਤਾਯ ਕਾਮਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸਲੋਕੋ. ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾਪਰਿਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਰੂਪਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾ ਭਵਲੋਕੋ. ਆਨੇਞ੍ਜਸਮਾਧਿਬਹੁਲਤਾਯ ਵਿਸਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਤਾ ਅਰੂਪਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਲੋਕੋ. ਅਥ ਵਾ ਕਿਲਿਸ੍ਸਨਂ ਕਿਲੇਸੋ, ਵਿਪਾਕਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਬਹੁਲਤਾਯ ਅਪਾਯੇਸੁ ਸਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸਲੋਕੋ. ਤਦਞ੍ਞੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਭਾਵਤੋ ਭਵਲੋਕੋ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਪਾਚਕੇਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਸਤ੍ਤਾ, ਸੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਲੋਕੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਤਿ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾ ਇਧ ਨ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇਨ ਵਿਯ ਰਥਘਟਾਦਿਧਮ੍ਮਸਭਾਵਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਲਕ੍ਖਣਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤੋ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤੋ ਲੋਕੋ. ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਹੇਤੁ. ‘‘ਵਿਵਿਚ੍ਛਾ ਮਚ੍ਛਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਹੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਮਾਦਾਤਿ ਪਮਾਦਹੇਤੁ. ਜਪ੍ਪਾਭਿਲੇਪਨਨ੍ਤਿ ਜਪ੍ਪਾ ਤਣ੍ਹਾ ਅਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਮਕ੍ਕਟਾਲੇਪੋ ਵਿਯ ਮਕ੍ਕਟਸ੍ਸ ਅਭਿਲੇਪਨਂ ਸਿਲੇਸੋਤਿ ਬ੍ਰੂਮਿ. ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਆਦਿਕਂ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਪਦਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਏਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਾਗਾਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ‘‘ਇਮੇਹੀ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਪਦੇਹਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾਨਿ. ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਠਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਂ. ਤੇਨ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪੁਚ੍ਛਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਞ੍ਚ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਗਾਥਾਯ ਚ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਨੀਵਰਣੇਹੀ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਾ ਹਿ ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਯਥਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਦਸ੍ਸਨੇਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੇ ਅਨੁਗੀਤਿਵਿਚਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਯਾਯਤੋਤਿ ਕਾਰਣਤੋ. ਨੀਵਰਣਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਕਾਰਣਭਾਵਤੋ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਭਾਵਤੋ ਚ ਏਕਂਯੇਵ ਨੀਵਰਣਂ ਵਦਾਮਿ, ਨ ਪਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਨੀਵਰਣਸਭਾਵਾਨਂ ਅਭਾਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਤਿ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਭਾਵੋ, ਏਵਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਸਤਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਨੀਵਰਣਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਸੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਪਦੇਨ. ਪਠਮਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ. ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋਜਿਤਾ, ਅਨੁਰੂਪਾਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਰੂਪਤਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਚਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੀਵਰਣੇਹਿ ਨਿਵੁਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਪਮਾਦਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਿਵੁਤੋ ਏਵ ਹਿ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤਿ. ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਵਿਵਿਚ੍ਛਾ ਨਾਮ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ – ਯਥਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਂ ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਏਕਂਸਗ੍ਗਾਹਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਮਯਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਨੇਕਂਸਗ੍ਗਾਹਭਾਵਤੋ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਂ ਨੁ ਖੋ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਿਧਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਾ ਇਚ੍ਛਤਿ ਏਸਤੀਤਿ ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਤਿ. ‘‘ਸੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਪ੍ਪਕਾਸਨਸ੍ਸ ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਪਮਾਦਾਨਂ ਕਾਰਣਭਾਵਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਸੁਕ੍ਕੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦਿਯਤੀਤਿ ਨ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਨਪ੍ਪਕਾਸਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਿਯਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਪਕਾਸਂ ਲੋਕੇ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਭਿਲਿਮ੍ਪਤੀਤਿ ਮਕ੍ਕਟਾਲੇਪੋ ਵਿਯ ਮਕ੍ਕਟਂ ਦਾਰੁਸਿਲਾਦੀਸੁ ਪੁਰਿਸਂ ਰੂਪਾਦਿਵਿਸਯੇ ਅਲ੍ਲੀਯਾਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਸਤ੍ਤਿਬਹੁਲਸ੍ਸਾਤਿ ਆਸਙ੍ਗਬਹੁਲਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਅਭਿਜਪ੍ਪਾਤਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਵਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠਾਯਿਨੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ. ਲੋਕੋ ਅਭਿਲਿਤ੍ਤੋ ਸਿਲੇਸੇਨ ਮਕ੍ਖਿਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਭਾਯਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਭਯਂ. ਮਹਨ੍ਤਂ ਭਯਂ ਮਹਬ੍ਭਯਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਦੁਕ੍ਖਮਸ੍ਸ ਮਹਬ੍ਭਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਵਿਭਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਓਧਸੋਤਿ ਕਦਾਚਿ ਅਤ੍ਤੂਪਕ੍ਕਮਮੂਲਾਯ ਕਦਾਚਿ ਪਰੂਪਕ੍ਕਮਮੂਲਾਯਾਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਭਾਗੇਨ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਮੁਚ੍ਚਨਕਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਰੂਪਾਵਚਰਾ. ਤਥਾਤਿ ਓਧਸੋ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚੀਤਿ ਏਵਂ ਆਕਡ੍ਢਤਿ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਮੁਚ੍ਚਨਕਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਬਹੁਲਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਅਰੂਪਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾ. ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਾਤਿ ਪਦਂ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਮੁਚ੍ਚਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਦੀਘਾਯੁਕਾਤਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤਾਯ. ਅਰੂਪਦੇਵਾ ਹਿ ਲੋਕੇ ਵਿਸੇਸਤੋ ਦੀਘਾਯੁਕਾਤਿ. ਇਦਞ੍ਚ ਮੁਚ੍ਚਨਮਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾਪਿ ਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਾ ਏਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਤੋ ਮੁਚ੍ਚਨਮਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਂ, ਤਂ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਉਪਾਦਿਯਤੀਤਿ ਉਪਾਦਿ, ਵਿਪਾਕਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਕਟਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪਂ. ਉਪਾਦਿਸ੍ਸ ਸੇਸਂ ਉਪਾਦਿਸੇਸਂ, ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ, ਤਾਯ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਲਕ੍ਖਣੇ ਚਾਯਂ ਕਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੂਤਿ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਯਨਮਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਕਲਲੋਕਬ੍ਯਾਪਿਨੀ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਨੀ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ. ਲੋਕਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਤੇਨ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਲੋਕਸ੍ਸ ਨੀਵਰਣਾਦੀਨਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨ, ਸਮਯਨ੍ਤਰਪਰਿਚਯੇਨ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਸਂਸਯਪਕ੍ਖਨ੍ਦੇਨ ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਬ੍ਯਾਕਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾ, ਸਾ ਚ ਅਜਾਨਨਸ੍ਸ, ਸਂਸਯਸ੍ਸ ਵਾ ਨੀਵਰਣਾਦਿਵਿਸਯਤਾਯ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਨੀਵਰਣਾਦੀਨਂ ਲੋਕੋ ਆਧਾਰਭਾਵੇਨ ਗਾਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੋ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋਪਿ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਿਨੀ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਿਨੀ ਚਾਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਂ ਏਕਾਧਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਨੇਕਾਧਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਧੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਵਨ੍ਤੀਤਿ ਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਧੀਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਆਯਤਨੇਸੁ. ਸੋਤਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਸੋਤਾ. ਕਿਂ ਨਿਵਾਰਣਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਕਿਂ ਆਵਰਣਂ ਕਾ ਰਕ੍ਖਾ. ਸਂਵਰਂ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ ਤਂ ਨੇਸਂ ਨੀਵਰਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਂਵਰਂ ਕਥੇਹਿ. ਕੇਨ ਸੋਤਾ ਪਿਧੀਯਰੇਤਿ ਕੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਤਣ੍ਹਾਦਿਸੋਤਾ ਪਿਧਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪਦਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨੇਵ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾਤਿ ਯਦਿਪਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ. ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦੁਵਿਧਤ੍ਤਾ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ‘‘ਇਮੇਹਿ ਬਹ੍ਵਾਧਿਵਚਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਇਮੇ ਏਤਾਯ ਗਾਥਾਯ ਗਹਿਤਾ ਅਤ੍ਥਾ ਯਸ੍ਮਾ ਬਹੂਨਿ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਵਚਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾਤਿ. ਏਕਤੋ ਉਪਰਿ ਬਹੂਤਿ ਹਿ ਸਾਸਨਵੋਹਾਰੋ, ਤਮੇਵ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਦੁਵਿਧਤ੍ਥਵਿਸਯਤਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਾਹਿ ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਾਹਿ ਪਾਣਵਧਾਦੀਹਿ ਏਵ ਵਾ ਦੁਗ੍ਗਤਿਹੇਤੁਭੂਤਾਹਿ ਆਪਦਾਹਿ ਸਮਂ ਸਹ, ਸਬ੍ਬਥਾ ਵਾ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਆਪਨ੍ਨੋ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟੋ. ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਦਸਹਿ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੂਹਿ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਚ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਆਪਨ੍ਨਾਕਾਰਂ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾਕਾਰਞ੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਏਵਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਵੋਦਾਯਤਿ ਸੁਜ੍ਝਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵੋਦਾਨਂ, ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ ਏਤੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਪਵਤ੍ਤਤੋ ਚਾਤਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ.

ਅਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਸਵਨ੍ਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਜ੍ਝਾਤਿਆਦਿ ਅਸਮਾਧਾਨਹੇਤੁਦਸ੍ਸਨਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਏਵਂ ਅਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾਹ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਇਧਾਪਿ ਅਨੁਗੀਤਿਵਿਚਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੋਤਾਨਂ ਸਵਨਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਨੁਰੋਧਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਵਤਿ ਮਨਾਪਿਕੇਸੁ ਰੂਪੇਸੂ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਚਕ੍ਖਾਦਯੋ ਸੋਤਾਨਂ ਦ੍ਵਾਰਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ ਸਯਂ ਸਵਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ. ਸਬ੍ਬਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਾ. ਸਬ੍ਬਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਇਦਂ ਵੋਦਾਨਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਵਿਘਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਹਾਨਂ ਵੋਦਾਨਂ.

ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾਯ ਸਤਿ ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਤਿਯੋ ਸਮਨ੍ਵੇਸਮਾਨਾ ਤੇਸਂ ਸੋਤਾਨਂ ਨਿਵਾਰਣਨ੍ਤਿ. ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਂ ਬ੍ਰੂਮੀਤਿ ਤਮੇਵ ਸਤਿਂ ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਂ ਬ੍ਰੂਮਿ. ਪਞ੍ਞਾਯੇਤੇ ਪਿਧੀਯਰੇਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਪਟਿਵੇਧਸਾਧਿਕਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਏਤੇ ਸੋਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਿਧਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨਵਸੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਨਾਵਿਞ੍ਛਤੀਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਭਾਵੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ, ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਵਾ ਨਾਕਡ੍ਢਤਿ. ਅਨੁਸਯਪ੍ਪਹਾਨਂ ਇਧ ਪਿਧਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਸਯਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਸਯਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਸਯਾਭਾਵੇ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਸਯੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਂ ਯਥਾ ਖਨ੍ਧਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਸੋਤਾਨਂ ਨਿਵਾਰਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਂਵਰਂ ਪਿਧਾਨਞ੍ਚ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਤਤ੍ਥ ਵਾ ਸਂਸਯਿਤੇਨ ਏਕਂਸਿਕਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾਤਿ ਇਧ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਯੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਗਾਥਾਯ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੩੮; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾ ੫੭, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪੫) ਸਤਿਪਿ ਨਿਵਾਰਣਾਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇ ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਤਾਵ ਸੋਤਾਨਂਯੇਵ ਸਂਵਰੋ ਪਿਧਾਨਞ੍ਚ ਪੁਚ੍ਛਿਤਨ੍ਤਿ ਸੋਤੇ ਏਕਤ੍ਥਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਏਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਸੋਤਾਨਂ ਵਾ ਬਹੁਭਾਵਤੋ ਬਹੂਤਿ ਯਤ੍ਤਕਾ ਸੋਤਾ, ਤਤ੍ਤਕਾ ਪਞ੍ਹਾਤਿ. ਯੇਨ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਸਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸੋਤਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾਯਂ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੪੦; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾ ੫੯, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੩; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪੫) ਸੋਤੇ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਸਂਵਰਪਿਧਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਪਠਮਗਾਥਾਯਂ ਸਤਿਪਿ ਨਿਵਾਰਣਾਦੀਨਂ ਲੋਕਾਧਾਰਭਾਵੇ ਲੋਕਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਵਾਰਣਾਦੀਨਂ ਵਿਭਾਗੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਹਾਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤ੍ਤਨਾ ਰਚਿਤਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਦੇਸਨਾਕਾਲੇ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਪਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਾਨਿ ਸੋਤਾਨੀ’’ਤਿ ਗਾਥਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਚੇਵ ਸਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯਾਯਂ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ, ਯਾ ਚ ਸਤਿ ਯਞ੍ਚ ਤਦਵਸੇਸਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਏਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਕਤ੍ਥ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਏਤਂ ਮੇ ਪੁਟ੍ਠੋ ਪਬ੍ਰੂਹੀਤਿ.

ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾਯਂ ਪਨਸ੍ਸ ਯਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਸਤਿਯੋ ਨਾਮੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾ ਵਿਸੁਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਯਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯਂ ਮਂ ਤ੍ਵਂ, ਅਜਿਤ, ਏਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਤ੍ਥੇਤਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਗਾਥਾਯਂ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੪੨; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾ ੬੧, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੫; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੧, ੪੫), ਯਤ੍ਥ ਤਂ ਅਸੇਸਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਂ ਤੇ ਵਦਾਮਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੇਨ ਸਹੇਵ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਏਤ੍ਥੇਤਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਏਤ੍ਥੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਏਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧਂ ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਯਂ ਪਞ੍ਹੇ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਗਾਥਾਯਂ ਸੋਤਾਨਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਨੁਸਯਪ੍ਪਹਾਨਕਿਚ੍ਚੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਤਿ ਪਞ੍ਞਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਪ੍ਪਹਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾਸਤੀਸੁ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਸੁ ਤਾਸਂ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਨਾਮਰੂਪੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਵਟ੍ਟਤਿ ਏਵ. ਕਤ੍ਥ ਨੁ ਖੋ ਇਮਾਸਂ ਸਨਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਸਤੀਨਂ ਅਸੇਸਨਿਰੋਧੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਅਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਯਂ ਪਞ੍ਹੇ…ਪੇ… ਧਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਸਨ੍ਧੀਯਤਿ ਦੇਸਨਾ ਏਤਾਯਾਤਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ.

ਯਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਟਿਪਦਂ ਸਹ ਵਿਸਯੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੀਣਿ ਚ ਸਚ੍ਚਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਤਾਨੀਤਿ ਸਮੇਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭੂਯ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਕਤਾਨੀਤਿ ਸਙ੍ਖਤਾਨਿ. ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਾਨੀਤਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਸਭਾਵਾਨਿ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਮੁਦਯੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਤੇਸਂ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ. ਨਿਰੋਧੋ ਪਨ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਰੋਧੋ ਅਸਙ੍ਖਤੋ’’ਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਨ ਸਙ੍ਖਤੋਤਿ ਅਸਙ੍ਖਤੋ. ਸਹ ਵਿਸਯੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਪਹਾਯਕਸਭਾਵੇਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਪਹਾਯਕਵਿਭਾਗਮੁਖੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਸੇਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨਾਵਸੇਸਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਸੇਸ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਮਾਨੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਏਵਂ ਏਤੇਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਾਯਗਮਨੀਯਸਭਾਵਾ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ ਏਵਾਤਿ. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰਵਸੇਸਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਿਪਦੇਸੁਪਿ ਨਿਰਵਸੇਸ-ਸਦ੍ਦੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਸਾਵਸੇਸਞ੍ਹਿ ਪੁਰਿਮਮਗ੍ਗਦ੍ਵਯੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇਹਿ ਪਨ ਨਿਰਵਸੇਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਧਾਤੁਕੇ ਇਮਾਨਿ ਦਸ ਸਂਯੋਜਨਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤੇਧਾਤੁਕੇਤਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਵਿਸਯਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਤਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

੧੨. ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਤਂ ਪਹਾਯਕਂ ਪਤ੍ਵਾ. ਯਂ ਪਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਨ੍ਤਿ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਇਦਂ ਖਯੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਞਾਣੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ‘‘ਖੀਣਾ ਮੇ ਜਾਤੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਾਤਿਯਾ ਖੀਣਭਾਵਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਇਦਂ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਞਾਣਂ ਖਯੇ ਞਾਣਂ ਨਾਮ. ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯਨ੍ਤਿ ਆਨੇਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਯਂ ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਇਧਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਞਾਣਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕ੍ਕਣ੍ਡ ੧੩੫-੧੪੨) ਪਨ ‘‘ਖਯੇ ਞਾਣਂ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯਕਰੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਭੂਤੇ ਤਂਤਂਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਰਿਯਫਲੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਞਾਣਵਸੇਨੇਵ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਞਾਣਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਕੇਤੇਨ ਦ੍ਵੇ ਨਾਮਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਚ.

ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਫਲੇਸੁ, ਉਪਰਿਮੇਸੁ ਚ ਤੀਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਪਿ ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਿਯ ਪਠਮਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਗ੍ਗਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯਞ੍ਚ ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਏਤੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ ਵਿਯ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਹਿ ਅਗ੍ਗਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਦਵਸੇਸਫਲਧਮ੍ਮਾਪਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਏਕਾ ਪਞ੍ਞਾ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਕਾ, ਕਥਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਕੇਤੇਨਾਤਿ ਖਯੇ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਤਿ ਇਮਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਸਮਞ੍ਞਾਯ. ਸਾ ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੋਤਾਨਂ ਪਿਧਾਨਕਿਚ੍ਚਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ, ਸਾ ਪਜਾਨਨਸਭਾਵੇਨ ਪਞ੍ਞਾ. ਇਤਰਾ ਪਨ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਂ ਯਥਾਗਹਿਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਪਿਲਾਪਨਟ੍ਠੇਨ ਓਗਾਹਨਟ੍ਠੇਨ ਸਤੀਤਿ.

੧੩. ਏਵਂ ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਚੇਵ ਸਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਇਦਂ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚ ਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਨਾਮਰੂਪਮੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਹਿ ਸਹਚਰਣਾਦਿਨਾ ਤਦਞ੍ਞੇ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਚ ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਨਾਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਮੇਵ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਪਨ ਰੂਪਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਨਯਿਦਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਚੁਰਜਨਸ੍ਸ ਪਨ ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਗਹਣੀਯਸਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਗਾਥਾਯ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਤਿ ਤਂ ਚਤੁਰਿਦ੍ਧਿਪਾਦਮੁਖੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਭਾਵਨਾਮੂਲਭੂਤਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਤਿਪਞ੍ਞਾਹਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸਤਿ ਚ ਪਞ੍ਞਾ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਤਿਯੋ ਸਮਨ੍ਵੇਸਮਾਨਾ ਸਤਿ ਸਿਜ੍ਝਨ੍ਤੀ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਸਮਾਧਿਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਿ. ਸਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਹਾਨਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਤਿ ਦ੍ਵੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਅਨੁਸਯਸਮੁਗ੍ਘਾਤਵਿਧਾਯਿਨੀ ਪਞ੍ਞਾ ਸਿਜ੍ਝਮਾਨਾ ਨ ਵਿਨਾ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਂ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਦ੍ਵੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿ.

ਯਾ ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੂਤਿ ਇਮੇਸੁ ਸਤਿਆਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇਸੁ ਤਂਸਹਜਾਤਾ ਏਵ ਯਾ ਸਦ੍ਦਹਨਾ. ‘‘ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹੀ’’ਤਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ, ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਭਿਪ੍ਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਾ ਸਦ੍ਧਾ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਸਭਾਵਸ੍ਸ ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯਾ ਸਦ੍ਧਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ, ਅਯਂ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧੀ’’ਤਿ. ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ. ਇਦਂ ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨਸਾਧਕੋ ਸਮਾਧਿ ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਪਜਹਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ‘‘ਪਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਅਗ੍ਗੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਸਮਾਧਿ ਏਕੋਦੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਾਯਵਚੀਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਸੀਸੇਨ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਾ ਵੀਰਿਯਸਙ੍ਖਾਰਾਵ ਗਹਿਤਾ. ਤੇ ਹਿ ਯਾਵ ਭਾਵਨਾਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ ਤਾਵ ਏਕਰਸੇਨ ਸਰਣਤੋ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬਤੋ ਚ ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਭਾਵਨਾ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਯਥਾ ਇਚ੍ਛਿਤਾ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ. ਤਦੁਭਯਨ੍ਤਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਸਙ੍ਖਾਤਞ੍ਚ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਙ੍ਖਾਤਞ੍ਚ ਵੀਰਿਯਨ੍ਤਿ ਤਂ ਉਭਯਂ. ਉਭਯਮੇਵ ਹਿ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ ਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ, ਯਥਾ ‘‘ਸਿਲਾਪੁਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਸਰੀਰ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿ, ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਵਾ ਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਇਦ੍ਧਾ ਵੁਦ੍ਧਾ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿ, ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਾਦੋ, ਪਠਮੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਇਦ੍ਧਿ ਏਵ ਪਾਦੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ, ਇਦ੍ਧਿਕੋਟ੍ਠਾਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਤਿਯੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਦੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਅਧਿਗਮੂਪਾਯੋਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ. ਤੇਨ ਹਿ ਉਪਰੂਪਰਿਵਿਸੇਸਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਦ੍ਧਿਂ ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ. ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਞ੍ਚ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਯਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਭਾਵਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਯੋਗੀ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ. ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ.

ਵਿਵੇਕਤ੍ਤਾ ਏਵ ਹਿ ਵਿਰਾਗਾਦਯੋ, ਕੇਵਲਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਦੁਵਿਧੋ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ. ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਭਾਵੇਨ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਂ. ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਿਸ੍ਸਕੇ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨਯੇ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਯਂ ਪਠਮਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ. ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਵਚਨੇਨ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਤ੍ਥਂ ਪਰਿਣਮਨ੍ਤਂ ਪਰਿਣਤਞ੍ਚ ਪਰਿਪਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਪਰਿਪਕ੍ਕਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਭਾਵਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਯੋਗੀ ਯਥਾ ਪਠਮੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਕਿਲੇਸਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਰਿਪਚ੍ਚਤਿ, ਯਥਾ ਚ ਪਰਿਪਕ੍ਕੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਨਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ. ਸੇਸਿਦ੍ਧਿਪਾਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਯਥਾ ਛਨ੍ਦਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਸਮਾਧਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ. ਏਵਂ ਵੀਰਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੀਮਂਸਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਸਮਾਧਿ ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧੀਤਿ.

੧੪. ਨ ਕੇਵਲਂ ਚਤੁਤ੍ਥਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਏਵ ਸਮਾਧਿਞਾਣਮੂਲਕੋ, ਅਥ ਖੋ ਸਬ੍ਬੋਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੋ ਸਮਾਧਿ ਞਾਣਮੂਲਕੋ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਸੋ ਏਵ ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ? ਵੀਮਂਸਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਮੂਲਕੋ. ਅਧਿਗਮਪਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਪਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਮੂਲਕੋ. ਉਪਚਾਰਪਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ. ਅਪ੍ਪਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ. ਉਪਚਾਰਪਞ੍ਞਾਯ ਵਾ ਞਾਣਮੂਲਕੋ. ਅਪ੍ਪਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਯਥਾ ਪੁਰੇਤਿ ਯਥਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਪੁਰੇ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਾਸੁ ਜਾਤੀਸੁ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇਸੁਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧਂ ਖਨ੍ਧੂਪਨਿਬਦ੍ਧਞ੍ਚ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਅਨਾਗਤਾਸੁ ਜਾਤੀਸੁ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇਸੁਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧਂ ਖਨ੍ਧੂਪਨਿਬਦ੍ਧਞ੍ਚ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਯਥਾ ਪਚ੍ਛਾਤਿ ਯਥਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਅਨਾਗਤੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਦਿਵਸੇਸੁ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਪੁਰੇ ਅਤੀਤੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਦਿਵਸੇਸੁ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਦਿਵਾਤਿ ਯਥਾ ਦਿਵਸਭਾਗੇ ਸੂਰਿਯਾਲੋਕੇਨ ਅਨ੍ਧਕਾਰਸ੍ਸ ਵਿਧਮਿਤਤ੍ਤਾ ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਪਾਥਗਤਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਰੂਪਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ. ਤਥਾ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਰਤ੍ਤਿਭਾਗੇ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਪਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਂ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਨਤ੍ਥਿ.

ਯਥਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਤਥਾ ਦਿਵਾਤਿ ਯਥਾ ਚ ਰਤ੍ਤਿਯਂ ਤਥਾ ਦਿਵਾਪਿ ਅਤਿਸੁਖੁਮਂ ਕੇਨਚਿ ਤਿਰੋਹਿਤਂ ਯਞ੍ਚ ਅਤਿਦੂਰੇ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਰੂਪਂ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਥਾ ਚ ਰੂਪਾਯਤਨੇ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨੇ ਚ ਨੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਇਤਿ ਵਿਵਟੇਨ ਚੇਤਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੇਨਾਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣਸ੍ਸ ਪਾਰਿਬਨ੍ਧਕਕਿਲੇਸੇਹਿ ਅਨਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟੇਨ, ਅਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਏਵ ਸਪ੍ਪਭਾਸਂ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਏਤੇਨੇਵ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਏਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੁਸਲਾਨੀ’’ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਸਹਭੂਨੀਤਿਆਦਿ ਤੇਸਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧੇਨ ਨਿਰੋਧਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਥਾ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨੇਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਏਵ, ਅਥ ਖੋ ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਹੇਤੁਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ. ਹੇਤੂਤਿ ਤਣ੍ਹਾਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕੋ. ਅਨਾਹਾਰਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਵਰਣਂ. ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਭੂਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਏਵ ਅਪਤ੍ਥਿਤਂ. ਤਤੋ ਏਵ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਏਵਂ ਨਾਮਰੂਪਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਨੋ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵਾ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵਾ ਅਹੇਤੁ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ. ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਪੁਚ੍ਛਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਚ ਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਇਦਾਨਿ ਤਾ ਸਹ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੇ ਚ ਸਙ੍ਖਾਤਧਮ੍ਮਾਸੇ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਪਦਤ੍ਥੋ – ਸਙ੍ਖਾਤਧਮ੍ਮਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਿਵੀਮਂਸਿਤਧਮ੍ਮਾ, ਅਰਹਤਂ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸੇਕ੍ਖਾਤਿ ਸੀਲਾਦੀਨਿ ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾ ਅਵਸੇਸਾ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾ. ਪੁਥੂਤਿ ਬਹੂ ਸਤ੍ਤਜਨਾ. ਤੇਸਂ ਮੇ ਨਿਪਕੋ ਇਰਿਯਂ, ਪੁਟ੍ਠੋ ਪਬ੍ਰੂਹੀਤਿ ਤੇਸਂ ਸੇਖਾਸੇਖਾਨਂ ਨਿਪਕੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਤ੍ਵਂ ਭਗਵਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ. ਸੇਸਂ ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ.

੧੫. ਕਿਸ੍ਸਾਤਿ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਖਾਸੇਖਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਪ੍ਪਹਾਨਯੋਗੇਨਾਤਿ ਸੇਖੇ ਅਸੇਖੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਪ੍ਪਹਾਨੇ ਚ ਪੁਚ੍ਛਨਯੋਗੇਨ, ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਧਿਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾਯਂ ਕਾਮੇਸੁ ਨਾਭਿਗਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਨ ਨ ਅਭਿਗਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਮਨਸਾਨਾਵਿਲੋ ਸਿਯਾਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਯੋ ਚ ਮਨਸੋ ਆਵਿਲਭਾਵਕਰੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਨਾਵਿਲੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਸੇਕ੍ਖੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਤੁਲਿਤਤ੍ਤਾ ਕੁਸਲੋ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਆਦੀਹਿ ਚ ਸਤੋ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾਨਂ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਮਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤੋ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਇਰਿਯਾਪਥੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕੁਸਲੋ…ਪੇ… ਪਰਿਬ੍ਬਜੇ’’ਤਿ ਆਹਾਤਿ ਅਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ.

ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾਗਾਥਾਯਂ ‘‘ਨਿਪਕੋ’’ਤਿ ਪਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਭਗਵਤੋ ਚ ਨੇਪਕ੍ਕਂ ਉਕ੍ਕਂਸਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ ਤਾਵ ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਭੇਦੇਹਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਸੇਖਾਸੇਖਪਟਿਪਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਭਗਵਤੋ ਸਬ੍ਬਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸੇਖਾਸੇਖਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦੇਸਨਾਕੋਸਲ੍ਲਮੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕੋ ਚਾਤਿ ਕ੍ਵ ਚ, ਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸਯੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਵਿਸਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਨਿ ਚਾ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸਯੇ ਯੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਸੋ ਪਟਿਘਾਤੋਤਿ, ਏਤੇਨ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਪ੍ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਦੁਰਭਿਸਮ੍ਭਵਤਂ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਵਿਭਾਵਨੇਨ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਚਤੁਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਞ੍ਚ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ.

ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਅਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਪਟਿਘਾਤਂ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਛਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕੋ ਹਿ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਤੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸਯੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਂ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਨਿ ਚਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਇਧ ਪੁਰਿਸੋਤਿਆਦਿ ਉਪਮਾਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਂ – ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬੋ ਲੋਕੋ, ਤਾਰਕਰੂਪਾਨਿ ਵਿਯ ਛ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਤਾਰਕਰੂਪਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਯ ਲੋਕਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਛਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਜਾਨਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਤਾਰਕਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਸਤਾਨਿ, ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਸਹਸ੍ਸਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਗਣਨਸਙ੍ਕੇਤੇਨ ਅਜਾਨਨਂ ਵਿਯ ਲੋਕਸ੍ਸ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਥਞ੍ਚਿ ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਾਨਵਬੋਧੋਤਿ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ.

ਇਦਾਨਿ ਯੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਭਗਵਤਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਜਿਤਸ੍ਸ ਸੇਖਾਸੇਖਪਟਿਪਦਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸੇਖੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ. ਸੇਖੇਨਾਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾ ਏਤਸ੍ਸ ਸੀਲਨ੍ਤਿ ਸੇਖੋ, ਤੇਨ ਸੇਖੇਨ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਦੁਵਿਧੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨੀਯੇਸੂਤਿ ਦੋਸੇਨ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਯਤ੍ਥ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਸੁ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਪਟਿਘਟ੍ਠਾਨੀਯੇਸੂ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੋਯੇਵਤ੍ਥੋ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਗੇਧਪਟਿਸੇਧਚੋਦਨਾਯਂ ਗੇਧਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਦੋਸੋ ਗੇਧੇ ਸਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਤਤੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤਾ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਕਾਮੇਸੁ ਨਾਭਿਗਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੪੫; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾ ੬੪, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੮; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੫-੧੭) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਇਚ੍ਛਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਗੇਧਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਦੋਸਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤਾ ਗਾਥਾਯ ਦੁਤਿਯਪਾਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਦੁਤਿਯਪਾਦੇਨ ਹਿ ਸੇਸਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭੇਦਤੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵੇਨ ਸਬ੍ਬੇ ਸਂਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮੇ ਚਤੁਧਾ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਮੁਖੇਨ ਸੇਖਪਟਿਪਦਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੇਖੋ ਅਭਿਗਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋਤਿ ਆਵਿਲਾਨਂ ਕਾਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਚ ਅਨਭਿਗਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਵਾਯਮਤਿ, ਵੀਰਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਕਥਂ ਵਾਯਮਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸੋਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿਵਿਸੇਸਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸੇਕ੍ਖੋ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ. ਪਾਪਕਾਨਨ੍ਤਿ ਲਾਮਕਾਨਂ. ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਅਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਯਾਤਿ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਾਯ. ਛਨ੍ਦਂ ਜਨੇਤੀਤਿ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕੁਸਲਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਵਾਯਮਤੀਤਿ ਪਯੋਗਪਰਕ੍ਕਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਤੀਤਿ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਵੀਰਿਯਂ ਕਰੋਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਤੇਨੇਵ ਸਹਜਾਤਵੀਰਿਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਪਦਹਤੀਤਿ ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਂ ਕਰੋਤਿ. ਵਾਯਮਤੀਤਿਆਦੀਨਿ ਪਨ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ ਆਸੇਵਨਾਭਾਵਨਾਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮਸਾਤਚ੍ਚਕਿਰਿਯਾਹਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਾਪਕਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਆਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਾਪਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਪਹਾਨਾਯਾਤਿ ਪਜਹਨਤ੍ਥਾਯ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ ਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਉਪ੍ਪਾਦਾਯਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਾਯ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ. ਠਿਤਿਯਾਤਿ ਠਿਤਤ੍ਥਂ. ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯਾਤਿ ਅਨਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਭਾਵਾਯ. ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯਾਤਿ ਵਿਪੁਲਭਾਵਾਯ. ਭਾਵਨਾਯਾਤਿ ਵਡ੍ਢਿਯਾ. ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾਤਿ ਪਰਿਪੂਰਣਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਅਯਂ ਤਾਵ ਪਦਤ੍ਥੋ.

੧੬. ‘‘ਕਤਮੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾ ਚ ਯਾਦਿਸਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਯਾਦਿਸਾ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਮੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਇਮੇ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨਨੁਭੂਤਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਾਮ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਹਿ ਅਨਮਤਗ੍ਗੇ ਸਂਸਾਰੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਾਮ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਵਿਤਕ੍ਕਤ੍ਤਯਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨੀਤਿ ਅਨੁਸਯਾ ਏਵ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਮੂਲਭਾਵਤੋ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਲੋਭਾਦਯੋ ਏਵ. ਇਮੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਨੁਸਯਾ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਸਮੁਗ੍ਘਾਟਿਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿਆਦਿਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪਰਿਯਾਯਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਨਾਮਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਾਮ, ਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਇਮੇ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ, ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕੁਸਲਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਬਾਹਿਤਿਕਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੫੮ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ ਅਨਵਜ੍ਜਪਰਿਯਾਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਇਮੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਇਮੇ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ.

ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਯ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯੇਨ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਾਰੇਤਿ, ਇਦਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਪਦਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਚੇਤੋਦੁਕ੍ਖਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪਪਚ੍ਚਯੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਯੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਾਰੇਤਿ, ਇਦਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਪਰਾਪਰਾਧਂ ਸੁਖੇਨ ਸਹਤੀਤਿ ਵੀਰਿਯੇਨ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯੇਨ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਾਰੇਤਿ, ਇਦਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਮਾਧਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਯਥਾਸਕਂਪਟਿਪਕ੍ਖਪ੍ਪਹਾਨਂ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਯੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ’’ਤਿਆਦਿ.

ਏਤੇਸਂ ਯਥਾਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਸਵਿਸਯੇ ਜੇਟ੍ਠਕਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਕਤ੍ਥ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਸੇਖਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸੇਖਾ ਧਮ੍ਮਾ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਂ ਸੇਖੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸੇਖਪਟਿਪਦਂ ਨਿਗਮੇਤਿ.

੧੭. ਏਵਂ ਸੇਖਪਟਿਪਦਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਸੇਖਪਟਿਪਦਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ‘‘ਕੁਸਲੋ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਤਾਵ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਅਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕੋਸਲ੍ਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਲੋਕੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ. ਕਿਲੇਸਲੋਕੇਨ ਭਵਲੋਕੋ ਸਮੁਦਾਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇ ਸਮੁਦਾਗਮੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋਤਿ ਸੋ ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਪਰਿਤ੍ਤਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਾ ਠਿਤੋ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਸੀਲਸਮਾਧਯੋ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯੇ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਪਾਚਨੀਯਾਨਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਭਾਵਿਯਮਾਨੇਸੂਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਵਡ੍ਢਿਯਮਾਨੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹਾਦਿਵਸੇਨ ਨੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਭਵਤਿ.

ਦਸ੍ਸਨਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਭਾਵਨਾਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ ਚ. ‘‘ਸਾ ਦੁਵਿਧੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ‘‘ਯਦਾ ਹਿ ਸੇਖੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਰਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਸਹਗਤੇਹਿ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰੇਹੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਦਾ ਹਿ ਸੇਖੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਨਸੀਲਤਾਯ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋਪਿ ਸੇਖਪਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੋਸਲ੍ਲਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਕੋਸਲ੍ਲਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਦਾ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਸਿਕ੍ਖਂ ਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਸਹਗਤੇਹਿ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰੇਹਿ ਞੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਦਾ ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸਨਕੋਸਲ੍ਲਂ ਪਠਮਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਘਟੇਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਿਸੇਖੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਨੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਦਾ ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਕੋਸਲ੍ਲਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ.

ਤਂ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਨੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਂ ਨੇਯ੍ਯਪਰਿਜਾਨਨਞਾਣਂ. ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਿਸਯਭੇਦੇਨ ਤਸ੍ਸ ਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਲਕ੍ਖਣੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਫੁਸਨਾਦਿਸਲਕ੍ਖਣੇ ਞਾਣਂ. ਤਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਂ ਨੇਯ੍ਯਂ ਹੇਤੁਹੇਤੁਫਲਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਚ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਚਾ’’ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ.

ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਸ੍ਸ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਸਲਕ੍ਖਣਤੋ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚ ਅਭਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲਾਦਿਵਿਭਾਗੇਹਿ ਤੇ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਜਾਨਨਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਵਂ ਅਭਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਯਾ ਪਰਿਜਾਨਨਾ, ਇਦਂ ਕੁਸਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਂਗਹਿਤਾਤਿ ਏਵਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਗਹਿਤਾ ਸਮ੍ਮਸਿਤਾ. ਇਦਂ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦਿਕਂ ਫਲਂ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵੇਨ ਉਪਚਰਣਤੋ ਯਥਾ ਅਰਿਯਭਾਵਕਰਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦੀਨਂ. ਏਵਂਗਹਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂਪਵਤ੍ਤਿਤਾਨਂ. ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਅਯਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਨੁਬੋਧਪਟਿਵੇਧੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਾ ਸਮ੍ਮਸਿਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਮਸਨਧਮ੍ਮੇ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਸਨਾਕਾਰਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਸਨਫਲਮ੍ਪਿ ਪਰਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ.

ਯੇ ਅਕੁਸਲਾਤਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਮਾਹ. ਸਬ੍ਬੇ ਹਿ ਅਕੁਸਲਾ ਸਮੁਦਯਪਕ੍ਖਿਯਾਤਿ. ਯੇ ਕੁਸਲਾਤਿ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ. ਯਦਿਪਿ ਫਲਧਮ੍ਮਾਪਿ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਯਂ ਅਸਙ੍ਖਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਥਕੁਸਲੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਕੁਸਲੋ. ਧਮ੍ਮਕੁਸਲੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕੁਸਲੋ. ਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥਪਾਲ਼ਿਧਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਾ. ਕਲ੍ਯਾਣਤਾਕੁਸਲੋਤਿ ਯੁਤ੍ਤਤਾਕੁਸਲੋ, ਚਤੁਨਯਕੋਵਿਦੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਦੇਸਨਾਯੁਤ੍ਤਿਕੁਸਲੋ ਵਾ. ਫਲਤਾਕੁਸਲੋਤਿ ਖੀਣਾਸਵਫਲਕੁਸਲੋ. ‘‘ਆਯਕੁਸਲੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਆਯੋਤਿ ਵਡ੍ਢਿ. ਸਾ ਅਨਤ੍ਥਹਾਨਿਤੋ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਦੁਵਿਧਾ. ਅਪਾਯਾਤਿ ਅਵਡ੍ਢਿ. ਸਾਪਿ ਅਤ੍ਥਹਾਨਿਤੋ ਅਨਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਦੁਵਿਧਾ. ਉਪਾਯੋਤਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਚ੍ਚਾਯਿਕੇ ਕਿਚ੍ਚੇ ਵਾ ਭਯੇ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਤਸ੍ਸ ਤਿਕਿਚ੍ਛਨਸਮਤ੍ਥਂ ਠਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ, ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਖੀਣਾਸਵੋ ਹਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਏਤੇਸੁ ਆਯਾਦੀਸੁ ਕੁਸਲੋਤਿ. ਏਵਂ ਅਸੇਖਸ੍ਸ ਕੋਸਲ੍ਲਂ ਏਕਦੇਸੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਹਤਾ ਕੋਸਲ੍ਲੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ ਆਹ.

ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਸਿਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਸੇਖਸ੍ਸ ਸਤੋਕਾਰਿਤਾਯ ਅਞ੍ਞਂ ਪਯੋਜਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਸੇਖਾਸੇਖਪਟਿਪਦਂ ਨਿਗਮੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਚਰਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਬੋਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਬੁਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਨ੍ਤਿ ਤਂ ਬੋਜ੍ਝਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਭਾਵਤੋ. ਏਵਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਵਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਿਵਸੇਨ ਯੋ ਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਯਂ ਅਸੇਖੋ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ‘‘ਸਤੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ. ਇਧਾਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਮਹਾਥੇਰੋ ਵਿਚਯਹਾਰਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਅਜਿਤਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੩ ਆਦਯੋ; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾ ੫੭ ਆਦਯੋ, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧ ਆਦਯੋ) ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇਸੁਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯਾਨਂ ਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ. ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਆਚਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ ਵਾ, ਵਿਵੇਚੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਾਤਿਆਦਿ ਅਨੁਗੀਤਿਵਿਚਯਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਨੁਗੀਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਸਮਾਨੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਦੇਸਨਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਅਨੁਗੀਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਸਂਵਣ੍ਣਿਯਮਾਨੇਨ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸਮਾਨਾ ਸਦਿਸੀ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਸੁਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਮਾ ਆਨੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਤ੍ਥਾਪਗਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਪੇਤਂ, ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤ੍ਥਂ ਵਾ ਦਸਦਾਲ਼ਿਮਾਦਿਵਚਨਂ ਵਿਯ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਭਵਤੀ’’ਤਿ. ਏਤੇਨ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮਾਨੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਕਾਰਣਮਾਹ. ਦੁਨ੍ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਸਮ੍ਮਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਦੁਨ੍ਨਯੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਨੇਤਬ੍ਬੋ, ਨੇਤੁਂ ਵਾ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੋ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੁਪੇਤਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਮੁਪੇਤਂ.

ਏਵਂ ਅਨੁਗੀਤਿਵਿਚਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯੋ ਪਵਿਚਯੋ’’ਤਿ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਵਿਚਿਨਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਚਿਨਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਂ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਹਚ੍ਚਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਆਹਚ੍ਚਵਚਨਨ੍ਤਿ ਭਗਵਤੋ ਠਾਨਕਰਣਾਨਿ ਆਹਚ੍ਚ ਅਭਿਹਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਵਚਨਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਾਮਂ ਦੇਸਿਤਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਸਾਵਕਭਾਸਿਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ‘‘ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਨੀਤਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਤ੍ਥਂ. ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਂ. ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਪਟ੍ਠਾਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧੇ ਸਾਸਨਪਟ੍ਠਾਨੇ ਏਕਂ ਭਾਗਂ ਅਭਜਨ੍ਤੀ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋਪਿ ਨਯੋ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਇਧ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ.

ਕੁਹਿਂ ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨੇਸੁ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਕੁਹਿਂ ਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਕਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਪਦੇ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚੇਤੁਂ, ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਂ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ ਕੁਹਿਂ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨੇਤਿ ਏਵਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਵਿਚੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਦਿਤੋ ਮਜ੍ਝਤੋ ਪਰਿਯੋਸਾਨਤੋ ਚ ਏਵਂ ਇਮਿਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯਾਦਿਨਯੇਨ ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਵਿਚਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਪੁਬ੍ਬਾਪਰਾਨੁਗੀਤਿਵਿਚਯਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਿਵਿਚਯੋ ਪਨ ਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਧਾਰਣਮੁਖੇਨ ਨਯਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਸੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਬ੍ਬਿਚਯੇਨੇਵ ਚ ਪਦਵਿਚਯੋ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ.

ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੋਤਿਆਦਿ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਂ ਯੋਜਯਤੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਕੋ ਪਨੇਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ? ਅਤਥਾਕਾਰੇਨ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ ਵਿਸਯੋ, ਤੇ ਹਿ ਤੇਨ ਸਾਤਿਸਯਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਯੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਅਯਂ ਹਾਰੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ ਏਵ. ਤਂ ਪਨ ਭੂਤਕਥਨਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾਯਂ ਯੁਤ੍ਤਿਗਵੇਸਨਾ ਨਾਮ ਨ ਮਹਾਪਦੇਸੇਨ ਵਿਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਂ ਤਾਵ ਉਪਦਿਸਿਤੁਂ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਪਦੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.