੧੪. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਣ੍ਣਨਾ

੭੬. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੇ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਨਾਮ ਯਂ ਦੁਕ੍ਖੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਹੇਤੁਹੇਤੁਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੇਮਤ੍ਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥਾਨਂ ਅਵਸਿਟ੍ਠਵਿਸਯਵਸੇਨੇਵ ਵੇਮਤ੍ਤਤਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਸਚ੍ਚਾਗਮਨਨ੍ਤਿ ਯਂ ਸਚ੍ਚਤੋ ਅਵਿਪਰੀਤਤੋ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਆਗਮਨਂ, ਅਧਿਗਮੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਯਂ ਪਚ੍ਚਾਗਮਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਤਸ੍ਸ ਯਂ ਪਟਿਪਾਟਿਵਿਸਯਸ੍ਸ ਆਗਮਨਂ, ਤਂਤਂਵਿਸਯਾਧਿਗਮੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਸਮਾਰੋਪਨਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੇਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਮਿਸ੍ਸਕਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਇਮਿਨਾਪਿ ਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ –

‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਮਨੋਸੇਟ੍ਠਾ ਮਨੋਮਯਾ;

ਮਨਸਾ ਚੇ ਪਸਨ੍ਨੇਨ, ਭਾਸਤਿ ਵਾ ਕਰੋਤਿ ਵਾ;

ਤਤੋ ਨਂ ਸੁਖਮਨ੍ਵੇਤਿ, ਛਾਯਾਵ ਅਨਪਾਯਿਨੀ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੨);

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਮਨੋਤਿ ਖਨ੍ਧਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਆਯਤਨਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਮਨਾਯਤਨਂ, ਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਂ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ? ਛ ਧਮ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ, ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ, ਸਾਧਿਪਤਿਕਾਨਂ ਅਧਿਪਤਿ, ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਅਪਿ ਚ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਮਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਯਥਾ ਬਲਗ੍ਗਸ੍ਸ ਰਾਜਾ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ, ਏਵਮੇਵਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮਨੋ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ. ਤਤ੍ਥ ਤਿਵਿਧੇਨ ਮਨੋ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਛਨ੍ਦੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਛਨ੍ਦੇਨ ਅਵਿਹਿਂਸਾਛਨ੍ਦੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਅਲੋਭਸ੍ਸ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਛਨ੍ਦੇਨ ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ, ਅਦੋਸਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਛਨ੍ਦੇਨ ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ, ਅਮੋਹਸ੍ਸ ਅਵਿਹਿਂਸਾਛਨ੍ਦੇਨ ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ.

ਮਨੋਸੇਟ੍ਠਾਤਿ ਮਨੋ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸੇਟ੍ਠਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਪਵਰਂ ਮੂਲਂ ਪਮੁਖਂ ਪਾਮੋਕ੍ਖਂ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਮਨੋਸੇਟ੍ਠਾ’’ਤਿ. ਮਨੋਮਯਾਤਿ ਮਨੇਨ ਕਤਾ, ਮਨੇਨ ਨਿਮ੍ਮਿਤਾ, ਮਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਮਨੋ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਮਨੋਮਯਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਪਨ ਧਮ੍ਮਾ ਛਨ੍ਦਸਮੁਦਾਨਿਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਫਸ੍ਸਸਮੋਧਾਨਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਮਨਸਾ ਚੇ ਪਸਨ੍ਨੇਨਾਤਿ ਯਾ ਸਦ੍ਧਾ ਸਦ੍ਦਹਨਾ ਓਕਪ੍ਪਨਾ ਅਭਿਪ੍ਪਸਾਦੋ. ਇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਸਾਦੇਨ ਉਪੇਤੋ ਸਮੁਪੇਤੋ ਉਪਗਤੋ ਸਮੁਪਗਤੋ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਪਸਨ੍ਨੇਨਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ. ਭਾਸਤਿ ਵਾਤਿ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ. ਕਰੋਤਿ ਵਾਤਿ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ. ਇਤਿ ਦਸਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ.

ਤਤੋਤਿ ਦਸਵਿਧਸ੍ਸ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਉਪਚਿਤਤ੍ਤਾ. ਨਨ੍ਤਿ ਯੋ ਸੋ ਕਤਪੁਞ੍ਞੋ ਕਤਕੁਸਲੋ ਕਤਭੀਰੁਤ੍ਤਾਣੋ, ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ. ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧਂ ਸੁਖਂ ਕਾਯਿਕਂ ਚੇਤਸਿਕਞ੍ਚ. ਅਨ੍ਵੇਤੀਤਿ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ.

ਇਧਸ੍ਸੁ ਪੁਰਿਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਨੁਸਯੋ ਸਂਯੋਜਨਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਸਂਯੋਜਨਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਂ ਯਥਾਸੁਤਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਂ ਪਤ੍ਥੇਤਿ. ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਭਵਤਣ੍ਹਾ ਚ ਅਨੁਬਦ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਂ ਯਥਾਸੁਤਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਂ ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਪਸਾਦਨੀਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤਿ ਸਦ੍ਦਹਤਿ ਓਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਸੋ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਤਿਵਿਧਂ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁਂ ਅਨੁਤਿਟ੍ਠਤਿ ਦਾਨਮਯਂ ਸੀਲਮਯਂ ਭਾਵਨਾਮਯਂ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਮਨਸਾ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਵਾ ਅਪਰਾਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ. ਇਤਿ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ, ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾਤਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਂ ਤਂ ਸੁਖਮਨ੍ਵੇਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਵੇਦਨਾਯ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਤਣ੍ਹਾ. ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨਂ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤੀਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਮਨੋ, ਯੇ ਚ ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਯਞ੍ਚ ਸੁਖਂ, ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਤੇ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ. ਤੇਸਂ ਪੁਰਿਮਕਾਰਣਭੂਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਭਵਤਣ੍ਹਾ ਚ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ. ਤੇਸਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਹਾਨਾਯ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ. ਯੇਨ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਯੇਨ ਪਜਹਤਿ, ਅਯਂ ਮਗ੍ਗੋ. ਯਤ੍ਥ ਚ ਮਗ੍ਗੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਯਂ ਨਿਰੋਧੋ. ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਏਵਂ ਆਯਤਨਧਾਤੁਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮੁਖੇਨਾਪਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦੋ, ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਆਦੀਨਵੋ, ਮਗ੍ਗਨਿਰੋਧੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ, ਸੁਖਸ੍ਸ ਅਨ੍ਵਯੋ ਫਲਂ, ਮਨਸਾ ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਕਾਯਵਚੀਸਮੀਹਾ ਉਪਾਯੋ, ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਖਕਾਮੇਨ ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਮਨਸਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਭਗਵਤੋ ਆਣਤ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ਮਨਨਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਜਾਨਨਤੋ ਮਨੋ. ਮਨਨਲਕ੍ਖਣੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਆਧਿਪਚ੍ਚਕਰਣਤੋ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ ਈਹਾਭਾਵਤੋ ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਨਿਜ੍ਜੀਵਟ੍ਠੇਨ ਧਮ੍ਮਾ. ਗਾਮੇਸੁ ਗਾਮਣਿ ਵਿਯ ਪਧਾਨਟ੍ਠੇਨ ਮਨੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਮਨੋਸੇਟ੍ਠਾ. ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਨ ਮਨਸਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਮਨੋਮਯਾ. ਅਕਾਲੁਸ੍ਸਿਯਤੋ, ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਓਕਪ੍ਪਨਤੋ ਚ ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਪ੍ਫਾਰਤੋ ਤਥਾ ਸਾਦਿਯਨਤੋ ਚ ਭਾਸਤਿ. ਚੋਪਨਕਾਯਵਿਪ੍ਫਾਰਤੋ ਤਥਾ ਸਾਦਿਯਨਤੋ ਚ ਕਰੋਤਿ. ਤਥਾ ਪਸੁਤਤ੍ਤਾ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਚ ‘‘ਤਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਖਨਤੋ ਸਾਤਭਾਵਤੋ ਇਟ੍ਠਭਾਵਤੋ ਚ ‘‘ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਤੂਪਚਿਤਤ੍ਤਾ ਅਵਿਪਕ੍ਕਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਚ ‘‘ਅਨ੍ਵੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਰਣਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤੋ ਅਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਤੋ ਚ ‘‘ਛਾਯਾਵ ਅਨਪਾਯਿਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਅਨੁਪਦਵਿਚਯਤੋ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ਮਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਧਿਪਚ੍ਚਯੋਗਤੋ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਤਤੋ ਏਵ ਤੇਸਂ ਮਨਸ੍ਸ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਤੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮਨੋਸੇਟ੍ਠਤਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਮਨਸਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮਨੋਮਯਤਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਮਨਸਾ ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕੁਸਲਭਾਵੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਯੇਨ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ ਉਪਚਿਤਂ, ਤਂ ਛਾਯਾ ਵਿਯ ਸੁਖਂ ਅਨ੍ਵੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ਮਨੋ ਮਨੋਪਵਿਚਾਰਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ‘‘ਭਾਸਤੀ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ, ‘‘ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਤੇ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਯਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ‘‘ਮਨਸਾ ਪਸਨ੍ਨੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਸਾਦੋ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਤਂ ਸੀਲਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸੀਲਂ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਮਾਧਿ ਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਯਾਵ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਲਕ੍ਖਣੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾਵਚਨੇਨ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਛਨ੍ਦਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾਪਿ ਵੀਰਿਯਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾਪਿ ਵੀਮਂਸਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਲਕ੍ਖਣੇਨ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਮਨਸਾ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਨੇਸਂ ਸਦ੍ਧਾਦਿਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਮਨਸਾ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ‘‘ਮਨਸਾ ਚੇ ਪਸਨ੍ਨੇਨਾ’’ਤਿ ਯਥਾ ਮਨਸ੍ਸ ਪਸਾਦਸਮਨ੍ਨਾਗਮੋ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਵਜ੍ਜਭਾਵਲਕ੍ਖਣਂ. ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਆਦਿਸਮਨ੍ਨਾਗਮੋਪਿ ਨੇਸਂ ਅਨਵਜ੍ਜਭਾਵਲਕ੍ਖਣਂ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ‘‘ਸੁਖਮਨ੍ਵੇਤੀ’’ਤਿ ਸੁਖਾਨੁਗਮਨਵਚਨੇਨ ਸੁਖਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾਨਂ ਮਨਾਪਿਯਰੂਪਾਦੀਨਂ ਅਨੁਗਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾਤਿ. ਅਯਂ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਮਨੋ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਦਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਦਤ੍ਥਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਦਤ੍ਥੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋਵ. ਯੇ ਸੁਖੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕਾ, ਤੇਹਿ ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਮਨਸਾ ਕਾਯਵਚੀਮਨੋਕਮ੍ਮਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਯ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤੇਸਂ ਸਮ੍ਮਾ ਉਪਨੇਤਾਰੋ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦੇਸਨਾਯ ਨਿਦਾਨਂ. ‘‘ਛਦ੍ਵਾਰਾਧਿਪਤੀ ਰਾਜਾ (ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੮੧ ਏਰਕਪਤ੍ਤਨਾਗਰਾਜਵਤ੍ਥੁ), ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾ (ਧ. ਸ. ਦੁਕਮਾਤਿਕਾ ੬੨; ੧੨੦੫-੧੨੦੬), ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਧਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬੇਵ ਵਸਮਨ੍ਵਗੂ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੬੨) ਏਵਮਾਦਿਸਮਾਨਯਨੇਨ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦੇਸਨਾਯ ਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਦੇਸਨਾਨੁਸਨ੍ਧਿ. ਪਦਾਨੁਸਨ੍ਧਿਯੋ ਪਨ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਵਾਤਿ. ਅਯਂ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਆਵਟ੍ਟੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਯਾਨਿ ਤੀਣਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਾਨਂ ਹੇਤੁ. ਯੇ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਾ, ਅਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ. ਯਂ ਮਨੋਸਹਜਨਾਮਰੂਪਂ, ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਪੁਰਿਮਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਭਵਤਣ੍ਹਾ, ਅਯਂ ਸਮੁਦਯੋ. ਯਤ੍ਥ ਤੇਸਂ ਪਹਾਨਂ, ਅਯਂ ਨਿਰੋਧੋਤਿ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ. ਅਯਂ ਆਵਟ੍ਟੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਵਿਭਤ੍ਤਿਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਮਨਸਾ ਚੇ ਪਸਨ੍ਨੇਨ, ਤਤੋ ਨਂ ਸੁਖਮਨ੍ਵੇਤੀ’’ਤਿ ਨਯਿਦਂ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਯੋ ਹਿ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਮ੍ਹਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੇ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨੇ ਸਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤਿ, ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਚ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਭੂਤਗੁਣਾਭਿਤ੍ਥਵਨਵਸੇਨ ਭਾਸਤਿ ਵਾ ਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਵਾਸ੍ਸ ਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਤਤੋ ਨਂ ਸੁਖਮਨ੍ਵੇਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਪਨ ਤਂ ਤਤੋ ਚਕ੍ਕਂਵ ਵਹਤੋ ਪਦਮਨ੍ਵੇਤਿ. ਇਤਿ ਹਿ ਇਦਂ ਵਿਭਜ੍ਜਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਂ. ਯਂ ਮਨਸਾ ਚੇ ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਭਾਸਤਿ ਵਾ ਕਰੋਤਿ ਵਾ, ਤਞ੍ਚੇ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਗਤੇਹਿ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ ਮਿਚ੍ਛਾਗਤੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਪਨਾਯਂ ਪਸਾਦੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ? ਨਾਯਂ ਪਸਾਦੋ, ਪਸਾਦਪਤਿਰੂਪਕੋ ਪਨ ਮਿਚ੍ਛਾਧਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਅਯਂ ਵਿਭਤ੍ਤਿਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਤਿਆਦਿ. ਯਂ ਮਨਸਾ ਪਦੁਟ੍ਠੇਨ ਭਾਸਤਿ ਵਾ ਕਰੋਤਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾਨੁਗਾਮੀ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਏਤਸ੍ਸ ਉਜੁਪਟਿਪਕ੍ਖੋ. ਅਯਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਵੇਵਚਨੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ’’ਤਿ ਮਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨਾਯਤਨਂ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ. ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਪੁਰੇਚਾਰਿਨੋ ਪੁਰੇਗਾਮਿਨੋਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ. ਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਾ ਸਭਾਵਾਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ. ਸੇਟ੍ਠਂ ਪਧਾਨਂ ਪਵਰਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ. ਮਨੋਮਯਾ ਮਨੋਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਮਨੋਸਮ੍ਭੂਤਾਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ. ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤੇਨ ਓਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ. ਸੁਖਂ ਸਾਤਂ ਵੇਦਯਿਤਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ. ਅਨ੍ਵੇਤਿ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ਅਨੁਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ. ਅਯਂ ਵੇਵਚਨੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਤਿ ਅਯਂ ਮਨਸੋ ਕਿਚ੍ਚਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਸਭਾਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਮਨੋਸੇਟ੍ਠਾਤਿ ਪਧਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਮਨੋਮਯਾਤਿ ਸਹਜਾਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਪਸਨ੍ਨੇਨਾਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਭਾਸਤਿ ਵਾ ਕਰੋਤਿ ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਨਂ ਸੁਖਮਨ੍ਵੇਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਫਲਾਨੁਬਨ੍ਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਵਿਨਾਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ. ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਓਤਰਣੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ਮਨੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਭਾਸਤਿ ਵਾ ਕਰੋਤਿ ਵਾਤਿ ਕਾਯਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ. ਤਾਸਂ ਨਿਸ੍ਸਯਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਭੂਤਾਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਅਯਂ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਓਤਰਣੋ. ਮਨੋਤਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਮਨੋਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਗਹਿਤਾਤਿ. ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਓਤਰਣੋਤਿ. ਅਯਂ ਓਤਰਣੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਸੋਧਨੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ਮਨੋਤਿ ਆਰਮ੍ਭੋ ਨੇਵ ਪਦਸੁਦ੍ਧਿ, ਨ ਆਰਮ੍ਭਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਤਿ ਪਦਸੁਦ੍ਧਿ, ਨ ਆਰਮ੍ਭਸੁਦ੍ਧਿ. ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਯਾਵ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਪਦਸੁਦ੍ਧਿ, ਨ ਆਰਮ੍ਭਸੁਦ੍ਧਿ. ਸੁਖਮਨ੍ਵੇਤੀਤਿ ਪਨ ਪਦਸੁਦ੍ਧਿ ਚੇਵ ਆਰਮ੍ਭਸੁਦ੍ਧਿ ਚਾਤਿ. ਅਯਂ ਸੋਧਨੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਮਨੋਸੇਟ੍ਠਾ ਮਨੋਮਯਾਤਿ ਏਕਤ੍ਤਤਾ. ਮਨਸਾ ਚੇ ਪਸਨ੍ਨੇਨਾਤਿ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ, ਤਥਾ ਮਨਸਾ ਚੇ ਪਸਨ੍ਨੇਨਾਤਿ ਏਕਤ੍ਤਤਾ. ਭਾਸਤਿ ਵਾ ਕਰੋਤਿ ਵਾਤਿ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ, ਤਥਾ ਮਨਸਾ ਚੇ ਪਸਨ੍ਨੇਨਾਤਿ ਏਕਤ੍ਤਤਾ. ਸੋ ਪਸਾਦੋ ਦੁਵਿਧੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤੋ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਓਕਪ੍ਪਨਤੋ. ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਹੇਤੁਭੂਤੋਪਿ ਵਡ੍ਢਿਹੇਤੁਭੂਤੋਵਾਤਿ ਅਯਂ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ. ਤਯਿਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ ਹੇਤੁਨਾ ਚ ਯੋ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ, ਵਿਪਾਕੇਨ ਚ ਯੋ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯੋਤਿ. ਅਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਨੋਤਿ ਕੁਸਲਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਤਸ੍ਸ ਚ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਲੋਭੋ ਅਦੋਸੋ ਅਮੋਹੋਤਿ ਤਯੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਹੇਤੂ, ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਲੋਭੋ ਅਦੋਸੋਤਿ ਦ੍ਵੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਹੇਤੂ. ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਹੇਤੁ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਚਕ੍ਕਾਨਿ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਥਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਦਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਾਦਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਦਯੋ. ਤਥਾ ਤਯੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ, ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਪਸਾਦਸ੍ਸ, ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਕੁਸਲਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਵਿਪਾਕਸੁਖਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ. ਅਯਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਸਮਾਰੋਪਨੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਮਨੋਤਿ ਪੁਞ੍ਞਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਤਿਵਿਧਂ – ਦਾਨਮਯਂ, ਸੀਲਮਯਂ, ਭਾਵਨਾਮਯਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦਾਨਮਯਸ੍ਸ ਅਲੋਭੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ, ਸੀਲਮਯਸ੍ਸ ਅਦੋਸੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ, ਭਾਵਨਾਮਯਸ੍ਸ ਅਮੋਹੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਭਿਪ੍ਪਸਾਦੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ, ‘‘ਸਦ੍ਧਾਜਾਤੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਪਯਿਰੁਪਾਸਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੮੩) ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਖਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਯੋਨਿਸੋ ਹਿ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਸੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਯ ਛਨ੍ਦਂ ਜਨੇਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ…ਪੇ… ਪਦਹਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਚਤੂਸੁ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇਸੁ ਭਾਵਿਯਮਾਨੇਸੁ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਯਾਵ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਯਂ ਭਾਵਨਾਯ ਸਮਾਰੋਪਨਾ. ਸਤਿ ਚ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਨਞ੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਮੇਵਾਤਿ. ਅਯਂ ਸਮਾਰੋਪਨੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਤਥਾ –

‘‘ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤਿ, ਸਂਯਮਤੋ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤਿ;

ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਂ, ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੯੭; ਉਦਾ. ੭੫; ਪੇਟਕੋ. ੧੬);

ਤਤ੍ਥ ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਦਾਨਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਂਯਮਤੋ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤੀਤਿ ਸੀਲਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਲੋਭਸ੍ਸ ਚ ਦੋਸਸ੍ਸ ਚ ਮੋਹਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਮਾਹ. ਤੇਨ ਭਾਵਨਾਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਮਾਹ.

ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਅਲੋਭੋ ਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਸਂਯਮਤੋ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤੀਤਿ ਅਦੋਸੋ ਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਅਮੋਹੋ ਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਤੇਸਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਂਯਮਤੋ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤੀਤਿ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਦਾਨੇਨ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਸੀਲੇਨ ਮਜ੍ਝਿਮਾਨਂ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਖੁਮਾਨਂ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਕਤਾਵੀਭੂਮਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ…ਪੇ… ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਅਗ੍ਗਫਲਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਥਾ ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ…ਪੇ… ਨ ਚੀਯਤੀਤਿ ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਮੂਲਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲਮੂਲਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਕੁਸਲਮੂਲਸ੍ਸ ਫਲਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਦਦਤੋ…ਪੇ… ਨ ਚੀਯਤੀਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭੂਮਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਅਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ.

ਦਦਤੋ …ਪੇ… ਨ ਚੀਯਤੀਤਿ ਸਗ੍ਗਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਸੇਕ੍ਖਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਅਸੇਕ੍ਖਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਦਦਤੋ…ਪੇ… ਨ ਚੀਯਤੀਤਿ ਦਾਨਕਥਂ ਸੀਲਕਥਂ ਸਗ੍ਗਕਥਂ ਲੋਕਿਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਦੇਸਨਮਾਹ. ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ ਆਦੀਨਵਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਮਾਹ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਸਨਾਯ ਫਲਮਾਹ.

ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਦਾਨਂ ਆਮਿਸਦਾਨਞ੍ਚ ਵਦਤਿ. ਸਂਯਮਤੋ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤੀਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣਿਯਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਭਯਦਾਨਂ ਵਦਤਿ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤੇਨ ਚ ਸੀਲਸਂਯਮੇਨ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਂਯਮੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਮਥੋ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਸੋ ਸਮਥੇ ਠਿਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕੋਸਲ੍ਲਯੋਗਤੋ ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਂ ਰਾਗਂ ਜਹਾਤਿ, ਦੋਸਂ ਜਹਾਤਿ, ਮੋਹਂ ਜਹਾਤਿ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪਾਪਕੇ ਅਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਜਹਾਤਿ. ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਚ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਦ੍ਵੇਪਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਯਂ ਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ? ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਕਿਂ ਦੇਸਿਤਂ? ਦ੍ਵੇ ਸੁਗਤਿਯੋ ਦੇਵਾ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚ, ਦਿਬ੍ਬਾ ਚ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ, ਮਾਨੁਸਕਾ ਚ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ, ਦਿਬ੍ਬਾ ਚ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਮਾਨੁਸਕਾ ਚ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ. ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਪੁਰਿਮਪੁਰਿਮਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ ਤਣ੍ਹਾ ਸਮੁਦਯੋ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ. ਤਯਿਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਆਦੀਨਵੋ ਚ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ‘‘ਦਦਤੋ…ਪੇ… ਨ ਚੀਯਤੀ’’ਤਿ. ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਦ੍ਵੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯੋ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਾ ਚ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ ਚ. ਇਦਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ. ਫਲਾਦੀਨਿ ਪਨ ਯਥਾਰਹਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ. ਅਯਂ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਵਿਚਯੋਤਿ ‘‘ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਠਮੇਨ ਪਦੇਨ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਦਾਨਮਯਂ ਸੀਲਮਯਂ ਭਾਵਨਾਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਸਵਿਧਸ੍ਸਪਿ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਥਾ ਛਬ੍ਬਿਧਸ੍ਸਪਿ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ. ‘‘ਸਂਯਮਤੋ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤੀ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯੇਨ ਪਦੇਨ ਅਵੇਰਾ ਅਸਪਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਾ ਚ ਪਟਿਪਦਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕ’’ਨ੍ਤਿ ਤਤਿਯੇਨ ਪਦੇਨ ਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦੋ ਅਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧੋ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ’’ਤਿ ਰਾਗਕ੍ਖਯੇਨ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਮੋਹਕ੍ਖਯੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਅਯਂ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਯੁਤ੍ਤੀਤਿ ਦਾਨੇ ਠਿਤੋ ਉਭਯਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ ਮਚ੍ਛਰਿਯਪ੍ਪਹਾਨਞ੍ਚ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇਸਾ ਯੁਤ੍ਤਿ. ਸੀਲਸਂਯਮੇ ਠਿਤੋ ਉਭਯਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਂ ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇਸਾ ਯੁਤ੍ਤਿ. ਪਾਪਕੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਨਿਰੋਧਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ, ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੇਸਾ ਯੁਤ੍ਤਿ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹੇਸੁ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣੇਸੁ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੇਸਾ ਯੁਤ੍ਤੀਤਿ. ਅਯਂ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਪਦਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਚਾਗਾਧਿਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਂਯਮਤੋ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤੀਤਿ ਸਚ੍ਚਾਧਿਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਧਿਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਉਪਸਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ‘‘ਦਦਤੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਪੇਯ੍ਯਵਜ੍ਜਂ ਅਤ੍ਥਚਰਿਯਂ ਸਮਾਨਤ੍ਤਤਾ ਚ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਸਙ੍ਗਹਵਤ੍ਥੁਭਾਵੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ‘‘ਸਂਯਮਤੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਖਨ੍ਤਿਮੇਤ੍ਤਾਅਵਿਹਿਂਸਾਅਨੁਦ੍ਦਯਾਦਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਵੇਰਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ‘‘ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਹਿਰੀਓਤ੍ਤਪ੍ਪਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਤਾਦਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਵੇਰਾਵਡ੍ਢਨੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਅਹਿਰੀਕਾਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਾਦਯੋ ਅਚੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ‘‘ਕੁਸਲੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਕੋਸਲ੍ਲਦੀਪਨੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਦਿਭਾਵੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ‘‘ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਯੋਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਅਭਿਸਮਯਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ‘‘ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਅਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਖਯਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਖੇਪੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾਤਿ ਅਯਂ ਲਕ੍ਖਣੋ.

ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋਤਿ ਦਦਤੋਤਿ ਗਾਥਾਯਂ ਭਗਵਤੋ ਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ? ਯੇ ਮਹਾਭੋਗਤਂ ਪਤ੍ਥਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਦਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਦਾਲਿਦ੍ਦਿਯਪ੍ਪਹਾਨਾਯ. ਯੇ ਅਵੇਰਤਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਪਞ੍ਚ ਵੇਰਾਨਿ ਪਜਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਹਿ ਛਨ੍ਦਕਾਮਾ, ਤੇ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਨਿਬ੍ਬਾਯਿਤੁਕਾਮਾ, ਤੇ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਂ ਪਜਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਵਂ ਨਿਬ੍ਬਚਨਨਿਦਾਨਸਨ੍ਧਯੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ. ਅਯਂ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ.

ਆਵਟ੍ਟੋਤਿ ਯਞ੍ਚ ਅਦਦਤੋ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਯਞ੍ਚ ਅਸਂਯਮਤੋ ਵੇਰਂ, ਯਞ੍ਚ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਪਾਪਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਅਯਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਸਮੁਦਯੋ. ਤਸ੍ਸ ਅਲੋਭੇਨ ਚ ਅਦੋਸੇਨ ਚ ਅਮੋਹੇਨ ਚ ਦਾਨਾਦੀਹਿ ਪਹਾਨਂ, ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ. ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਟ੍ਠ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਾਨਿ, ਅਯਂ ਮਗ੍ਗੋ. ਯੋ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਖਯੋ, ਅਯਂ ਨਿਰੋਧੋਤਿ. ਅਯਂ ਆਵਟ੍ਟੋ.

ਵਿਭਤ੍ਤੀਤਿ ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਏਕਂਸੇਨ ਯੋ ਭਯਹੇਤੁ ਦੇਤਿ, ਰਾਗਹੇਤੁ ਦੇਤਿ, ਆਮਿਸਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਹੇਤੁ ਦੇਤਿ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਡ੍ਢਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਦਣ੍ਡਦਾਨਂ ਸਤ੍ਥਦਾਨਂ ਪਰਵਿਹੇਠਨਤ੍ਥਂ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਅਸ੍ਸ ਪਵਡ੍ਢਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਕੁਸਲੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨ੍ਤੋ ਵਾ ਅਪਚਾਯਮਾਨੋ ਵਾ ਅਨ੍ਨਂ ਦੇਤਿ, ਪਾਨਂ ਵਤ੍ਥਂ ਯਾਨਂ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਂ ਸੇਯ੍ਯਾਵਸਥਂ ਪਦੀਪੇਯ੍ਯਂ ਦੇਤਿ, ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਅਭਯਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਹਿਤਜ੍ਝਾਸਯੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਸਞ੍ਞੀ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਸਂਯਮਤੋ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤੀਤਿ ਏਕਂਸੇਨ ਅਭਯੂਪਰਤਸ੍ਸ ਚੀਯਤਿ, ਕਿਂਕਾਰਣਂ? ਯਂ ਅਸਮਤ੍ਥੋ, ਭਯੂਪਰਤੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਭਾਯਤਿ ‘‘ਮਾ ਮਂ ਰਾਜਾਨੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਂ ਵਾ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯੁਂ…ਪੇ… ਜੀਵਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸੂਲੇ ਉਤ੍ਤਾਸੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਸਂਯਮੇਨ ਅਵੇਰਂ ਚੀਯਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਏਵਂ ਸਮਾਨੋ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਏਵਂ ਸਮਾਦਿਯਤਿ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਚ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ, ਸੋ ਤਤੋ ਆਰਮਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਸਂਯਮੇਨ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤਿ. ਸਂਯਮੋ ਨਾਮ ਸੀਲਂ. ਤਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਚੇਤਨਾ ਸੀਲਂ, ਚੇਤਸਿਕਂ ਸੀਲਂ, ਸਂਵਰੋ ਸੀਲਂ, ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ ਸੀਲਨ੍ਤਿ. ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਪਾਪਪਹਾਯਕਾ ਸਤ੍ਤਤ੍ਤਿਂਸ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ. ਅਯਂ ਵਿਭਤ੍ਤਿ.

ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੋਤਿ ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤਿ, ਅਦਦਤੋਪਿ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤਿ, ਨ ਦਾਨਮਯਿਕਂ. ਸਂਯਮਤੋ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤਿ ਅਸਂਯਮਤੋਪਿ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤਿ, ਯਂ ਦਾਨੇਨ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲੇਨ ਭਾਵਨਾਬਲੇਨ. ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਂ, ਅਕੁਸਲੋ ਪਨ ਨ ਜਹਾਤਿ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਤੇਸਂ ਅਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਨਤ੍ਥਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤੀਤਿ. ਅਯਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੋ.

ਵੇਵਚਨੋਤਿ ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤਿ. ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਤੋ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚੀਯਤਿ. ਅਨੁਮੋਦਤੋਪਿ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤਿ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸਾਦਤੋਪਿ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਿਰਿਯਾਯਪਿ. ਸਂਯਮਤੋਤਿ ਸੀਲਸਂਵਰਤੋ ਸੋਰਚ੍ਚਤੋ. ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤੀਤਿ ਪਾਪਂ ਨ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਅਕੁਸਲਂ ਨ ਵਡ੍ਢਤਿ. ਕੁਸਲੋਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਨਿਪੁਣੋ ਮੇਧਾਵੀ ਪਰਿਕ੍ਖਕੋ. ਜਹਾਤੀਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟੇਤਿ. ਅਯਂ ਵੇਵਚਨੋ.

ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਲੋਭਸ੍ਸ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਅਲੋਭਸ੍ਸ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਸਂਯਮਤੋ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤੀਤਿ ਦੋਸਸ੍ਸ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਅਦੋਸਸ੍ਸ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਮੋਹਸ੍ਸ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਅਮੋਹਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਸ੍ਸ ਪਹਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਅਲੋਭਾਦੋਸਾਮੋਹਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ. ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ.

ਓਤਰਣੋਤਿ ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਦਾਨਂ ਨਾਮ ਸਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਓਤਰਣੋ. ਸਂਯਮਤੋ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤੀਤਿ ਸਂਯਮੋ ਨਾਮ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਅਯਂ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਓਤਰਣੋ. ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਪਾਪਪ੍ਪਹਾਨਂ ਨਾਮ ਤੀਹਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇਹਿ ਹੋਤਿ. ਤੇਸਂ ਉਪਾਯਭੂਤਾਨਿ ਤੀਣਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਾਨੀਤਿ ਅਯਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖੇਹਿ ਓਤਰਣੋ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਸੋ ਚ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਞ੍ਚਾਤਿ ਅਯਂ ਧਾਤੂਹਿ ਚ ਆਯਤਨੇਹਿ ਚ ਓਤਰਣੋਤਿ. ਅਯਂ ਓਤਰਣੋ.

ਸੋਧਨੋਤਿ ਦਦਤੋਤਿਆਦਿਕਾ ਪਦਸੁਦ੍ਧਿ, ਨੋ ਆਰਮ੍ਭਸੁਦ੍ਧਿ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਅਯਂ ਪਦਸੁਦ੍ਧਿ ਚ ਆਰਮ੍ਭਸੁਦ੍ਧਿ ਚਾਤਿ. ਅਯਂ ਸੋਧਨੋ.

ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੋਤਿ ਦਦਤੋਤਿ ਅਯਂ ਏਕਤ੍ਤਤਾ, ਚਾਗੋ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ ਧਮ੍ਮਦਾਨਂ ਆਮਿਸਦਾਨਂ ਅਭਯਦਾਨਂ, ਅਟ੍ਠ ਦਾਨਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਅਯਂ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ. ਸਂਯਮੋਤਿ ਅਯਂ ਏਕਤ੍ਤਤਾ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋ ਸਤਿਸਂਵਰੋਤਿ ਅਯਂ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ. ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਏਕਤ੍ਤਤਾ. ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਜਹਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਪਜਹਤੀਤਿਆਦਿਕਾ ਅਯਂ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਅਯਂ ਏਕਤ੍ਤਤਾ. ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੂਤਿ ਅਯਂ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾਤਿ. ਅਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੋ.

ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋਤਿ ਦਾਨਸ੍ਸ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਅਲੋਭੋ ਹੇਤੁ, ਸਂਯਮਸ੍ਸ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਾਦਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਅਦੋਸੋ ਚ ਹੇਤੁ, ਪਾਪਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਿਸ੍ਸੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਹੇਤੁ, ਨਿਬ੍ਬੁਤਿਯਾ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੇਤੁ, ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ. ਅਯਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ.

ਸਮਾਰੋਪਨੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋਤਿ ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਦਾਨਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁ, ਤਂ ਸੀਲਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਂਯਮਤੋ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤੀਤਿ ਸੀਲਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁ, ਤਂ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸੀਲੇਨ ਹਿ ਝਾਨੇਨਪਿ ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਾ ਨ ਚੀਯਨ੍ਤਿ. ਯੇਪਿਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ, ਤੇਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ, ਤਂ ਭਾਵਨਾਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਰਾਗਸ੍ਸਪਿ ਖਯਾ ਦੋਸਸ੍ਸਪਿ ਖਯਾ ਮੋਹਸ੍ਸਪਿ ਖਯਾ. ਤਤ੍ਥ ਰਾਗੋਤਿ ਯੋ ਰਾਗੋ ਸਾਰਾਗੋ ਚੇਤਸੋ ਸਾਰਜ੍ਜਨਾ ਲੋਭੋ ਲੁਬ੍ਭਨਾ ਲੁਬ੍ਭਿਤਤ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਲੋਭੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਦੋਸੋਤਿ ਯੋ ਦੋਸੋ ਦੁਸ੍ਸਨਾ ਦੁਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਚੇਤਸੋ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਨਾ ਦੋਸੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਮੋਹੋਤਿ ਯਂ ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਅਨਭਿਸਮਯੋ ਅਸਮ੍ਬੋਧੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵੇਧੋ ਦੁਮ੍ਮੇਜ੍ਝਂ ਬਾਲ੍ਯਂ ਅਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਮੋਹੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਇਤਿ ਇਮੇਸਂ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਖਯੋ ਨਿਰੋਧੋ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਯਨਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੂਤਿ. ਅਯਂ ਸਮਾਰੋਪਨੋ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤੋ.

ਮਿਸ੍ਸਕਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.