੨. ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋਤਿਆਦਿ ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਅਪੁਬ੍ਬਪਦਵਣ੍ਣਨਾ – ਕਿਂ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਵਿਚਿਨਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਵਿਚਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਪਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਦਂ ਵਿਚਿਨਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਦਂ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਨਿਗਮਨਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਂ ਪਦਂ ਵਿਚਿਨਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਵਿਚਯੋ ਦੁਵਿਧੋ ਸਦ੍ਦਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ. ਤੇਸੁ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮਪਦਂ, ਇਦਂ ਆਖ੍ਯਾਤਪਦਂ, ਇਦਂ ਉਪਸਗ੍ਗਪਦਂ, ਇਦਂ ਨਿਪਾਤਪਦਂ, ਇਦਂ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ, ਇਦਂ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਂ, ਇਦਂ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਂ, ਇਦਂ ਅਤੀਤਕਾਲਂ, ਇਦਂ ਅਨਾਗਤਕਾਲਂ, ਇਦਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਂ, ਇਦਂ ਕਤ੍ਤੁਸਾਧਨਂ, ਇਦਂ ਕਰਣਸਾਧਨਂ, ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਸਾਧਨਂ, ਇਦਂ ਅਧਿਕਰਣਸਾਧਨਂ, ਇਦਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ, ਇਦਂ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਯਾਵ ਇਦਂ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ, ਇਦਂ ਏਕਵਚਨਂ, ਇਦਂ ਅਨੇਕਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਵਿਭਾਗਵਚਨਂ, ਅਯਂ ਸਦ੍ਦਤੋ ਪਦਵਿਚਯੋ. ਸੋ ਪਨਾਯਂ ਪਦਵਿਚਯੋ ਅਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣੇਨੇਵ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਵਿਚਯੋ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਦੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾ. ਸਚੇ ਪਨ ਪਦਂ ਪੁਚ੍ਛਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਪੁਚ੍ਛਾਦਿਭਾਵੋ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਚਿਨਤੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਬ੍ਬੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ ਵਿਚਯਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਚਯੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਂ ਵਿਚਿਨਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਨੁਗੀਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨੁਰੂਪਾ ਗੀਤਿ ਅਨੁਗੀਤੀਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਚਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਪਦਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਤੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਪਦਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਵਸੇਨ ਵਾ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਵਸੇਨ ਵਾ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਨਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵਿਚਿਨਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਨਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਤਿ ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਾਦਿਕੇ ਨਵ ਸੁਤ੍ਤੇ, ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਯਂ ਵਿਚਯਹਾਰਸ੍ਸ ਪਦਤ੍ਥਨਿਦ੍ਦੇਸੋ.

ਏਵਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਵਿਚਯਹਾਰੋ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਤਂ ਵਿਭਾਗੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਮਾ ਪਦਵਿਚਯੋ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪਦਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਅਤਿਭਾਰਿਕੋ ਨ ਸੁਕਰੋ ਚਾਤਿ ਤਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੇ ਤਾਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਕਿਂ ਭਵੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਕਿਂ ਭਵੇਤਿ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਸੋ ਵਿਚਯੋ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ, ਤਂ ਪਕਾਰਜਾਤਂ ਕਿਂ ਭਵੇ, ਕੀਦਿਸਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਯਥਾ ਕਿਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਪੁਨ ਯਥਾਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਆਯਸ੍ਮਾਤਿ ਪਿਯਵਚਨਂ ਅਜਿਤੋਤਿ ਬਾਵਰੀਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਰਿਚਾਰਕਭੂਤਾਨਂ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ. ਪਾਰਾਯਨੇਤਿ ਪਾਰਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮੂਪਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਬ੍ਬਂ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ‘‘ਪਾਰਾਯਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ, ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰੇਹਿ ਪਨ ਵਤ੍ਥੁਗਾਥਾਨੁਗੀਤਿਗਾਥਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਜਿਤਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੩੮ ਆਦਯੋ; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾ ੫੭ ਆਦਯੋ, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧ ਆਦਯੋ) ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨਂ ਇਦਂ ਨਾਮਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਤੇਸਞ੍ਞੇਵ ਪਾਰਾਯਨਸਮਞ੍ਞਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਾਰਾਯਨੇ’’ਤਿ. ਕੇਚਿ ‘‘ਪਾਰਾਯਨਿਕੋ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਕਿਰ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਗਮਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਰਾਯਨਂ ਅਧੀਯਨ੍ਤਾ ਵਿਚਰਿਂਸੁ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਾਰਾਯਨਂ ਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਪਾਰਾਯਨਿਕੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਪੁਚ੍ਛਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਤੀਤਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਪੁਚ੍ਛਨਾਕਾਰਂ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਿਯਂ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹ.

ਪੁਚ੍ਛਾ ਚ ਨਾਮੇਸਾ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਾ ਅਨੁਮਤਿਪੁਚ੍ਛਾ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾ ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਾ ਵਿਭਜ੍ਜਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਾ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਾ ਠਪਨੀਯਾ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਅਨੇਕਵਿਧਾ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਿਮਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਭਾਗੋ, ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਭਾਗੋਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੇ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਪੁਚ੍ਛਾਸਭਾਗੇਨ ਹਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਂ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਂ ਉਦਾਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਚਯਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਕੇਨਾਤਿ ਕਤ੍ਤਰਿ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਸੂਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ, ਸੂਤਿ ਵਾ ਸਂਸਯੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਪੁਚ੍ਛਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਿਵੁਤੋਤਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤੋ. ਲੋਕੋਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ. ਇਚ੍ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਅਜਿਤੋਤਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਕਵਚਨਂ. ਨਪ੍ਪਕਾਸਤੀਤਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਕਿਸ੍ਸਾਭਿਲੇਪਨਂ ਬ੍ਰੂਸੀਤਿ ਕਿਂ ਅਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਭਿਲੇਪਨਂ ਵਦਸਿ. ‘‘ਕਿਂ ਸ੍ਵਾਭਿਲੇਪਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਿਂ ਸੁ ਅਭਿਲੇਪਨਨ੍ਤਿ ਪਦਵਿਭਾਗੋ.

ਪਦਾਨੀਤਿ ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤੇਹਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਪਦਾਨਿ, ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ. ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਨੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋਤਿ ਯਦਿਪਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥੋ ਏਕੋ ਏਵਾਤਿ ‘‘ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਏਕਵਤ੍ਥੁਪਰਿਗ੍ਗਹਾ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨਿਵਾਰਣਅਪ੍ਪਕਾਸਨਅਭਿਲੇਪਨਮਹਾਭਯਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਗਹਿਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਏਤੇ ਅਤ੍ਥਾ, ਤੇ ਪਨੇਕਂ ਲੋਕਂ ਪਤਿਗੁਣਭੂਤਾ, ਲੋਕੋ ਪਧਾਨਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੋਤਿ ਤਬ੍ਬਸੇਨ ਏਕੋਵਾਯਂ ਪਞ੍ਹੋਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਲੋਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਕੋ ਪਨ ਸੋ ਲੋਕੋਤਿ? ਆਹ ‘‘ਲੋਕੋ ਤਿਵਿਧੋ’’ਤਿਆਦਿ.

ਤਤ੍ਥ ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਬਹੁਲਤਾਯ ਕਾਮਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸਲੋਕੋ. ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾਪਰਿਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਰੂਪਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾ ਭਵਲੋਕੋ. ਆਨੇਞ੍ਜਸਮਾਧਿਬਹੁਲਤਾਯ ਵਿਸਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਤਾ ਅਰੂਪਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਲੋਕੋ. ਅਥ ਵਾ ਕਿਲਿਸ੍ਸਨਂ ਕਿਲੇਸੋ, ਵਿਪਾਕਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਬਹੁਲਤਾਯ ਅਪਾਯੇਸੁ ਸਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸਲੋਕੋ. ਤਦਞ੍ਞੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਭਾਵਤੋ ਭਵਲੋਕੋ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਪਾਚਕੇਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਸਤ੍ਤਾ, ਸੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਲੋਕੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਤਿ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾ ਇਧ ਨ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇਨ ਵਿਯ ਰਥਘਟਾਦਿਧਮ੍ਮਸਭਾਵਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਲਕ੍ਖਣਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤੋ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤੋ ਲੋਕੋ. ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਹੇਤੁ. ‘‘ਵਿਵਿਚ੍ਛਾ ਮਚ੍ਛਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਹੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਮਾਦਾਤਿ ਪਮਾਦਹੇਤੁ. ਜਪ੍ਪਾਭਿਲੇਪਨਨ੍ਤਿ ਜਪ੍ਪਾ ਤਣ੍ਹਾ ਅਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਮਕ੍ਕਟਾਲੇਪੋ ਵਿਯ ਮਕ੍ਕਟਸ੍ਸ ਅਭਿਲੇਪਨਂ ਸਿਲੇਸੋਤਿ ਬ੍ਰੂਮਿ. ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਆਦਿਕਂ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਪਦਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਏਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਾਗਾਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ‘‘ਇਮੇਹੀ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਪਦੇਹਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾਨਿ. ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਠਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਂ. ਤੇਨ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪੁਚ੍ਛਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਞ੍ਚ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਗਾਥਾਯ ਚ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਨੀਵਰਣੇਹੀ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਾ ਹਿ ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਯਥਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਦਸ੍ਸਨੇਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੇ ਅਨੁਗੀਤਿਵਿਚਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਯਾਯਤੋਤਿ ਕਾਰਣਤੋ. ਨੀਵਰਣਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਕਾਰਣਭਾਵਤੋ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਭਾਵਤੋ ਚ ਏਕਂਯੇਵ ਨੀਵਰਣਂ ਵਦਾਮਿ, ਨ ਪਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਨੀਵਰਣਸਭਾਵਾਨਂ ਅਭਾਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਤਿ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਭਾਵੋ, ਏਵਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਸਤਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਨੀਵਰਣਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਸੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਪਦੇਨ. ਪਠਮਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ. ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋਜਿਤਾ, ਅਨੁਰੂਪਾਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਰੂਪਤਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਚਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੀਵਰਣੇਹਿ ਨਿਵੁਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਪਮਾਦਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਿਵੁਤੋ ਏਵ ਹਿ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤਿ. ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਵਿਵਿਚ੍ਛਾ ਨਾਮ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ – ਯਥਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਂ ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਏਕਂਸਗ੍ਗਾਹਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਮਯਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਨੇਕਂਸਗ੍ਗਾਹਭਾਵਤੋ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਂ ਨੁ ਖੋ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਿਧਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਾ ਇਚ੍ਛਤਿ ਏਸਤੀਤਿ ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਤਿ. ‘‘ਸੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਪ੍ਪਕਾਸਨਸ੍ਸ ਵਿਵਿਚ੍ਛਾਪਮਾਦਾਨਂ ਕਾਰਣਭਾਵਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਸੁਕ੍ਕੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦਿਯਤੀਤਿ ਨ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਨਪ੍ਪਕਾਸਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਿਯਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਪਕਾਸਂ ਲੋਕੇ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਭਿਲਿਮ੍ਪਤੀਤਿ ਮਕ੍ਕਟਾਲੇਪੋ ਵਿਯ ਮਕ੍ਕਟਂ ਦਾਰੁਸਿਲਾਦੀਸੁ ਪੁਰਿਸਂ ਰੂਪਾਦਿਵਿਸਯੇ ਅਲ੍ਲੀਯਾਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਸਤ੍ਤਿਬਹੁਲਸ੍ਸਾਤਿ ਆਸਙ੍ਗਬਹੁਲਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਅਭਿਜਪ੍ਪਾਤਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਵਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠਾਯਿਨੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ. ਲੋਕੋ ਅਭਿਲਿਤ੍ਤੋ ਸਿਲੇਸੇਨ ਮਕ੍ਖਿਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਭਾਯਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਭਯਂ. ਮਹਨ੍ਤਂ ਭਯਂ ਮਹਬ੍ਭਯਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਦੁਕ੍ਖਮਸ੍ਸ ਮਹਬ੍ਭਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਵਿਭਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਓਧਸੋਤਿ ਕਦਾਚਿ ਅਤ੍ਤੂਪਕ੍ਕਮਮੂਲਾਯ ਕਦਾਚਿ ਪਰੂਪਕ੍ਕਮਮੂਲਾਯਾਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਭਾਗੇਨ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਮੁਚ੍ਚਨਕਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਰੂਪਾਵਚਰਾ. ਤਥਾਤਿ ਓਧਸੋ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚੀਤਿ ਏਵਂ ਆਕਡ੍ਢਤਿ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਮੁਚ੍ਚਨਕਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਬਹੁਲਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਅਰੂਪਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾ. ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਾਤਿ ਪਦਂ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਮੁਚ੍ਚਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਦੀਘਾਯੁਕਾਤਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤਾਯ. ਅਰੂਪਦੇਵਾ ਹਿ ਲੋਕੇ ਵਿਸੇਸਤੋ ਦੀਘਾਯੁਕਾਤਿ. ਇਦਞ੍ਚ ਮੁਚ੍ਚਨਮਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾਪਿ ਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਾ ਏਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਤੋ ਮੁਚ੍ਚਨਮਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਂ, ਤਂ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਉਪਾਦਿਯਤੀਤਿ ਉਪਾਦਿ, ਵਿਪਾਕਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਕਟਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪਂ. ਉਪਾਦਿਸ੍ਸ ਸੇਸਂ ਉਪਾਦਿਸੇਸਂ, ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ, ਤਾਯ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਲਕ੍ਖਣੇ ਚਾਯਂ ਕਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੂਤਿ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਯਨਮਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਕਲਲੋਕਬ੍ਯਾਪਿਨੀ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਨੀ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ. ਲੋਕਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਤੇਨ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਲੋਕਸ੍ਸ ਨੀਵਰਣਾਦੀਨਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨ, ਸਮਯਨ੍ਤਰਪਰਿਚਯੇਨ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਸਂਸਯਪਕ੍ਖਨ੍ਦੇਨ ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਬ੍ਯਾਕਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾ, ਸਾ ਚ ਅਜਾਨਨਸ੍ਸ, ਸਂਸਯਸ੍ਸ ਵਾ ਨੀਵਰਣਾਦਿਵਿਸਯਤਾਯ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਨੀਵਰਣਾਦੀਨਂ ਲੋਕੋ ਆਧਾਰਭਾਵੇਨ ਗਾਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੋ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋਪਿ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਿਨੀ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਿਨੀ ਚਾਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਂ ਏਕਾਧਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਨੇਕਾਧਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਧੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਵਨ੍ਤੀਤਿ ਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਧੀਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਆਯਤਨੇਸੁ. ਸੋਤਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਸੋਤਾ. ਕਿਂ ਨਿਵਾਰਣਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਕਿਂ ਆਵਰਣਂ ਕਾ ਰਕ੍ਖਾ. ਸਂਵਰਂ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ ਤਂ ਨੇਸਂ ਨੀਵਰਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਂਵਰਂ ਕਥੇਹਿ. ਕੇਨ ਸੋਤਾ ਪਿਧੀਯਰੇਤਿ ਕੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਤਣ੍ਹਾਦਿਸੋਤਾ ਪਿਧਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪਦਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨੇਵ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾਤਿ ਯਦਿਪਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ. ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦੁਵਿਧਤ੍ਤਾ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ‘‘ਇਮੇਹਿ ਬਹ੍ਵਾਧਿਵਚਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਇਮੇ ਏਤਾਯ ਗਾਥਾਯ ਗਹਿਤਾ ਅਤ੍ਥਾ ਯਸ੍ਮਾ ਬਹੂਨਿ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਵਚਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾਤਿ. ਏਕਤੋ ਉਪਰਿ ਬਹੂਤਿ ਹਿ ਸਾਸਨਵੋਹਾਰੋ, ਤਮੇਵ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਦੁਵਿਧਤ੍ਥਵਿਸਯਤਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਾਹਿ ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਾਹਿ ਪਾਣਵਧਾਦੀਹਿ ਏਵ ਵਾ ਦੁਗ੍ਗਤਿਹੇਤੁਭੂਤਾਹਿ ਆਪਦਾਹਿ ਸਮਂ ਸਹ, ਸਬ੍ਬਥਾ ਵਾ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਆਪਨ੍ਨੋ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟੋ. ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਦਸਹਿ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੂਹਿ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਚ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਆਪਨ੍ਨਾਕਾਰਂ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾਕਾਰਞ੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਏਵਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਵੋਦਾਯਤਿ ਸੁਜ੍ਝਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵੋਦਾਨਂ, ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ ਏਤੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਪਵਤ੍ਤਤੋ ਚਾਤਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ.

ਅਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਸਵਨ੍ਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਜ੍ਝਾਤਿਆਦਿ ਅਸਮਾਧਾਨਹੇਤੁਦਸ੍ਸਨਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਏਵਂ ਅਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾਹ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਇਧਾਪਿ ਅਨੁਗੀਤਿਵਿਚਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੋਤਾਨਂ ਸਵਨਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਨੁਰੋਧਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਵਤਿ ਮਨਾਪਿਕੇਸੁ ਰੂਪੇਸੂ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਚਕ੍ਖਾਦਯੋ ਸੋਤਾਨਂ ਦ੍ਵਾਰਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ ਸਯਂ ਸਵਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ. ਸਬ੍ਬਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਾ. ਸਬ੍ਬਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਇਦਂ ਵੋਦਾਨਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਵਿਘਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਹਾਨਂ ਵੋਦਾਨਂ.

ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾਯ ਸਤਿ ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਤਿਯੋ ਸਮਨ੍ਵੇਸਮਾਨਾ ਤੇਸਂ ਸੋਤਾਨਂ ਨਿਵਾਰਣਨ੍ਤਿ. ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਂ ਬ੍ਰੂਮੀਤਿ ਤਮੇਵ ਸਤਿਂ ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਂ ਬ੍ਰੂਮਿ. ਪਞ੍ਞਾਯੇਤੇ ਪਿਧੀਯਰੇਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਪਟਿਵੇਧਸਾਧਿਕਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਏਤੇ ਸੋਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਿਧਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨਵਸੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਨਾਵਿਞ੍ਛਤੀਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਭਾਵੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ, ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਵਾ ਨਾਕਡ੍ਢਤਿ. ਅਨੁਸਯਪ੍ਪਹਾਨਂ ਇਧ ਪਿਧਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਸਯਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਸਯਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਸਯਾਭਾਵੇ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਸਯੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਂ ਯਥਾ ਖਨ੍ਧਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਸੋਤਾਨਂ ਨਿਵਾਰਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਂਵਰਂ ਪਿਧਾਨਞ੍ਚ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਤਤ੍ਥ ਵਾ ਸਂਸਯਿਤੇਨ ਏਕਂਸਿਕਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾਤਿ ਇਧ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਯੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਕੇਨਸ੍ਸੁ ਨਿਵੁਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਗਾਥਾਯ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੩੮; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾ ੫੭, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪੫) ਸਤਿਪਿ ਨਿਵਾਰਣਾਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇ ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਤਾਵ ਸੋਤਾਨਂਯੇਵ ਸਂਵਰੋ ਪਿਧਾਨਞ੍ਚ ਪੁਚ੍ਛਿਤਨ੍ਤਿ ਸੋਤੇ ਏਕਤ੍ਥਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਏਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਸੋਤਾਨਂ ਵਾ ਬਹੁਭਾਵਤੋ ਬਹੂਤਿ ਯਤ੍ਤਕਾ ਸੋਤਾ, ਤਤ੍ਤਕਾ ਪਞ੍ਹਾਤਿ. ਯੇਨ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਸਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸੋਤਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾਯਂ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੪੦; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾ ੫੯, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੩; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪੫) ਸੋਤੇ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਸਂਵਰਪਿਧਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਪਠਮਗਾਥਾਯਂ ਸਤਿਪਿ ਨਿਵਾਰਣਾਦੀਨਂ ਲੋਕਾਧਾਰਭਾਵੇ ਲੋਕਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਵਾਰਣਾਦੀਨਂ ਵਿਭਾਗੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਹਾਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤ੍ਤਨਾ ਰਚਿਤਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਦੇਸਨਾਕਾਲੇ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਪਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਾਨਿ ਸੋਤਾਨੀ’’ਤਿ ਗਾਥਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਚੇਵ ਸਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯਾਯਂ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ, ਯਾ ਚ ਸਤਿ ਯਞ੍ਚ ਤਦਵਸੇਸਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਏਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਕਤ੍ਥ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਏਤਂ ਮੇ ਪੁਟ੍ਠੋ ਪਬ੍ਰੂਹੀਤਿ.

ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾਯਂ ਪਨਸ੍ਸ ਯਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਸਤਿਯੋ ਨਾਮੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾ ਵਿਸੁਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਯਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯਂ ਮਂ ਤ੍ਵਂ, ਅਜਿਤ, ਏਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਤ੍ਥੇਤਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਗਾਥਾਯਂ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੪੨; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾ ੬੧, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੫; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੧, ੪੫), ਯਤ੍ਥ ਤਂ ਅਸੇਸਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਂ ਤੇ ਵਦਾਮਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੇਨ ਸਹੇਵ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਏਤ੍ਥੇਤਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਏਤ੍ਥੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਏਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧਂ ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਯਂ ਪਞ੍ਹੇ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਗਾਥਾਯਂ ਸੋਤਾਨਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਨੁਸਯਪ੍ਪਹਾਨਕਿਚ੍ਚੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਤਿ ਪਞ੍ਞਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਪ੍ਪਹਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾਸਤੀਸੁ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਸੁ ਤਾਸਂ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਨਾਮਰੂਪੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਵਟ੍ਟਤਿ ਏਵ. ਕਤ੍ਥ ਨੁ ਖੋ ਇਮਾਸਂ ਸਨਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਸਤੀਨਂ ਅਸੇਸਨਿਰੋਧੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਅਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਯਂ ਪਞ੍ਹੇ…ਪੇ… ਧਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਸਨ੍ਧੀਯਤਿ ਦੇਸਨਾ ਏਤਾਯਾਤਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ.

ਯਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਟਿਪਦਂ ਸਹ ਵਿਸਯੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੀਣਿ ਚ ਸਚ੍ਚਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਤਾਨੀਤਿ ਸਮੇਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭੂਯ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਕਤਾਨੀਤਿ ਸਙ੍ਖਤਾਨਿ. ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਾਨੀਤਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਸਭਾਵਾਨਿ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਮੁਦਯੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਤੇਸਂ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ. ਨਿਰੋਧੋ ਪਨ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਰੋਧੋ ਅਸਙ੍ਖਤੋ’’ਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਨ ਸਙ੍ਖਤੋਤਿ ਅਸਙ੍ਖਤੋ. ਸਹ ਵਿਸਯੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਪਹਾਯਕਸਭਾਵੇਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਪਹਾਯਕਵਿਭਾਗਮੁਖੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਸੇਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨਾਵਸੇਸਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਸੇਸ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਮਾਨੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਏਵਂ ਏਤੇਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਾਯਗਮਨੀਯਸਭਾਵਾ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ ਏਵਾਤਿ. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰਵਸੇਸਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਿਪਦੇਸੁਪਿ ਨਿਰਵਸੇਸ-ਸਦ੍ਦੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਸਾਵਸੇਸਞ੍ਹਿ ਪੁਰਿਮਮਗ੍ਗਦ੍ਵਯੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇਹਿ ਪਨ ਨਿਰਵਸੇਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਧਾਤੁਕੇ ਇਮਾਨਿ ਦਸ ਸਂਯੋਜਨਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤੇਧਾਤੁਕੇਤਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਵਿਸਯਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਤਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

੧੨. ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਤਂ ਪਹਾਯਕਂ ਪਤ੍ਵਾ. ਯਂ ਪਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਨ੍ਤਿ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਇਦਂ ਖਯੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਞਾਣੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ‘‘ਖੀਣਾ ਮੇ ਜਾਤੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਾਤਿਯਾ ਖੀਣਭਾਵਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਇਦਂ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਞਾਣਂ ਖਯੇ ਞਾਣਂ ਨਾਮ. ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯਨ੍ਤਿ ਆਨੇਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਯਂ ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਇਧਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਞਾਣਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕ੍ਕਣ੍ਡ ੧੩੫-੧੪੨) ਪਨ ‘‘ਖਯੇ ਞਾਣਂ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯਕਰੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਭੂਤੇ ਤਂਤਂਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਰਿਯਫਲੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਞਾਣਵਸੇਨੇਵ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਞਾਣਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਕੇਤੇਨ ਦ੍ਵੇ ਨਾਮਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਚ.

ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਫਲੇਸੁ, ਉਪਰਿਮੇਸੁ ਚ ਤੀਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਪਿ ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਿਯ ਪਠਮਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਗ੍ਗਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯਞ੍ਚ ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਏਤੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ ਵਿਯ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਹਿ ਅਗ੍ਗਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਦਵਸੇਸਫਲਧਮ੍ਮਾਪਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਏਕਾ ਪਞ੍ਞਾ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਕਾ, ਕਥਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਕੇਤੇਨਾਤਿ ਖਯੇ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਤਿ ਇਮਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਸਮਞ੍ਞਾਯ. ਸਾ ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੋਤਾਨਂ ਪਿਧਾਨਕਿਚ੍ਚਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ, ਸਾ ਪਜਾਨਨਸਭਾਵੇਨ ਪਞ੍ਞਾ. ਇਤਰਾ ਪਨ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਂ ਯਥਾਗਹਿਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਪਿਲਾਪਨਟ੍ਠੇਨ ਓਗਾਹਨਟ੍ਠੇਨ ਸਤੀਤਿ.

੧੩. ਏਵਂ ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਚੇਵ ਸਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਇਦਂ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚ ਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਨਾਮਰੂਪਮੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਹਿ ਸਹਚਰਣਾਦਿਨਾ ਤਦਞ੍ਞੇ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਚ ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਨਾਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਮੇਵ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਪਨ ਰੂਪਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਨਯਿਦਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਚੁਰਜਨਸ੍ਸ ਪਨ ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਗਹਣੀਯਸਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਗਾਥਾਯ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਤਿ ਤਂ ਚਤੁਰਿਦ੍ਧਿਪਾਦਮੁਖੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਭਾਵਨਾਮੂਲਭੂਤਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਤਿਪਞ੍ਞਾਹਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸਤਿ ਚ ਪਞ੍ਞਾ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਤਿਯੋ ਸਮਨ੍ਵੇਸਮਾਨਾ ਸਤਿ ਸਿਜ੍ਝਨ੍ਤੀ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਸਮਾਧਿਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਿ. ਸਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਹਾਨਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਤਿ ਦ੍ਵੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਅਨੁਸਯਸਮੁਗ੍ਘਾਤਵਿਧਾਯਿਨੀ ਪਞ੍ਞਾ ਸਿਜ੍ਝਮਾਨਾ ਨ ਵਿਨਾ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਂ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਦ੍ਵੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿ.

ਯਾ ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੂਤਿ ਇਮੇਸੁ ਸਤਿਆਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇਸੁ ਤਂਸਹਜਾਤਾ ਏਵ ਯਾ ਸਦ੍ਦਹਨਾ. ‘‘ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹੀ’’ਤਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ, ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਭਿਪ੍ਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਾ ਸਦ੍ਧਾ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਸਭਾਵਸ੍ਸ ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯਾ ਸਦ੍ਧਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ, ਅਯਂ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧੀ’’ਤਿ. ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ. ਇਦਂ ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨਸਾਧਕੋ ਸਮਾਧਿ ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਪਜਹਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ‘‘ਪਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਅਗ੍ਗੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਸਮਾਧਿ ਏਕੋਦੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਾਯਵਚੀਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਸੀਸੇਨ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਾ ਵੀਰਿਯਸਙ੍ਖਾਰਾਵ ਗਹਿਤਾ. ਤੇ ਹਿ ਯਾਵ ਭਾਵਨਾਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ ਤਾਵ ਏਕਰਸੇਨ ਸਰਣਤੋ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬਤੋ ਚ ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਭਾਵਨਾ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਯਥਾ ਇਚ੍ਛਿਤਾ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ. ਤਦੁਭਯਨ੍ਤਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਸਙ੍ਖਾਤਞ੍ਚ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਙ੍ਖਾਤਞ੍ਚ ਵੀਰਿਯਨ੍ਤਿ ਤਂ ਉਭਯਂ. ਉਭਯਮੇਵ ਹਿ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ ਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ, ਯਥਾ ‘‘ਸਿਲਾਪੁਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਸਰੀਰ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿ, ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਵਾ ਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਇਦ੍ਧਾ ਵੁਦ੍ਧਾ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿ, ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਾਦੋ, ਪਠਮੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਇਦ੍ਧਿ ਏਵ ਪਾਦੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ, ਇਦ੍ਧਿਕੋਟ੍ਠਾਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਤਿਯੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਦੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਅਧਿਗਮੂਪਾਯੋਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ. ਤੇਨ ਹਿ ਉਪਰੂਪਰਿਵਿਸੇਸਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਦ੍ਧਿਂ ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ. ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਞ੍ਚ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਯਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਭਾਵਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਯੋਗੀ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ. ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ.

ਵਿਵੇਕਤ੍ਤਾ ਏਵ ਹਿ ਵਿਰਾਗਾਦਯੋ, ਕੇਵਲਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਦੁਵਿਧੋ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ. ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਭਾਵੇਨ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਂ. ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਿਸ੍ਸਕੇ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨਯੇ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਯਂ ਪਠਮਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ. ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਵਚਨੇਨ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਤ੍ਥਂ ਪਰਿਣਮਨ੍ਤਂ ਪਰਿਣਤਞ੍ਚ ਪਰਿਪਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਪਰਿਪਕ੍ਕਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਭਾਵਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਯੋਗੀ ਯਥਾ ਪਠਮੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਕਿਲੇਸਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਰਿਪਚ੍ਚਤਿ, ਯਥਾ ਚ ਪਰਿਪਕ੍ਕੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਨਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ. ਸੇਸਿਦ੍ਧਿਪਾਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਯਥਾ ਛਨ੍ਦਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਸਮਾਧਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ. ਏਵਂ ਵੀਰਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੀਮਂਸਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਸਮਾਧਿ ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧੀਤਿ.

੧੪. ਨ ਕੇਵਲਂ ਚਤੁਤ੍ਥਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਏਵ ਸਮਾਧਿਞਾਣਮੂਲਕੋ, ਅਥ ਖੋ ਸਬ੍ਬੋਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੋ ਸਮਾਧਿ ਞਾਣਮੂਲਕੋ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਸੋ ਏਵ ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ? ਵੀਮਂਸਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਮੂਲਕੋ. ਅਧਿਗਮਪਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਪਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਮੂਲਕੋ. ਉਪਚਾਰਪਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ. ਅਪ੍ਪਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ. ਉਪਚਾਰਪਞ੍ਞਾਯ ਵਾ ਞਾਣਮੂਲਕੋ. ਅਪ੍ਪਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਾਯ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਯਥਾ ਪੁਰੇਤਿ ਯਥਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਪੁਰੇ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਾਸੁ ਜਾਤੀਸੁ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇਸੁਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧਂ ਖਨ੍ਧੂਪਨਿਬਦ੍ਧਞ੍ਚ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਅਨਾਗਤਾਸੁ ਜਾਤੀਸੁ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇਸੁਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧਂ ਖਨ੍ਧੂਪਨਿਬਦ੍ਧਞ੍ਚ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਯਥਾ ਪਚ੍ਛਾਤਿ ਯਥਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਅਨਾਗਤੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਦਿਵਸੇਸੁ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਪੁਰੇ ਅਤੀਤੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਦਿਵਸੇਸੁ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਦਿਵਾਤਿ ਯਥਾ ਦਿਵਸਭਾਗੇ ਸੂਰਿਯਾਲੋਕੇਨ ਅਨ੍ਧਕਾਰਸ੍ਸ ਵਿਧਮਿਤਤ੍ਤਾ ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਪਾਥਗਤਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਰੂਪਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ. ਤਥਾ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਰਤ੍ਤਿਭਾਗੇ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਪਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਂ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਨਤ੍ਥਿ.

ਯਥਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਤਥਾ ਦਿਵਾਤਿ ਯਥਾ ਚ ਰਤ੍ਤਿਯਂ ਤਥਾ ਦਿਵਾਪਿ ਅਤਿਸੁਖੁਮਂ ਕੇਨਚਿ ਤਿਰੋਹਿਤਂ ਯਞ੍ਚ ਅਤਿਦੂਰੇ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਰੂਪਂ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਥਾ ਚ ਰੂਪਾਯਤਨੇ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨੇ ਚ ਨੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਇਤਿ ਵਿਵਟੇਨ ਚੇਤਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੇਨਾਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣਸ੍ਸ ਪਾਰਿਬਨ੍ਧਕਕਿਲੇਸੇਹਿ ਅਨਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟੇਨ, ਅਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਏਵ ਸਪ੍ਪਭਾਸਂ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਏਤੇਨੇਵ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਏਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੁਸਲਾਨੀ’’ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਸਹਭੂਨੀਤਿਆਦਿ ਤੇਸਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧੇਨ ਨਿਰੋਧਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਥਾ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨੇਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਏਵ, ਅਥ ਖੋ ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਹੇਤੁਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ. ਹੇਤੂਤਿ ਤਣ੍ਹਾਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕੋ. ਅਨਾਹਾਰਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਵਰਣਂ. ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਭੂਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਏਵ ਅਪਤ੍ਥਿਤਂ. ਤਤੋ ਏਵ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਏਵਂ ਨਾਮਰੂਪਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਨੋ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵਾ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵਾ ਅਹੇਤੁ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ. ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਪੁਚ੍ਛਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਚ ਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਇਦਾਨਿ ਤਾ ਸਹ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੇ ਚ ਸਙ੍ਖਾਤਧਮ੍ਮਾਸੇ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਪਦਤ੍ਥੋ – ਸਙ੍ਖਾਤਧਮ੍ਮਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਿਵੀਮਂਸਿਤਧਮ੍ਮਾ, ਅਰਹਤਂ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸੇਕ੍ਖਾਤਿ ਸੀਲਾਦੀਨਿ ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾ ਅਵਸੇਸਾ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾ. ਪੁਥੂਤਿ ਬਹੂ ਸਤ੍ਤਜਨਾ. ਤੇਸਂ ਮੇ ਨਿਪਕੋ ਇਰਿਯਂ, ਪੁਟ੍ਠੋ ਪਬ੍ਰੂਹੀਤਿ ਤੇਸਂ ਸੇਖਾਸੇਖਾਨਂ ਨਿਪਕੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਤ੍ਵਂ ਭਗਵਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ. ਸੇਸਂ ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ.

੧੫. ਕਿਸ੍ਸਾਤਿ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਖਾਸੇਖਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਪ੍ਪਹਾਨਯੋਗੇਨਾਤਿ ਸੇਖੇ ਅਸੇਖੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਪ੍ਪਹਾਨੇ ਚ ਪੁਚ੍ਛਨਯੋਗੇਨ, ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਧਿਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾਯਂ ਕਾਮੇਸੁ ਨਾਭਿਗਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਨ ਨ ਅਭਿਗਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਮਨਸਾਨਾਵਿਲੋ ਸਿਯਾਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਯੋ ਚ ਮਨਸੋ ਆਵਿਲਭਾਵਕਰੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਨਾਵਿਲੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਸੇਕ੍ਖੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਤੁਲਿਤਤ੍ਤਾ ਕੁਸਲੋ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਆਦੀਹਿ ਚ ਸਤੋ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾਨਂ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਮਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤੋ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਇਰਿਯਾਪਥੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕੁਸਲੋ…ਪੇ… ਪਰਿਬ੍ਬਜੇ’’ਤਿ ਆਹਾਤਿ ਅਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ.

ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾਗਾਥਾਯਂ ‘‘ਨਿਪਕੋ’’ਤਿ ਪਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਭਗਵਤੋ ਚ ਨੇਪਕ੍ਕਂ ਉਕ੍ਕਂਸਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ ਤਾਵ ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਭੇਦੇਹਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਸੇਖਾਸੇਖਪਟਿਪਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਭਗਵਤੋ ਸਬ੍ਬਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸੇਖਾਸੇਖਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦੇਸਨਾਕੋਸਲ੍ਲਮੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕੋ ਚਾਤਿ ਕ੍ਵ ਚ, ਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸਯੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਵਿਸਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਨਿ ਚਾ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸਯੇ ਯੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਸੋ ਪਟਿਘਾਤੋਤਿ, ਏਤੇਨ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਪ੍ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਦੁਰਭਿਸਮ੍ਭਵਤਂ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਵਿਭਾਵਨੇਨ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਚਤੁਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਞ੍ਚ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ.

ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਅਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਪਟਿਘਾਤਂ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਛਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕੋ ਹਿ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਤੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸਯੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਂ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਨਿ ਚਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਇਧ ਪੁਰਿਸੋਤਿਆਦਿ ਉਪਮਾਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਂ – ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬੋ ਲੋਕੋ, ਤਾਰਕਰੂਪਾਨਿ ਵਿਯ ਛ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਤਾਰਕਰੂਪਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਯ ਲੋਕਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਛਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਜਾਨਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਤਾਰਕਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਸਤਾਨਿ, ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਸਹਸ੍ਸਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਗਣਨਸਙ੍ਕੇਤੇਨ ਅਜਾਨਨਂ ਵਿਯ ਲੋਕਸ੍ਸ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਥਞ੍ਚਿ ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਾਨਵਬੋਧੋਤਿ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ.

ਇਦਾਨਿ ਯੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਭਗਵਤਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਜਿਤਸ੍ਸ ਸੇਖਾਸੇਖਪਟਿਪਦਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸੇਖੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ. ਸੇਖੇਨਾਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾ ਏਤਸ੍ਸ ਸੀਲਨ੍ਤਿ ਸੇਖੋ, ਤੇਨ ਸੇਖੇਨ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਦੁਵਿਧੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨੀਯੇਸੂਤਿ ਦੋਸੇਨ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਯਤ੍ਥ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਸੁ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਪਟਿਘਟ੍ਠਾਨੀਯੇਸੂ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੋਯੇਵਤ੍ਥੋ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਗੇਧਪਟਿਸੇਧਚੋਦਨਾਯਂ ਗੇਧਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਦੋਸੋ ਗੇਧੇ ਸਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਤਤੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤਾ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਕਾਮੇਸੁ ਨਾਭਿਗਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੪੫; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾ ੬੪, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੮; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੫-੧੭) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਇਚ੍ਛਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਗੇਧਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਦੋਸਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤਾ ਗਾਥਾਯ ਦੁਤਿਯਪਾਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਦੁਤਿਯਪਾਦੇਨ ਹਿ ਸੇਸਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭੇਦਤੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵੇਨ ਸਬ੍ਬੇ ਸਂਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮੇ ਚਤੁਧਾ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਮੁਖੇਨ ਸੇਖਪਟਿਪਦਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੇਖੋ ਅਭਿਗਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋਤਿ ਆਵਿਲਾਨਂ ਕਾਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਚ ਅਨਭਿਗਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਵਾਯਮਤਿ, ਵੀਰਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਕਥਂ ਵਾਯਮਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸੋਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿਵਿਸੇਸਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸੇਕ੍ਖੋ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ. ਪਾਪਕਾਨਨ੍ਤਿ ਲਾਮਕਾਨਂ. ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਅਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਯਾਤਿ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਾਯ. ਛਨ੍ਦਂ ਜਨੇਤੀਤਿ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕੁਸਲਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਵਾਯਮਤੀਤਿ ਪਯੋਗਪਰਕ੍ਕਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਤੀਤਿ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਵੀਰਿਯਂ ਕਰੋਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਤੇਨੇਵ ਸਹਜਾਤਵੀਰਿਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਪਦਹਤੀਤਿ ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਂ ਕਰੋਤਿ. ਵਾਯਮਤੀਤਿਆਦੀਨਿ ਪਨ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ ਆਸੇਵਨਾਭਾਵਨਾਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮਸਾਤਚ੍ਚਕਿਰਿਯਾਹਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਾਪਕਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਆਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਾਪਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਪਹਾਨਾਯਾਤਿ ਪਜਹਨਤ੍ਥਾਯ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ ਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਉਪ੍ਪਾਦਾਯਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਾਯ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ. ਠਿਤਿਯਾਤਿ ਠਿਤਤ੍ਥਂ. ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯਾਤਿ ਅਨਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਭਾਵਾਯ. ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯਾਤਿ ਵਿਪੁਲਭਾਵਾਯ. ਭਾਵਨਾਯਾਤਿ ਵਡ੍ਢਿਯਾ. ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾਤਿ ਪਰਿਪੂਰਣਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਅਯਂ ਤਾਵ ਪਦਤ੍ਥੋ.

੧੬. ‘‘ਕਤਮੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾ ਚ ਯਾਦਿਸਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਯਾਦਿਸਾ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਮੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਇਮੇ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨਨੁਭੂਤਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਾਮ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਹਿ ਅਨਮਤਗ੍ਗੇ ਸਂਸਾਰੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਾਮ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਵਿਤਕ੍ਕਤ੍ਤਯਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨੀਤਿ ਅਨੁਸਯਾ ਏਵ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਮੂਲਭਾਵਤੋ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਲੋਭਾਦਯੋ ਏਵ. ਇਮੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਨੁਸਯਾ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਸਮੁਗ੍ਘਾਟਿਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿਆਦਿਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪਰਿਯਾਯਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਨਾਮਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਾਮ, ਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਇਮੇ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ, ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕੁਸਲਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਬਾਹਿਤਿਕਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੫੮ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ ਅਨਵਜ੍ਜਪਰਿਯਾਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਇਮੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਇਮੇ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ.

ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਯ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯੇਨ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਾਰੇਤਿ, ਇਦਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਪਦਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਚੇਤੋਦੁਕ੍ਖਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪਪਚ੍ਚਯੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਯੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਾਰੇਤਿ, ਇਦਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਪਰਾਪਰਾਧਂ ਸੁਖੇਨ ਸਹਤੀਤਿ ਵੀਰਿਯੇਨ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯੇਨ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਾਰੇਤਿ, ਇਦਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਮਾਧਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਯਥਾਸਕਂਪਟਿਪਕ੍ਖਪ੍ਪਹਾਨਂ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਯੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ’’ਤਿਆਦਿ.

ਏਤੇਸਂ ਯਥਾਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਸਵਿਸਯੇ ਜੇਟ੍ਠਕਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਕਤ੍ਥ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਸੇਖਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸੇਖਾ ਧਮ੍ਮਾ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਂ ਸੇਖੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸੇਖਪਟਿਪਦਂ ਨਿਗਮੇਤਿ.

੧੭. ਏਵਂ ਸੇਖਪਟਿਪਦਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਸੇਖਪਟਿਪਦਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ‘‘ਕੁਸਲੋ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਤਾਵ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਅਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕੋਸਲ੍ਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਲੋਕੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ. ਕਿਲੇਸਲੋਕੇਨ ਭਵਲੋਕੋ ਸਮੁਦਾਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇ ਸਮੁਦਾਗਮੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋਤਿ ਸੋ ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਪਰਿਤ੍ਤਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਾ ਠਿਤੋ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਸੀਲਸਮਾਧਯੋ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯੇ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਪਾਚਨੀਯਾਨਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਭਾਵਿਯਮਾਨੇਸੂਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਵਡ੍ਢਿਯਮਾਨੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹਾਦਿਵਸੇਨ ਨੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਭਵਤਿ.

ਦਸ੍ਸਨਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਭਾਵਨਾਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ ਚ. ‘‘ਸਾ ਦੁਵਿਧੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ‘‘ਯਦਾ ਹਿ ਸੇਖੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਰਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਸਹਗਤੇਹਿ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰੇਹੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਦਾ ਹਿ ਸੇਖੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਨਸੀਲਤਾਯ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋਪਿ ਸੇਖਪਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੋਸਲ੍ਲਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਕੋਸਲ੍ਲਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਦਾ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਸਿਕ੍ਖਂ ਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਸਹਗਤੇਹਿ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰੇਹਿ ਞੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਦਾ ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸਨਕੋਸਲ੍ਲਂ ਪਠਮਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਘਟੇਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਿਸੇਖੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਨੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਦਾ ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਕੋਸਲ੍ਲਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ.

ਤਂ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਨੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਂ ਨੇਯ੍ਯਪਰਿਜਾਨਨਞਾਣਂ. ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਿਸਯਭੇਦੇਨ ਤਸ੍ਸ ਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਲਕ੍ਖਣੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਫੁਸਨਾਦਿਸਲਕ੍ਖਣੇ ਞਾਣਂ. ਤਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਂ ਨੇਯ੍ਯਂ ਹੇਤੁਹੇਤੁਫਲਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਚ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਚਾ’’ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ.

ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਸ੍ਸ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਸਲਕ੍ਖਣਤੋ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚ ਅਭਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲਾਦਿਵਿਭਾਗੇਹਿ ਤੇ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਜਾਨਨਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਵਂ ਅਭਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਯਾ ਪਰਿਜਾਨਨਾ, ਇਦਂ ਕੁਸਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਂਗਹਿਤਾਤਿ ਏਵਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਗਹਿਤਾ ਸਮ੍ਮਸਿਤਾ. ਇਦਂ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦਿਕਂ ਫਲਂ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵੇਨ ਉਪਚਰਣਤੋ ਯਥਾ ਅਰਿਯਭਾਵਕਰਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦੀਨਂ. ਏਵਂਗਹਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂਪਵਤ੍ਤਿਤਾਨਂ. ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਅਯਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਨੁਬੋਧਪਟਿਵੇਧੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਾ ਸਮ੍ਮਸਿਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਮਸਨਧਮ੍ਮੇ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਸਨਾਕਾਰਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਸਨਫਲਮ੍ਪਿ ਪਰਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ.

ਯੇ ਅਕੁਸਲਾਤਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਮਾਹ. ਸਬ੍ਬੇ ਹਿ ਅਕੁਸਲਾ ਸਮੁਦਯਪਕ੍ਖਿਯਾਤਿ. ਯੇ ਕੁਸਲਾਤਿ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ. ਯਦਿਪਿ ਫਲਧਮ੍ਮਾਪਿ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਯਂ ਅਸਙ੍ਖਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਥਕੁਸਲੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਕੁਸਲੋ. ਧਮ੍ਮਕੁਸਲੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕੁਸਲੋ. ਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥਪਾਲ਼ਿਧਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਾ. ਕਲ੍ਯਾਣਤਾਕੁਸਲੋਤਿ ਯੁਤ੍ਤਤਾਕੁਸਲੋ, ਚਤੁਨਯਕੋਵਿਦੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਦੇਸਨਾਯੁਤ੍ਤਿਕੁਸਲੋ ਵਾ. ਫਲਤਾਕੁਸਲੋਤਿ ਖੀਣਾਸਵਫਲਕੁਸਲੋ. ‘‘ਆਯਕੁਸਲੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਆਯੋਤਿ ਵਡ੍ਢਿ. ਸਾ ਅਨਤ੍ਥਹਾਨਿਤੋ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਦੁਵਿਧਾ. ਅਪਾਯਾਤਿ ਅਵਡ੍ਢਿ. ਸਾਪਿ ਅਤ੍ਥਹਾਨਿਤੋ ਅਨਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਦੁਵਿਧਾ. ਉਪਾਯੋਤਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਚ੍ਚਾਯਿਕੇ ਕਿਚ੍ਚੇ ਵਾ ਭਯੇ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਤਸ੍ਸ ਤਿਕਿਚ੍ਛਨਸਮਤ੍ਥਂ ਠਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ, ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਖੀਣਾਸਵੋ ਹਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਏਤੇਸੁ ਆਯਾਦੀਸੁ ਕੁਸਲੋਤਿ. ਏਵਂ ਅਸੇਖਸ੍ਸ ਕੋਸਲ੍ਲਂ ਏਕਦੇਸੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਹਤਾ ਕੋਸਲ੍ਲੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ ਆਹ.

ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਸਿਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਸੇਖਸ੍ਸ ਸਤੋਕਾਰਿਤਾਯ ਅਞ੍ਞਂ ਪਯੋਜਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਸੇਖਾਸੇਖਪਟਿਪਦਂ ਨਿਗਮੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਚਰਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਬੋਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਬੁਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਨ੍ਤਿ ਤਂ ਬੋਜ੍ਝਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਭਾਵਤੋ. ਏਵਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਵਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਿਵਸੇਨ ਯੋ ਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਯਂ ਅਸੇਖੋ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ‘‘ਸਤੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ. ਇਧਾਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਮਹਾਥੇਰੋ ਵਿਚਯਹਾਰਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਅਜਿਤਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੩ ਆਦਯੋ; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾ ੫੭ ਆਦਯੋ, ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧ ਆਦਯੋ) ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇਸੁਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯਾਨਂ ਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ. ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਆਚਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ ਵਾ, ਵਿਵੇਚੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਾਤਿਆਦਿ ਅਨੁਗੀਤਿਵਿਚਯਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਨੁਗੀਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਸਮਾਨੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਦੇਸਨਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਅਨੁਗੀਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਸਂਵਣ੍ਣਿਯਮਾਨੇਨ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸਮਾਨਾ ਸਦਿਸੀ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਸੁਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਮਾ ਆਨੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਤ੍ਥਾਪਗਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਪੇਤਂ, ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤ੍ਥਂ ਵਾ ਦਸਦਾਲ਼ਿਮਾਦਿਵਚਨਂ ਵਿਯ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਭਵਤੀ’’ਤਿ. ਏਤੇਨ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮਾਨੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਕਾਰਣਮਾਹ. ਦੁਨ੍ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਸਮ੍ਮਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਦੁਨ੍ਨਯੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਨੇਤਬ੍ਬੋ, ਨੇਤੁਂ ਵਾ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੋ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੁਪੇਤਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਮੁਪੇਤਂ.

ਏਵਂ ਅਨੁਗੀਤਿਵਿਚਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯੋ ਪਵਿਚਯੋ’’ਤਿ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਵਿਚਿਨਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਚਿਨਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਂ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਹਚ੍ਚਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਆਹਚ੍ਚਵਚਨਨ੍ਤਿ ਭਗਵਤੋ ਠਾਨਕਰਣਾਨਿ ਆਹਚ੍ਚ ਅਭਿਹਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਵਚਨਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਾਮਂ ਦੇਸਿਤਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਸਾਵਕਭਾਸਿਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ‘‘ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਨੀਤਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਤ੍ਥਂ. ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਂ. ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਪਟ੍ਠਾਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧੇ ਸਾਸਨਪਟ੍ਠਾਨੇ ਏਕਂ ਭਾਗਂ ਅਭਜਨ੍ਤੀ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋਪਿ ਨਯੋ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਇਧ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ.

ਕੁਹਿਂ ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨੇਸੁ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਕੁਹਿਂ ਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਕਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਪਦੇ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚੇਤੁਂ, ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਂ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ ਕੁਹਿਂ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨੇਤਿ ਏਵਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਵਿਚੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਦਿਤੋ ਮਜ੍ਝਤੋ ਪਰਿਯੋਸਾਨਤੋ ਚ ਏਵਂ ਇਮਿਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯਾਦਿਨਯੇਨ ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਵਿਚਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਪੁਬ੍ਬਾਪਰਾਨੁਗੀਤਿਵਿਚਯਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਿਵਿਚਯੋ ਪਨ ਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਧਾਰਣਮੁਖੇਨ ਨਯਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਸੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਬ੍ਬਿਚਯੇਨੇਵ ਚ ਪਦਵਿਚਯੋ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ.

ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.