੧੬. ਸਮਾਰੋਪਨਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੫੦. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਸਮਾਰੋਪਨੋ ਹਾਰੋਤਿ ਸਮਾਰੋਪਨਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨੇਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਰਣਭੂਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਗਹਿਤੇ. ਯਤ੍ਤਕਾਨਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਓਤਰਨ੍ਤੀਤਿ ਯਤ੍ਤਕਾਨਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਕਾਰਣਭੂਤਾਨਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਸਮੋਸਰਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸਮਾਰੋਪਯਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾਯ ਆਰੋਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਦੇਸਨਾਰੁਲ਼੍ਹੇ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਆਵਟ੍ਟੇ ਹਾਰੇ ‘‘ਏਕਮ੍ਹਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨੇ, ਪਰਿਯੇਸਤਿ ਸੇਸਕਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰ) ਵਚਨਤੋ ਅਨੇਕੇਸਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਪਰਿਯੇਸਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਬਹੂਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਸਮਾਰੋਪਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਆਵਟ੍ਟੇ ਹਾਰੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨੇਵ ਸਮਾਰੋਪਨਾ, ਅਥ ਖੋ ਵੇਵਚਨਭਾਵਨਾਪਹਾਨਵਸੇਨਪਿ ਸਮਾਰੋਪਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸਮਾਰੋਪਨਾ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਦਟ੍ਠਾਨਵੇਵਚਨਾਨਿ ਗਹਿਤਾਨਿ, ਨਨੁ ਪਦਟ੍ਠਾਨਵੇਵਚਨਹਾਰੇ ਏਵ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਭਾਵਿਤੋਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਇਧ ਪਨ ਪਦਟ੍ਠਾਨਵੇਵਚਨਗ੍ਗਹਣਂ ਭਾਵਨਾਪਹਾਨਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਿਸਯਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਤੇਸਂ ਅਧਿਵਚਨਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਭਾਵਨਾਪਹਾਨਾਨਿ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੁਕਰਾਨਿ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ. ਇਦਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਤਿਵਿਧਂ ਸੁਚਰਿਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਓਵਾਦਸ੍ਸ ਵਿਸਯਾਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਕਾਯਿਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਤੀਹਿ ਸੁਚਰਿਤੇਹਿ ਸੀਲਾਦਯੋ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧੇ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਫਲਾਨਿ ਚ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਵਨੀਯਤੀਤਿ ਵਨਂ, ਵਨਤਿ, ਵਨੁਤੇ ਇਤਿ ਵਾ ਵਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਯ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹਸ੍ਸ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਨਿ ਆਯਤਨਾਨਿ ਤਪ੍ਪਟਿਬਨ੍ਧਛਨ੍ਦਰਾਗਾਦੀਨਂ, ਅਨੁਸਯਾ ਚ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਕਾਰਣਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੫੧. ਅਯਂ ਵੇਵਚਨੇਨ ਸਮਾਰੋਪਨਾਤਿ ਯੋ ‘‘ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਸੇਕ੍ਖਫਲਂ, ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ, ਕਾਮਧਾਤੁਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨੇਹਿ ਤਤਿਯਫਲਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਤਥਾ ਯੋ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਸੇਕ੍ਖਫਲਂ, ਅਗ੍ਗਫਲਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ, ਤੇਧਾਤੁਕਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨੇਹਿ ਚਤੁਤ੍ਥਫਲਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਯੋ ਚ ‘‘ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਹਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨੇਹਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਅਯਂ ਵੇਵਚਨੇਹਿ ਚ ਸਮਾਰੋਪਨਾ.

ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਾਹੀਤਿਆਦਿ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕੇਵਲਂ ਤਤ੍ਥ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਅਵੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨੇਵ ਆਗਤਂ, ਇਧ ਭਾਵਨਾਸਮਾਰੋਪਨਵਸੇਨਾਤਿ ਅਯਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋ. ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਏਵ ਕਾਮਰਾਗਤਦੇਕਟ੍ਠਕਿਲੇਸਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਾਤਿ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਬਨ੍ਧਕਿਲੇਸਾ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਕਾਮਯੋਗੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾਕਾਯਗਨ੍ਥੋ ਕਾਮਾਸਵੋ ਕਾਮੋਘੋ ਰਾਗਸਲ੍ਲਂ ਰੂਪਧਮ੍ਮਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਕਿਲੇਸਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ ਰਾਗੋ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਗਮਨਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਪਾਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ.

ਤਥਾ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ, ਸਾ –

‘‘ਯੋ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਦ੍ਦ, ਦੁਕ੍ਖਮਦ੍ਦਕ੍ਖਿ ਸਲ੍ਲਤੋ;

ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਸਨ੍ਤਂ, ਅਦਕ੍ਖਿ ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੫੩; ਇਤਿਵੁ. ੫੩) –

ਆਦਿਵਚਨਤੋ ਸਬ੍ਬਂ ਵੇਦਨਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀ ਸੁਖਸਞ੍ਞਾਯ ਵੇਦਨਾਹੇਤੁਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਬਨ੍ਧਕਿਲੇਸਾਨਂ ਗੋਸੀਲਾਦੀਹਿ ਭਵਸੁਦ੍ਧਿ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਨਾਸ੍ਸਾਦੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਵੁਪਾਦਾਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਵਸੇਨ ‘‘ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਅਚਰੀ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੪੦; ਅ. ਨਿ. ੯.੨੯; ੧੦.੭੯; ਧ. ਸ. ੧੨੩੭; ਵਿਭ. ੯੦੯, ੯੬੦) ਬ੍ਯਾਪਾਦਕਾਯਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਦੋਸਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਸ੍ਸਾਦਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਵਯੋਗਭਵਾਭਵਭਵੋਘਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਭਵਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਬਨ੍ਧਕਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵੇਦਨਾਵਿਸਯਸ੍ਸ ਰਾਗਸ੍ਸ ਦੋਸਾਗਤਿਗਮਨਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਵੇਦਨਾਸੁ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ.

ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ, ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀ ਤਤ੍ਥ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਤ੍ਤਾ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਿਨੋਤਿ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਬਨ੍ਧਕਿਲੇਸਾਨਂ ਨਿਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਏਵ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਕਾਯਗਨ੍ਥਦਿਟ੍ਠਾਸਵਦਿਟ੍ਠੋਘਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ (ਧ. ਸ. ੧੨੩੯; ਵਿਭ. ੮੩੨, ੮੬੬, ੯੬੨) ਮਾਨਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਞ੍ਞਾਯ ਰਾਗਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸ੍ਸ ਭਯਾਗਤਿਗਮਨਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ.

ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਤਿ, ਸਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਹਾਰਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੮੭, ੨੦੨-੨੦੩; ੩.੨੭) ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਹੇਤੁਕਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵਅਵਿਜ੍ਜੋਘਮੋਹਸਲ੍ਲਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਬਨ੍ਧਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਰਾਗਸ੍ਸ ਮੋਹਾਗਤਿਗਮਨਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਸਮਾਰੋਪਨਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ ਚ ਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ.