੫. ਬਹੁਜਨਹਿਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮੪. ਪਞ੍ਚਮੇ ਲੋਕੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਯੋ ਲੋਕਾ – ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕੋ, ਓਕਾਸਲੋਕੋਤਿ. ਤੇਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਾਨਂ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਸਮੂਹੋ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ, ਪਥਵੀਪਬ੍ਬਤਾਦਿਭੇਦੋ ਓਕਾਸਲੋਕੋ, ਉਭਯੇਪਿ ਖਨ੍ਧਾ ਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕੋ. ਤੇਸੁ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕੇਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕੇ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਨ ਦੇਵਲੋਕੇ, ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ, ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ. ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇਪਿ ਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇ. ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਨ ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨੇਸੁ, ‘‘ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਗਜਙ੍ਗਲਂ ਨਾਮ ਨਿਗਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਪਰੇਨ ਮਹਾਸਾਲਾ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਾ ਜਨਪਦਾ, ਓਰਤੋ ਮਜ੍ਝੇ; ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਦਿਸਾਯ ਸਲ੍ਲਵਤੀ ਨਾਮ ਨਦੀ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਾ ਜਨਪਦਾ, ਓਰਤੋ ਮਜ੍ਝੇ; ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਦਿਸਾਯ ਸੇਤਕਣ੍ਣਿਕਂ ਨਾਮ ਨਿਗਮੋ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਾ ਜਨਪਦਾ, ਓਰਤੋ ਮਜ੍ਝੇ; ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਥੂਣਂ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਾ ਜਨਪਦਾ, ਓਰਤੋ ਮਜ੍ਝੇ; ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਦਿਸਾਯ ਉਸਿਰਦ੍ਧਜੋ ਨਾਮ ਪਬ੍ਬਤੋ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਾ ਜਨਪਦਾ, ਓਰਤੋ ਮਜ੍ਝੇ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੫੯) ਏਵਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਆਯਾਮਤੋ ਤਿਯੋਜਨਸਤੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਅਡ੍ਢਤੇਯ੍ਯਯੋਜਨਸਤੇ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਨਵਯੋਜਨਸਤੇ ਮਜ੍ਝਿਮਦੇਸੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਤਥਾਗਤੋਵ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾ ਅਸੀਤਿਮਹਾਥੇਰਾ ਬੁਦ੍ਧਮਾਤਾ ਬੁਦ੍ਧਪਿਤਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਾਜਾ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਸਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਤਥਾਗਤਵਾਰੇਯੇਵ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਵਸੇਨ ਅਯਂ ਨਯੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਇਤਰੇਸੁ ਏਕਦੇਸਵਸੇਨ.

ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਵਿਪ੍ਪਕਤਵਚਨਮੇਵ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾ ਬਹੁਜਨਹਿਤਤ੍ਥਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣੇਨ ਪਟਿਬਾਹਿਤੁਂ.

ਅਪਿਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਯਂ ਪਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾਗਤੋ ਹਿ ਮਹਾਭਿਨੀਹਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ, ਬੁਦ੍ਧਕਰੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ, ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਨ੍ਤੋ, ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨ੍ਤੋ, ਞਾਤਤ੍ਥਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤੋ, ਲੋਕਤ੍ਥਚਰਿਯਂ, ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਥਚਰਿਯਂ ਕੋਟਿਂ ਪਾਪੇਨ੍ਤੋ, ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਤੁਸਿਤਭਵਨੇ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ, ਤਤੋ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਚਰਿਮਭਵੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ, ਅਗਾਰਮਜ੍ਝੇ ਵਸਨ੍ਤੋ, ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੋ, ਮਹਾਪਧਾਨਂ ਪਦਹਨ੍ਤੋ, ਪਰਿਪਕ੍ਕਞਾਣੋ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡਂ ਆਰੁਯ੍ਹ ਮਾਰਬਲਂ ਵਿਧਮੇਨ੍ਤੋ ਪਠਮਯਾਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ, ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮੇ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਂ ਵਿਸੋਧੇਨ੍ਤੋ, ਪਚ੍ਛਿਮਯਾਮੇ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਂ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਨੇਕਾਕਾਰਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਯਾਵ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤੋਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਏਵ ਨਾਮ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਸਾਵਕਾਨਂ ਵਿਯ ਨ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨਕਿਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਹੇਵ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਸਕਲੋਪਿ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਰਾਸਿ ਆਗਤੋਵ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਕ੍ਖਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਾਵਕੋਪਿ ਖੀਣਾਸਵੋ ਸਾਵਕਬੋਧਿਯਾ ਹੇਤੁਭੂਤੇ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਭਾਰੇ ਸਮ੍ਭਰਨ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਂ ਪੁਬ੍ਬਚਰਿਯਂ ਗਤਪਚ੍ਚਾਗਤਵਤ੍ਤਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਚਰਿਮਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸਂਸਾਰੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਚੇਤਯਮਾਨੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੀਲਾਦੀਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਧੁਤਧਮ੍ਮੇ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਞਾਣਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗੇ ਅਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਏਵ ਨਾਮ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ. ਸੇਕ੍ਖੋ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੂਪਨਿਸ੍ਸਯਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਨਾਮ, ਪਠਮਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ, ਪਠਮਫਲਕ੍ਖਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ‘‘ਤਯੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯਾਤਿ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਹਿਤਤ੍ਥਾਯ. ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯਾਤਿ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਸੁਖਤ੍ਥਾਯ. ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯਾਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਪਟਿਚ੍ਚ. ਕਤਰਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸਾਤਿ? ਯੋ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਅਮਤਪਾਨਂ ਪਿਵਤਿ, ਤਸ੍ਸ. ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਅਞ੍ਞਾਤਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਪ੍ਪਮੁਖਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋਟਿਯੋ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਂਸੁ. ਏਵਂ ਯਾਵ ਸੁਭਦ੍ਦਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਵਿਨਯਨਾ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਸਤ੍ਤਾਨਂ ਗਣਨਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਸਮਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਯਂ ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਂ, ਚੂਲ਼ਰਾਹੁਲੋਵਾਦਂ, ਸਮਚਿਤ੍ਤਦੇਸਨਾਯਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਅਭਿਸਮਯਂ ਪਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਅਪਰਿਮਾਣਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ. ਸਾਵਕਸ੍ਸ ਪਨ ਅਰਹਤੋ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਆਦੀਹਿ ਧਮ੍ਮਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕਾਦੀਹਿ ਚ ਦੇਸਿਤਦੇਸਨਾਯ ਪਟਿਵੇਧਪ੍ਪਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ, ਅਪਰਭਾਗੇ ਚ ਮਹਾਮਹਿਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਾਦੀਹਿ ਦੇਸਿਤਦੇਸਨਾਯ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਸਚ੍ਚਾਨਂ ਵਸੇਨ, ਯਾਵਜ੍ਜਤਨਾ ਇਤੋ ਪਰਂ ਅਨਾਗਤੇ ਚ ਸਾਸਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਗ੍ਗਮੋਕ੍ਖਮਗ੍ਗੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨਪਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ.

ਅਪਿਚ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯਾਤਿ ਬਹੁਜਨਸ੍ਸ ਹਿਤਤ੍ਥਾਯ, ਨੇਸਂ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਹਿਤੂਪਦੇਸਕੋਤਿ. ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯਾਤਿ ਬਹੁਜਨਸ੍ਸ ਸੁਖਤ੍ਥਾਯ, ਚਾਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਕਰਣਸੁਖਸਮ੍ਪਦਾਯਕੋਤਿ. ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯਾਤਿ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨਤ੍ਥਾਯ, ਮੇਤ੍ਤਾਕਰੁਣਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਵਿਯ ਲੋਕਸ੍ਸ ਰਕ੍ਖਿਤਾ ਗੋਪਿਤਾਤਿ. ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਿ ਇਧ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਹਣੇਨ ਭਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲੇ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤੇ ਏਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮਗ੍ਗਫਲਾਧਿਗਮਾਯ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਪਠਮਵਾਰੇ, ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਵਾਰੇਸੁ ਪਨ ਅਰਹਤੋ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਰਮਤ੍ਥਾਯ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਹਿਤਾਯਾਤਿ ਤਂਸਮ੍ਪਾਪਕਮਗ੍ਗਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਾਪਕਮਗ੍ਗਤੋ ਹਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਹਿਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੁਖਾਯਾਤਿ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਸੁਖਾਭਾਵਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਅਯਂ ਸਮਾਧਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖੋ ਚੇਵ ਆਯਤਿਞ੍ਚ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੫੫; ਅ. ਨਿ. ੫.੨੭; ਵਿਭ. ੮੦੪).

ਤਥਾਗਤੋਤਿਆਦੀਨਂ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿਆਦੀਸੁ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਵਿਜ੍ਜਾ ਭਯਭੇਰਵੇ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੪ ਆਦਯੋ) ਆਗਤਨਯੇਨ, ਛਪਿ ਵਿਜ੍ਜਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨ, ਅਟ੍ਠਪਿ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਾਤਿ ਵਿਜ੍ਜਾਹਿ, ਸੀਲਸਂਵਰਾਦੀਹਿ, ਪਨ੍ਨਰਸਹਿ ਚਰਣਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚ, ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣੇਹਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਸੋਭਨਗਮਨਤ੍ਤਾ, ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਠਾਨਂ ਗਤਤ੍ਤਾ, ਸਮ੍ਮਾ ਗਤਤ੍ਤਾ, ਸਮ੍ਮਾ ਗਦਤ੍ਤਾ ਚ ਸੁਗਤੋ. ਸਬ੍ਬਥਾ ਵਿਦਿਤਲੋਕਤ੍ਤਾ ਲੋਕਵਿਦੂ. ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰੋਤਿ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ. ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮੇ ਪੁਰਿਸਵੇਨੇਯ੍ਯੇ ਸਾਰੇਤਿ ਵਿਨੇਤੀਤਿ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਪਰਮਤ੍ਥੇਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਅਨੁਸਾਸਤੀਤਿ ਸਤ੍ਥਾ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਿ ਨੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਸਯਮ੍ਭੁਞਾਣੇਨ ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਤੋ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੩੨-੧੩੩) ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿ…ਪੇ… ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਨ੍ਤਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਕਾਰੁਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਹਿਤ੍ਵਾਪਿ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਵੇਕਸੁਖਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਬਹੁਂ ਵਾ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰਮੇਵ ਦੇਸੇਤਿ. ਕਥਂ? ਏਕਗਾਥਾਪਿ ਹਿ ਸਮਨ੍ਤਭਦ੍ਦਕਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਠਮਪਾਦੇਨ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਾ, ਦੁਤਿਯਤਤਿਯੇਹਿ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਾ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਾ. ਏਕਾਨੁਸਨ੍ਧਿਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਦਾਨੇਨ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਨਿਗਮਨੇਨ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਸੇਸੇਨ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ. ਨਾਨਾਨੁਸਨ੍ਧਿਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਠਮੇਨ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਸੇਸੇਹਿ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ. ਸਕਲੋਪਿ ਵਾ ਸਾਸਨਧਮ੍ਮੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਭੂਤੇਨ ਸੀਲੇਨ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਫਲੇਹਿ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣੋ. ਸੀਲਸਮਾਧੀਹਿ ਵਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗੇਹਿ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨੇਹਿ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣੋ. ਬੁਦ੍ਧਸੁਬੁਦ੍ਧਤਾਯ ਵਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਾਯ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਸਙ੍ਘਸੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣੋ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੇਨ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾਯ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਧਿਯਾ ਵਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਯਾ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਸਾਵਕਬੋਧਿਯਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣੋ. ਸੁਯ੍ਯਮਾਨੋ ਚੇਸ ਨੀਵਰਣਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤੋ ਸਵਨੇਨਪਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮੇਵ ਆਵਹਤੀਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਯਮਾਨੋ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁਖਾਵਹਨਤੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਸੁਖਮੇਵ ਆਵਹਤੀਤਿ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਤਥਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਚ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਨਿਟ੍ਠਿਤੇ ਤਾਦਿਭਾਵਾਵਹਨਤੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਫਲੇਨਪਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮੇਵ ਆਵਹਤੀਤਿ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣੋ. ਨਾਥਪ੍ਪਭਵਤ੍ਤਾ ਚ ਪਭਵਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਅਤ੍ਥਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਕਿਚ੍ਚਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿ…ਪੇ… ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣ’’ਨ੍ਤਿ.

ਯਂ ਪਨ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਸਾਸਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਞ੍ਚ ਪਕਾਸੇਤਿ, ਨਾਨਾਨਯੇਹਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਤਂ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਾਤ੍ਥਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਸਙ੍ਕਾਸਨ, ਪਕਾਸਨ, ਵਿਵਰਣ, ਵਿਭਜਨ, ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰਣ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਪਦਸਮਾਯੋਗਤੋ ਸਾਤ੍ਥਂ, ਅਕ੍ਖਰਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਕਾਰਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਅਤ੍ਥਗਮ੍ਭੀਰਤਾਪਟਿਵੇਧਗਮ੍ਭੀਰਤਾਹਿ ਵਾ ਸਾਤ੍ਥਂ, ਧਮ੍ਮਗਮ੍ਭੀਰਤਾਦੇਸਨਾਗਮ੍ਭੀਰਤਾਹਿ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਅਤ੍ਥਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਸਯਤੋ ਵਾ ਸਾਤ੍ਥਂ, ਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਸਯਤੋ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਪਣ੍ਡਿਤਵੇਦਨੀਯਤੋ ਪਰਿਕ੍ਖਕਜਨਪ੍ਪਸਾਦਕਨ੍ਤਿ ਸਾਤ੍ਥਂ, ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਤੋ ਲੋਕਿਯਜਨਪ੍ਪਸਾਦਕਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਗਮ੍ਭੀਰਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਸਾਤ੍ਥਂ, ਉਤ੍ਤਾਨਪਦਤੋ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਸਕਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਭਾਵੇਨ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ, ਅਪਨੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਨਿਦ੍ਦੋਸਭਾਵੇਨ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ, ਅਪਿਚ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਧਿਗਮਬ੍ਯਤ੍ਤਿਤੋ ਸਾਤ੍ਥਂ, ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਾ ਆਗਮਬ੍ਯਤ੍ਤਿਤੋ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਸੀਲਾਦਿਪਞ੍ਚਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ, ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤੋ ਨਿਤ੍ਥਰਣਤ੍ਥਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਲੋਕਾਮਿਸਨਿਰਪੇਕ੍ਖਤੋ ਚ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ, ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੇਹਿ ਸੇਟ੍ਠੇਹਿ ਚਰਿਤਬ੍ਬਤੋ ਤੇਸਂ ਚਰਿਯਭਾਵਤੋ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ…ਪੇ… ਪਕਾਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਠਮੋਤਿ ਗਣਨਾਨੁਪੁਬ੍ਬਤੋ ਸਬ੍ਬਲੋਕੁਤ੍ਤਮਭਾਵਤੋ ਚ ਪਠਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ.

ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਕੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਗੁਣਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਸਵਨਨ੍ਤੇ ਜਾਤੋ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਸਦਿਸੋ ਸਾਵਕੋ, ਨ ਪੂਰਣਾਦਿ ਵਿਯ ਪਟਿਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤੇਨ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਕੋ. ਪਾਟਿਪਦੋਤਿ ਪਟਿਪਦਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਅਰਿਯਾਯ ਜਾਤਿਯਾ ਜਾਤੋ ਭਵੋਤਿ ਪਾਟਿਪਦੋ, ਅਨਿਟ੍ਠਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕਿਚ੍ਚੋ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਾਦਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਬਹੁਂ ਸੁਤੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਾਦਿਸੀਲੇਨ ਚੇਵ ਆਰਞ੍ਞਿਕਙ੍ਗਾਦਿਧੁਤਙ੍ਗਵਤੇਹਿ ਚ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਸੀਲਵਤੂਪਪਨ੍ਨੋ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ‘‘ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾ ਨਾਮ ਹਿਤਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ, ਸਾ ਚ ਇਮੇਸੁ ਏਵ ਤੀਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਗਾਥਾਸੁ ਤਸ੍ਸਨ੍ਵਯੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤ੍ਥੁ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਚ ਅਨੁਗਮਨੇਨ ਤਸ੍ਸਨ੍ਵਯੋ ਅਨੁਜਾਤੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮਿਤ੍ਵਾ ਸਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਲੋਕਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਪਭਾਯ ਕਰਣਤੋ ਪਭਙ੍ਕਰਾ. ਧਮ੍ਮਮੁਦੀਰਯਨ੍ਤਾਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤਾ. ਅਪਾਪੁਰਨ੍ਤੀਤਿ ਉਗ੍ਘਾਟੇਨ੍ਤਿ. ਅਮਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ. ਦ੍ਵਾਰਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ. ਯੋਗਾਤਿ ਕਾਮਯੋਗਾਦਿਤੋ. ਸਤ੍ਥਵਾਹੇਨਾਤਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਥਵਾਹਨਤੋ ਭਵਕਨ੍ਤਾਰਨਿਤ੍ਥਰਣਤੋ ਸਤ੍ਥਵਾਹੋ, ਭਗਵਾ, ਤੇਨ ਸਤ੍ਥਵਾਹੇਨ. ਸੁਦੇਸਿਤਂ ਮਗ੍ਗਮਨੁਕ੍ਕਮਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਦੇਸਿਤਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਤਸ੍ਸ ਦੇਸਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਅਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਇਧੇਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਪਞ੍ਚਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.