੪. ਚਤੁਤ੍ਥਵਗ੍ਗੋ

੧. ਵਿਤਕ੍ਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮੦. ਚਤੁਤ੍ਥਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਅਕੁਸਲਵਿਤਕ੍ਕਾਤਿ ਅਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਾ, ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਤਕ੍ਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਵਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨਵਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਅਨਵਞ੍ਞਾ ਪਰੇਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਹੀਲ਼ਿਤਤਾ ਅਪਰਿਭੂਤਤਾ, ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਮਂ ਪਰੇ ਨ ਅਵਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤੋ ਇਚ੍ਛਾਚਾਰੋ, ਤਾਯ ਅਨਵਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਸਂਸਟ੍ਠੋ, ਤਂ ਵਾ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਨਵਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਮਂ ਪਰੇ ਗਹਟ੍ਠਾ ਚੇਵ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਚ ਨ ਓਰਕਤੋ ਦਹੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਭਾਵਨਕਮ੍ਯਤਾਯ ਇਚ੍ਛਾਚਾਰੇ, ਠਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਚੀਵਰਾਦਿਲਾਭੇਨ ਚੇਵ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੇਨ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ. ਪਰਾਨੁਦ੍ਦਯਤਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਪਰੇਸੁ ਅਨੁਦ੍ਦਯਤਾਪਤਿਰੂਪਕੇਨ ਗੇਹਸਿਤਪੇਮੇਨ ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਸਂਸਟ੍ਠੋ ਵਿਹਰਤਿ ਰਾਜੂਹਿ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਗਹਪਤਿਕੇਹਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯੇਹਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯਸਾਵਕੇਹਿ ਸਹਨਨ੍ਦੀ ਸਹਸੋਕੀ, ਸੁਖਿਤੇਸੁ ਸੁਖਿਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਿਤੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣੀਯੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਯੋਗਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੩; ੪.੨੪੧; ਵਿਭ. ੮੮੮).

ਗਾਥਾਸੁ ਅਨਵਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਨਵਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ. ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੇ ਗਾਰਵੋ ਏਤਸ੍ਸ, ਨ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਗਾਰਵੋ. ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇਸੁ ਅਮਾ ਸਹ ਭਵਾਤਿ ਅਮਚ੍ਚਾ, ਸਹਾਯਸਦਿਸਾ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾ. ਤੇਹਿ ਗੇਹਸਿਤਪੇਮਵਸੇਨ ਸਹ ਨਨ੍ਦਨਸੀਲੋ ਸਹਨਨ੍ਦੀ ਅਮਚ੍ਚੇਹਿ, ਇਮਿਨਾ ਪਰਾਨੁਦ੍ਦਯਤਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਆਰਾ ਸਂਯੋਜਨਕ੍ਖਯਾਤਿ ਇਮੇਹਿ ਤੀਹਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਂਯੋਜਨਕ੍ਖਯਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਤੋ ਦੂਰੇ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਦੁਲ੍ਲਭਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪੁਤ੍ਤਪਸੁਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਤੇ ਚ ਪਸਵੋ ਚ. ਪੁਤ੍ਤਸਦ੍ਦੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਦਾਰਾਦਯੋ; ਪਸੁਸਦ੍ਦੇਨ ਅਸ੍ਸਮਹਿਂਸਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥਾਦਯੋ ਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਵਿਵਾਹੇਤਿ ਵਿਵਾਹਕਾਰਾਪਨੇ. ਇਮਿਨਾ ਆਵਾਹੋਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਸਂਹਰਾਨੀਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾਨਿ, ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਸਙ੍ਗਹਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸਨ੍ਥਵਾਨੀ’’ਤਿ ਚ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਮਿਤ੍ਤਸਨ੍ਥਵਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਭਬ੍ਬੋ ਸੋ ਤਾਦਿਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਸੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਪਞ੍ਚਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਤਥਾ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਤਾਦਿਸੋ ਸਂਸਾਰੇ ਭਯਂ ਇਕ੍ਖਤੀਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਤ੍ਤਮਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੁਂ ਅਰਹਤਿ.

ਪਠਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਸਕ੍ਕਾਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮੧. ਦੁਤਿਯੇ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ, ਅਥ ਵਾ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾਰਹੇਤੁਨਾ, ਸਕ੍ਕਾਰਹੇਤੁਕੇਨ ਵਾ. ਸਕ੍ਕਾਰਞ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਪਾਪਿਚ੍ਛਾ ਇਚ੍ਛਾਪਕਤਾ ਇਚ੍ਛਾਚਾਰੇ ਠਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਅਨੇਸਨਂ ਅਪ੍ਪਤਿਰੂਪਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਇਤੋ ਚੁਤਾ ਅਪਾਯੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਅਪਰੇ ਯਥਾਸਕ੍ਕਾਰਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਮਾਨਮਦਮਚ੍ਛਰਿਯਾਦਿਵਸੇਨ ਪਮਾਦਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਇਤੋ ਚੁਤਾ ਅਪਾਯੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਅਭਿਭੂਤਾ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਭੂਤਾਤਿ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟਾ. ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾਤਿ ਖੇਪਿਤਚਿਤ੍ਤਾ, ਇਚ੍ਛਾਚਾਰੇਨ ਮਾਨਮਦਾਦਿਨਾ ਚ ਖਯਂ ਪਾਪਿਤਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਵਾ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾਤਿ ਪਰਿਤੋ ਆਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ, ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਕੁਸਲਕੋਟ੍ਠਾਸੇਨ ਯਥਾ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਾਰੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਗਹਿਤਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨਾਤਿ ਹੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਪਰੇਹਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤੇਨ ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਹੇਤੁਨਾ, ਅਸਕ੍ਕਾਰਹੇਤੁਕੇਨ ਵਾ ਮਾਨਾਦਿਨਾ. ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚਾਤਿ ਕੇਹਿਚਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤੇਨ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਕੇਹਿਚਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤੇਨ ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਹਿਚਿ ਪਠਮਂ ਸਕ੍ਕਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿਯੇਵ ਅਸਾਰਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਸਕ੍ਕਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਾਦਿਸੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚਾ’’ਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਅਭਿਭੂਤਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਾਦਯੋ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –

‘‘ਫਲਂ ਵੇ ਕਦਲਿਂ ਹਨ੍ਤਿ, ਫਲਂ ਵੇਲ਼ੁਂ ਫਲਂ ਨਲ਼ਂ;

ਸਕ੍ਕਾਰੋ ਕਾਪੁਰਿਸਂ ਹਨ੍ਤਿ, ਗਬ੍ਭੋ ਅਸ੍ਸਤਰਿਂ ਯਥਾ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੩; ਅ. ਨਿ. ੪.੬੮; ਚੂਲ਼ਵ. ੩੩੫);

ਸਾਧੂਨਂ ਉਪਰਿ ਕਤੇਨ ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਅਭਿਭੂਤਾ ਦਣ੍ਡਕੀਰਾਜਕਾਲਿਙ੍ਗਰਾਜਮਜ੍ਝਰਾਜਾਦਯੋ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –

‘‘ਕਿਸਞ੍ਹਿ ਵਚ੍ਛਂ ਅਵਕਿਰਿਯ ਦਣ੍ਡਕੀ,

ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਸਜਨੋ ਸਰਟ੍ਠੋ;

ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਨਾਮੇ ਨਿਰਯਮ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਤਿ,

ਤਸ੍ਸ ਫੁਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਪਤਨ੍ਤਿ ਕਾਯੇ.

‘‘ਯੋ ਸਞ੍ਞਤੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇ ਅਵਞ੍ਚਯਿ,

ਧਮ੍ਮਂ ਭਣਨ੍ਤੇ ਸਮਣੇ ਅਦੂਸਕੇ;

ਤਂ ਨਾਲ਼ਿਕੇਰਂ ਸੁਨਖਾ ਪਰਤ੍ਥ,

ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਵਿਫਨ੍ਦਮਾਨਂ’’. (ਜਾ. ੨.੧੭.੭੦-੭੧);

‘‘ਉਪਹਚ੍ਚ ਮਨਂ ਮਜ੍ਝੋ, ਮਾਤਙ੍ਗਸ੍ਮਿਂ ਯਸਸ੍ਸਿਨੇ;

ਸਪਾਰਿਸਜ੍ਜੋ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ, ਮਜ੍ਝਾਰਞ੍ਞਂ ਤਦਾ ਅਹੂ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੨.੧੯.੯੬);

ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ ਅਭਿਭੂਤਾ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤਾਦਯੋ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾ.

ਗਾਥਾਸੁ ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਉਭਯੇਨ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ. ਸਮਾਧਿ ਨ ਵਿਕਮ੍ਪਤੀਤਿ ਨ ਚਲਤਿ, ਏਕਗ੍ਗਭਾਵੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਕਸ੍ਸ ਪਨ ਨ ਚਲਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਦਵਿਹਾਰਿਨੋ’’ਤਿ. ਯੋ ਪਮਾਦਕਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਮਾਦਵਿਹਾਰੀ ਅਰਹਾ, ਤਸ੍ਸ. ਸੋ ਹਿ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਨ ਵਿਕਮ੍ਪਤਿ. ਸੁਖੁਮਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਸ੍ਸਕਨ੍ਤਿ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਂ ਸੁਖੁਮਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਪਵਤ੍ਤਵਿਪਸ੍ਸਨਤ੍ਤਾ ਸੁਖੁਮਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਸ੍ਸਕਂ. ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਯਾਰਾਮਨ੍ਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਖਯਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਭੂਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਆਰਮਿਤਬ੍ਬਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਯਾਰਾਮਂ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਦੁਤਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਦੇਵਸਦ੍ਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮੨. ਤਤਿਯੇ ਦੇਵੇਸੂਤਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰੂਪਾਵਚਰਦੇਵੇ ਚੇਵ ਅਸਞ੍ਞਦੇਵੇ ਚ ਤਦਞ੍ਞੇਸੁ ਉਪਪਤ੍ਤਿਦੇਵੇਸੁ. ਦੇਵਸਦ੍ਦਾਤਿ ਦੇਵਾਨਂ ਪੀਤਿਸਮੁਦਾਹਾਰਸਦ੍ਦਾ. ਨਿਚ੍ਛਰਨ੍ਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਆਲਾਪਸਲ੍ਲਾਪਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸਮਯਾ ਸਮਯਂ ਉਪਾਦਾਯਾਤਿ ਸਮਯਤੋ ਸਮਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਠਿਤਾ ਤੇ ਦੇਵਾ ਤਂ ਕਾਲਂ ਆਗਮ੍ਮ ਨਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਤਂ ਸਮਯਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਆਗਮ੍ਮਾਤਿ. ‘‘ਸਮਯਂ ਸਮਯਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ ਚ ਕੇਚਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਤਂ ਤਂ ਸਮਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇਤਿ ਯਦਾ ‘‘ਅਟ੍ਠਿਕਙ੍ਕਲੂਪਮਾ ਕਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੩੪; ਪਾਚਿ. ੪੧੭), ‘‘ਸਮ੍ਬਾਧੋ ਘਰਾਵਾਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੯੧; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੫੪) ਚ ਕਾਮੇਸੁ ਘਰਾਵਾਸੇ ਚ ਆਦੀਨਵਾ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਆਨਿਸਂਸਾ ਚ ਸੁਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ. ਤਦਾ ਹਿਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਤਿ. ਅਰਿਯਸਾਵਕੋਤਿ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕੋ, ਸਾਵਕਭਾਵਂ ਉਪਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਵਾ ਅਵਸ੍ਸਂਭਾਵੀ. ਅਨ੍ਤਿਮਭਵਿਕਂ ਸਾਵਕਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਯਮਾਰਮ੍ਭੋ. ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾਤਿ ਕੇਸੇ ਚ ਮਸ੍ਸੁਞ੍ਚ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ. ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾਤਿ ਕਸਾਯੇਨ ਰਤ੍ਤਤਾਯ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਚੇਵ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਚ. ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਚੇਤੇਤੀਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਘਰਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਚੇਤੇਤਿ ਪਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਪਬ੍ਬਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਅਗਾਰਸ੍ਸ ਹਿਤਂ ਕਸਿਵਣਿਜ੍ਜਾਦਿਕਮ੍ਮਂ ਅਗਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਅਨਗਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ਞਾਤਬ੍ਬਾ.

ਮਾਰੇਨਾਤਿ ਕਿਲੇਸਮਾਰੇਨ. ਸਙ੍ਗਾਮਾਯ ਚੇਤੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਮਾਰਂ ਅਭਿਵਿਜੇਤੁਂ ਸਨ੍ਨਯ੍ਹਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਕਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਮਾਰੋਪਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯ ਉਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸਪਿ ਵਸੇਨ ਮਾਰੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਮਾਰੇਨਾਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਯਂ ਇਚ੍ਛਾਵਿਘਾਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੇਵਾਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਖੁਰਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸੀਲਾਨਿ ਸਮਾਦਿਯਨ੍ਤੋ ਪਰਿਸੋਧੇਨ੍ਤੋ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਯਥਾਰਹਂ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸਮਾਰਂ ਪਰਿਪਾਤੇਤਿ ਨਾਮ, ਨ ਯੁਜ੍ਝਤਿ ਨਾਮ ਸਮ੍ਪਹਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਙ੍ਗਾਮਾਯ ਚੇਤੇਤੀ’’ਤਿ.

ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸਤੋ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ, ਪਭੇਦਤੋ ਪਨ ਤੇ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ? ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ, ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ, ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ, ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ. ਏਵਂ ਪਭੇਦਤੋ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਵਿਧਾਪਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਕੋਟ੍ਠਾਸਤੋ ਸਤ੍ਤੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਤ੍ਤਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾਨਨ੍ਤਿ ਬੁਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਬੋਧੀਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਸ੍ਸ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਪਕ੍ਖੇ ਭਵਾਨਂ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾਨਂ, ਬੋਧਿਕੋਟ੍ਠਾਸਿਯਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਵਨ੍ਤਾਨਂ, ਬੋਧਿਪਕ੍ਖੇ ਵਾ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਹਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦਯੋ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ ਨਾਮ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਪਨ ਤੇ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਤਿ ਕਾਮਾਸਵਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ. ਆਸਵੇਸੁ ਹਿ ਖੀਣੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇ ਕਿਲੇਸਾ ਖੀਣਾਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਨਾਸਵਨ੍ਤਿ ਆਸਵਵਿਰਹਿਤਂ. ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚੇਤੋਵਚਨੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿ, ਪਞ੍ਞਾਵਚਨੇਨ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚ ਪਞ੍ਞਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਮਾਧਿ ਰਾਗਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਞਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਯੋ ਹਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਾਧਿ, ਤਦਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਯਾ ਹਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਞਾ, ਤਦਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੫੧੬).

ਅਪਿਚੇਤ੍ਥ ਸਮਥਫਲਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਫਲਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ. ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾਯੇਵ ਅਭਿਵਿਸਿਟ੍ਠਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਪਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਞਤ੍ਵਾ. ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਮੇਵ ਸਙ੍ਗਾਮਸੀਸਂ ਅਭਿਵਿਜਿਯ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤੀਤਿ ਮਾਰਂ ਅਭਿਵਿਜਿਨਿਤ੍ਵਾ ਵਿਜਿਤਵਿਜਯਤ੍ਤਾ ਤੇਨ ਕਤਸਙ੍ਗਾਮਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸੀਸਭੂਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਇਸ੍ਸਰਿਯਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਭਿਭਵਨ੍ਤੋ ਆਵਸਤਿ, ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਇਚ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮੇ ਚ ਦੇਵਸਦ੍ਦਾ ਦਿਟ੍ਠਸਚ੍ਚੇਸੁ ਦੇਵੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਵਿਸੇਸਤੋ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਦੇਵੇਸੂਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਗਾਥਾਸੁ ਮਹਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣਮਹਤ੍ਤੇਨ ਮਹਨ੍ਤਂ. ਵੀਤਸਾਰਦਨ੍ਤਿ ਸਾਰਜ੍ਜਕਰਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਵਿਗਤਸਾਰਜ੍ਜਂ ਅਪਗਤਮਙ੍ਕੁਭਾਵਂ. ਪੁਰਿਸਾਜਞ੍ਞਾਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੀਸੁ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯਾਦਯੋ ਵਿਯ ਪੁਰਿਸੇਸੁ ਆਜਾਨੀਯਭੂਤਾ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸਾ. ਦੁਜ੍ਜਯਮਜ੍ਝਭੂਤਿ ਪਚੁਰਜਨੇਹਿ ਜੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਂ ਕਿਲੇਸਵਾਹਿਨਿਂ ਅਭਿਭਵਿ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਿ. ‘‘ਅਜ੍ਜਯੀ’’ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਅਜਿਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜੇਤ੍ਵਾਨ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਸੇਨਂ, ਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਅਨਾਵਰਨ੍ਤਿ ਲੋਕਤ੍ਤਯਾਭਿਬ੍ਯਾਪਨਤੋ ਦਿਯਡ੍ਢਸਹਸ੍ਸਾਦਿਵਿਭਾਗਤੋ ਚ ਵਿਪੁਲਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਆਵਰਿਤੁਂ ਪਟਿਸੇਧੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਚ ਅਨਾਵਰਂ, ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਮਾਰਸ੍ਸ ਸੇਨਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਜੇਤ੍ਵਾ ਯੋ ਤ੍ਵਂ ਦੁਜ੍ਜਯਂ ਅਜਯਿ, ਤਸ੍ਸ ਨਮੋ, ਤੇ ਪੁਰਿਸਾਜਞ੍ਞਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਹਿ-ਇਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਏਤਂ ਪਤ੍ਤਮਾਨਸਂ ਅਧਿਗਤਾਰਹਤ੍ਤਂ ਖੀਣਾਸਵਂ ਦੇਵਤਾਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ. ਕਿਂ ਪਨ ਏਤਂ ਕਾਰਣਂ? ਨਮੁਚਿਸੇਨਾਵਿਜਯੇਨ ਪਤ੍ਤਮਾਨਸਤ੍ਤਂ. ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਤਂ ਦੇਵਤਾ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਫਲਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਯੇਨ ਮਚ੍ਚੁਵਸਂ ਵਜੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਾਜਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਣਿਧਾਯ ਗਵੇਸਨ੍ਤਾਪਿ ਦੇਵਾ ਅਣੁਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਯੇਨ ਸੋ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਮਰਣਸ੍ਸ ਵਸਂ ਵਜੇ ਉਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦੇਵਾ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ.

ਤਤਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਪਞ੍ਚਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮੩. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਯਦਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ. ਦੇਵੋਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਦੇਵੋ. ਤਯੋ ਹਿ ਦੇਵਾ – ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵਾ, ਉਪਪਤ੍ਤਿਦੇਵਾ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦੇਵਾਤਿ. ਤੇਸੁ ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵਾ ਨਾਮ ਰਾਜਾਨੋ ਖਤ੍ਤਿਯਾ. ਉਪਪਤ੍ਤਿਦੇਵਾ ਨਾਮ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਦੁਪਰਿਦੇਵਾ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦੇਵਾ ਨਾਮ ਖੀਣਾਸਵਾ. ਇਧ ਪਨ ਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦੇਵੋਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਦੇਵੋ’’ਤਿ. ਦੇਵਕਾਯਾਤਿ ਦੇਵਸਮੂਹਤੋ, ਦੇਵਟ੍ਠਾਨਤੋ ਵਾ, ਦੇਵਲੋਕਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮੂਹਨਿਵਾਸਵਾਚਕੋ ਹਿ ਅਯਂ ਕਾਯਸਦ੍ਦੋ. ਚਵਨਧਮ੍ਮੋਤਿ ਮਰਣਧਮ੍ਮੋ, ਆਯੁਕ੍ਖਯੇਨ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖਯੇਨ ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਿਤਮਰਣੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪਞ੍ਚਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਿਤਮਰਣਸ੍ਸ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਮਰਣਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਪਕਾਸਾਨਿ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਮਾਲਾ ਮਿਲਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਨ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਿਤਮਾਲਾ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਸਮਯੇ ਆਤਪੇ ਖਿਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਮਿਲਾਤਾ ਵਿਹਤਸੋਭਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਕਿਲਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸਰਦਸਮਯੇ ਵਿਗਤਵਲਾਹਕੇ ਆਕਾਸੇ ਅਬ੍ਭੁਸ੍ਸਕ੍ਕਮਾਨਬਾਲਸੂਰਿਯਸਦਿਸਪ੍ਪਭਾਨਿ ਨਾਨਾਵਿਰਾਗਵਣ੍ਣਾਨਿ ਤੇਨ ਨਿਵਤ੍ਥਪਾਰੁਤਵਤ੍ਥਾਨਿ ਤਂ ਖਣਂਯੇਵ ਕਦ੍ਦਮੇ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਦਿਤਾਨਿ ਵਿਯ ਵਿਹਤਪ੍ਪਭਾਨਿ ਮਲਿਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਕਚ੍ਛੇਹਿ ਸੇਦਾ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਜਾਤਿਮਣਿ ਵਿਯ ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤਸਿਪ੍ਪਾਚਰਿਯਰਚਿਤਸੁਵਣ੍ਣਪਟਿਮਾ ਵਿਯ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੇਦਮਲਜਲ੍ਲਿਕਾਰਹਿਤਸਰੀਰਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਉਭੋਹਿ ਕਚ੍ਛੇਹਿ ਸੇਦਧਾਰਾ ਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਕਚ੍ਛੇਹਿਯੇਵ, ਸਕਲਸਰੀਰਤੋਪਿ ਪਨਸ੍ਸ ਸੇਦਜਲਕਣ੍ਣਿਕਾ ਮੁਚ੍ਚਤਿਯੇਵ, ਯੇਨ ਆਮੁਤ੍ਤਮੁਤ੍ਤਾਜਾਲਗਵਚ੍ਛਿਤੋ ਵਿਯ ਤਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਹੋਤਿ.

ਕਾਯੇ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਿਯਂ ਓਕ੍ਕਮਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਥਾਨੁਭਾਵਂ ਏਕਯੋਜਨਂ ਦ੍ਵਿਯੋਜਨਂ ਯਾਵ ਦ੍ਵਾਦਸਯੋਜਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਦੇਸਂ ਆਭਾਯ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਜ੍ਜੋਤਮਾਨੋ ਕਾਯੋ ਹੋਤਿ ਖਣ੍ਡਿਚ੍ਚਪਾਲਿਚ੍ਚਾਦਿਵਿਰਹਿਤੋ, ਨ ਸੀਤਂ ਨ ਉਣ੍ਹਂ ਉਪਘਾਤਕਂ, ਦੇਵਧੀਤਾ ਸੋਲ਼ਸਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕਾ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋ ਵਿਯ, ਤਂ ਖਣਂਯੇਵ ਨਿਪ੍ਪਭੇ ਨਿਤ੍ਤੇਜੇ ਕਾਯੇ ਵਿਰੂਪਭਾਵੋ ਅਨੁਪਵਿਸਤਿ ਸਣ੍ਠਾਤਿ.

ਸਕੇ ਦੇਵੋ ਦੇਵਾਸਨੇ ਨਾਭਿਰਮਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਚ੍ਛਰਾਗਣੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕੀਲ਼ਨਪਰਿਚਰਣਕਦਿਬ੍ਬਾਸਨੇ ਨ ਰਮਤਿ, ਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਦਂ ਲਭਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਮਨੁਸ੍ਸਗਣਨਾਯ ਸਤ੍ਤਹਿ ਦਿਵਸੇਹਿ ਮਰਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਮਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ‘‘ਏਵਰੂਪਾਯ ਨਾਮ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਬਲਵਸੋਕਾਭਿਭੂਤੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਕਾਯੇ ਮਹਾਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਨ ਸਬ੍ਬਤੋ ਗਤ੍ਤੇਹਿ ਸੇਦਾ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਚਿਰਤਰਂ ਕਾਲਂ ਅਪਰਿਚਿਤਦੁਕ੍ਖੋ ਤਂ ਅਧਿਵਾਸੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਏਕਚ੍ਚੋ ‘‘ਦਯ੍ਹਾਮਿ ਦਯ੍ਹਾਮੀ’’ਤਿ ਕਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤੋ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਸ੍ਸਾਦਂ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਵਿਜਪ੍ਪਨ੍ਤੋ ਵਿਲਪਨ੍ਤੋ ਤਹਿਂ ਤਹਿਂ ਆਹਿਣ੍ਡਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੋ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ ਵਿਕਾਰਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋਪਿ ਪਿਯਵਿਪ੍ਪਯੋਗਦੁਕ੍ਖਂ ਅਸਹਨ੍ਤੋ ਵਿਹਞ੍ਞਮਾਨੋ ਵਿਚਰਤਿ.

ਇਮਾਨਿ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਯਥਾ ਲੋਕੇ ਮਹਾਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਰਾਜਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾਦੀਨਂਯੇਵ ਉਕ੍ਕਾਪਾਤਭੂਮਿਚਾਲਚਨ੍ਦਗ੍ਗਾਹਾਦੀਨਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ; ਏਵਮੇਵ ਮਹੇਸਕ੍ਖਦੇਵਾਨਂਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਚ ਤਾਨਿ ‘‘ਇਮਾਨਿ ਮਰਣਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਦੇਵਾ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬੇ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਮਨ੍ਦੇਨ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ, ਸੋ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਕੋ ਜਾਨਾਤਿ, ‘ਕੁਹਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ ਭਾਯਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਮਹਾਪੁਞ੍ਞੋ, ਸੋ ‘‘ਬਹੁਂ ਮਯਾ ਦਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਸੀਲਂ ਰਕ੍ਖਿਤਂ, ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਤਂ, ਇਤੋ ਚੁਤਸ੍ਸ ਮੇ ਸੁਗਤਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ’’ਤਿ ਨ ਭਾਯਤਿ ਨ ਵਿਕਮ੍ਪਤਿ. ਏਵਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਨ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦੇਵਤਾ ਨਨ੍ਦਨਵਨਂ ਪਵੇਸੇਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਦੇਵਲੋਕੇਸੁ ਨਨ੍ਦਨਵਨਂ ਅਤ੍ਥਿਯੇਵ.

ਤੀਹਿ ਵਾਚਾਹਿ ਅਨੁਮੋਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਹਿ ਤੀਹਿ ਵਚਨੇਹਿ ਅਨੁਮੋਦੇਨ੍ਤਿ, ਮੋਦਂ ਪਮੋਦਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਅਸ੍ਸਾਸੇਨ੍ਤਿ, ਅਭਿਵਦਨਵਸੇਨ ਵਾ ਤਂਖਣਾਨੁਰੂਪਂ ਪਮੋਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਅਨੁਮੋਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ‘‘ਓਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਇਤੋਤਿ ਦੇਵਲੋਕਤੋ. ਭੋਤਿ ਆਲਪਨਂ. ਸੁਗਤਿਨ੍ਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਗਤਿਂ, ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਗਚ੍ਛਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਉਪੇਹਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਤਿ ਏਵਂ ਤਦਾ ਤੇਹਿ ਦੇਵੇਹਿ ਤਸ੍ਸ ‘‘ਇਤੋ ਭੋ ਸੁਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਵਚਨੇ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤੇਨ ਅਪਾਕਟੋ ਤਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਕੁਸਲੋ ਏਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘‘ਏਤੇ ਸੁਗਤਿਆਦਯੋ ਭਗਵਤਾ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਵਿਭੂਤਾ, ਹਨ੍ਦ ਤੇ ਵਿਭੂਤਤਰੇ ਕਾਰਾਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਤਂ ‘‘ਕਿਂਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ ਅਵੋਚ. ਸਦ੍ਧਾਦਿਗੁਣਵਿਸੇਸਪਟਿਲਾਭਕਾਰਣਤੋ ਦੇਵੂਪਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤੋ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਦੇਵਾਨਂ ਅਭਿਸਮ੍ਮਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਦੇਵਾਨਂ ਸੁਗਤਿਗਮਨਸਙ੍ਖਾਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸੁਗਤਿਗਮਨਸਙ੍ਖਾਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਸੁਗਤਿਗਮਨ’’ਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਕਥਿਤਂ, ਵਣ੍ਣਿਤਂ ਥੋਮਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਨ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਪਰਾਮਸਨਂ, ਤੇਨ ਪਟਿਲਭਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਲਭਨਕਿਰਿਯਾ ਆਮਸੀਯਤਿ, ਯੋ ਸਦ੍ਧਾਪਟਿਲਾਭੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਮਨੁਸ੍ਸਭਾਵਂ ਵਾ ਪਤ੍ਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਦੇਵਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਦੁਲ੍ਲਭਾ ਸਵਨਾਯ, ਨ ਤਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ’’ਤਿ. ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇਤਿ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤੇ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹੇ ਸਾਸਨੇ. ਤਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਪੇਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮੋ ਚ, ਆਸਯਾਨੁਰੂਪਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਵਿਨਯਨਤੋ ਵਿਨਯੋ ਚਾਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ, ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਪੇਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖਜਾਤਿਕਂ ਵਿਨੇਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ. ਧਮ੍ਮੇਨੇਵ ਵਾ ਵਿਨਯੋ, ਨ ਦਣ੍ਡਸਤ੍ਥੇਹੀਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ, ਧਮ੍ਮਯੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਵਿਨਯੋਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ, ਧਮ੍ਮਾਯ ਵਾ ਸਹ ਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਵਿਨਯੋਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ, ਮਹਾਕਰੁਣਾਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਧਮ੍ਮਤੋ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵਿਨਯੋਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ. ਧਮ੍ਮੋ ਵਾ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮਕਾਯੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ, ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਨਯੋ, ਨ ਤਕ੍ਕਿਯਾਨਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ, ਧਮ੍ਮੇ ਵਾ ਮਗ੍ਗਫਲੇ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬਵਿਸਯਭੂਤੇ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵਿਨਯੋਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ.

ਸਦ੍ਧਂ ਪਟਿਲਭਤੀਤਿ ‘‘ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਦ੍ਧਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਸਦ੍ਧੋ ਹਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਯਥਾਨੁਸਿਟ੍ਠਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਪਰਮਤ੍ਥੇ ਆਰਾਧੇਸ੍ਸਤਿ. ਸੁਲਦ੍ਧਲਾਭਸਙ੍ਖਾਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥਾਦਿਲਾਭੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪਭੋਗਸੁਖਂ ਆਵਹਤਿ, ਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਾਦਿਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਬਾਹਤਿ, ਧਨਦਾਲਿਦ੍ਦਿਯਂ ਵੂਪਸਮੇਤਿ, ਮੁਤ੍ਤਾਦਿਰਤਨਪਟਿਲਾਭਹੇਤੁ ਹੋਤਿ, ਲੋਕਸਨ੍ਤਤਿਞ੍ਚ ਆਵਹਤਿ; ਏਵਂ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਸਦ੍ਧਾਪਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਪਾਕਸੁਖਮਾਵਹਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਧੁਰੇਨ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾਨਂ ਜਾਤਿਜਰਾਦਿਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਬਾਹਤਿ, ਗੁਣਦਾਲਿਦ੍ਦਿਯਂ ਵੂਪਸਮੇਤਿ, ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦਿਰਤਨਪਟਿਲਾਭਹੇਤੁ ਹੋਤਿ, ਲੋਕਸਨ੍ਤਤਿਞ੍ਚ ਆਵਹਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਸਦ੍ਧੋ ਸੀਲੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਯਸੋ ਭੋਗਸਮਪ੍ਪਿਤੋ;

ਯਂ ਯਂ ਪਦੇਸਂ ਭਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪੂਜਿਤੋ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੩੦੩);

ਏਵਂ ਸਦ੍ਧਾਪਟਿਲਾਭਸ੍ਸ ਸੁਲਦ੍ਧਲਾਭਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾਯਂ ਸਦ੍ਧਾਪਟਿਲਾਭੋ ਅਨੁਗਾਮਿਕੋ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣੋ ਸਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁ, ਲੋਕਿਯਸ੍ਸ ਚ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਾਦਿਧਨਲਾਭਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ. ਸਦ੍ਧੋਯੇਵ ਹਿ ਦਾਨਾਦੀਨਿ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਉਲ਼ਾਰੁਲ਼ਾਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਾਨਿ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੇਹਿ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਮੇਵ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਨ ਤਾਨਿ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਧ ਚੇਵ ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਚਾਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਸਦ੍ਧਾਯ ਸੁਲਦ੍ਧਲਾਭਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਹਿ –

‘‘ਸਦ੍ਧਾ ਬਨ੍ਧਤਿ ਪਾਥੇਯ੍ਯਂ’’. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੭੯).

‘‘ਸਦ੍ਧਾ ਦੁਤਿਯਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਚ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੩੬, ੫੯).

‘‘ਸਦ੍ਧੀਧ ਵਿਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੭੩; ਸੁ. ਨਿ. ੧੮੪).

‘‘ਸਦ੍ਧਾਹਤ੍ਥੋ ਮਹਾਨਾਗੋ’’ਤਿ ਚ. (ਅ. ਨਿ. ੬.੪੩; ਥੇਰਗਾ. ੬੯੪).

‘‘ਸਦ੍ਧਾ ਬੀਜਂ ਤਪੋ ਵੁਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਚ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੯੭; ਸੁ. ਨਿ. ੭੭).

‘‘ਸਦ੍ਧੇਸਿਕੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੭) ਚ.

‘‘ਸਦ੍ਧਾਯ ਤਰਤਿ ਓਘ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੪੬) –

ਅਨੇਕੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਅਨੇਕੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਸਦ੍ਧਾ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਾ.

ਇਦਾਨਿ ਯਾਯ ਸਦ੍ਧਾਯ ਸਾਸਨੇ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਨਿਯਾਮੋਕ੍ਕਨ੍ਤਿਯਾ, ਤਂ ਸਦ੍ਧਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਾ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਵਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਾ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠਾ. ਮੂਲਜਾਤਾਤਿ ਜਾਤਮੂਲਾ. ਕਿਂ ਪਨ ਸਦ੍ਧਾਯ ਮੂਲਂ ਨਾਮ? ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਓਕਪ੍ਪਨਹੇਤੁਭੂਤੋ ਉਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਅਪਿਚ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸੇਵਨਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗਾਨਿ ਮੂਲਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਕੇਨਚਿ ਅਕਮ੍ਪਨੀਯਭਾਵੇਨ ਅਵਟ੍ਠਿਤਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਦਲ਼੍ਹਾ ਅਸਂਹਾਰਿਯਾ’’ਤਿ. ਦਲ਼੍ਹਾਤਿ ਥਿਰਾ. ਅਸਂਹਾਰਿਯਾਤਿ ਕੇਨਚਿ ਸਂਹਰਿਤੁਂ ਵਾ ਹਾਪੇਤੁਂ ਵਾ ਅਪਨੇਤੁਂ ਵਾ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾ. ਇਤਿ ਤੇ ਦੇਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸਮਧਿਗਮਂ ਆਸੀਸਨ੍ਤਾ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੇਵਲੋਕੇ ਕਾਮਸੁਖੂਪਭੋਗਾਰਹਮੇਵ ਹਿ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਂ ਤੇ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਹਿ, ਦੇਵ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਗਾਥਾਸੁ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖਯਮਰਣਮ੍ਪਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪਚ੍ਛੇਦੇਨੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਵਤਿ ਆਯੁਸਙ੍ਖਯਾ’’ਤਿ. ਅਨੁਮੋਦਤਨ੍ਤਿ ਅਨੁਮੋਦਨ੍ਤਾਨਂ. ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਨ੍ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਸਹਭਾਵਂ. ਸਹ ਬ੍ਯੇਤੀਤਿ ਸਹਬ੍ਯੋ, ਸਹਪਵਤ੍ਤਨਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਹਬ੍ਯਤਾ. ਨਿਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਯਾਵਜੀਵਨ੍ਤਿ ਯਾਵ ਜੀਵਿਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ, ਯਾਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਪ੍ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਬਹੁਂ ਉਲ਼ਾਰਂ ਬਹੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ ਕਰਣਵਸੇਨ ਪਮਾਣਰਹਿਤਂ. ਨਿਰੂਪਧਿਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸੂਪਧਿਰਹਿਤਂ, ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਨਿਮ੍ਮਲਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤੇ ਦੇਵਾ ਮਹਗ੍ਗਤਕੁਸਲਂ ਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕਾਮਲੋਕਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਤੋ, ਕਾਮਾਵਚਰਪੁਞ੍ਞਮੇਵ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਇਤੋ ਦੇਵਲੋਕਤੋ ਚੁਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਿਂ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਾਦਿਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਚਰਿਤਂ ਉਲ਼ਾਰਂ ਵਿਪੁਲਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਆਗਤਸਦ੍ਧੋ ਭਵਾਹੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇਸੁ ਪਠਮਮਗ੍ਗਂ ਦੁਤਿਯਮਗ੍ਗਮ੍ਪਿ ਵਾ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੇਵਲੋਕੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਵਸੇਨ ‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਨਿਰੂਪਧਿ’’ਨ੍ਤਿਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਪਮਾਣਕਰਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੇਕਟ੍ਠਓਲ਼ਾਰਿਕਕਾਮਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਾਨਂ ਉਪਚ੍ਛੇਦੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ, ਸਤ੍ਤਮਭਵਤੋ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧੂਪਧਿਸ੍ਸ ਤਂਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੂਪਧਿਸ੍ਸ ਤਂਤਂਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਕਿਲੇਸੂਪਧਿਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨੇਨ ਤੇਸਂ ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤੋ ਨਿਰੁਪਧਿਸਙ੍ਖਾਤਨਿਬ੍ਬਾਨਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ਨਿਰੁਪਧੀਤਿ.

ਏਵਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਅਪਾਯਦ੍ਵਾਰਪਿਧਾਯਕਂ ਕਮ੍ਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸਗ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕਮ੍ਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤੋ ਓਪਧਿਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਓਪਧਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪਧਿਵੇਪਕ੍ਕਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੇਵ ਭੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਧੀਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਸਨ੍ਤੇਕਚ੍ਚਾਨਿ ਪਾਪਕਾਨਿ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾਨਿ ਉਪਧਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਪਟਿਬਾਹਿਤਾਨਿ ਨ ਵਿਪਚ੍ਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੮੧੦). ਕਾਮਗੁਣਾਪਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਉਪਧੀਹਿ ਨਰਸ੍ਸ ਸੋਚਨਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੨; ਸੁ. ਨਿ. ੩੪). ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਵਚਨਤ੍ਥੋ – ਉਪਧੀਯਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਉਪਧਿ, ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਕਾਮਗੁਣਾ ਚ. ਉਪਧਿਕਰਣਂ ਸੀਲਂ ਏਤਸ੍ਸ, ਉਪਧਿਂ ਵਾ ਅਰਹਤੀਤਿ ਓਪਧਿਕਂ, ਪੁਞ੍ਞਂ, ਤਂ ਬਹੁਂ ਉਲ਼ਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਕਥਂ? ਦਾਨੇਨ. ਦਾਨਞ੍ਹਿ ਇਤਰੇਹਿ ਸੁਕਰਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਾਨੇਨਾਤਿ ਵਾ ਪਦੇਨ ਅਭਯਦਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਆਮਿਸਦਾਨਮੇਵਾਤਿ ਸੀਲਸ੍ਸਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤੇ ਦੇਵਾ ਅਸੁਰਕਾਯਹਾਨਿਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਦੇਵਕਾਯਪਾਰਿਪੂਰਿਞ੍ਚ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਉਪਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਾ ‘‘ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਮਚ੍ਚੇ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ ਨਿਵੇਸਯਾ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਦਾਨੇ ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਵਿਦੂਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਦੇਵਾ ਦੇਵਂ ਚਵਨ੍ਤਂ ਵਿਦੂ ਵਿਜਾਨੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਦਾ ਇਮਾਯ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਪਨਯਨਕਮ੍ਯਤਾਯ ‘‘ਦੇਵ, ਇਮੇ ਦੇਵਕਾਯੇ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਏਹਿ ਆਗਚ੍ਛਾਹੀ’’ਤਿ ਚ ਅਨੁਮੋਦੇਨ੍ਤੀਤਿ.

ਚਤੁਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਬਹੁਜਨਹਿਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮੪. ਪਞ੍ਚਮੇ ਲੋਕੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਯੋ ਲੋਕਾ – ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕੋ, ਓਕਾਸਲੋਕੋਤਿ. ਤੇਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਾਨਂ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਸਮੂਹੋ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ, ਪਥਵੀਪਬ੍ਬਤਾਦਿਭੇਦੋ ਓਕਾਸਲੋਕੋ, ਉਭਯੇਪਿ ਖਨ੍ਧਾ ਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕੋ. ਤੇਸੁ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕੇਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕੇ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਨ ਦੇਵਲੋਕੇ, ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ, ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ. ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇਪਿ ਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇ. ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਨ ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨੇਸੁ, ‘‘ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਗਜਙ੍ਗਲਂ ਨਾਮ ਨਿਗਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਪਰੇਨ ਮਹਾਸਾਲਾ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਾ ਜਨਪਦਾ, ਓਰਤੋ ਮਜ੍ਝੇ; ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਦਿਸਾਯ ਸਲ੍ਲਵਤੀ ਨਾਮ ਨਦੀ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਾ ਜਨਪਦਾ, ਓਰਤੋ ਮਜ੍ਝੇ; ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਦਿਸਾਯ ਸੇਤਕਣ੍ਣਿਕਂ ਨਾਮ ਨਿਗਮੋ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਾ ਜਨਪਦਾ, ਓਰਤੋ ਮਜ੍ਝੇ; ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਥੂਣਂ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਾ ਜਨਪਦਾ, ਓਰਤੋ ਮਜ੍ਝੇ; ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਦਿਸਾਯ ਉਸਿਰਦ੍ਧਜੋ ਨਾਮ ਪਬ੍ਬਤੋ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਾ ਜਨਪਦਾ, ਓਰਤੋ ਮਜ੍ਝੇ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੫੯) ਏਵਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਆਯਾਮਤੋ ਤਿਯੋਜਨਸਤੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਅਡ੍ਢਤੇਯ੍ਯਯੋਜਨਸਤੇ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਨਵਯੋਜਨਸਤੇ ਮਜ੍ਝਿਮਦੇਸੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਤਥਾਗਤੋਵ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾ ਅਸੀਤਿਮਹਾਥੇਰਾ ਬੁਦ੍ਧਮਾਤਾ ਬੁਦ੍ਧਪਿਤਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਾਜਾ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਸਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਤਥਾਗਤਵਾਰੇਯੇਵ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਵਸੇਨ ਅਯਂ ਨਯੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਇਤਰੇਸੁ ਏਕਦੇਸਵਸੇਨ.

ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਵਿਪ੍ਪਕਤਵਚਨਮੇਵ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾ ਬਹੁਜਨਹਿਤਤ੍ਥਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣੇਨ ਪਟਿਬਾਹਿਤੁਂ.

ਅਪਿਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਯਂ ਪਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾਗਤੋ ਹਿ ਮਹਾਭਿਨੀਹਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ, ਬੁਦ੍ਧਕਰੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ, ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਨ੍ਤੋ, ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨ੍ਤੋ, ਞਾਤਤ੍ਥਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤੋ, ਲੋਕਤ੍ਥਚਰਿਯਂ, ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਥਚਰਿਯਂ ਕੋਟਿਂ ਪਾਪੇਨ੍ਤੋ, ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਤੁਸਿਤਭਵਨੇ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ, ਤਤੋ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਚਰਿਮਭਵੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ, ਅਗਾਰਮਜ੍ਝੇ ਵਸਨ੍ਤੋ, ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੋ, ਮਹਾਪਧਾਨਂ ਪਦਹਨ੍ਤੋ, ਪਰਿਪਕ੍ਕਞਾਣੋ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡਂ ਆਰੁਯ੍ਹ ਮਾਰਬਲਂ ਵਿਧਮੇਨ੍ਤੋ ਪਠਮਯਾਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ, ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮੇ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਂ ਵਿਸੋਧੇਨ੍ਤੋ, ਪਚ੍ਛਿਮਯਾਮੇ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਂ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਨੇਕਾਕਾਰਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਯਾਵ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤੋਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਏਵ ਨਾਮ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਸਾਵਕਾਨਂ ਵਿਯ ਨ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨਕਿਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਹੇਵ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਸਕਲੋਪਿ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਰਾਸਿ ਆਗਤੋਵ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਕ੍ਖਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਾਵਕੋਪਿ ਖੀਣਾਸਵੋ ਸਾਵਕਬੋਧਿਯਾ ਹੇਤੁਭੂਤੇ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਭਾਰੇ ਸਮ੍ਭਰਨ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਂ ਪੁਬ੍ਬਚਰਿਯਂ ਗਤਪਚ੍ਚਾਗਤਵਤ੍ਤਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਚਰਿਮਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸਂਸਾਰੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਚੇਤਯਮਾਨੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੀਲਾਦੀਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਧੁਤਧਮ੍ਮੇ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਞਾਣਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗੇ ਅਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਏਵ ਨਾਮ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ. ਸੇਕ੍ਖੋ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੂਪਨਿਸ੍ਸਯਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਨਾਮ, ਪਠਮਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ, ਪਠਮਫਲਕ੍ਖਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ‘‘ਤਯੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯਾਤਿ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਹਿਤਤ੍ਥਾਯ. ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯਾਤਿ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਸੁਖਤ੍ਥਾਯ. ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯਾਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਪਟਿਚ੍ਚ. ਕਤਰਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸਾਤਿ? ਯੋ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਅਮਤਪਾਨਂ ਪਿਵਤਿ, ਤਸ੍ਸ. ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਅਞ੍ਞਾਤਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਪ੍ਪਮੁਖਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋਟਿਯੋ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਂਸੁ. ਏਵਂ ਯਾਵ ਸੁਭਦ੍ਦਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਵਿਨਯਨਾ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਸਤ੍ਤਾਨਂ ਗਣਨਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਸਮਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਯਂ ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਂ, ਚੂਲ਼ਰਾਹੁਲੋਵਾਦਂ, ਸਮਚਿਤ੍ਤਦੇਸਨਾਯਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਅਭਿਸਮਯਂ ਪਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਅਪਰਿਮਾਣਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ. ਸਾਵਕਸ੍ਸ ਪਨ ਅਰਹਤੋ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਆਦੀਹਿ ਧਮ੍ਮਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕਾਦੀਹਿ ਚ ਦੇਸਿਤਦੇਸਨਾਯ ਪਟਿਵੇਧਪ੍ਪਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ, ਅਪਰਭਾਗੇ ਚ ਮਹਾਮਹਿਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਾਦੀਹਿ ਦੇਸਿਤਦੇਸਨਾਯ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਸਚ੍ਚਾਨਂ ਵਸੇਨ, ਯਾਵਜ੍ਜਤਨਾ ਇਤੋ ਪਰਂ ਅਨਾਗਤੇ ਚ ਸਾਸਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਗ੍ਗਮੋਕ੍ਖਮਗ੍ਗੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨਪਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ.

ਅਪਿਚ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯਾਤਿ ਬਹੁਜਨਸ੍ਸ ਹਿਤਤ੍ਥਾਯ, ਨੇਸਂ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਹਿਤੂਪਦੇਸਕੋਤਿ. ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯਾਤਿ ਬਹੁਜਨਸ੍ਸ ਸੁਖਤ੍ਥਾਯ, ਚਾਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਕਰਣਸੁਖਸਮ੍ਪਦਾਯਕੋਤਿ. ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯਾਤਿ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨਤ੍ਥਾਯ, ਮੇਤ੍ਤਾਕਰੁਣਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਵਿਯ ਲੋਕਸ੍ਸ ਰਕ੍ਖਿਤਾ ਗੋਪਿਤਾਤਿ. ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਿ ਇਧ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਹਣੇਨ ਭਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲੇ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤੇ ਏਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮਗ੍ਗਫਲਾਧਿਗਮਾਯ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਪਠਮਵਾਰੇ, ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਵਾਰੇਸੁ ਪਨ ਅਰਹਤੋ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਰਮਤ੍ਥਾਯ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਹਿਤਾਯਾਤਿ ਤਂਸਮ੍ਪਾਪਕਮਗ੍ਗਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਾਪਕਮਗ੍ਗਤੋ ਹਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਹਿਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੁਖਾਯਾਤਿ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਸੁਖਾਭਾਵਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਅਯਂ ਸਮਾਧਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖੋ ਚੇਵ ਆਯਤਿਞ੍ਚ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੫੫; ਅ. ਨਿ. ੫.੨੭; ਵਿਭ. ੮੦੪).

ਤਥਾਗਤੋਤਿਆਦੀਨਂ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿਆਦੀਸੁ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਵਿਜ੍ਜਾ ਭਯਭੇਰਵੇ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੪ ਆਦਯੋ) ਆਗਤਨਯੇਨ, ਛਪਿ ਵਿਜ੍ਜਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨ, ਅਟ੍ਠਪਿ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਾਤਿ ਵਿਜ੍ਜਾਹਿ, ਸੀਲਸਂਵਰਾਦੀਹਿ, ਪਨ੍ਨਰਸਹਿ ਚਰਣਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚ, ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣੇਹਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਸੋਭਨਗਮਨਤ੍ਤਾ, ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਠਾਨਂ ਗਤਤ੍ਤਾ, ਸਮ੍ਮਾ ਗਤਤ੍ਤਾ, ਸਮ੍ਮਾ ਗਦਤ੍ਤਾ ਚ ਸੁਗਤੋ. ਸਬ੍ਬਥਾ ਵਿਦਿਤਲੋਕਤ੍ਤਾ ਲੋਕਵਿਦੂ. ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰੋਤਿ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ. ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮੇ ਪੁਰਿਸਵੇਨੇਯ੍ਯੇ ਸਾਰੇਤਿ ਵਿਨੇਤੀਤਿ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਪਰਮਤ੍ਥੇਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਅਨੁਸਾਸਤੀਤਿ ਸਤ੍ਥਾ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਿ ਨੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਸਯਮ੍ਭੁਞਾਣੇਨ ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਤੋ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੩੨-੧੩੩) ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿ…ਪੇ… ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਨ੍ਤਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਕਾਰੁਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਹਿਤ੍ਵਾਪਿ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਵੇਕਸੁਖਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਬਹੁਂ ਵਾ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰਮੇਵ ਦੇਸੇਤਿ. ਕਥਂ? ਏਕਗਾਥਾਪਿ ਹਿ ਸਮਨ੍ਤਭਦ੍ਦਕਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਠਮਪਾਦੇਨ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਾ, ਦੁਤਿਯਤਤਿਯੇਹਿ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਾ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਾ. ਏਕਾਨੁਸਨ੍ਧਿਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਦਾਨੇਨ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਨਿਗਮਨੇਨ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਸੇਸੇਨ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ. ਨਾਨਾਨੁਸਨ੍ਧਿਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਠਮੇਨ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਸੇਸੇਹਿ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ. ਸਕਲੋਪਿ ਵਾ ਸਾਸਨਧਮ੍ਮੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਭੂਤੇਨ ਸੀਲੇਨ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਫਲੇਹਿ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣੋ. ਸੀਲਸਮਾਧੀਹਿ ਵਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗੇਹਿ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨੇਹਿ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣੋ. ਬੁਦ੍ਧਸੁਬੁਦ੍ਧਤਾਯ ਵਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਾਯ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਸਙ੍ਘਸੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣੋ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੇਨ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾਯ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਧਿਯਾ ਵਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਯਾ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਸਾਵਕਬੋਧਿਯਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣੋ. ਸੁਯ੍ਯਮਾਨੋ ਚੇਸ ਨੀਵਰਣਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤੋ ਸਵਨੇਨਪਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮੇਵ ਆਵਹਤੀਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਯਮਾਨੋ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁਖਾਵਹਨਤੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਸੁਖਮੇਵ ਆਵਹਤੀਤਿ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਤਥਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਚ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਨਿਟ੍ਠਿਤੇ ਤਾਦਿਭਾਵਾਵਹਨਤੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਫਲੇਨਪਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮੇਵ ਆਵਹਤੀਤਿ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣੋ. ਨਾਥਪ੍ਪਭਵਤ੍ਤਾ ਚ ਪਭਵਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਅਤ੍ਥਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਕਿਚ੍ਚਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿ…ਪੇ… ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣ’’ਨ੍ਤਿ.

ਯਂ ਪਨ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਸਾਸਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਞ੍ਚ ਪਕਾਸੇਤਿ, ਨਾਨਾਨਯੇਹਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਤਂ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਾਤ੍ਥਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਸਙ੍ਕਾਸਨ, ਪਕਾਸਨ, ਵਿਵਰਣ, ਵਿਭਜਨ, ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰਣ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਪਦਸਮਾਯੋਗਤੋ ਸਾਤ੍ਥਂ, ਅਕ੍ਖਰਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਕਾਰਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਅਤ੍ਥਗਮ੍ਭੀਰਤਾਪਟਿਵੇਧਗਮ੍ਭੀਰਤਾਹਿ ਵਾ ਸਾਤ੍ਥਂ, ਧਮ੍ਮਗਮ੍ਭੀਰਤਾਦੇਸਨਾਗਮ੍ਭੀਰਤਾਹਿ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਅਤ੍ਥਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਸਯਤੋ ਵਾ ਸਾਤ੍ਥਂ, ਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਸਯਤੋ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਪਣ੍ਡਿਤਵੇਦਨੀਯਤੋ ਪਰਿਕ੍ਖਕਜਨਪ੍ਪਸਾਦਕਨ੍ਤਿ ਸਾਤ੍ਥਂ, ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਤੋ ਲੋਕਿਯਜਨਪ੍ਪਸਾਦਕਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਗਮ੍ਭੀਰਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਸਾਤ੍ਥਂ, ਉਤ੍ਤਾਨਪਦਤੋ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਸਕਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਭਾਵੇਨ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ, ਅਪਨੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਨਿਦ੍ਦੋਸਭਾਵੇਨ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ, ਅਪਿਚ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਧਿਗਮਬ੍ਯਤ੍ਤਿਤੋ ਸਾਤ੍ਥਂ, ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਾ ਆਗਮਬ੍ਯਤ੍ਤਿਤੋ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਸੀਲਾਦਿਪਞ੍ਚਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ, ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤੋ ਨਿਤ੍ਥਰਣਤ੍ਥਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਲੋਕਾਮਿਸਨਿਰਪੇਕ੍ਖਤੋ ਚ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ, ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੇਹਿ ਸੇਟ੍ਠੇਹਿ ਚਰਿਤਬ੍ਬਤੋ ਤੇਸਂ ਚਰਿਯਭਾਵਤੋ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ…ਪੇ… ਪਕਾਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਠਮੋਤਿ ਗਣਨਾਨੁਪੁਬ੍ਬਤੋ ਸਬ੍ਬਲੋਕੁਤ੍ਤਮਭਾਵਤੋ ਚ ਪਠਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ.

ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਕੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਗੁਣਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਸਵਨਨ੍ਤੇ ਜਾਤੋ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਸਦਿਸੋ ਸਾਵਕੋ, ਨ ਪੂਰਣਾਦਿ ਵਿਯ ਪਟਿਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤੇਨ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਕੋ. ਪਾਟਿਪਦੋਤਿ ਪਟਿਪਦਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਅਰਿਯਾਯ ਜਾਤਿਯਾ ਜਾਤੋ ਭਵੋਤਿ ਪਾਟਿਪਦੋ, ਅਨਿਟ੍ਠਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕਿਚ੍ਚੋ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਾਦਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਬਹੁਂ ਸੁਤੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਾਦਿਸੀਲੇਨ ਚੇਵ ਆਰਞ੍ਞਿਕਙ੍ਗਾਦਿਧੁਤਙ੍ਗਵਤੇਹਿ ਚ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਸੀਲਵਤੂਪਪਨ੍ਨੋ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ‘‘ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾ ਨਾਮ ਹਿਤਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ, ਸਾ ਚ ਇਮੇਸੁ ਏਵ ਤੀਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਗਾਥਾਸੁ ਤਸ੍ਸਨ੍ਵਯੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤ੍ਥੁ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਚ ਅਨੁਗਮਨੇਨ ਤਸ੍ਸਨ੍ਵਯੋ ਅਨੁਜਾਤੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮਿਤ੍ਵਾ ਸਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਲੋਕਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਪਭਾਯ ਕਰਣਤੋ ਪਭਙ੍ਕਰਾ. ਧਮ੍ਮਮੁਦੀਰਯਨ੍ਤਾਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤਾ. ਅਪਾਪੁਰਨ੍ਤੀਤਿ ਉਗ੍ਘਾਟੇਨ੍ਤਿ. ਅਮਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ. ਦ੍ਵਾਰਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ. ਯੋਗਾਤਿ ਕਾਮਯੋਗਾਦਿਤੋ. ਸਤ੍ਥਵਾਹੇਨਾਤਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਥਵਾਹਨਤੋ ਭਵਕਨ੍ਤਾਰਨਿਤ੍ਥਰਣਤੋ ਸਤ੍ਥਵਾਹੋ, ਭਗਵਾ, ਤੇਨ ਸਤ੍ਥਵਾਹੇਨ. ਸੁਦੇਸਿਤਂ ਮਗ੍ਗਮਨੁਕ੍ਕਮਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਦੇਸਿਤਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਤਸ੍ਸ ਦੇਸਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਅਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਇਧੇਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਪਞ੍ਚਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਅਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸੀਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮੫. ਛਟ੍ਠੇ ਅਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਅਸੁਭਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾਕਾਰਵਸੇਨ ਚੇਵ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦੀਸੁ ਗਹਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਸਂਹਰਣਵਸੇਨ ਚ ਕਾਯਸ੍ਮਿਂ ਅਸੁਭਂ ਅਸੁਭਾਕਾਰਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਥ. ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤੀਤਿ ਆਨਾਪਾਨੇ ਸਤਿ, ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਤਿ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਪਰਿਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਆਨਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸੋ, ਨੋ ਪਸ੍ਸਾਸੋ. ਪਾਨਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਾਸੋ, ਨੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੬੦).

ਵੋਤਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਧ ਗੋਚਰਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਪਰਿਮੁਖਨ੍ਤਿ ਅਭਿਮੁਖਂ. ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ ਚ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਭਿਮੁਖਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤੂਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪਰਿਮੁਖਨ੍ਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਨਿਯ੍ਯਾਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ – ‘‘ਪਰੀਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੋ, ਮੁਖਨ੍ਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੋ, ਸਤੀਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੋ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੬੪). ਇਮਿਨਾ ਚਤੁਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸੋਲ਼ਸਪ੍ਪਭੇਦਾ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਏਵਂ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨੇਵ ਰਾਗਚਰਿਤਵਿਤਕ੍ਕਚਰਿਤਾਨਂ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਪਟਿਕੂਲਮਨਸਿਕਾਰਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਸਮਥਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਉਪਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸੁਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਇਦਂ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਹੁਤ੍ਵਾ, ਅਭਾਵਤੋ, ਉਦਯਬ੍ਬਯਯੋਗਤੋ, ਤਾਵਕਾਲਿਕਤੋ, ਨਿਚ੍ਚਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਚ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਸ ਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਾਕਾਰੋ, ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ. ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਏਕਾਦਸਵਿਧਾ ਅਸੁਭਕਥਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਸੋਲ਼ਸਵਤ੍ਥੁਕਾ ਚ ਆਨਾਪਾਨਕਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਥਾ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਸਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੭੩੭-੭੪੦) ਕਥਿਤਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਇਦਾਨਿ ਅਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੀਹਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬਂ ਫਲਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਭਾਯ ਧਾਤੁਯਾਤਿ ਸੁਭਭਾਵੇ, ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰਾਗਾਨੁਸਯੋਤਿ ਸੁਭਾਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹੋ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ. ਸੋ ਕੇਸਾਦੀਸੁ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦੀਸੁ ਵਾ ਅਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸੀਨਂ ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਧਿਗਤੇਨ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਯਤਿ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਅਸੁਭਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੯.੩; ਉਦਾ. ੩੧). ਬਾਹਿਰਾਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾਵਤ੍ਥੁਕਤ੍ਤਾ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹਤ੍ਤਾ ਚ ਬਾਹਿਰਾ ਬਹਿਭੂਤਾ. ਵਿਤਕ੍ਕਾਸਯਾਤਿ ਕਾਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਿਮਿਚ੍ਛਾਵਿਤਕ੍ਕਾ. ਤੇ ਹਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ ਆਸਯਾਨੁਗਤਾ ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕਾਸਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਚੇਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤੋ ਏਵਾਤਿ ਤਦਵਸੇਸਾ ਵਿਤਕ੍ਕਾ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਘਾਤਪਕ੍ਖਿਕਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਭਾਗਿਯਾ, ਇਚ੍ਛਾਵਿਘਾਤਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਕਾ ਵਾ. ਤੇ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਞਾਤਿਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਜਨਪਦਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਅਮਰਾਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਅਨਵਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਪਰਾਨੁਦ੍ਦਯਤਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋਤਿ ਅਟ੍ਠ, ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਵਵਿਧਾ ਮਹਾਵਿਤਕ੍ਕਾ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਨਾ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਯ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾ. ਤਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਗਤੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ‘‘ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਵਿਤਕ੍ਕੁਪਚ੍ਛੇਦਾਯਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੯.੩; ਉਦਾ. ੩੧).

ਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਸਾ ਪਹੀਯਤੀਤਿ ਯਾ ਸਚ੍ਚਸਭਾਵਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਨੀ ਸਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਕਾਰੀ ਸਕਲਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲਭੂਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਸਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ. ਇਦਂ ਕਿਰ ਭਗਵਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਕਾਰਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਤੇਭੂਮਕੇਸੁ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਯਦਾ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨੀਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਘਟੀਯਤਿ, ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪਹੀਯਤਿ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਵਿਜ੍ਜਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀਨਂ ਵਿਹਰਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਤੇਸਂ ਪਾਕਟਭਾਵਤੋ ਇਤਰਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਗਹਣੇ ਉਪਾਯਭਾਵਤੋ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਤਦਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੫). ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਿਨੋ ਹਿ, ਮੇਘਿਯ, ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਮਿਮਾਨਸਮੁਗ੍ਘਾਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ.

ਗਾਥਾਸੁ ਆਨਾਪਾਨੇ ਪਟਿਸ੍ਸਤੋਤਿ ਆਨਾਪਾਨਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿ ਪਟਿ ਸਤੋ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰੂਪਸਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ. ਆਤਾਪੀ ਸਬ੍ਬਦਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਵੋਸਾਨਂ ਅਨਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਸਤਤਂ ਆਤਾਪੀ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਯਤੋ ਵਾਯਮਮਾਨੋ, ਨਿਯਤੋ ਵਾ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਾਮੇਨ ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਛਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਨ੍ਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮੬. ਸਤ੍ਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਨਵਵਿਧੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਧਮ੍ਮੋ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿਆਦਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਧਮ੍ਮੋ, ਤਂ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ. ਅਯਮਨੁਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਂ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਸਭਾਵੋ ਪਤਿਰੂਪਸਭਾਵੋ ਹੋਤਿ. ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯਾਤਿ ਕਥਨਾਯ. ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਨ੍ਨੋਯਨ੍ਤਿ ਯਨ੍ਤਿ ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯੇਨ ਅਨੁਧਮ੍ਮੇਨ ਤਂ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਸਿਯਾ, ਨ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਗਰਹਿਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾਤਿ. ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕਿਰਿਯਾਪਰਾਮਸਨਂ, ਤੇਨੇਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਯਦਿਦਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸੇਵ ਭਾਸਨਂ, ਧਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸੇਵ ਚ ਵਿਤਕ੍ਕਨਂ ਤਦੁਭਯਾਭਾਵੇ ਞਾਣੁਪੇਕ੍ਖਾਯ, ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਥਾਰੂਪੋ ਅਯਨ੍ਤਿ ਕਥਨਾਯਾਨੁਰੂਪਹੇਤੁ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਕਾਰਣਂ. ਭਾਸਮਾਨੋ ਧਮ੍ਮਂਯੇਵ ਭਾਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਚੇ ਦਸਕਥਾਵਤ੍ਥੁਧਮ੍ਮਂਯੇਵ ਕਥੇਯ੍ਯ, ਨ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਮਹਿਚ੍ਛਤਾਦਿਅਧਮ੍ਮਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਯਾਯਂ ਕਥਾ ਅਭਿਸਲ੍ਲੇਖਿਕਾ ਚੇਤੋਵਿਵਰਣਸਪ੍ਪਾਯਾ ਏਕਨ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਉਪਸਮਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਕਥਾ, ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਕਥਾ, ਪਵਿਵੇਕਕਥਾ, ਅਸਂਸਗ੍ਗਕਥਾ, ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਕਥਾ, ਸੀਲਕਥਾ, ਸਮਾਧਿਕਥਾ, ਪਞ੍ਞਾਕਥਾ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕਥਾ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕਥਾ, ਏਵਰੂਪਾਯ ਕਥਾਯ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੯.੩; ਉਦਾ. ੩੧).

ਅਭਿਸਲ੍ਲੇਖਿਕਾਯ ਕਥਾਯ ਲਾਭੀ ਏਵ ਹਿ ਤਂ ਭਾਸੇਯ੍ਯ. ਏਤੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਦਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ.

ਧਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਪੇਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਯਤੋ ‘‘ਸੀਲਾਦਿਪਟਿਪਦਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਉਪਰੂਪਰਿ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਅਭਿਵਡ੍ਢਿਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਪਨ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸੀਲਾਦੀਨਂ ਅਨੁਪਕਾਰਧਮ੍ਮੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਉਪਕਾਰਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਬ੍ਰੂਹਨਵਸੇਨ ਹਾਨਭਾਗਿਯਭਾਵਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਿਭਾਗਿਯਭਾਵੇਪਿ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਤਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਤਞ੍ਚ ਪਾਪਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੇਕਪ੍ਪਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨੋ ਅਧਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨੋ ਵਿਤਕ੍ਕੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਦੁਭਯਂ ਵਾ ਪਨਾਤਿ ਯਦੇਤਂ ਪਰੇਸਂ ਅਨੁਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਧਮ੍ਮਭਾਸਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਧਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕਨਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਪਨ ਤਂ ਉਭਯਂ ਅਭਿਨਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਕਤ੍ਵਾ. ਉਪੇਕ੍ਖਕੋਤਿ ਤਥਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਉਦਾਸੀਨੋ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਮੇਵ ਅਨੁਬ੍ਰੂਹਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ, ਸਮਥਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਮੇਵ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਵਸੇਨ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਯਾਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਘਟੀਯਤਿ, ਤਾਵ ਯਥਾ ਤਂ ਤਿਕ੍ਖਂ ਸੂਰਂ ਪਸਨ੍ਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਹਤਿ, ਤਥਾ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋਤਿ.

ਗਾਥਾਸੁ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮੋ ਆਰਮਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਆਰਾਮੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਧਮ੍ਮਾਰਾਮੋ. ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਰਤੋਤਿ ਧਮ੍ਮਰਤੋ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤਨਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਵਿਚਿਨ੍ਤਯਂ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ, ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿ ਤਮੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਉਪਰੂਪਰਿਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯਤਨਸੀਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਪਰੇਸਂ ਦੇਸਨਾਵਸੇਨ ਸੀਲਾਦਿਧਮ੍ਮੋ ਆਰਮਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਆਰਾਮੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਧਮ੍ਮਾਰਾਮੋ. ਤਥੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਰਤੋ ਅਭਿਰਤੋਤਿ ਧਮ੍ਮਰਤੋ. ਤੇਸਂਯੇਵ ਸੀਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਤਿਯੋ ਸਮਨ੍ਵੇਸਨ੍ਤੋ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਂ ਓਕਾਸਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਿਧਮ੍ਮਂਯੇਵ ਅਨੁਵਿਚਿਨ੍ਤਨਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਵਿਚਿਨ੍ਤਯਂ. ਤਦੁਭਯਂ ਵਾ ਪਨ ਓਲ਼ਾਰਿਕਤੋ ਦਹਨ੍ਤੋ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮਮੇਵ ਉਪਰੂਪਰਿ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ ਅਨੁਬ੍ਰੂਹਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ. ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਪ੍ਪਭੇਦਾ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾ ਨਵਵਿਧਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ ਚ ਨ ਪਰਿਹਾਯਤਿ, ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਤਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਰਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਚਰਂ ਵਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਵਸੇਨ ਚਙ੍ਕਮਨਵਸੇਨ ਚ ਚਰਨ੍ਤੋ ਵਾ. ਯਦਿ ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਵਾ, ਉਦ ਵਾ ਸਯਨ੍ਤਿ ਸਯਨ੍ਤੋ ਵਾ. ਏਵਂ ਚਤੂਸੁਪਿ ਇਰਿਯਾਪਥੇਸੁ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਮਯਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਗੋਚਰਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵੂਪਸਮਨਵਸੇਨ ਪਜਹਨਵਸੇਨ ਸਮਯਂ ਸਮੇਨ੍ਤੋ. ਸਨ੍ਤਿਮੇਵਾਧਿਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਨ੍ਤਿਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ.

ਸਤ੍ਤਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਅਨ੍ਧਕਰਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮੭. ਅਟ੍ਠਮੇ ਅਕੁਸਲਵਿਤਕ੍ਕਾਤਿ ਅਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਾ. ਅਨ੍ਧਕਰਣਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯਸ੍ਸ ਸਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਯਥਾਭੂਤਦਸ੍ਸਨਨਿਵਾਰਣੇਨ ਅਨ੍ਧਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨ੍ਧਕਰਣਾ. ਨ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਚਕ੍ਖੁਕਰਣਾ. ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਾਣਕਰਣਾ. ਪਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਿਕਾਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾਪਞ੍ਞਾ, ਝਾਨਪਞ੍ਞਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਤਿ ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਪਞ੍ਞਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਰਣੇਨ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਿਕਾ. ਅਨਿਟ੍ਠਫਲਦਾਯਕਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਵਿਘਾਤਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖੇ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਘਾਤਪਕ੍ਖਿਕਾ. ਕਿਲੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਸਂਵਤ੍ਤਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨਿਬ੍ਬਾਨਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ.

ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋਤਿ ਕਾਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਸੋ ਹਿ ਕਿਲੇਸਕਾਮਸਹਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਵਿਹਿਂਸਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਚ ਸਤ੍ਤੇਸੁਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਹਿ ਪਿਯਮਨਾਪੇ ਸਤ੍ਤੇ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਾ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਪ੍ਪਿਯੇ ਅਮਨਾਪੇ ਸਤ੍ਤੇ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਾ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਨਾਸਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਦੁਕ੍ਖਾਪੇਤਬ੍ਬਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ‘‘ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਵਾ ਬਜ੍ਝਨ੍ਤੁ ਵਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੁ ਵਾ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਅਹੇਸੁ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤਨਕਾਲੇ ਪਨ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.

ਇਮੇਯੇਵ ਪਨ ਕਾਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਯੋ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਂ ਕਾਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦੀਨਞ੍ਚ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਞ੍ਞਾਦਯੋ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਦਯੋ. ਕਾਮਧਾਤੁਆਦੀਨਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ –

‘‘ਕਾਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਮਧਾਤੁ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਮਧਾਤੁ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ. ਦਸਸੁ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਸੁ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਘਾਤੋ…ਪੇ… ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ. ਵਿਹਿਂਸਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁ. ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪਾਣਿਨਾ ਵਾ ਲੇਡ੍ਡੁਨਾ ਵਾ ਦਣ੍ਡੇਨ ਵਾ ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰੇਨ ਸਤ੍ਤੇ ਵਿਹੇਠੇਤਿ, ਅਯਂ ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੂ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੧੮੨, ੯੧੦) –

ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸੋ ਲਬ੍ਭਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਕਥਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਾ ਚ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਗਹਿਤਾਯ ਇਤਰਾ ਦ੍ਵੇਪਿ ਗਹਿਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਪਨ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ, ਅਯਂ ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਅਯਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਾ ਨਾਮ. ਕਾਮਧਾਤੁਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਪਨ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁਟ੍ਠਾਨੇ, ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁਂ ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾਵ ਅਵਸੇਸਂ ਕਾਮਧਾਤੁ ਨਾਮਾਤਿ ਕਥੇਸੀਤਿ ਅਯਂ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਕਥਾ ਨਾਮ.

ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਸੋ ਅਸੁਭਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਕਾਮਾਵਚਰੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੁਭਜ੍ਝਾਨੇ ਰੂਪਾਵਚਰੋ, ਤਂ ਝਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਗ੍ਗਫਲਕਾਲੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਸੋ ਮੇਤ੍ਤਾਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਕਾਮਾਵਚਰੋ ਹੋਤਿ, ਮੇਤ੍ਤਾਝਾਨੇ ਰੂਪਾਵਚਰੋ, ਤਂ ਝਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਗ੍ਗਫਲਕਾਲੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ. ਅਵਿਹਿਂਸਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਸੋ ਕਰੁਣਾਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਕਾਮਾਵਚਰੋ, ਕਰੁਣਾਜ੍ਝਾਨੇ ਰੂਪਾਵਚਰੋ, ਤਂ ਝਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਗ੍ਗਫਲਕਾਲੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ. ਯਦਾ ਪਨ ਅਲੋਭੋ ਸੀਸਂ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਇਤਰੇ ਦ੍ਵੇ ਤਦਨ੍ਵਾਯਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਮੇਤ੍ਤਾ ਸੀਸਂ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਇਤਰੇ ਦ੍ਵੇ ਤਦਨ੍ਵਾਯਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਕਰੁਣਾ ਸੀਸਂ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਇਤਰੇ ਦ੍ਵੇ ਤਦਨ੍ਵਾਯਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਇਮੇਯੇਵ ਪਨ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਯੋ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦੀਨਞ੍ਚ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਞ੍ਞਾਦਯੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾਦਯੋ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੁਆਦੀਨਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ –

‘‘ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੁ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੁ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ. ਯਾ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਮੇਤ੍ਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਯਨਾ ਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ. ਅਵਿਹਿਂਸਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁ. ਯਾ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਕਰੁਣਾ ਕਰੁਣਾਯਨਾ ਕਰੁਣਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੂ’’ਤਿ. (ਵਿਭ. ੧੮੨) –

ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸੋ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਇਧਾਪਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਾ, ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਕਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਗਾਥਾਸੁ ਵਿਤਕ੍ਕਯੇਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਯ੍ਯ. ਨਿਰਾਕਰੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨਤੋ ਨੀਹਰੇਯ੍ਯ ਵਿਨੋਦੇਯ੍ਯ, ਪਜਹੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਵੇ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਿ ਵਿਚਾਰਿਤਾਨਿ, ਸਮੇਤਿ ਵੁਟ੍ਠੀਵ ਰਜਂ ਸਮੂਹਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਨਾਮ ਗਿਮ੍ਹਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਮਾਸੇ ਪਥਵਿਯਂ ਸਮੂਹਤਂ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਉਟ੍ਠਿਤਂ ਰਜਂ ਮਹਤੋ ਅਕਾਲਮੇਘਸ੍ਸ ਵਸ੍ਸਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿ ਠਾਨਸੋ ਵੂਪਸਮੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਸੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਿ ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਤਕ੍ਕੇ ਚ ਵਿਚਾਰਿਤਾਨਿ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਚਾਰੇ ਚ ਸਮੇਤਿ ਵੂਪਸਮੇਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ. ਤਥਾਭੂਤੋ ਚ ਵਿਤਕ੍ਕੂਪਸਮੇਨ ਚੇਤਸਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਉਪਸਮਨਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੂਪਸਮੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੇਨ. ਇਧੇਵ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ, ਸਨ੍ਤਿਪਦਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਸਮਜ੍ਝਗਾ ਸਮਧਿਗਤੋ ਹੋਤੀਤਿ.

ਅਟ੍ਠਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਅਨ੍ਤਰਾਮਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮੮. ਨਵਮੇ ਅਨ੍ਤਰਾਮਲਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤਰਾਸਦ੍ਦੋ –

‘‘ਨਦੀਤੀਰੇਸੁ ਸਣ੍ਠਾਨੇ, ਸਭਾਸੁ ਰਥਿਯਾਸੁ ਚ;

ਜਨਾ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਮਨ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਮਞ੍ਚ ਤਞ੍ਚ ਕਿਮਨ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੨੮) ਕਾਰਣੇ ਆਗਤੋ. ‘‘ਅਦ੍ਦਸਾ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਇਤ੍ਥੀ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਰਿਕਾਯ ਭਾਜਨਂ ਧੋਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੪੯) ਖਣੇ. ‘‘ਅਪਿਚਾਯਂ ਤਪੋਦਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮਹਾਨਿਰਯਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਿਕਾਯ ਆਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੨੩੧) ਵਿਵਰੇ.

‘‘ਪੀਤਵਤ੍ਥੇ ਪੀਤਧਜੇ, ਪੀਤਾਲਙ੍ਕਾਰਭੂਸਿਤੇ;

ਪੀਤਨ੍ਤਰਾਹਿ ਵਗ੍ਗੂਹਿ, ਅਪਿਲ਼ਨ੍ਧਾਵ ਸੋਭਸੀ’’ਤਿ. –

ਆਦੀਸੁ (ਵਿ. ਵ. ੬੫੮) ਉਤ੍ਤਰਿਸਾਟਕੇ. ‘‘ਯਸ੍ਸਨ੍ਤਰਤੋ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਕੋਪਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਉਦਾ. ੨੦) ਚਿਤ੍ਤੇ. ਇਧਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਏਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਰੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਭਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਸ੍ਸ ਮਲਿਨਭਾਵਕਰਣਤੋ ਮਲਾ. ਤਤ੍ਥ ਮਲਂ ਨਾਮ ਦੁਵਿਧਂ – ਸਰੀਰਮਲਂ, ਚਿਤ੍ਤਮਲਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਸਰੀਰਮਲਂ ਸੇਦਜਲ੍ਲਿਕਾਦਿ ਸਰੀਰੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਲਗ੍ਗਂ ਆਗਨ੍ਤੁਕਰਜਞ੍ਚ, ਤਂ ਉਦਕੇਨਪਿ ਨੀਹਰਣੀਯਂ, ਨ ਤਥਾ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਂ. ਚਿਤ੍ਤਮਲਂ ਪਨ ਰਾਗਾਦਿਸਂਕਿਲੇਸਿਕਂ, ਤਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਹੇਵ ਨੀਹਰਣੀਯਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪੋਰਾਣੇਹਿ –

‘‘ਰੂਪੇਨ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੇਨ, ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਮਾਣਵਾ;

ਰੂਪੇ ਸੁਦ੍ਧੇ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਅਨਕ੍ਖਾਤਂ ਮਹੇਸਿਨਾ.

‘‘ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੇਨ, ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਮਾਣਵਾ;

ਚਿਤ੍ਤੇ ਸੁਦ੍ਧੇ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਹੇਸਿਨਾ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩੭੩; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੦੬);

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਂਕਿਲੇਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਵੋਦਾਨਾ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੦੦). ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਇਧਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਮਲਵਿਸੋਧਨਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਯੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨ੍ਤਰਾਮਲਾ’’ਤਿ ਆਹ.

ਯਥਾ ਚੇਤੇ ਲੋਭਾਦਯੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਮਲਿਨਭਾਵਕਰਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਸਂਕਿਲੇਸਵਿਧਾਯਕਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਮਲਾ, ਏਵਂ ਏਕਤੋ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ, ਏਕਤੋ ਸਯਿਤ੍ਵਾ, ਓਤਾਰਗਵੇਸੀ ਅਮਿਤ੍ਤਸਤ੍ਤੁ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤੇ ਏਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਨਾਵਿਧਅਨਤ੍ਥਾਵਹਾ, ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਦੁਕ੍ਖਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਅਮਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਮਿਤ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਅਮਿਤ੍ਤਾ, ਸਪਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਕਰਣਤੋ ਸਪਤ੍ਤਾ, ਹਿਂਸਨਤੋ ਵਧਕਾ, ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਤੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ.

ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੀਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਲੋਭਾਦੀਨਂ ਅਮਿਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵੇਰੀਪੁਗ੍ਗਲੋ ਹਿ ਅਨ੍ਤਰਂ ਲਭਮਾਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵੇਰਿਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਸੀਸਂ ਪਾਤੇਤਿ, ਉਪਾਯੇਨ ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਨਤ੍ਥਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਇਮੇ ਚ ਲੋਭਾਦਯੋ ਪਞ੍ਞਾਸਿਰਪਾਤਨੇਨ ਯੋਨਿਸਮ੍ਪਟਿਪਾਦਨੇਨ ਚ ਤਾਦਿਸਂ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰਂ ਅਨਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ? ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਇਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਆਪਾਥਗਤੇਸੁ ਯਥਾਰਹਂ ਤਾਨਿ ਆਰਬ੍ਭ ਲੋਭਾਦਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਸਿਰਂ ਪਾਤਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਪਞ੍ਞਾਸਿਰਪਾਤਨਤੋ ਅਮਿਤ੍ਤਾਦਿਸਦਿਸਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਲੋਭਾਦਯੋ ਪਨ ਕਮ੍ਮਨਿਦਾਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਣ੍ਡਜਾਦਿਭੇਦਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਯੋਨਿਯੋ ਉਪਨੇਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਯੋਨਿਉਪਗਮਨਮੂਲਕਾਨਿ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਮਹਾਭਯਾਨਿ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸ ਕਮ੍ਮਕਰਣਾਨਿ ਚ ਆਗਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਯੋਨਿਸਮ੍ਪਟਿਪਾਦਨਤੋਪਿ ਨੇਸਂ ਅਮਿਤ੍ਤਾਦਿਸਦਿਸਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਇਤਿ ਲੋਭਾਦਯੋ ਅਮਿਤ੍ਤਾਦਿਸਦਿਸਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਭੂਤਤਾਯ ਚ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਅਮਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਪਿਚ ਅਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਂ ਲੋਭਾਦਯੋ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਮਿਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵੋ ਚ ਲੋਭਾਦੀਹਿ ਜਾਯਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਅਮਿਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਦਿਸੋ ਦਿਸਂ ਯਨ੍ਤਂ ਕਯਿਰਾ, ਵੇਰੀ ਵਾ ਪਨ ਵੇਰਿਨਂ;

ਮਿਚ੍ਛਾਪਣਿਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਪਾਪਿਯੋ ਨਂ ਤਤੋ ਕਰੇ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੪੨; ਉਦਾ. ੩੩);

ਗਾਥਾਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਅਨਤ੍ਥਂ ਜਨੇਤੀਤਿ ਅਨਤ੍ਥਜਨਨੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਯਦਪਿ ਲੁਦ੍ਧੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤਿ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਮਨਸਾ ਤਦਪਿ ਅਕੁਸਲਂ; ਯਦਪਿ ਲੁਦ੍ਧੋ ਲੋਭੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਰਸ੍ਸ ਅਸਤਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ ਵਧੇਨ ਵਾ ਬਨ੍ਧੇਨ ਵਾ ਜਾਨਿਯਾ ਵਾ ਗਰਹਾਯ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜਨਾਯ ਵਾ ਬਲਵਮ੍ਹਿ ਬਲਤ੍ਥੋ ਇਤਿ, ਤਦਪਿ ਅਕੁਸਲਂ, ਇਤਿਸ੍ਸਮੇ ਲੋਭਜਾ ਲੋਭਨਿਦਾਨਾ ਲੋਭਸਮੁਦਯਾ ਲੋਭਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੭੦).

ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਰਤ੍ਤੋ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਰਾਗੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਚੇਤੇਤਿ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਚੇਤੇਤਿ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਚੇਤੇਤਿ, ਚੇਤਸਿਕਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੫੪).

ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਕੋਪਨੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖੋਭਨੋ. ਲੋਭੋ ਹਿ ਲੋਭਨੀਯੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਖੋਭੇਨ੍ਤੋ ਪਕੋਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ੍ਤੋ ਵਿਕਾਰਂ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਸਾਦਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਨ ਦੇਤਿ. ਭਯਮਨ੍ਤਰਤੋ ਜਾਤਂ, ਤਂ ਜਨੋ ਨਾਵਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਤਂ ਲੋਭਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਨ੍ਤਰਤੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤੇਯੇਵ ਜਾਤਂ ਅਨਤ੍ਥਜਨਨਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਕੋਪਨਾਦਿਂ ਭਯਂ ਭਯਹੇਤੁਂ ਅਯਂ ਬਾਲਮਹਾਜਨੋ ਨਾਵਬੁਜ੍ਝਤਿ ਨ ਜਾਨਾਤੀਤਿ.

ਲੁਦ੍ਧੋ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਤ੍ਥਪਰਤ੍ਥਾਦਿਭੇਦਂ ਅਤ੍ਥਂ ਹਿਤਂ ਲੁਦ੍ਧਪੁਗ੍ਗਲੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ. ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਸਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਧਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਲੁਦ੍ਧੋ ਲੋਭੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਗੇਵ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –

‘‘ਰਤ੍ਤੋ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਰਾਗੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਪਰਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਉਭਯਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੫੫).

ਅਨ੍ਧਤਮਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਧਭਾਵਕਰਂ ਤਮਂ. ਯਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਥ. ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਹਿ ਏਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਲੋਭੋ ਸਹਤੇ ਅਭਿਭਵਤਿ ਨਰਂ, ਅਨ੍ਧਤਮਂ ਤਦਾ ਹੋਤੀਤਿ. ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਲੋਭੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਨਰਂ ਸਹਤੇ ਅਭਿਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਧਤਮਂ ਤਦਾ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ, ਯ-ਤ-ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭਾਵਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਯਨ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਪਰਾਮਸਨਂ, ‘‘ਲੋਭੋ ਸਹਤੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਦੇਤਂ ਲੋਭਸ੍ਸ ਸਹਨਂ ਅਭਿਭਵਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤਂ ਅਨ੍ਧਭਾਵਕਰਸ੍ਸ ਤਮਸ੍ਸ ਗਮਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਯਂ ਨਰਂ ਲੋਭੋ ਸਹਤੇ ਅਭਿਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਧਤਮਂ ਤਦਾ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਚ ਲੁਦ੍ਧੋ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਲੁਦ੍ਧੋ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਯੋ ਚ ਲੋਭਂ ਪਹਨ੍ਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਯੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਚ ਯਥਾਰਹਂ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਹਿ ਲੋਭਂ ਪਜਹਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਪਜਹਨਹੇਤੁ ਲੋਭਨੇਯ੍ਯੇ ਦਿਬ੍ਬੇਪਿ ਰੂਪਾਦਿਕੇ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇ ਨ ਲੁਬ੍ਭਤਿ, ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨੁਭਾਵੇਨ ਲੋਭੋ ਪਹੀਯਤੇ ਤਮ੍ਹਾਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਲੋਭੋ ਪਹੀਯਤਿ ਪਜਹੀਯਤਿ, ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਪਰਿਚ੍ਚਜੀਯਤਿ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ਉਦਬਿਨ੍ਦੂਵ ਪੋਕ੍ਖਰਾਤਿ ਪਦੁਮਿਨਿਪਣ੍ਣਤੋ ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੁ ਵਿਯ. ਸੇਸਗਾਥਾਨਮ੍ਪਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਥਾ ਦੋਸਸ੍ਸ –

‘‘ਯਦਪਿ ਦੁਟ੍ਠੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤਿ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਮਨਸਾ ਤਦਪਿ ਅਕੁਸਲਂ; ਯਦਪਿ ਦੁਟ੍ਠੋ ਦੋਸੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਰਸ੍ਸ ਅਸਤਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ ਵਧੇਨ ਵਾ ਬਨ੍ਧੇਨ ਵਾ ਜਾਨਿਯਾ ਵਾ ਗਰਹਾਯ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜਨਾਯ ਵਾ ਬਲਵਮ੍ਹਿ ਬਲਤ੍ਥੋ ਇਤਿ, ਤਦਪਿ ਅਕੁਸਲਂ. ਇਤਿਸ੍ਸਮੇ ਦੋਸਜਾ ਦੋਸਨਿਦਾਨਾ ਦੋਸਸਮੁਦਯਾ ਦੋਸਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੭੦).

ਤਥਾ –

‘‘ਦੁਟ੍ਠੋ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦੋਸੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਚੇਤੇਤਿ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਚੇਤੇਤਿ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਚੇਤੇਤਿ ਚੇਤਸਿਕਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੫੫).

ਤਥਾ –

‘‘ਦੁਟ੍ਠੋ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦੋਸੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਪਰਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਉਭਯਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਯਥਾ ਭੂਤਂ ਨ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੫੫) –

ਆਦਿਸੁਤ੍ਤਪਦਾਨੁਸਾਰੇਨ ਅਨਤ੍ਥਜਨਨਤਾ ਅਤ੍ਥਹਾਨਿਹੇਤੁਤਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਤਥਾ ਮੋਹਸ੍ਸ ‘‘ਯਦਪਿ ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤਿ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਮਨਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਅ. ਨਿ. ੩.੭੦), ‘‘ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਮੋਹੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਚੇਤੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ(ਅ. ਨਿ. ੩.੫੫), ‘‘ਅਤ੍ਤਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਅ. ਨਿ. ੩.੫੫) ਚ ਆਗਤਸੁਤ੍ਤਪਦਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਤਾਲਪਕ੍ਕਂਵ ਬਨ੍ਧਨਾਤਿ ਤਾਲਫਲਂ ਵਿਯ ਉਸੁਮੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਵਣ੍ਟਤੋ, ਤਤਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਤੋ ਦੋਸੋ ਪਹੀਯਤਿ, ਪਰਿਚ੍ਚਜੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮੋਹਂ ਵਿਹਨ੍ਤਿ ਸੋ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸੋ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਬ੍ਬਂ ਅਨਵਸੇਸਂ ਮੋਹਂ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗੇਨ ਵਿਹਨ੍ਤਿ ਵਿਧਮਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ. ਆਦਿਚ੍ਚੋਵੁਦਯਂ ਤਮਨ੍ਤਿ ਆਦਿਚ੍ਚੋ ਵਿਯ ਉਦਯਂ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਤਮਂ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ.

ਨਵਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਦੇਵਦਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮੯. ਦਸਮੇ ਤੀਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋਤਿ ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਦੇਵਦਤ੍ਤੇ ਹਿ ਅਵੀਚਿਮਹਾਨਿਰਯਂ ਪਵਿਟ੍ਠੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤਪਕ੍ਖਿਯਾ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਚ ‘‘ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ ਅਭਿਸਪਿਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਪਥਵਿਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਾਸਨੇ ਅਨਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ‘‘ਸਿਯਾ ਨੁ ਖੋ ਏਤਦੇਵਂ, ਯਥਾ ਇਮੇ ਭਣਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਸਙ੍ਕਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸੁਂ. ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਅਥ ਭਗਵਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਾ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਭਿਸਪਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਮਯਾ ਅਭਿਸਪਿਤੋ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਮ੍ਮੇਨੇਵ ਨਿਰਯਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹਂ ਪਟਿਸੇਧੇਨ੍ਤੋ ਇਮਾਯ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਅਸਤਂ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਅਸਨ੍ਤੇਹਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇਹਿ. ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋਤਿ ਬੁਦ੍ਧੇਹਿਪਿ ਅਨਿਵਤ੍ਤਨੀਯਤ੍ਤਾ ਅਵੀਚਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ ਤਿਕਿਚ੍ਛਾਭਾਵਤੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ, ਅਤਿਕਿਚ੍ਛਨੀਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸਨ੍ਤਗੁਣਸਮ੍ਭਾਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਾਪਾ ਇਚ੍ਛਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾ, ਤਾਯ. ‘‘ਅਹਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਕੋਕਾਲਿਕਾਦਯੋ ਪਾਪਾ ਲਾਮਕਾ ਮਿਤ੍ਤਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਾ, ਤਾਯ. ਉਤ੍ਤਰਿਕਰਣੀਯੇਤਿ ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾਹਿ ਉਤ੍ਤਰਿਕਰਣੀਯੇ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬੇ ਮਗ੍ਗਫਲੇ ਅਨਧਿਗਤੇ ਸਤਿ ਏਵ, ਤਂ ਅਨਧਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਓਰਮਤ੍ਤਕੇਨਾਤਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੇਨ ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤੇਨ. ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੇਨਾਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਧਿਗਮੇਨ. ਅਨ੍ਤਰਾਤਿ ਵੇਮਜ੍ਝੇ. ਵੋਸਾਨਂ ਆਪਾਦੀਤਿ ਅਕਤਕਿਚ੍ਚੋਵ ਸਮਾਨੋ ‘‘ਕਤਕਿਚ੍ਚੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਸਮਣਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਗਮਂ ਆਪਜ੍ਜਿ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਇਮਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭਾਵੇ ਆਦੀਨਵਂ ਪਕਾਸੇਸਿ ਭਾਰਿਯੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭਾਵੋ, ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾਪਿ ਅਨੇਕਾਨਤ੍ਥਾਵਹਂ ਨਾਨਾਵਿਧਂ ਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਂ ਅਸਨ੍ਤਗੁਣਸਮ੍ਭਾਵਨਂ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸਗ੍ਗਂ ਆਲਸਿਯਾਨੁਯੋਗਞ੍ਚ ਅਵਿਜਹਨ੍ਤੋ ਅਵੀਚਿਮ੍ਹਿ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਯਂ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛਂ ਕਿਬ੍ਬਿਸਂ ਪਸਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ.

ਗਾਥਾਸੁ ਮਾਤਿ ਪਟਿਸੇਧੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਜਾਤੂਤਿ ਏਕਂਸੇਨ. ਕੋਚੀਤਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਕਵਚਨਂ. ਲੋਕਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕੇ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਤਲੋਕੇ ਕੋਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਏਕਂਸੇਨ ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਮਾ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਤਦਮਿਨਾਪਿ ਜਾਨਾਥ, ਪਾਪਿਚ੍ਛਾਨਂ ਯਥਾ ਗਤੀਤਿ ਪਾਪਿਚ੍ਛਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਯਥਾ ਗਤਿ ਯਾਦਿਸੀ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ, ਯਾਦਿਸੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ, ਤਂ ਇਮਿਨਾਪਿ ਕਾਰਣੇਨ ਜਾਨਾਥਾਤਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਏਵਮਾਹ. ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾਤੋਤਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਬਾਹੁਸਚ੍ਚੇਨ ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਞਾਤੋ. ਭਾਵਿਤਤ੍ਤੋਤਿ ਸਮ੍ਮਤੋਤਿ ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾਹਿ ਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤੋਤਿ ਸਮ੍ਭਾਵਿਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਮਹਿਦ੍ਧਿਕੋ ਗੋਧਿਪੁਤ੍ਤੋ, ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਗੋਧਿਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾਪਿ ਪਸਂਸਿਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਜਲਂਵ ਯਸਸਾ ਅਟ੍ਠਾ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਸ੍ਸੁਤੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਵਾਰੇਨ ਜਲਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਓਭਾਸੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਠਿਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਤਿ ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸੁਤੋ ਪਾਕਟੋ ਅਹੋਸਿ. ‘‘ਮੇ ਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਮਯਾ ਸੁਤਂ ਸੁਤਮਤ੍ਤਂ, ਕਤਿਪਾਹੇਨੇਵ ਅਤਥਾਭੂਤਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚਾਦਿ ਸਵਨਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸੋ ਸਮਾਨਮਨੁਚਿਣ੍ਣੋ, ਆਸਜ੍ਜ ਨਂ ਤਥਾਗਤਨ੍ਤਿ ਸੋ ਏਵਂਭੂਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋਪਿ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ, ਬੁਦ੍ਧੋਪਿ ਸਮਣੋ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਸਮਣੋ, ਬੁਦ੍ਧੋਪਿ ਇਦ੍ਧਿਮਾ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਇਦ੍ਧਿਮਾ, ਬੁਦ੍ਧੋਪਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕੋ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕੋ, ਬੁਦ੍ਧੋਪਿ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਕੋ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਕੋ, ਬੁਦ੍ਧੋਪਿ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਲਾਭੀ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਲਾਭੀ, ਬੁਦ੍ਧੋਪਿ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਧਮ੍ਮੇ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤੇ ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਮਾਣਂ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮਸਮਟ੍ਠਪਨੇਨ ਸਮਾਨਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਦਾਨਾਹਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਭਿਮਾਰਪਯੋਜਨਾ ਤਥਾਗਤਂ ਆਸਜ੍ਜ ਆਸਾਦੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹੇਠੇਤ੍ਵਾ. ‘‘ਪਮਾਦਮਨੁਜੀਨੋ’’ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਮਾਦਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਮਾਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੁਗਗ੍ਗਾਹਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਸਹੇਵ ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾਹਿ ਅਨੁਜੀਨੋ ਪਰਿਹੀਨੋ’’ਤਿ. ਅਵੀਚਿਨਿਰਯਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਚਤੁਦ੍ਵਾਰਂ ਭਯਾਨਕਨ੍ਤਿ ਜਾਲਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਤਾਯ ‘‘ਅਵੀਚੀ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਂ ਚਤੂਸੁ ਪਸ੍ਸੇਸੁ ਚਤੁਮਹਾਦ੍ਵਾਰਯੋਗੇਨ ਚਤੁਦ੍ਵਾਰਂ ਅਤਿਭਯਾਨਕਂ ਮਹਾਨਿਰਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਪਤ੍ਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਚਤੁਕ੍ਕਣ੍ਣੋ ਚਤੁਦ੍ਵਾਰੋ, ਵਿਭਤ੍ਤੋ ਭਾਗਸੋ ਮਿਤੋ;

ਅਯੋਪਾਕਾਰਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਅਯਸਾ ਪਟਿਕੁਜ੍ਜਿਤੋ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਅਯੋਮਯਾ ਭੂਮਿ, ਜਲਿਤਾ ਤੇਜਸਾ ਯੁਤਾ;