੫. ਪਞ੍ਚਮਵਗ੍ਗੋ

੧. ਅਗ੍ਗਪ੍ਪਸਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯੦. ਪਞ੍ਚਮਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਅਗ੍ਗਪ੍ਪਸਾਦਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯਂ ਅਗ੍ਗਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਕੋਟਿਕੋਟ੍ਠਾਸਸੇਟ੍ਠੇਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਥਾ ਹੇਸ ‘‘ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ, ਸਮ੍ਮ ਦੋਵਾਰਿਕ, ਆਵਰਾਮਿ ਦ੍ਵਾਰਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠੀਨਂ (ਮ. ਨਿ. ੨.੭੦). ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੫੦; ਪਾਰਾ. ੧੫) ਚ ਆਦੀਸੁ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਤੇਨੇਵ ਅਙ੍ਗੁਲਗ੍ਗੇਨ ਤਂ ਅਙ੍ਗੁਲਗ੍ਗਂ ਪਰਾਮਸੇਯ੍ਯ (ਕਥਾ. ੪੪੧). ਉਚ੍ਛਗ੍ਗਂ ਵੇਲ਼ਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਆਦੀਸੁ ਕੋਟਿਯਂ. ‘‘ਅਮ੍ਬਿਲਗ੍ਗਂ ਵਾ ਮਧੁਰਗ੍ਗਂ ਵਾ ਤਿਤ੍ਤਕਗ੍ਗਂ ਵਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੭੪). ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਹਾਰਗ੍ਗੇਨ ਵਾ ਪਰਿਵੇਣਗ੍ਗੇਨ ਵਾ ਭਾਜੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੩੧੮) ਚ ਆਦੀਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ. ‘‘ਅਯਂ ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ ਚ ਸੇਟ੍ਠੋ ਚ ਉਤ੍ਤਮੋ ਚ ਪਵਰੋ ਚ (ਅ. ਨਿ. ੪.੯੫). ਅਗ੍ਗੋਹਮਸ੍ਮਿ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਚ ਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੧; ਮ. ਨਿ. ੩.੨੦੭) ਸੇਟ੍ਠੇ. ਸ੍ਵਾਯਮਿਧਾਪਿ ਸੇਟ੍ਠੇਯੇਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਗ੍ਗੇਸੁ ਸੇਟ੍ਠੇਸੁ ਪਸਾਦਾ, ਅਗ੍ਗਭੂਤਾ ਸੇਟ੍ਠਭੂਤਾ ਵਾ ਪਸਾਦਾ ਅਗ੍ਗਪ੍ਪਸਾਦਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੇ ਅਗ੍ਗਸਦ੍ਦੇਨ ਬੁਦ੍ਧਾਦਿਰਤਨਤ੍ਤਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਸੁ ਭਗਵਾ ਤਾਵ ਅਸਦਿਸਟ੍ਠੇਨ, ਗੁਣਵਿਸਿਟ੍ਠਟ੍ਠੇਨ, ਅਸਮਸਮਟ੍ਠੇਨ ਚ ਅਗ੍ਗੋ. ਸੋ ਹਿ ਮਹਾਭਿਨੀਹਾਰਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪਾਰਮੀਨਂ ਪਵਿਚਯਞ੍ਚ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਬੋਧਿਸਮ੍ਭਾਰਗੁਣੇਹਿ ਚੇਵ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣੇਹਿ ਚ ਸੇਸਜਨੇਹਿ ਅਸਦਿਸੋਤਿ ਅਸਦਿਸਟ੍ਠੇਨ ਅਗ੍ਗੋ. ਯੇ ਚਸ੍ਸ ਗੁਣਾ ਮਹਾਕਰੁਣਾਦਯੋ, ਤੇ ਸੇਸਸਤ੍ਤਾਨਂ ਗੁਣੇਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਾਤਿ ਗੁਣਵਿਸਿਟ੍ਠਟ੍ਠੇਨਪਿ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੁਤ੍ਤਮਤਾਯ ਅਗ੍ਗੋ. ਯੇ ਪਨ ਪੁਰਿਮਕਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇਹਿ ਅਸਮਾ, ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਯਮੇਵ ਰੂਪਕਾਯਗੁਣੇਹਿ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮਕਾਯਗੁਣੇਹਿ ਚ ਸਮੋਤਿ ਅਸਮਸਮਟ੍ਠੇਨਪਿ ਅਗ੍ਗੋ. ਤਥਾ ਦੁਲ੍ਲਭਪਾਤੁਭਾਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਮਨੁਸ੍ਸਭਾਵਤੋ ਬਹੁਜਨਹਿਤਸੁਖਾਵਹਤੋ ਅਦੁਤਿਯਅਸਹਾਯਾਦਿਭਾਵਤੋ ਚ ਭਗਵਾ ਲੋਕੇ ਅਗ੍ਗੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਏਕਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਤੁਭਾਵੋ ਦੁਲ੍ਲਭੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਕਤਮਸ੍ਸ ਏਕਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ? ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ.

‘‘ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯਮਨੁਸ੍ਸੋ.

‘‘ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਬਹੁਜਨ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ.

‘‘ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਦੁਤਿਯੋ ਅਸਹਾਯੋ ਅਪ੍ਪਟਿਮੋ ਅਪ੍ਪਟਿਸਮੋ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਗੋ ਅਪ੍ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਸਮੋ ਅਸਮਸਮੋ ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ. ਕਤਮੋ ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ? ਤਥਾਗਤੋ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੭੦-੧੭੨, ੧੭੪).

ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਘਾਪਿ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਸਙ੍ਘੇਹਿ ਅਸਦਿਸਟ੍ਠੇਨ ਵਿਸਿਟ੍ਠਗੁਣਤਾਯ ਦੁਲ੍ਲਭਪਾਤੁਭਾਵਾਦਿਨਾ ਚ ਅਗ੍ਗਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਤੇਸਂ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤਤਾਦਿਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਤਾਦਿਗੁਣਵਿਸੇਸੇਹਿ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਸਙ੍ਘਾ ਸਦਿਸਾ ਅਪ੍ਪਤਰਨਿਹੀਨਾ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਕੁਤੋ ਸੇਟ੍ਠਾ. ਸਯਮੇਵ ਚ ਪਨ ਤੇਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਗੁਣਤਾਯ ਸੇਟ੍ਠਾ. ਤਥਾ ਦੁਲ੍ਲਭੁਪ੍ਪਾਦਅਚ੍ਛਰਿਯਭਾਵਬਹੁਜਨਹਿਤਸੁਖਾਵਹਾ ਅਦੁਤਿਯਅਸਹਾਯਾਦਿਸਭਾਵਾ ਚ ਤੇ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਦੁਲ੍ਲਭਪਾਤੁਭਾਵੋ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਘਾਪੀਤਿ. ਅਚ੍ਛਰਿਯਾਦਿਭਾਵੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਵਂ ਅਗ੍ਗੇਸੁ ਸੇਟ੍ਠੇਸੁ ਉਤ੍ਤਮੇਸੁ ਪਵਰੇਸੁ ਗੁਣਵਿਸਿਟ੍ਠੇਸੁ ਪਸਾਦਾਤਿ ਅਗ੍ਗਪ੍ਪਸਾਦਾ.

ਦੁਤਿਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਗ੍ਗੇਸੁ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਗ੍ਗਭੂਤਾ ਪਸਾਦਾ ਅਗ੍ਗਪ੍ਪਸਾਦਾ. ਯੇ ਪਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਆਗਤਾ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦਾ, ਤੇ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਅਗ੍ਗਭੂਤਾ ਪਸਾਦਾਤਿ ਅਗ੍ਗਪ੍ਪਸਾਦਾ. ਯਥਾਹ ‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੨੭). ਅਗ੍ਗਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾਪਿ ਚੇਤੇ ਅਗ੍ਗਪ੍ਪਸਾਦਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਅਗ੍ਗੇ ਖੋ ਪਨ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ.

ਯਾਵਤਾਤਿ ਯਤ੍ਤਕਾ. ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਪਾਣਿਨੋ. ਅਪਦਾਤਿ ਅਪਾਦਕਾ. ਦ੍ਵਿਪਦਾਤਿ ਦ੍ਵਿਪਾਦਕਾ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ, ਨ ਵਿਕਪ੍ਪਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਕਾਮਾਸਵੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਕਾਮਾਸਵੋ ਪਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੭) ਏਤ੍ਥ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਚ ‘‘ਭੂਤਾਨਂ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਠਿਤਿਯਾ ਸਮ੍ਭਵੇਸੀਨਂ ਵਾ ਅਨੁਗ੍ਗਹਾਯਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੦੨; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੨) ਏਤ੍ਥ ਭੂਤਾਨਞ੍ਚ ਸਮ੍ਭਵੇਸੀਨਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਚ ‘‘ਅਗ੍ਗਿਤੋ ਵਾ ਉਦਕਤੋ ਵਾ ਮਿਥੁਭੇਦਤੋ ਵਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੫੨; ਉਦਾ. ੭੬; ਮਹਾਵ. ੨੮੬) ਏਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗਿਤੋ ਚ ਉਦਕਤੋ ਚ ਮਿਥੁਭੇਦਤੋ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਏਵਂ ‘‘ਅਪਦਾ ਵਾ…ਪੇ… ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਅਪਦਾ ਚ ਦ੍ਵਿਪਦਾ ਚਾਤਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ, ਨ ਵਿਕਪ੍ਪਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.

ਰੂਪਿਨੋਤਿ ਰੂਪਵਨ੍ਤੋ. ਨ ਰੂਪਿਨੋਤਿ ਅਰੂਪਿਨੋ. ਸਞ੍ਞਿਨੋਤਿ ਸਞ੍ਞਾਵਨ੍ਤੋ. ਨ ਸਞ੍ਞਿਨੋਤਿ ਅਸਞ੍ਞਿਨੋ. ਨੇਵਸਞ੍ਞਿਨਾਸਞ੍ਞਿਨੋ ਨਾਮ ਭਵਗ੍ਗਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਕਾਮਭਵੋ, ਰੂਪਭਵੋ, ਅਰੂਪਭਵੋ, ਏਕਵੋਕਾਰਭਵੋ, ਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵੋ, ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੋ, ਸਞ੍ਞੀਭਵੋ, ਅਸਞ੍ਞੀਭਵੋ, ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀਭਵੋਤਿ ਨਵਵਿਧੇਪਿ ਭਵੇ ਸਤ੍ਤੇ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਸਿ ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਰੂਪਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਕਾਮਭਵੋ ਰੂਪਭਵੋ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੋ ਏਕਵੋਕਾਰਭਵੋ ਚ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਅਰੂਪਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਰੂਪਭਵੋ ਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵੋ ਚ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਸਞ੍ਞੀਭਵਾਦਯੋ ਪਨ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਅਪਦਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਕਾਮਭਵਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵਸਞ੍ਞੀਭਵਾਨਂ ਏਕਦੇਸੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਯਥਾ ਅਦੁਤਿਯਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਂ ਗਹਣਮੇਵ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਪਦਾਦਿਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਅਦੁਤਿਯਸੁਤ੍ਤੇ ਤਾਵ ਸੇਟ੍ਠਤਰਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਪਦਗ੍ਗਹਣਮੇਵ ਕਤਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਲੋਕੇ ਸੇਟ੍ਠੋ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਅਪਦਚਤੁਪ੍ਪਦਬਹੁਪ੍ਪਦੇਸੁ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਦ੍ਵਿਪਦੇਸੁਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਤਰੇਸੁ ਦ੍ਵਿਪਦੇਸੁ? ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਚੇਵ ਦੇਵੇਸੁ ਚ. ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਕਲਲੋਕਂ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਬੁਦ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਤਿਸਹਸ੍ਸਿਮਹਾਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਂ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੧੭੪) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੇਵੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਂ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤਨਕੋ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋ ਵਾ ਆਰਾਮਿਕੋ ਵਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਤਿ ਤਤੋਪਿ ਸੇਟ੍ਠਤਰਵਸੇਨੇਸ ‘‘ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਇਧ ਪਨ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਵਸੇਨ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਾਵਤ੍ਤਕਾ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਅਪਦਾ ਵਾ…ਪੇ… ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞਿਨੋ ਵਾ, ਤਥਾਗਤੋ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤੀਤਿ. ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਚੇਤਂ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਮਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ. ਅਗ੍ਗੋ ਅਕ੍ਖਾਯਤੀਤਿ ਪਦਵਿਭਾਗੋ.

ਅਗ੍ਗੋ ਵਿਪਾਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਗ੍ਗੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਯੋ ਪਸਾਦੋ, ਸੋ ਅਗ੍ਗੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਉਤ੍ਤਮੋ ਕੋਟਿਭੂਤੋ ਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋਪਿ ਅਗ੍ਗੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਉਤ੍ਤਮੋ ਕੋਟਿਭੂਤੋ ਉਲ਼ਾਰਤਮੋ ਪਣੀਤਤਮੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਪਨ ਪਸਾਦੋ ਦੁਵਿਧੋ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਭੇਦਤੋ. ਤੇਸੁ ਲੋਕਿਯਸ੍ਸ ਤਾਵ –

‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਂ ਗਤਾਸੇ, ਨ ਤੇ ਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਪਾਯਭੂਮਿਂ;

ਪਹਾਯ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਦੇਵਕਾਯਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੩੨; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੩੭);

‘‘ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਕਿਤ੍ਤਯਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਕਾਯੇ ਭਵਤਿ ਯਾ ਪੀਤਿ;

ਵਰਮੇਵ ਹਿ ਸਾ ਪੀਤਿ, ਕਸਿਣੇਨਪਿ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਸ੍ਸ.

‘‘ਸਤਂ ਹਤ੍ਥੀ ਸਤਂ ਅਸ੍ਸਾ, ਸਤਂ ਅਸ੍ਸਤਰੀ ਰਥਾ;

ਸਤਂ ਕਞ੍ਞਾਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਆਮੁਕ੍ਕਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲਾ;

ਏਕਸ੍ਸ ਪਦਵੀਤਿਹਾਰਸ੍ਸ, ਕਲਂ ਨਾਗ੍ਘਨ੍ਤਿ ਸੋਲ਼ਸਿਂ’’. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੪੨; ਚੂਲ਼ਵ. ੩੦੫);

‘‘ਸਾਧੁ ਖੋ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਗਮਨਂ ਹੋਤਿ, ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਗਮਨਹੇਤੁ ਖੋ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਅਞ੍ਞੇ ਦੇਵੇ ਦਸਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਅਧਿਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ – ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਆਯੁਨਾ, ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਵਣ੍ਣੇਨ, ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਸੁਖੇਨ, ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਯਸੇਨ, ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯੇਨ, ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਰੂਪੇਹਿ, ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਸਦ੍ਦੇਹਿ, ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਗਨ੍ਧੇਹਿ, ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਰਸੇਹਿ, ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਹੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੪੧) –

ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਸਾਦਸ੍ਸ ਫਲਵਿਸੇਸਯੋਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖਵਿਨਿਵਤ੍ਤਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੇਸੁ ਸੁਖਵਿਪਾਕਦਾਯਕੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਪਨ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਵਿਪਾਕਦਾਯਕੋ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਵਿਨਿਵਤ੍ਤਕੋ ਚ. ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਚਾਯਂ ਪਸਾਦੋ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿਯੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਦ੍ਧਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਨੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਰਾਗਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਦੋਸਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ, ਨ ਮੋਹਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਉਜੁਗਤਮੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਉਜੁਗਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਜਾਯਤਿ, ਪਮੁਦਿਤਸ੍ਸ ਪੀਤਿ ਜਾਯਤਿ…ਪੇ… ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੬.੧੦; ੨੬).

ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾ. ਸਙ੍ਖਤਾਤਿ ਸਮੇਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭੁਯ੍ਯ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਕਤਾਤਿ ਸਙ੍ਖਤਾ, ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾ. ਹੇਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਚ ਨ ਕੇਹਿਚਿ ਕਤਾਤਿ ਅਸਙ੍ਖਤਾ, ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਙ੍ਖਤਾਨਂ ਪਟਿਯੋਗਿਭਾਵੇਨ ‘‘ਅਸਙ੍ਖਤਾ’’ਤਿ ਪੁਥੁਵਚਨਂ. ਵਿਰਾਗੋ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯੋ ਵਿਰਾਗਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮੋ, ਸੋ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਭਾਵਤੋ ਸਨ੍ਤਤਰਪਣੀਤਤਰਭਾਵਤੋ ਗਮ੍ਭੀਰਾਦਿਭਾਵਤੋ ਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨਾਦਿਭਾਵਤੋ ਚ ਅਗ੍ਗਂ ਸੇਟ੍ਠਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਪਵਰਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਦਿਦਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤੋ, ਯੋ ਅਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨੋਤਿਆਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵੇਵਚਨਾਨਿਯੇਵ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਂ ਆਗਮ੍ਮ ਮਾਨਮਦਪੁਰਿਸਮਦਾਦਿਕੋ ਸਬ੍ਬੋ ਮਦੋ ਨਿਮ੍ਮਦੀਯਤਿ ਪਮਦ੍ਦੀਯਤਿ, ਕਾਮਪਿਪਾਸਾਦਿਕਾ ਸਬ੍ਬਾ ਪਿਪਾਸਾ ਵਿਨੀਯਤਿ, ਕਾਮਾਲਯਾਦਿਕਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਆਲਯਾ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੀਯਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਕਿਲੇਸਵਟ੍ਟਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਾ ਉਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਅਟ੍ਠਸਤਭੇਦਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਤਣ੍ਹਾ ਖੀਯਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕਿਲੇਸਾ ਵਿਰਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨੋ…ਪੇ… ਨਿਰੋਧੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਾ ਪਨੇਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਭਵੇਨ ਭਵਂ, ਫਲੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਵਿਨਤਿ ਸਂਸਿਬ੍ਬਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਂ ਵਾਨਂ ਏਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਧਿਗਤੇ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ.

ਅਗ੍ਗੋ ਵਿਪਾਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ –

‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਂ ਗਤਾਸੇ…ਪੇ…. (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੩੨; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੩੭);

‘‘ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਕਿਤ੍ਤਯਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਕਾਯੇ ਭਵਤਿ ਯਾ ਪੀਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਸਾਧੁ ਖੋ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਗਮਨਂ ਹੋਤਿ. ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਗਮਨਹੇਤੁ ਖੋ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ…ਪੇ… ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਹੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੪੧) –

ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਾਦਸ੍ਸ ਫਲਵਿਸੇਸਯੋਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਅਗ੍ਗਭਾਵੋ ਆਗਤੋ, ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਵਸੇਨਪਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਯਾਵਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਤਾ, ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੪).

‘‘ਮਗ੍ਗਾਨਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਸੇਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਚ. (ਧ. ਪ. ੨੭੩).

ਸਙ੍ਘਾ ਵਾ ਗਣਾ ਵਾਤਿ ਜਨਸਮੂਹਸਙ੍ਖਾਤਾ ਯਾਵਤਾ ਲੋਕੇ ਸਙ੍ਘਾ ਵਾ ਗਣਾ ਵਾ. ਤਥਾਗਤਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋਤਿ ਅਟ੍ਠਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸਮੂਹਸਙ੍ਖਾਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਂਹਤੋ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ. ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਆਦਿਗੁਣਵਿਸੇਸੇਨ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਘਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਉਤ੍ਤਮੋ ਪਵਰੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਦਿਦਨ੍ਤਿ ਯਾਨਿ ਇਮਾਨਿ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪੁਰਿਸਯੁਗਾਨੀਤਿ ਯੁਗਲ਼ਵਸੇਨ ਪਠਮਮਗ੍ਗਟ੍ਠੋ ਪਠਮਫਲਟ੍ਠੋਤਿ ਇਦਮੇਕਂ ਯੁਗਲ਼ਂ, ਯਾਵ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਟ੍ਠੋ ਚਤੁਤ੍ਥਫਲਟ੍ਠੋਤਿ ਇਦਮੇਕਂ ਯੁਗਲ਼ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪੁਰਿਸਯੁਗਾਨਿ. ਅਟ੍ਠ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਾਤਿ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਏਕੋ ਪਠਮਮਗ੍ਗਟ੍ਠੋ ਏਕੋ ਪਠਮਫਲਟ੍ਠੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਟ੍ਠ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਵਾ ਏਕਤ੍ਥਾਨਿ ਏਤਾਨਿ ਪਦਾਨਿ, ਵੇਨੇਯ੍ਯਵਸੇਨ ਪਨੇਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋਤਿ ਯਾਨਿਮਾਨਿ ਯੁਗਵਸੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪੁਰਿਸਯੁਗਾਨਿ, ਪਾਟੇਕ੍ਕਤੋ ਅਟ੍ਠ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਾ, ਏਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ.

ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋਤਿਆਦੀਸੁ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਹੁਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹੁਨਂ, ਦੂਰਤੋਪਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੀਲਵਨ੍ਤੇਸੁ ਦਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਮਹਪ੍ਫਲਭਾਵਕਰਣਤੋ ਤਂ ਆਹੁਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ. ਅਥ ਵਾ ਦੂਰਤੋਪਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਏਤ੍ਥ ਹੁਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਕ੍ਕਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਆਹਵਨਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਵਾ ਆਹਵਨੀਯੋ. ਯੋ ਚਾਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਆਹਵਨੀਯੋ ਨਾਮ ਅਗ੍ਗਿ, ਯਤ੍ਥ ਹੁਤਂ ਮਹਪ੍ਫਲਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਲਦ੍ਧਿ, ਸੋ ਚੇ ਹੁਤਸ੍ਸ ਮਹਪ੍ਫਲਤਾਯ ਆਹਵਨੀਯੋ, ਸਙ੍ਘੋਵ ਆਹਵਨੀਯੋ. ਸਙ੍ਘੇ ਹੁਤਞ੍ਹਿ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਯੋ ਚ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਜਨ੍ਤੁ, ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰੇ ਵਨੇ;

ਏਕਞ੍ਚ ਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾਨਂ, ਮੁਹੁਤ੍ਤਮਪਿ ਪੂਜਯੇ;

ਸਾ ਏਵ ਪੂਜਨਾ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਯਞ੍ਚੇ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਹੁਤ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੧੦੭);

ਤਯਿਦਂ ਨਿਕਾਯਨ੍ਤਰੇ ‘‘ਆਹਵਨੀਯੋ’’ਤਿ ਪਦਂ ਇਧ ‘‘ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਿਮਤ੍ਤਮੇਵ ਨਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਕਤਾ.

ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਪਾਹੁਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਦਿਸਾਵਿਦਿਸਤੋ ਆਗਤਾਨਂ ਪਿਯਮਨਾਪਾਨਂ ਞਾਤਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਪਟਿਯਤ੍ਤਂ ਆਗਨ੍ਤੁਕਦਾਨਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇ ਤਥਾਰੂਪੇ ਪਾਹੁਨਕੇ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸੇਵ ਦਾਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹੇਸ ਏਕਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰੇਪਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਅਬ੍ਬੋਕਿਣ੍ਣਞ੍ਚ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਦਤ੍ਥੋ – ‘‘ਪਿਯਮਨਾਪਤ੍ਤਕਰੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਾਹੁਨਮਸ੍ਸ ਦਾਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਪਾਹੁਨਞ੍ਚ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ. ਯੇਸਂ ਪਨ ਪਾਹਵਨੀਯੋਤਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਤੇਸਂ ਯਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘੋ ਪੁਬ੍ਬਕਾਰਂ ਅਰਹਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘੋ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਹੁਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਾਹਵਨੀਯੋ, ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਵਾ ਆਹਵਨਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਪਾਹਵਨੀਯੋ. ਸ੍ਵਾਯਮਿਧ ਤੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੇਨ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਦਕ੍ਖਿਣਾ’’ਤਿ ਪਰਲੋਕਂ ਸਦ੍ਦਹਿਤ੍ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬਦਾਨਂ, ਤਂ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਅਰਹਤਿ ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਵਾ ਹਿਤੋ ਮਹਪ੍ਫਲਭਾਵਕਰਣੇਨ ਵਿਸੋਧਨਤੋਤਿ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ. ਉਭੋ ਹਤ੍ਥੇ ਸਿਰਸਿ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਲੋਕੇਨ ਕਰਿਯਮਾਨਂ ਅਞ੍ਜਲਿਕਮ੍ਮਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ. ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾਤਿ ਸਬ੍ਬਲੋਕਸ੍ਸ ਅਸਦਿਸਂ ਪੁਞ੍ਞਵਿਰੂਹਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਰਤ੍ਤਸਾਲੀਨਂ ਵਾ ਯਵਾਨਂ ਵਾ ਵਿਰੂਹਨਟ੍ਠਾਨਂ ‘‘ਰਤ੍ਤਸਾਲਿਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਯਵਕ੍ਖੇਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਘੋ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਵਿਰੂਹਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਙ੍ਘਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਹਿ ਲੋਕਸ੍ਸ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਹਿਤਸੁਖਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਾਨਿ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਵਿਰੂਹਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਇਧਾਪਿ –

‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਘਂ ਸਰਣਂ ਗਤਾਸੇ…ਪੇ…. (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੩੨; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੩੭);

‘‘ਸਙ੍ਘੋਤਿ ਕਿਤ੍ਤਯਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਕਾਯੇ ਭਵਤਿ ਯਾ ਪੀਤਿ…ਪੇ…’’.

‘‘ਸਾਧੁ ਖੋ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘਂ ਸਰਣਗਮਨਂ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘਂ ਸਰਣਗਮਨਹੇਤੁ ਖੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ…ਪੇ… ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਹੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੪੧) –

ਆਦੀਨਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਙ੍ਘੇ ਪਸਾਦਸ੍ਸ ਫਲਵਿਸੇਸਯੋਗੋ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਤਾ ਅਗ੍ਗਵਿਪਾਕਤਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਿਯਪਟਿਲਾਭੋ ਸਤ੍ਤਮਭਵਾਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸੁਖਾਧਿਗਮੋਤਿ ਏਵਮਾਦਿਉਲ਼ਾਰਫਲਨਿਪ੍ਫਾਦਨਵਸੇਨ ਅਗ੍ਗਵਿਪਾਕਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਗਾਥਾਸੁ ਅਗ੍ਗਤੋਤਿ ਅਗ੍ਗੇ ਰਤਨਤ੍ਤਯੇ, ਅਗ੍ਗਭਾਵਤੋ ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ. ਅਗ੍ਗਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗਸਭਾਵਂ ਬੁਦ੍ਧਸੁਬੁਦ੍ਧਤਂ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਂ ਸਙ੍ਘਸੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਂ ਉਤ੍ਤਮਸਭਾਵਂ, ਦਸਬਲਾਦਿਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤਤਾਦਿਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਤਾਦਿਗੁਣਸਭਾਵਂ ਵਾ ਵਿਜਾਨਤਂ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਾਨਂ. ਏਵਂ ਸਾਧਾਰਣਤੋ ਅਗ੍ਗਪ੍ਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਸਾਧਾਰਣਤੋ ਤਂ ਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਗ੍ਗੇ ਬੁਦ੍ਧੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਸਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਇਤਰਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਚ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਾਨਂ. ਵਿਰਾਗੂਪਸਮੇਤਿ ਵਿਰਾਗੇ ਉਪਸਮੇ ਚ, ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਰਾਗਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵਿਰਾਗਹੇਤੁਭੂਤੇ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਉਪਸਮਹੇਤੁਭੂਤੇ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਖੇਤਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੂਪਸਮਸੁਖਭਾਵੇਨ ਚ ਸੁਖੇ.

ਅਗ੍ਗਸ੍ਮਿਂ ਦਾਨਂ ਦਦਤਨ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗੇ ਰਤਨਤ੍ਤਯੇ ਦਾਨਂ ਦੇਨ੍ਤਾਨਂ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨ੍ਤਾਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਧਰਮਾਨਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਾ ਪੂਜੇਨ੍ਤਾ ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਞ੍ਚ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਧਾਤੁਚੇਤਿਯਾਦਿਕੇ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਾ ਪੂਜੇਨ੍ਤਾ ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧੇ ਦਾਨਂ ਦਦਨ੍ਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਪੂਜੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਧਰੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਾ ਪੂਜੇਨ੍ਤਾ ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮੇ ਦਾਨਂ ਦਦਨ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਤਥਾ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘਂ ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਾ ਪੂਜੇਨ੍ਤਾ ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਇਤਰਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘੇ ਦਾਨਂ ਦਦਨ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਅਗ੍ਗਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਏਵਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯੇ ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਚੇਤਸਾ ਉਲ਼ਾਰਂ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਂ ਉਲ਼ਾਰਞ੍ਚ ਪੂਜਾਸਕ੍ਕਾਰਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਾਨਂ ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਅਗ੍ਗਂ ਉਲ਼ਾਰਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚੀਯਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਵਿਪਾਕਤਾਯ ਅਗ੍ਗਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਗ੍ਗਂ ਆਯੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗਂ ਆਯੂਤਿ ਦਿਬ੍ਬਂ ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਵਾ ਅਗ੍ਗਂ ਉਲ਼ਾਰਤਮਂ ਆਯੁ. ਪਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਉਪਰੂਪਰਿ ਬ੍ਰੂਹਤਿ. ਵਣ੍ਣੋਤਿ ਰੂਪਸਮ੍ਪਦਾ. ਯਸੋਤਿ ਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਦਾ. ਕਿਤ੍ਤੀਤਿ ਥੁਤਿਘੋਸੋ. ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਕਾਯਿਕਂ ਚੇਤਸਿਕਞ੍ਚ ਸੁਖਂ. ਬਲਨ੍ਤਿ ਕਾਯਬਲਂ ਞਾਣਬਲਞ੍ਚ.

ਅਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦਾਤਾਤਿ ਅਗ੍ਗਸ੍ਸ ਰਤਨਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਦਾਤਾ, ਅਥ ਵਾ ਅਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਉਲ਼ਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਾ. ਅਗ੍ਗਧਮ੍ਮਸਮਾਹਿਤੋਤਿ ਅਗ੍ਗੇਨ ਪਸਾਦਧਮ੍ਮੇਨ ਦਾਨਾਦਿਧਮ੍ਮੇਨ ਚ ਸਮਾਹਿਤੋ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਚਲਪ੍ਪਸਾਦਯੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਵਿਪਾਕਭੂਤੇਹਿ ਬਹੁਜਨਸ੍ਸ ਪਿਯਮਨਾਪਤਾਦਿਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਅਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਮੋਦਤੀਤਿ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗਭਾਵਂ ਸੇਟ੍ਠਭਾਵਂ ਅਧਿਗਤੋ, ਅਗ੍ਗਭਾਵਂ ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਫਲਂ ਅਧਿਗਤੋ ਪਮੋਦਤਿ ਅਭਿਰਮਤਿ ਪਰਿਤੁਸ੍ਸਤੀਤਿ.

ਪਠਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਜੀਵਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯੧. ਦੁਤਿਯਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਦੇਸਿਤਂ. ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਭਗਵਤਿ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਰਾਮੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਗਨ੍ਤੁਕਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਾਨਿ ਪਟਿਸਾਮੇਨ੍ਤਾ ਸਾਮਣੇਰਾ ਚ ਲਾਭਭਾਜਨੀਯਟ੍ਠਾਨੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਲਾਭਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਾ ਮਹਾਸਦ੍ਦਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਣਾਮੇਸਿ. ਤੇ ਕਿਰ ਸਬ੍ਬੇਵ ਨਵਾ ਅਧੁਨਾਗਤਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ. ਤਂ ਞਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੫੮) ਤੇਸਂ ਪਣਾਮਿਤਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਯਾਚਿ. ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਅਕਾਸਿ. ਅਥ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ‘‘ਕਤਾਵਕਾਸੋ ਖੋਮ੍ਹਿ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਭਗਵਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਆਗਚ੍ਛਤੂ’’ਤਿ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਆਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਅਥ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੇਨ ਪਕ੍ਕੋਸਿਤਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਾਰਜ੍ਜਮਾਨਰੂਪਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਭਗਵਾ ਤੇਸਂ ਸਪ੍ਪਾਯਦੇਸਨਂ ਵੀਮਂਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਮੇ ਆਮਿਸਹੇਤੁ ਪਣਾਮਿਤਾ, ਪਿਣ੍ਡਿਯਾਲੋਪਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਨੇਸਂ ਸਪ੍ਪਾਯਾ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨ੍ਤਮਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ ਇਮਂ ਦੇਸਨਂ ਦੇਸੇਸਿ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਅਨ੍ਤਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਕਪ੍ਪਿਕਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਨੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੯) ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਆਗਤੋ. ‘‘ਅਨ੍ਤਮਕਾਸਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ, ਅਨ੍ਤਵਾ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਪਰਿਵਟੁਮੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੫੫) ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ. ‘‘ਹਰਿਤਨ੍ਤਂ ਵਾ ਪਥਨ੍ਤਂ ਵਾ ਸੇਲਨ੍ਤਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੦੪) ਮਰਿਯਾਦਾਯਂ. ‘‘ਅਨ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤਗੁਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੭੭; ਖੁ. ਪਾ. ੩.ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾਕਾਰ) ਸਰੀਰਾਵਯਵੇ ‘‘ਚਰਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ ਪਰਿਵਾਰਛਨ੍ਨਾ, ਅਨ੍ਤੋ ਅਸੁਦ੍ਧਾ ਬਹਿ ਸੋਭਮਾਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੨੨; ਮਹਾਨਿ. ੧੯੧) ਚਿਤ੍ਤੇ. ‘‘ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚਾਨਿ ਉਪ੍ਪਲਾਨਿ ਵਾ ਪਦੁਮਾਨਿ ਵਾ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਨਿ ਵਾ ਉਦਕੇ ਜਾਤਾਨਿ ਉਦਕੇ ਸਂਵਡ੍ਢਾਨਿ ਉਦਕਾਨੁਗ੍ਗਤਾਨਿ ਅਨ੍ਤੋ ਨਿਮੁਗ੍ਗਪੋਸੀਨੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੬੯; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੭੨; ਮਹਾਵ. ੯) ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ.

‘‘ਮਿਗਾਨਂ ਕੋਟ੍ਠੁਕੋ ਅਨ੍ਤੋ, ਪਕ੍ਖੀਨਂ ਪਨ ਵਾਯਸੋ;

ਏਰਣ੍ਡੋ ਅਨ੍ਤੋ ਰੁਕ੍ਖਾਨਂ, ਤਯੋ ਅਨ੍ਤਾ ਸਮਾਗਤਾ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੩.੧੩੫) –

ਆਦੀਸੁ ਲਾਮਕੇ. ਇਧਾਪਿ ਲਾਮਕੇ ਏਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਮਿਦਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਜੀਵਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਇਦਂ ਜੀਵਿਕਾਨਂ ਅਨ੍ਤਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਲਾਮਕਂ, ਸਬ੍ਬਨਿਹੀਨਂ ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਿਦਂ ਪਿਣ੍ਡੋਲ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਂ ਇਦਂ ਪਿਣ੍ਡਪਰਿਯੇਸਨੇਨ ਭਿਕ੍ਖਾਚਰਿਯਾਯ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਂ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਦਤ੍ਥੋ – ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਉਲਤੀਤਿ ਪਿਣ੍ਡੋਲੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਪਿਣ੍ਡੋਲ੍ਯਂ, ਪਿਣ੍ਡਪਰਿਯੇਸਨੇਨ ਜੀਵਿਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਭਿਸਾਪੋਤਿ ਅਕ੍ਕੋਸੋ. ਕੁਪਿਤਾ ਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਂ ‘‘ਪਿਲੋਤਿਕਖਣ੍ਡਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਕਪਾਲਹਤ੍ਥੋ ਪਿਣ੍ਡਂ ਪਰਿਯੇਸਮਾਨੋ ਚਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਤੁਯ੍ਹਂ ਅਕਾਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂ ਬਲਵੀਰਿਯੂਪਪਨ੍ਨੋਪਿ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਪਹਾਯ ਕਪਣੋ ਪਿਣ੍ਡੋਲੋ ਵਿਚਰਸਿ ਪਤ੍ਤਪਾਣੀ’’ਤਿ ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਏਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਏਤਂ ਅਭਿਸਪਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਪਿਣ੍ਡੋਲ੍ਯਂ. ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਉਪੇਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਵਸਿਕਾਤਿ ਮਮ ਸਾਸਨੇ ਜਾਤਿਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਚ ਆਚਾਰਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਚ ਅਤ੍ਥਵਸਿਕਾ ਕਾਰਣਵਸਿਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਾਰਣਵਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪੇਨ੍ਤਿ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.

ਰਾਜਾਭਿਨੀਤਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯੇ ਰਞ੍ਞੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞਾ ਬਨ੍ਧਨਾਗਾਰੇ ਬਨ੍ਧਾਪਿਤਾ ਪਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਰਞ੍ਞਾ ਬਨ੍ਧਨਂ ਅਭਿਨੀਤਤ੍ਤਾ ਰਾਜਾਭਿਨੀਤਾ ਨਾਮ. ਯੇ ਪਨ ਚੋਰੇਹਿ ਅਟਵਿਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਚ੍ਚੇਸੁ ਮਾਰਿਯਮਾਨੇਸੁ ਏਕਚ੍ਚੇ ‘‘ਮਯਂ ਸਾਮਿ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਾ ਗੇਹਂ ਅਨਜ੍ਝਾਵਸਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਦਿਪੁਞ੍ਞਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ, ਤਤੋ ਤਤੋ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਤੇਹਿ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਾ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਚੋਰਾਭਿਨੀਤਾ ਨਾਮ ਚੋਰੇਹਿ ਮਾਰੇਤਬ੍ਬਤਂ ਅਭਿਨੀਤਤ੍ਤਾ. ਯੇ ਪਨ ਇਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਦਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਪਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਇਣਟ੍ਟਾ ਨਾਮ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਏਤਂ ਪਿਣ੍ਡੋਲ੍ਯਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਮਮ ਸਾਸਨੇ ਨੇਵ ਰਾਜਾਭਿਨੀਤਾ…ਪੇ… ਨ ਆਜੀਵਿਕਾਪਕਤਾ ਉਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਪਿਚ ਖੋ ‘‘ਓਤਿਣ੍ਣਮ੍ਹਾ ਜਾਤਿਯਾ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ ਉਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਦਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਤਤ੍ਥ ਓਤਿਣ੍ਣਮ੍ਹਾਤਿ ਓਤਿਣ੍ਣਾ ਅਮ੍ਹਾ. ਜਾਤਿਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਤਮ੍ਹਿ ਤਮ੍ਹਿ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਠਮਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਜਾਤਿ, ਪਰਿਪਾਕੋ ਜਰਾ, ਭੇਦੋ ਮਰਣਂ. ਞਾਤਿਰੋਗਭੋਗਸੀਲਦਿਟ੍ਠਿਬ੍ਯਸਨੇਹਿ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਪੋ ਅਨ੍ਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਨਂ ਸੋਕੋ, ਤੇਹਿ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਚੀਵਿਪ੍ਪਲਾਪੋ ਪਰਿਦੇਵੋ. ਅਨਿਟ੍ਠਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਪਟਿਹਤਕਾਯਸ੍ਸ ਕਾਯਪੀਲ਼ਨਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਸੁ ਉਪਹਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚੇਤੋਪੀਲ਼ਨਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦੀਹਿ ਏਵ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਰਿਦੇਵੇਨਪਿ ਅਧਿਵਾਸੇਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਪਸਮੁਟ੍ਠਿਤੋ ਭੁਸੋ ਆਯਾਸੋ ਉਪਾਯਾਸੋ. ਏਤੇਹਿ ਜਾਤਿਆਦੀਹਿ ਓਤਿਣ੍ਣਾ ਦੁਕ੍ਖੋਤਿਣ੍ਣਾ, ਤੇਹਿ ਜਾਤਿਆਦਿਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਅਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠਾ. ਦੁਕ੍ਖਪਰੇਤਾਤਿ ਤੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੂਹਿ ਅਭਿਭੂਤਾ. ਜਾਤਿਆਦਯੋ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਦੁਕ੍ਖਭਾਵਤੋ ਚ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ. ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਸਕਲਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਰਾਸਿਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਰਣਂ ਓਸਾਨਕਿਰਿਯਾ ਅਪਿ ਨਾਮ ਪਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯ.

ਸੋ ਚ ਹੋਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੂਤਿ ਇਦਂ ਯੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਅਪਰਭਾਗੇ ਤਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਤਥਾਰੂਪਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੂਤਿ ਪਰਭਣ੍ਡਾਨਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯਿਤਾ. ਤਿਬ੍ਬਸਾਰਾਗੋਤਿ ਬਲਵਰਾਗੋ. ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਪੂਤਿਭੂਤਤ੍ਤਾ ਵਿਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ. ਪਦੁਟ੍ਠਮਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋਤਿ ਤਿਖਿਣਸਿਙ੍ਗੋ ਵਿਯ ਚਣ੍ਡਗੋਣੋ ਪਰੇਸਂ ਉਪਘਾਤਵਸੇਨ ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ. ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤੀਤਿ ਭਤ੍ਤਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਾਕੋ ਵਿਯ, ਮਂਸਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸੁਨਖੋ ਵਿਯ ਚ ਨਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿ, ਇਧ ਕਤਂ ਏਤ੍ਥ ਨ ਸਰਤਿ. ਅਸਮ੍ਪਜਾਨੋਤਿ ਨਿਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਰਹਿਤੋ. ਅਸਮਾਹਿਤੋਤਿ ਚਣ੍ਡਸੋਤੇ ਬਦ੍ਧਨਾਵਾ ਵਿਯ ਅਸਣ੍ਠਿਤੋ. ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋਤਿ ਪਨ੍ਥਾਰੁਲ਼੍ਹਮਿਗੋ ਵਿਯ ਭਨ੍ਤਮਨੋ. ਪਾਕਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਤਿ ਯਥਾ ਗਿਹੀ ਸਂਵਰਾਭਾਵੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਪਰਿਜਨੇ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਿ ਅਸਂਵੁਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ, ਏਵਂ ਅਸਂਵੁਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਹੋਤਿ.

ਛਵਾਲਾਤਨ੍ਤਿ ਛਵਾਨਂ ਦਡ੍ਢਟ੍ਠਾਨੇ ਅਲਾਤਂ. ਉਭਤੋਪਦਿਤ੍ਤਂ ਮਜ੍ਝੇ ਗੂਥਗਤਨ੍ਤਿ ਪਮਾਣੇਨ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗੁਲਮਤ੍ਤਂ ਉਭਤੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਕੋਟੀਸੁ ਆਦਿਤ੍ਤਂ ਮਜ੍ਝੇ ਗੂਥਮਕ੍ਖਿਤਂ. ਨੇਵ ਗਾਮੇਤਿ ਸਚੇ ਹਿ ਤਂ ਯੁਗਨਙ੍ਗਲਗੋਪਾਨਸਿਪਕ੍ਖਪਾਸਕਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਉਪਨੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ ਅਸ੍ਸ ਗਾਮੇ ਕਟ੍ਠਤ੍ਥਂ ਫਰੇਯ੍ਯ. ਸਚੇ ਖੇਤ੍ਤਕੁਟਿਯਾ ਕਟ੍ਠਤ੍ਥਰਮਞ੍ਚਕਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਉਪਨੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ ਅਸ੍ਸ, ਅਰਞ੍ਞੇ ਕਟ੍ਠਤ੍ਥਂ ਫਰੇਯ੍ਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥੂਪਮਾਹਨ੍ਤਿ ਤਥੂਪਮਂ ਛਵਾਲਾਤਸਦਿਸਂ ਅਹਂ ਇਮਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪੁਗ੍ਗਲਂ ਵਦਾਮਿ. ਗਿਹਿਭੋਗਾ ਚ ਪਰਿਹੀਨੋਤਿ ਯੋ ਅਗਾਰੇ ਵਸਨ੍ਤੇਹਿ ਗਿਹੀਹਿ ਦਾਯਜ੍ਜੇ ਭਾਜਿਯਮਾਨੇ ਅਞ੍ਞਥਾ ਚ ਭੋਗੋ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬੋ ਅਸ੍ਸ, ਤਤੋ ਚ ਪਰਿਹੀਨੋ. ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਞ੍ਚਾਤਿ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾਨਂ ਓਵਾਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਞ੍ਚ ਨ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਇਮਂ ਪਨ ਉਪਮਂ ਸਤ੍ਥਾ ਨ ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਆਹਰਿ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਸ੍ਸ ਪਨ ਅਲਸਸ੍ਸ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਹਿ ਦੋਸੇਹਿ ਦੂਸਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਆਹਰੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਗਾਥਾਸੁ ਗਿਹਿਭੋਗਾਤਿ ਕਾਮਸੁਖਸਮ੍ਭੋਗਤੋ. ਪਰਿਹੀਨੋਤਿ ਜੀਨੋ. ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਪਟਿਵੇਧਬਾਹੁਸਚ੍ਚਞ੍ਚੇਵ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਬਾਹੁਸਚ੍ਚਞ੍ਚ. ਤਾਦਿਸੋ ਹਿ ਅਸੁਤਂ ਸੋਤੁਂ ਸੁਤਂ ਪਰਿਯੋਦਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਅਲਸਭਾਵਤੋ. ਦੁਟ੍ਠੁ ਭਗੋਤਿ ਦੁਬ੍ਭਗੋ, ਅਲਕ੍ਖਿਕੋ ਕਾਲ਼ਕਣ੍ਣਿਪੁਰਿਸੋ. ਪਰਿਧਂਸਮਾਨੋਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਮਾਨੋ. ਪਕਿਰੇਤੀਤਿ ਵਿਕਿਰੇਤਿ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਤਿ. ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਭਾਵਿਨੋ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਛਵਾਲਾਤਂਵ ਨਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸੋ ਤਾਦਿਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਛਵਾਲਾਤਂ ਵਿਯ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨੁਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨੋ ਏਵ ਨਸ੍ਸਤਿ ਉਭਤੋ ਪਰਿਭਟ੍ਠਭਾਵਤੋ. ਏਵਂ ‘‘ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ ਅਕਤਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਸੋਧੇਨ੍ਤੋ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਪਗੇਵ ਕਤਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖਭਾਗਿਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦੁਸ੍ਸੀਲੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਸਤ੍ਤੇ ਵਿਵੇਚੇਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਕਾਸਾਵਕਣ੍ਠਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ.

ਦੁਤਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਸਙ੍ਘਾਟਿਕਣ੍ਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯੨. ਤਤਿਯੇ ਸਙ੍ਘਾਟਿਕਣ੍ਣੇਤਿ ਚੀਵਰਕੋਟਿਯਂ. ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ. ਅਨੁਬਨ੍ਧੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨੁਗਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਤ੍ਥੇਨ ਮਯਾ ਪਾਰੁਤਸ੍ਸ ਸੁਗਤਮਹਾਚੀਵਰਸ੍ਸ ਕਣ੍ਣੇ ਪਰਾਮਸਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਮਂ ਅਨੁਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਮਯ੍ਹਂ ਆਸਨ੍ਨਤਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਪਾਦੇ ਪਾਦਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਮ ਪਾਦੇ ਪਾਦਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਪਾਦੁਦ੍ਧਾਰਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਾਦਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ. ਉਭਯੇਨਾਪਿ ‘‘ਠਾਨਗਮਨਾਦੀਸੁ ਅਵਿਜਹਨ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਮਯ੍ਹਂ ਸਮੀਪੇ ਏਵ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ ਚੇਪੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੋ ਆਰਕਾਵ ਮਯ੍ਹਂ, ਅਹਞ੍ਚ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਯਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਦਂ ਅਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਮਮ ਦੂਰੇਯੇਵ, ਅਹਞ੍ਚ ਤਸ੍ਸ ਦੂਰੇਯੇਵ. ਏਤੇਨ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾ ਤਥਾਗਤਦਸ੍ਸਨਂ ਰੂਪਕਾਯਸਮੋਧਾਨਞ੍ਚ ਅਕਾਰਣਂ, ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾਵ ਦਸ੍ਸਨਂ ਧਮ੍ਮਕਾਯਸਮੋਧਾਨਮੇਵ ਚ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਧਮ੍ਮਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਨ ਮਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਨਵਵਿਧੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੋ. ਸੋ ਚ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਹਿ ਦੂਸਿਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ ਧਮ੍ਮਕਾਯਞ੍ਚ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਕਿਂ ਤੇ, ਵਕ੍ਕਲਿ, ਇਮਿਨਾ ਪੂਤਿਕਾਯੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨ? ਯੋ ਖੋ, ਵਕ੍ਕਲਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸੋ ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ; ਯੋ ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੮੭).

‘‘ਧਮ੍ਮਭੂਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੩; ਪਟਿ. ਮ. ੩.੫) ਚ.

‘‘ਧਮ੍ਮਕਾਯੋ ਇਤਿਪਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯੋ ਇਤਿਪੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੧੮) ਚ ਆਦਿ.

ਯੋਜਨਸਤੇਤਿ ਯੋਜਨਸਤੇ ਪਦੇਸੇ, ਯੋਜਨਸਤਮਤ੍ਥਕੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਵਸੇਨ ਚਸ੍ਸ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁਆਦਿਭਾਵੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਗਾਥਾਸੁ ਮਹਿਚ੍ਛੋਤਿ ਕਾਮੇਸੁ ਤਿਬ੍ਬਸਾਰਾਗਤਾਯ ਮਹਾਇਚ੍ਛੋ. ਵਿਘਾਤਵਾਤਿ ਪਦੁਟ੍ਠਮਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪਤਾਯ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਆਘਾਤਵਸੇਨ ਮਹਿਚ੍ਛਤਾਯ ਇਚ੍ਛਿਤਾਲਾਭੇਨ ਚ ਵਿਘਾਤਵਾ. ਏਜਾਨੁਗੋਤਿ ਏਜਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਦਾਸੋ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ. ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਪਰਿਲ਼ਾਹਾਭਿਭਵੇਨ ਅਨਿਬ੍ਬੁਤੋ. ਰੂਪਾਦਿਵਿਸਯਾਨਂ ਅਭਿਕਙ੍ਖਨੇਨ ਗਿਦ੍ਧੋ. ਪਸ੍ਸ ਯਾਵਞ੍ਚ ਆਰਕਾਤਿ ਅਨੇਜਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ ਵੀਤਗੇਧਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਓਕਾਸਵਸੇਨ ਸਮੀਪੇਪਿ ਸਮਾਨੋ ਮਹਿਚ੍ਛੋ ਵਿਘਾਤਵਾ ਏਜਾਨੁਗੋ ਅਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਗਿਦ੍ਧੋ ਬਾਲਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਤੋ ਯਤ੍ਤਕਂ ਦੂਰੇ, ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਦੂਰਭਾਵੋ ਪਸ੍ਸ, ਵਤ੍ਤੁਮ੍ਪਿ ਨ ਸੁਕਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਨਭਞ੍ਚ ਦੂਰੇ ਪਥਵੀ ਚ ਦੂਰੇ,

ਪਾਰਂ ਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਤਥਾਹੁ ਦੂਰੇ;

ਤਤੋ ਹਵੇ ਦੂਰਤਰਂ ਵਦਨ੍ਤਿ,

ਸਤਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਤਞ੍ਚ ਰਾਜਾ’’ਤਿ. (ਅ. ਨਿ. ੪.੪੭; ਜਾ. ੨.੨੧.੪੧੪);

ਧਮ੍ਮਮਭਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਅਞ੍ਞਾਯ ਞਾਤਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਧਮ੍ਮਮਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਤਮੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਅਪਰਭਾਗੇ ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਵਸੇਨ ਯਥਾਮਰਿਯਾਦਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਪਟਿਵੇਧਬਾਹੁਸਚ੍ਚੇਨ ਪਣ੍ਡਿਤੋ. ਰਹਦੋਵ ਨਿਵਾਤੇ ਚਾਤਿ ਨਿਵਾਤਟ੍ਠਾਨੇ ਰਹਦੋ ਵਿਯ ਅਨੇਜੋ ਕਿਲੇਸਚਲਨਰਹਿਤੋ ਉਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਯਥਾ ਸੋ ਰਹਦੋ ਨਿਵਾਤਟ੍ਠਾਨੇ ਵਾਤੇਨ ਅਨਬ੍ਭਾਹਤੋ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਯਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਿਲੇਸੋ ਕਿਲੇਸਚਲਨਰਹਿਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿਨਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਉਪਸਨ੍ਤਸਭਾਵੋਵ ਹੋਤਿ. ਅਨੇਜੋਤਿ ਸੋ ਏਵਂ ਅਨੇਜਾਦਿਸਭਾਵੋ ਅਰਹਾ ਅਨੇਜਾਦਿਸਭਾਵਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਓਕਾਸਤੋ ਦੂਰੇਪਿ ਸਮਾਨੋ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਤੋ ਅਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਏਵਾਤਿ.

ਤਤਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਅਗ੍ਗਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯੩. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਅਨੁਦਹਨਟ੍ਠੇਨ ਅਗ੍ਗਿ, ਰਾਗੋ ਏਵ ਅਗ੍ਗਿ ਰਾਗਗ੍ਗਿ. ਰਾਗੋ ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਤ੍ਤੇ ਅਨੁਦਹਤਿ ਝਾਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਗ੍ਗੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਅਗ੍ਗਿ ਯਦੇਵ ਇਨ੍ਧਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਨਿਦਹਤਿ, ਮਹਾਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਏਵਮਿਮੇਪਿ ਰਾਗਾਦਯੋ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਯਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਂ ਨਿਦਹਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ ਦੁਨ੍ਨਿਬ੍ਬਾਪਯਾ. ਤੇਸੁ ਰਾਗਪਰਿਲ਼ਾਹੇਨ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤਹਦਯਾਨਂ ਇਚ੍ਛਿਤਾਲਾਭਦੁਕ੍ਖੇਨ ਮਰਣਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਮਾਣਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਰਾਗਸ੍ਸ ਅਨੁਦਹਨਤਾ. ਦੋਸਸ੍ਸ ਪਨ ਅਨੁਦਹਨਤਾਯ ਵਿਸੇਸਤੋ ਮਨੋਪਦੋਸਿਕਾ ਦੇਵਾ, ਮੋਹਸ੍ਸ ਅਨੁਦਹਨਤਾਯ ਖਿਡ੍ਡਾਪਦੋਸਿਕਾ ਦੇਵਾ ਚ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਮੋਹਵਸੇਨ ਹਿ ਤੇਸਂ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਖਿਡ੍ਡਾਵਸੇਨ ਆਹਾਰਵੇਲਂ ਅਤਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਾ ਕਾਲਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕੋ ਅਨੁਦਹਨਭਾਵੋ. ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕੋ ਪਨ ਨਿਰਯਾਦੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਪਨਵਸੇਨ ਘੋਰਤਰੋ ਦੁਰਧਿਵਾਸੋ ਚ. ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਆਦਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ.

ਗਾਥਾਸੁ ਕਾਮੇਸੁ ਮੁਚ੍ਛਿਤੇਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਪਾਤਬ੍ਯਤਾਵਸੇਨ ਮੁਚ੍ਛਂ ਬਾਲ੍ਯਂ ਪਮਾਦਂ ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ ਆਪਨ੍ਨੇ. ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨੇਤਿ ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੇ ਦਹਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਨਰੇ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਨੋਤਿ ਇਦਂ ਦੋਸਗ੍ਗਿਸ੍ਸ. ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਅਕੋਵਿਦੇਤਿ ਯੇ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਯ ਮਨਸਿਕਾਰਰਹਿਤਾ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਾ, ਤੇ ਸਮ੍ਮੋਹੇਨ ਅਭਿਭੂਤਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹਾ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਤੇ ਅਗ੍ਗੀ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਏਤੇ ਰਾਗਗ੍ਗਿਆਦਯੋ ਇਧ ਚੇਵ ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਚ ਅਨੁਦਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਾ. ਸਕ੍ਕਾਯਾਭਿਰਤਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾਯੇ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੇ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਨਨ੍ਦਨਾਭਿਰਤਾ. ਵਡ੍ਢਯਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨੇਨ ਵਡ੍ਢਯਨ੍ਤਿ ਆਚਿਨਨ੍ਤਿ. ਨਿਰਯਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ ਮਹਾਨਿਰਯਂ, ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਂ ਉਸ੍ਸਦਨਿਰਯਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਨਿਰਯਂ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਞ੍ਚ ਯੋਨਿਯੋਤਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯੋ ਚ. ਅਸੁਰਨ੍ਤਿ ਅਸੁਰਕਾਯਂ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਞ੍ਚ ਵਡ੍ਢਯਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਰਾਗਗ੍ਗਿਆਦੀਨਂ ਇਧ ਚੇਵ ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਚ ਅਨੁਦਹਨਭਾਵਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਨੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪਨੇਨ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੇ ਚ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਯੁਤ੍ਤਾ. ਕਤ੍ਥ? ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ. ਤੇਨ ਅਞ੍ਞਸਾਸਨੇ ਰਾਗਗ੍ਗਿਆਦੀਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪਨਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਂ ਤੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪਨਵਿਧਿਂ ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ –

‘‘ਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤਿ ਰਾਗਗ੍ਗਿਂ, ਨਿਚ੍ਚਂ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਿਨੋ;

ਦੋਸਗ੍ਗਿਂ ਪਨ ਮੇਤ੍ਤਾਯ, ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤਿ ਨਰੁਤ੍ਤਮਾ;

ਮੋਹਗ੍ਗਿਂ ਪਨ ਪਞ੍ਞਾਯ, ਯਾਯਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਗਾਮਿਨੀ’’ਤਿ. –

ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਿਨੋਤਿ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾਕਾਰਵਸੇਨ ਚੇਵ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗੇਨ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਿਨੋ. ਮੇਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ‘‘ਸੋ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੬੪, ੬੬) ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾਯ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਸੁਭਜ੍ਝਾਨਞ੍ਚ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਰਾਗਗ੍ਗਿਦੋਸਗ੍ਗੀਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਸਹਿਤਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਯਾਯਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਗਾਮਿਨੀ’’ਤਿ. ਸਾ ਹਿ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੀ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬੇਧਗਾਮਿਨੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਸੇਸਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਨ੍ਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਅਸੇਸਂ ਰਾਗਗ੍ਗਿਆਦਿਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਠਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਪਕਾ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕੋਸਜ੍ਜਸ੍ਸ ਸੁਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮਾਪਜ੍ਜਨੇਨ ਅਕਿਲਾਸੁਭਾਵੇਨ ਚ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਮਤਨ੍ਦਿਤਾ ਚਰਿਮਕਚਿਤ੍ਤਨਿਰੋਧੇਨ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਅਸੇਸਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਚ ਅਸੇਸਂ ਨਿਸ੍ਸੇਸਂ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਅਚ੍ਚਗੁਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਂਸੁ.

ਏਵਂ ਯੇ ਰਾਗਗ੍ਗਿਆਦਿਕੇ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਗੁਣੇਹਿ ਥੋਮੇਨ੍ਤੋ ਓਸਾਨਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਰਿਯਦ੍ਦਸਾਤਿ ਅਰਿਯੇਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਾ ਆਰਕਤ੍ਤਾ ਅਰਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਅਰਿਯਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਮੇਵ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਵਨ੍ਤੋਤਿ ਅਰਿਯਦ੍ਦਸਾ. ਵੇਦਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ, ਤੇਨ ਵਾ ਵੇਦੇਨ ਸਂਸਾਰਸ੍ਸ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਗਤਾਤਿ ਵੇਦਗੁਨੋ. ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸਬ੍ਬਂ ਆਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਕੁਸਲਾਦਿਂ ਖਨ੍ਧਾਦਿਞ੍ਚ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਚਤੁਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯੪. ਪਞ੍ਚਮੇ ਤਥਾ ਤਥਾਤਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ. ਉਪਪਰਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵੀਮਂਸੇਯ੍ਯ ਪਰਿਤੁਲੇਯ੍ਯ ਸਮ੍ਮਸੇਯ੍ਯ ਵਾ. ਯਥਾ ਯਥਾਸ੍ਸ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੋਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾ ਅਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਸਟਨ੍ਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਵਿਕ੍ਖੇਪਾਭਾਵਤੋ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਹਿਤਂ, ਤਤੋ ਏਵ ਅਵਿਸਟਂ ਸਿਯਾ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇਨ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਇਮਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸਮਾਹਿਤਾਕਾਰਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਸਨਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਂ ਨ ਸਿਯਾ, ਅਚ੍ਚਾਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਤਾਯ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਯਂ ਨ ਸਿਯਾ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ ਪਰਿਤੁਲੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਸਣ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਵੀਰਿਯੇ ਮਨ੍ਦਂ ਵਹਨ੍ਤੇ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵਤੋ ਕੋਸਜ੍ਜਾਭਿਭਵੇਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਗੋਚਰਜ੍ਝਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸਙ੍ਕੋਚਵਸੇਨ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਸਣ੍ਠਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਵੀਰਿਯਸਮਤਾਯ ਪਨ ਯੋਜਿਤਾਯ ਅਸਣ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਵੀਥਿਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਯਥਾਸ੍ਸ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਸਣ੍ਠਿਤਂ ਅਸ੍ਸ, ਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਸਿਯਾ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ. ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾਸ੍ਸ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੋ ‘‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਕਞ੍ਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਏਵ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਥਂ ਪਨ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੋ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪੇਤਂ ਸਿਯਾਤਿ? ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਯੇ ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖਿਯੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਵੀਰਿਯਸਮਤਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਥਾ ਸਮ੍ਮਸਤੋ.

ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਆਰਦ੍ਧਾਯ ਅਚ੍ਚਾਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਅਤਿਸਿਥਿਲਵੀਰਿਯਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੋਧਨੂਪਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਥਾ ਵਿਸੋਧਿਤੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਸਕਲਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਸਮ੍ਭਵੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਕਿਲੇਸੇਸੁ ਖੀਣੇਸੁ ਆਯਤਿਂ ਅਨਾਗਤੇ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਸਕਲਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਮ੍ਭਵੋ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਚ ਨ ਹੋਤਿ, ਜਾਤਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ ਜਰਾਮਰਣਸਙ੍ਖਾਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸਮ੍ਭਵੋ ਚ ਨ ਹੋਤਿ.

ਗਾਥਾਯਂ ਸਤ੍ਤਸਙ੍ਗਪ੍ਪਹੀਨਸ੍ਸਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਗੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਗੋ, ਮਾਨਸਙ੍ਗੋ, ਕੋਧਸਙ੍ਗੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਗੋ, ਕਿਲੇਸਸਙ੍ਗੋ, ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸਙ੍ਗੋਤਿ ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਗਾਨਂ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਸਙ੍ਗਪ੍ਪਹੀਨਸ੍ਸ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਸਤ੍ਤਾਨੁਸਯਾ ਏਵ ਸਤ੍ਤ ਸਙ੍ਗਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਨੇਤ੍ਤਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਛਿਨ੍ਨਭਵਨੇਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ. ਵਿਕ੍ਖੀਣੋ ਜਾਤਿਸਂਸਾਰੋਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਜਾਯਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਜਾਤਿਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਚ ਜਾਤਿਭੂਤੋ ਸਂਸਾਰੋਤਿ ਜਾਤਿਸਂਸਾਰੋ, ਸੋ ਭਵਨੇਤ੍ਤਿਯਾ ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਵਿਕ੍ਖੀਣੋ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋਤਿ.

ਪਞ੍ਚਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਕਾਮੂਪਪਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯੫. ਛਟ੍ਠੇ ਕਾਮੂਪਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਕਾਮਪਟਿਲਾਭਾ ਕਾਮਪਟਿਸੇਵਨਾ ਵਾ. ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਕਾਮਾਤਿ ਨਿਬਦ੍ਧਕਾਮਾ ਨਿਬਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾ ਯਥਾ ਤਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਹਿ ਨਿਬਦ੍ਧਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਪਟਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਤਮ੍ਪਿ ਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਦਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਮਾਤੁਗਾਮਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਨਿਬਦ੍ਧਭੋਗਂ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਚ ਦੇਵਾ. ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹਿ ਚਤੁਦੇਵਲੋਕਵਾਸਿਨੋ ਨਿਬਦ੍ਧਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਚਸਿਖਵਤ੍ਥੁ ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਥਾ ਏਕਚ੍ਚੇ ਆਪਾਯਿਕੇ ਨੇਰਯਿਕੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਅਪਾਯਸਤ੍ਤਾਪਿ ਨਿਬਦ੍ਧਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਮਚ੍ਛਾ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਚ੍ਛਿਯਾ, ਕਚ੍ਛਪੋ ਕਚ੍ਛਪਿਯਾਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾ ਪੇਤਾ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ ਚ. ਤਸ੍ਮਾ ਨੇਰਯਿਕੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਅਪਾਯਸਤ੍ਤੇ ਉਪਾਦਾਯ ਯਾਵ ਤੁਸਿਤਕਾਯਾ ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਕਾਮਾ ਨਾਮ, ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤਿਨੋਤਿ ਸਯਂ ਨਿਮ੍ਮਿਤੇ ਨਿਮ੍ਮਾਨੇ ਰਤਿ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤਿਨੋ. ਤੇ ਹਿ ਨੀਲਪੀਤਾਦਿਵਸੇਨ ਯਾਦਿਸਂ ਯਾਦਿਸਂ ਰੂਪਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਾਦਿਸਂ ਤਾਦਿਸਂ ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਰਮਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਮਨਾਪਕਾਯਿਕਾ ਦੇਵਤਾ ਵਿਯ. ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤਿਨੋਤਿ ਪਰੇਹਿ ਨਿਮ੍ਮਿਤੇ ਕਾਮੇ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤਿਨੋ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਮਨਂ ਞਤ੍ਵਾ ਪਰੇ ਯਥਾਰੁਚਿਤਂ ਕਾਮਭੋਗਂ ਨਿਮ੍ਮਿਨਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਤੇ ਪਰਸ੍ਸ ਮਨਂ ਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ? ਪਕਤਿਸੇਵਨਾਵਸੇਨ. ਯਥਾ ਹਿ ਕੁਸਲੋ ਸੂਦੋ ਰਞ੍ਞੋ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਂ ਯਂ ਰੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਏਵਂ ਪਕਤਿਯਾ ਅਭਿਰੁਚਿਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਾਦਿਸੇਯੇਵ ਨਿਮ੍ਮਿਨਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਮੇਥੁਨਸੇਵਨਾਦਿਵਸੇਨ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਹਸਿਤਮਤ੍ਤੇਨ ਓਲੋਕਿਤਮਤ੍ਤੇਨ ਆਲਿਙ੍ਗਿਤਮਤ੍ਤੇਨ ਹਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਮਤ੍ਤੇਨ ਚ ਤੇਸਂ ਕਾਮਕਿਚ੍ਚਂ ਇਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਏਤਂ ਪਨ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਕਾਯੇਨ ਅਫੁਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਕਾਮਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਛਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਾਨਂ ਕਾਮਾ ਪਾਕਤਿਕਾ ਏਵ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਛ ਏਤੇ ਕਾਮਾਵਚਰਾ, ਸਬ੍ਬਕਾਮਸਮਿਦ੍ਧਿਨੋ;

ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਏਕਸਙ੍ਖਾਤਂ, ਆਯੁ ਭਵਤਿ ਕਿਤ੍ਤਕ’’ਨ੍ਤਿ. (ਵਿਭ. ੧੦੨੩);

ਗਾਥਾਸੁ ਯੇ ਚਞ੍ਞੇਤਿ ਯੇ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੇਵੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚੇਵ ਏਕਚ੍ਚੇ ਅਪਾਯੂਪਗਾ ਚ ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ. ਇਤ੍ਥਭਾਵਞ੍ਞਥਾਭਾਵਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਯਥਾਪਟਿਲਦ੍ਧਤ੍ਤਭਾਵਞ੍ਚੇਵ, ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਨ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵਞ੍ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਭੇਦਂ ਸਂਸਾਰਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਰੇ ਨ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬੇ ਪਰਿਚ੍ਚਜੇ ਕਾਮੇਤਿ ਦਿਬ੍ਬਾਦਿਭੇਦੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕਾਮੇ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇ ਚ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇ ਚ ਪਰਿਚ੍ਚਜੇਯ੍ਯ. ਕਿਲੇਸਕਾਮੇ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਪਜਹਨ੍ਤੋਯੇਵ ਹਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ ਨਾਮ. ਪਿਯਰੂਪਸਾਤਗਧਿਤਨ੍ਤਿ ਪਿਯਰੂਪੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਸੁਖਵੇਦਨਸ੍ਸਾਦੇਨ ਗਧਿਤਂ ਗਿਦ੍ਧਂ. ਛੇਤ੍ਵਾ ਸੋਤਂ ਦੁਰਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਦੁਰਚ੍ਚਯਂ ਦੁਰਤਿਕ੍ਕਮਂ ਤਣ੍ਹਾਸੋਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾਤਿ.

ਛਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਕਾਮਯੋਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯੬. ਸਤ੍ਤਮੇ ਕਾਮਯੋਗਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕੋ ਰਾਗੋ ਕਾਮਯੋਗੋ, ਤੇਨ ਯੁਤ੍ਤੋ ਕਾਮਯੋਗਯੁਤ੍ਤੋ, ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਭਵਯੋਗੋ, ਤਥਾ ਝਾਨਨਿਕਨ੍ਤਿ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਚ ਰਾਗੋ, ਤੇਨ ਯੁਤ੍ਤੋ ਭਵਯੋਗਯੁਤ੍ਤੋ, ਅਪ੍ਪਹੀਨਭਵਰਾਗੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਗਾਮੀਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਠਿਤੋਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਇਮਂ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਂ ਆਗਮਨਸੀਲੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਆਗਨ੍ਤਾ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਤ੍ਥਭਾਵਂ ਆਗਮਨਧਮ੍ਮੋ, ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਉਪਪਜ੍ਜਨਸੀਲੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਕਾਮਯੋਗੋ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਆਗਮਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ. ਯੋ ਪਨ ਕਾਮਯੋਗਯੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਭਵਯੋਗਯੁਤ੍ਤੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਕਾਮਯੋਗਯੁਤ੍ਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਵਯੋਗਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਕਾਮਯੋਗਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਸੁਭਜ੍ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਕਾਮਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ, ਤਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਗਤੋ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੋ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਕਾਮਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤਿਯਮਗ੍ਗਫਲੇ ਠਿਤੋ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘‘ਕਾਮਯੋਗਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਨ ਪਹੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨਭਵਯੋਗਤ੍ਤਾ ‘‘ਭਵਯੋਗਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਨਾਗਾਮੀਤਿ ਕਾਮਲੋਕਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਅਨਾਗਮਨਤੋ ਅਨਾਗਾਮੀ. ਕਾਮਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗਵਸੇਨੇਵ ਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਨਵਸੇਸਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਸਂਯੋਜਨਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਂਯੋਜਨਾਭਾਵਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਅਨਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਅਨਵਸੇਸਂ ਭਵਯੋਗੋ ਪਹੀਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗਾਦਿਅਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਾਪਿ ਤਦੇਕਟ੍ਠਭਾਵਤੋ ਪਹੀਨਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ, ਸੋ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਭਵਸਂਯੋਜਨੋ ‘‘ਅਰਹਂ ਖੀਣਾਸਵੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਾਮਯੋਗਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਵਯੋਗਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਅਰਹਂ ਹੋਤਿ ਖੀਣਾਸਵੋ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਾਮਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ ਅਨਾਗਾਮੀ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਸੋਮਨਸ੍ਸਦੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਹਾਨਂ ਵਿਯ, ਤਤਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਸਂਯੋਜਨਪਰਿਕ੍ਖਯੋ ਵਿਯ ਚ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਭਣਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਠਮਪਦੇਨ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਬ੍ਬੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਗਹਿਤੋ, ਦੁਤਿਯਪਦੇਨ ਪਨ ਸਬ੍ਬੋ ਅਨਾਗਾਮੀ, ਤਤਿਯਪਦੇਨ ਅਰਹਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ.

ਗਾਥਾਸੁ ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਉਭਯੇਨ, ਕਾਮਯੋਗੇਨ, ਭਵਯੋਗੇਨ ਚ ਸਂਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਤ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋਤਿ ਇਮੇ ਤਿਵਿਧਾ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਮਯੋਗਭਵਯੋਗਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਏਵ ਜਾਤਿਮਰਣਗਾਮਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਏਕਬੀਜੀ, ਕੋਲਂਕੋਲੋ, ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮੋਤਿ ਤੀਸੁ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਸਬ੍ਬਮੁਦੁ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮੋ, ਸੋ ਅਟ੍ਠਮਂ ਭਵਂ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਜਾਤਿਵਸੇਨ ਪਨ ਸਂਸਰਤਿ, ਤਥਾ ਇਤਰੇਪਿ. ਸਕਦਾਗਾਮੀਸੁਪਿ ਯੋ ਇਧ ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਪਤ੍ਵਾ ਦੇਵਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਇਧ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਜਾਤਿਵਸੇਨੇਵ ਸਂਸਰਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਨਯੇਨ ਵਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਦੇਵੇਸੁਯੇਵ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁਯੇਵ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਾਯ ਯਾਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰਿਪਾਕਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਸਂਸਰਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ ਸਬ੍ਬਭਵਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਕਾਮਯੋਗੇਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤਾ, ਭਵਯੋਗੇਨ ਚੂਭਯਂ;

ਸਤ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਂ, ਜਾਤਿਮਰਣਗਾਮਿਨੋ’’ਤਿ.

ਕਾਮੇ ਪਹਨ੍ਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਕਾਮਰਾਗਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਪਜਹਿਤ੍ਵਾ. ਛਿਨ੍ਨਸਂਸਯਾਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਙ੍ਖਾ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੇਨੇਵ. ਵਣ੍ਣਭਣਨਤ੍ਥਂ ਪਨ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਹਿ ਇਧ ‘‘ਛਿਨ੍ਨਸਂਸਯਾ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਖੀਣਮਾਨਪੁਨਬ੍ਭਵਾ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਖੀਣੋ ਨਵਵਿਧੋਪਿ ਮਾਨੋ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ ਚ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਖੀਣਮਾਨਪੁਨਬ੍ਭਵਾ. ਮਾਨਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਤਦੇਕਟ੍ਠਤਾਯ ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਵਾ ਸਬ੍ਬੋ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝੋ ਕਿਲੇਸੋ ਗਹਿਤੋਤਿ. ਖੀਣਮਾਨਤਾਯ ਚ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ, ਖੀਣਪੁਨਬ੍ਭਵਤਾਯ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਸਤ੍ਤਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਕਲ੍ਯਾਣਸੀਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯੭. ਅਟ੍ਠਮੇ ਕਲ੍ਯਾਣਸੀਲੋਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਸੀਲੋ, ਪਸਤ੍ਥਸੀਲੋ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸੀਲੋ. ਤਤ੍ਥ ਸੀਲਪਾਰਿਪੂਰੀ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨੇਨ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਆਨਿਸਂਸਦਸ੍ਸਨੇਨ. ਇਧ ਪਨ ਸਬ੍ਬਪਰਿਬਨ੍ਧਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸੀਲਸ੍ਸ ਫਲਸੀਲਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਲ੍ਯਾਣਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ. ਕਲ੍ਯਾਣਪਞ੍ਞੋਤਿ ਚ ਮਗ੍ਗਫਲਪਞ੍ਞਾਵਸੇਨੇਵ ਕਲ੍ਯਾਣਪਞ੍ਞੋ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਏਵ ਹਿ ਸੀਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾ ਏਕਨ੍ਤਕਲ੍ਯਾਣਾ ਨਾਮ ਅਕੁਪ੍ਪਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਵਸੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਸੀਲੋ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ, ਮਗ੍ਗਫਲਪਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਪਞ੍ਞੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਸੇਕ੍ਖਾ ਏਵ ਤੇ ਸੀਲਧਮ੍ਮਪਞ੍ਞਾਤਿ ਏਕੇ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ – ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮੀਨਂ ਮਗ੍ਗਫਲਸੀਲਂ ਕਲ੍ਯਾਣਸੀਲਂ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਸੀਲੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਸਕਦਾਗਾਮੀ ਚ ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਹਿ ਸੀਲੇਸੁ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਨੋ ਨਾਮ. ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਫਲਧਮ੍ਮਾ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਚ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਤਿਯਮਗ੍ਗਟ੍ਠਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਯੋ ਅਰਿਯਾ ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਗ੍ਗਫਲੇ ਪਞ੍ਞਾ ਕਲ੍ਯਾਣਪਞ੍ਞਾ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਰਹਾ ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਪਞ੍ਞੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਵਮੇਵ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਕਿਂ ਇਮਿਨਾ ਪਪਞ੍ਚੇਨ? ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਫਲਧਮ੍ਮਾ ਇਧ ਕਲ੍ਯਾਣਸੀਲਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਯਮਮ੍ਹਾਕਂ ਖਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮਵਿਭਾਗੇਨ ਹਿ ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗੋ, ਨ ਧਮ੍ਮਵਿਭਾਗੋਤਿ.

ਕੇਵਲੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੇਵਲਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕੇਨਚਿ ਅਵੋਮਿਸ੍ਸਕਤਾਯ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਅਰਹਾ ਕੇਵਲੀ. ਅਥ ਵਾ ਪਹਾਨਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਅਨਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਚ ਕਲ੍ਯਾਣਕਟ੍ਠੇਨ ਅਬ੍ਯਾਸੇਕਸੁਖਤਾਯ ਚ ਕੇਵਲਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ, ਤਦਧਿਗਮੇਨ ਕੇਵਲੀ ਖੀਣਾਸਵੋ. ਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋਤਿ ਵੁਸਿਤਵਾ. ਉਤ੍ਤਮੇਹਿ ਅਗ੍ਗਭੂਤੇਹਿ ਵਾ ਅਸੇਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਸੀਲਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਂ? ਸੀਲਨਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਂ. ਕਿਮਿਦਂ ਸੀਲਨਂ ਨਾਮ? ਸਮਾਧਾਨਂ, ਸੁਸੀਲ੍ਯਵਸੇਨ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਅਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਉਪਧਾਰਣਂ, ਝਾਨਾਦਿਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਆਧਾਰਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੀਲਤਿ, ਸੀਲੇਤੀਤਿ ਵਾ ਸੀਲਂ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਨਯੇਨ ਸੀਲਟ੍ਠੋ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਸਿਰਟ੍ਠੋ ਸੀਲਟ੍ਠੋ, ਸੀਤਲਟ੍ਠੋ ਸੀਲਟ੍ਠੋ, ਸਿਵਟ੍ਠੋ ਸੀਲਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ. ਤਯਿਦਂ ਪਾਰਿਪੂਰਿਤੋ ਅਤਿਸਯਤੋ ਵਾ ਸੀਲਂ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸੀਲਵਾ, ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਵਸੇਨ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜੇਟ੍ਠਕਸੀਲਂ, ਤਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਅਪਰੇਨ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ – ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋ ਏਵ ਹਿ ਸੀਲਂ, ਇਤਰੇਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੋ ਛਦ੍ਵਾਰਰਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਆਜੀਵਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਧਮ੍ਮੇਨ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਾਦਨਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਪਟਿਲਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯੇ ‘‘ਇਦਮਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨਮਤ੍ਤਮੇਵ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋਵ ਸੀਲਂ. ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਭਿਨ੍ਨੋ, ਸੋ ਸੀਸਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਹਤ੍ਥਪਾਦੇ ‘‘ਸੇਸਾਨਿ ਰਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਸੋ ਅਰੋਗੋ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸੀਸੋ ਵਿਯ ਪੁਰਿਸੋ, ਤਾਨਿ ਪੁਨ ਪਾਕਤਿਕਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੀਲਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸੀਲਮੇਵ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤੁਂ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੀਲਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਯੋ ਨਂ ਪਾਤਿ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਤਂ ਮੋਕ੍ਖੇਤਿ ਮੋਚੇਤਿ ਆਪਾਯਿਕਾਦੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹੀਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ. ਸਂਵਰਣਂ ਸਂਵਰੋ, ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਮੇਵ ਸਂਵਰੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋ, ਤੇਨ ਸਂਵੁਤੋ ਪਿਹਿਤਕਾਯਵਾਚੋਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ. ਇਦਮਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਭਾਵਪਰਿਦੀਪਨਂ. ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਤਦਨੁਰੂਪਵਿਹਾਰਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵਪਰਿਦੀਪਨਂ. ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸ੍ਸ, ਉਪਰਿ ਵਿਸੇਸਾਨੁਯੋਗਸ੍ਸ ਚ ਉਪਕਾਰਕਧਮ੍ਮਪਰਿਦੀਪਨਂ. ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸੀਲਤੋ ਅਚਵਨਧਮ੍ਮਤਾਪਰਿਦੀਪਨਂ. ਸਮਾਦਾਯਾਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਆਦਾਨਪਰਿਦੀਪਨਂ. ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵਪਰਿਦੀਪਨਂ. ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੂਤਿ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਪਰਿਦੀਪਨਂ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਬਲਵਭਾਵਤੋ ਪਾਪਕਿਰਿਯਾਯ ਸੁਕਰਭਾਵਤੋ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਯ ਚ ਦੁਕ੍ਕਰਭਾਵਤੋ ਬਹੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਅਪਾਯੇਸੁ ਪਤਨਸੀਲੋਤਿ ਪਾਤੀ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਵਾ ਭਵਾਦੀਸੁ ਕਮ੍ਮਵੇਗਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਘਟਿਯਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਅਨਵਟ੍ਠਾਨੇਨ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨਤੋ ਗਮਨਸੀਲੋਤਿ ਪਾਤੀ, ਮਰਣਵਸੇਨ ਵਾ ਤਮ੍ਹਿ ਤਮ੍ਹਿ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਪਾਤਨਸੀਲੋਤਿ ਪਾਤੀ, ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੋ, ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਵਾ. ਤਂ ਪਾਤਿਨਂ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮੋਕ੍ਖੇਤੀਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਸਤ੍ਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਵੋਦਾਨਾ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੦੦) ‘‘ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਆਸਵੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੨੦੬) ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਨਾ ਹੇਤੁਨਾ ਸਂਸਾਰੇ ਪਤਤਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਾਤਿ. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਵਤਂ ਸਂਸਰਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੨੪; ੫.੫੨੦) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਨੋ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਾਦਿਸਂਕਿਲੇਸਤ੍ਤਯਤੋ ਮੋਕ੍ਖੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੋ. ‘‘ਕਣ੍ਠੇਕਾਲੋ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਵਿਯਸ੍ਸ ਸਮਾਸਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਅਥ ਵਾ ਪਾਤੇਤਿ ਵਿਨਿਪਾਤੇਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇਤਿ ਪਾਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਨੀਯਤਿ ਲੋਕੋ, ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਕਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੬੨). ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਨੋ ਮੋਕ੍ਖੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਪਤਤਿ ਵਾ ਏਤੇਨ ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖੇ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖੇ ਚਾਤਿ ਪਾਤਿ, ਤਣ੍ਹਾਦਿਸਂਕਿਲੇਸੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਤਣ੍ਹਾ ਜਨੇਤਿ ਪੁਰਿਸਂ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੫੬-੫੭), ਤਣ੍ਹਾਦੁਤਿਯੋ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ (ਇਤਿਵੁ. ੧੫, ੧੦੫; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਪਾਰਾਯਨਾਨੁਗੀਤਿਗਾਥਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧੦੭) ਚ ਆਦਿ. ਤਤੋ ਪਾਤਿਤੋ ਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਅਥ ਵਾ ਪਤਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਪਾਤਿ, ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਬਾਹਿਰਾਨਿ ਚ ਆਯਤਨਾਨਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਛਸੁ ਲੋਕੋ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਛਸੁ ਕੁਬ੍ਬਤਿ ਸਨ੍ਥਵ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੭੦). ਤਤੋ ਛਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਯਤਨਸਙ੍ਖਾਤਤੋ ਪਾਤਿਤੋ ਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਅਥ ਵਾ ਪਾਤੋ ਵਿਨਿਪਾਤੋ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਾਤੀ, ਸਂਸਾਰੋ. ਤਤੋ ਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਅਥ ਵਾ ਸਬ੍ਬਲੋਕਾਧਿਪਤਿਭਾਵਤੋ ਧਮ੍ਮਿਸ੍ਸਰੋ ਭਗਵਾ ਪਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮੁਚ੍ਚਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਮੋਕ੍ਖੋ, ਪਤਿਨੋ ਮੋਕ੍ਖੋ ਤੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਪਤਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਪਤਿਮੋਕ੍ਖੋ ਏਵ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਸਬ੍ਬਗੁਣਾਨਂ ਵਾ ਮੂਲਭਾਵਤੋ ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠੇਨ ਪਤਿ ਚ ਸੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਮੋਕ੍ਖੋ ਚਾਤਿ ਪਤਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਪਤਿਮੋਕ੍ਖੋ ਏਵ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਮੁਖਮੇਤਂ ਪਮੁਖਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੩੫) ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ.

ਅਥ ਵਾ ਪਇਤਿ ਪਕਾਰੇ, ਅਤੀਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਕਾਰੇਹਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਮੋਕ੍ਖੇਤੀਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਸੀਲਂ ਸਯਂ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ, ਸਮਾਧਿਸਹਿਤਂ ਪਞ੍ਞਾਸਹਿਤਞ੍ਚ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਚ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਮੋਕ੍ਖੇਤਿ ਮੋਚੇਤੀਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ. ਪਤਿ ਪਤਿ ਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਵਾ ਪਤਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਤਮ੍ਹਾ ਤਮ੍ਹਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਦੋਸਤੋ ਪਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਤਿਮੋਕ੍ਖੋ ਏਵ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਟਿਬਿਮ੍ਬਭੂਤਨ੍ਤਿ ਪਤਿਮੋਕ੍ਖਂ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸੀਲਸਂਵਰੋ ਹਿ ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਂ ਵਿਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਉਦਯਭੂਤੋ ਤਪ੍ਪਟਿਭਾਗੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਕਿਲੇਸਨਿਬ੍ਬਾਪਨਤੋਤਿ ਪਤਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਪਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਏਵ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ. ਅਥ ਵਾ ਮੋਕ੍ਖਂ ਪਤਿ ਵਤ੍ਤਤਿ ਮੋਕ੍ਖਾਭਿਮੁਖਨ੍ਤਿ ਪਤਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਪਤਿਮੋਕ੍ਖਮੇਵ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਸਂਵਰਤਿ ਪਿਦਹਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਂਵਰੋ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਮੇਵ ਸਂਵਰੋਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਤਤੋ ਤਤੋ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਤੋ ਵਿਰਤਿਯੋ ਚੇਤਨਾ ਵਾ, ਤੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੇਨ ਉਪੇਤੋ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਵਿਭਙ੍ਗੇ –

‘‘ਇਮਿਨਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੇਨ ਉਪੇਤੋ ਹੋਤਿ ਸਮੁਪੇਤੋ ਉਪਗਤੋ ਸਮੁਪਗਤੋ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੧੧).

ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਇਰਿਯਾਪਥਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਰਤਿ, ਇਰਿਯਤਿ, ਵਤ੍ਤਤਿ. ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਵੇਲ਼ੁਦਾਨਾਦਿਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵਸ੍ਸ ਕਾਯਪਾਗਬ੍ਭਿਯਾਦੀਨਞ੍ਚ ਅਕਰਣੇਨ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਨਾਚਾਰਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯਿਕੋ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਵਾਚਸਿਕੋ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਭਿਕ੍ਖੁਸਾਰੁਪ੍ਪਆਚਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੇਸਿਯਾਦਿਅਗੋਚਰਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾਦਿਅਤ੍ਥਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਤਗੋਚਰੇਨ ਚ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਅਪਿਚ ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਗਾਰਵੋ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਸਗਾਰਵੋ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਨਿਵਤ੍ਥੋ ਸੁਪਾਰੁਤੋ ਪਾਸਾਦਿਕੇਨ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇਨ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇਨ ਆਲੋਕਿਤੇਨ ਵਿਲੋਕਿਤੇਨ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤੇਨ ਪਸਾਰਿਤੇਨ ਓਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਕ੍ਖੁ ਇਰਿਯਾਪਥਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਜਾਗਰਿਯਾਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੋ ਅਸਂਸਟ੍ਠੋ ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕੇਸੁ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਕਾਰੀ ਗਰੁਚਿਤ੍ਤੀਕਾਰਬਹੁਲੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਆਚਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ.

ਗੋਚਰੋ ਪਨ – ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਗੋਚਰੋ, ਆਰਕ੍ਖਗੋਚਰੋ, ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਗੋਚਰੋਤਿ ਤਿਵਿਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਦਸਕਥਾਵਤ੍ਥੁਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣੋ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ ਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਸੁਤਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਸੁਤਂ ਪਰਿਯੋਦਪੇਤਿ, ਕਙ੍ਖਂ ਵਿਤਰਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਉਜੁਕਂ ਕਰੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤਿ, ਯਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧਾਯ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਸੀਲੇਨ, ਸੁਤੇਨ, ਚਾਗੇਨ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਅਯਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਗੋਚਰੋ. ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨ੍ਤਰਘਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਵੀਥਿਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਓਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਕ੍ਖੁ ਯੁਗਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਂਵੁਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਹਤ੍ਥਿਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ, ਨ ਅਸ੍ਸਂ, ਨ ਰਥਂ, ਨ ਪਤ੍ਤਿਂ, ਨ ਇਤ੍ਥਿਂ, ਨ ਪੁਰਿਸਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ, ਨ ਉਦ੍ਧਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ, ਨ ਅਧੋ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ, ਨ ਦਿਸਾਵਿਦਿਸਾ ਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਯਂ ਆਰਕ੍ਖਗੋਚਰੋ. ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਗੋਚਰੋ ਪਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਯਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਕੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਗੋਚਰੋ ਸਕੋ ਪੇਤ੍ਤਿਕੋ ਵਿਸਯੋ? ਯਦਿਦਂ – ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੭੨).

ਇਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਆਚਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਇਮਾਯ ਚ ਗੋਚਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ.

ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀਤਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੇਸੁ ਅਣੁਪ੍ਪਮਾਣੇਸੁ ਅਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਆਪਨ੍ਨਸੇਖਿਯਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਭੇਦੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਨਸੀਲੋ. ਯੋ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਮਾਣੁਮਤ੍ਤਂ ਵਜ੍ਜਂ ਅਟ੍ਠਸਟ੍ਠਿਯੋਜਨਸਤਸਹਸ੍ਸੁਬ੍ਬੇਧਸਿਨੇਰੁਪਬ੍ਬਤਰਾਜਸਦਿਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਯੋਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਲਹੁਕਂ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਮਤ੍ਤਂ ਪਾਰਾਜਿਕਸਦਿਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਯਂ ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ ਨਾਮ. ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੂਤਿ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਅਨਵਸੇਸਂ ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਪੂਰੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਸੀਲੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਕਾਰੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਸੀਲੋ ਸਮਾਨੋ. ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਹਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਸੀਲਂ ‘‘ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਲ੍ਯਾਣਸੀਲੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨੇਵ ਨਿਗਮੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਕਾਮੇਨ ‘‘ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਇਦਂ ਸੀਲਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪੁਨ ‘‘ਇਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਸੀਲੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ. ਪੁਨ ਕਲ੍ਯਾਣਸੀਲੋਤਿਆਦਿ ਨਿਗਮਨਂ.

ਗਾਥਾਸੁ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਦੁਟ੍ਠੁ ਕਤਂ, ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹਿਰਿਮਨਨ੍ਤਿ ਹਿਰਿਮਨ੍ਤਂ ਹਿਰਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਾਪਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹਿਰਿਮਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਹਿਰਿਸਹਿਤਚਿਤ੍ਤਂ. ਹਿਰਿਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚ ਸਬ੍ਬਸੋ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਭਾਵਸ੍ਸ ਹੇਤੁਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਸੀਲਤਂ ਹੇਤੁਤੋ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਸਮ੍ਬੋਧੀਤਿ ਅਰਿਯਞਾਣਂ, ਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਭਜਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬੋਧਿਗਾਮਿਨੋ, ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨੁਸ੍ਸਦਨ੍ਤਿ ਰਾਗੁਸ੍ਸਦਾਦਿਰਹਿਤਂ. ‘‘ਤਥਾਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ‘‘ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾਵਿਧਂ ਤਾਦਿਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ, ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਨੋ ਵਾ. ਇਧੇਵ ਖਯਮਤ੍ਤਨੋਤਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯਾਧਿਗਮੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਨੋ ਸਮੁਦਯਪਕ੍ਖਿਯਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਗਣਸ੍ਸ ਇਧੇਵ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਖਯਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਇਧੇਵ ਚਰਿਮਕਚਿਤ੍ਤਨਿਰੋਧੇਨ ਖਯਂ ਖੀਣਭਾਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਤੇਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸੀਲਾਦਿਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ. ਅਸਿਤਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਨਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਅਸਿਤਂ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਂ. ਸਬ੍ਬਲੋਕਸ੍ਸਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਤਲੋਕੇ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਅਟ੍ਠਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਦਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯੮. ਨਵਮੇ ਦਾਨਨ੍ਤਿ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਸਵਤ੍ਥੁਕਾ ਵਾ ਚੇਤਨਾ ਦਾਨਂ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਪਰਿਚ੍ਚਾਗਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਆਮਿਸਦਾਨਨ੍ਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯਾ ਦੇਯ੍ਯਭਾਵਵਸੇਨ ਆਮਿਸਦਾਨਂ ਨਾਮ. ਤੇ ਹਿ ਤਣ੍ਹਾਦੀਹਿ ਆਮਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਆਮਿਸਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਚੇਤਨਾ ਆਮਿਸਦਾਨਂ. ਧਮ੍ਮਦਾਨਨ੍ਤਿ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ, ਇਮੇ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ; ਇਮੇ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਇਮੇ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥੇ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੇ ਇਧਲੋਕਪਰਲੋਕੇ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਨਿਵਤ੍ਤਾਪੇਨ੍ਤੋ, ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਇਦਂ ਧਮ੍ਮਦਾਨਂ. ਯੋ ਪਨ ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ, ਇਮੇ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ, ਇਮੇ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਇਮੇ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਇਮੇ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਅਮਤਾਧਿਗਮਾਯ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਇਦਂ ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਦਾਨਂ ਨਾਮ. ਏਤਦਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਅਗ੍ਗਂ. ਯਦਿਦਨ੍ਤਿ ਯਂ ਇਦਂ ਧਮ੍ਮਦਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਤਂ ਇਮੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਦਾਨੇਸੁ ਅਗ੍ਗਂ ਸੇਟ੍ਠਂ ਉਤ੍ਤਮਂ. ਵਿਵਟ੍ਟਗਾਮਿਧਮ੍ਮਦਾਨਞ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਤੋ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਕਲਂ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਤਿ. ਲੋਕਿਯਂ ਪਨ ਧਮ੍ਮਦਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਦਾਨਾਨਂ ਨਿਦਾਨਂ ਸਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਨਂ ਮੂਲਂ. ਤੇਨਾਹ –

‘‘ਸਬ੍ਬਦਾਨਂ ਧਮ੍ਮਦਾਨਂ ਜਿਨਾਤਿ, ਸਬ੍ਬਰਸਂ ਧਮ੍ਮਰਸੋ ਜਿਨਾਤਿ;

ਸਬ੍ਬਰਤਿਂ ਧਮ੍ਮਰਤੀ ਜਿਨਾਤਿ, ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯੋ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਂ ਜਿਨਾਤੀ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੩੫੪) –

ਅਭਯਦਾਨਮੇਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਦਾਨੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਸਾਧਾਰਣਭੋਗਿਤਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਚਤੁਪਚ੍ਚਯਤੋ ਸਯਮੇਵ ਅਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰੇਸਂ ਸਂਵਿਭਜਨਂ ਆਮਿਸਸਂਵਿਭਾਗੋ. ਸਾਧਾਰਣਭੋਗਿਤਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਿਦਿਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਪਰੇਸਂ ਉਪਦੇਸੋ ਧਮ੍ਮਸਂਵਿਭਾਗੋ. ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਚ ਸਙ੍ਗਹਵਤ੍ਥੂਹਿ ਪਰੇਸਂ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨਂ ਆਮਿਸਾਨੁਗ੍ਗਹੋ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਧਮ੍ਮੇਨ ਪਰੇਸਂ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨੁਗ੍ਗਹੋ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਗਾਥਾਸੁ ਯਮਾਹੁ ਦਾਨਂ ਪਰਮਨ੍ਤਿ ਯਂ ਦਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਖੇਤ੍ਤਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਲ਼ਾਰਭਾਵੇਨ ਪਰਮਂ ਉਤ੍ਤਮਂ, ਭੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਵਾ ਪੂਰਣਤੋ ਫਲਨਤੋ, ਪਰਸ੍ਸ ਵਾ ਲੋਭਮਚ੍ਛਰਿਯਾਦਿਕਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮਦ੍ਦਨਤੋ ਹਿਂਸਨਤੋ ‘‘ਪਰਮ’’ਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਆਹੁ. ਅਨੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਯਂ ਦਾਨਂ ਚੇਤਨਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਾਤਿਸਯਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਗ੍ਗਭਾਵੇਨ ਅਗ੍ਗਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਚ ਉਤ੍ਤਰਰਹਿਤਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਭਾਵਸਾਧਨਂ ਚਾਤਿ ਆਹੁ. ਯਂ ਸਂਵਿਭਾਗਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਪਰਮਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਵਣ੍ਣਯੀਤਿ ਕਿਤ੍ਤਯਿ, ‘‘ਭੋਜਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਦਮਾਨੋ ਦਾਯਕੋ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾਨਂ ਪਞ੍ਚ ਠਾਨਾਨਿ ਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਅ. ਨਿ. ੫.੩੭), ‘‘ਏਵਂ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁਂ ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਇਤਿਵੁ. ੨੬) ਚ ਪਸਂਸਯਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਦਾਨਂ ਸਂਵਿਭਾਗੋ ਚ ਪਰਮਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਞ੍ਚ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਗ੍ਗਮ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗਮ੍ਹੀਤਿ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣਵਿਸੇਸਯੋਗੇਨ ਸੇਟ੍ਠੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘੇ ਚ. ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋਤਿ ਕਮ੍ਮਫਲਸਦ੍ਧਾਯ ਰਤਨਤ੍ਤਯਸਦ੍ਧਾਯ ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਨ੍ਤੋ ਓਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋ. ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹਿ ਖੇਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਪਰਿਤ੍ਤੇਪਿ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੇ ਦਾਨਂ ਮਹਾਨੁਭਾਵਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਜੁਤਿਕਂ ਮਹਾਵਿਪ੍ਫਾਰਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਸਨ੍ਨਮ੍ਹਿ, ਅਪ੍ਪਕਾ ਨਾਮ ਦਕ੍ਖਿਣਾ;

ਤਥਾਗਤੇ ਵਾ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ, ਅਥ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕੇ’’ਤਿ. (ਵਿ. ਵ. ੮੦੪; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੯੫);

ਵਿਞ੍ਞੂਤਿ ਸਪ੍ਪਞ੍ਞੋ. ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਦਾਨਫਲਂ ਦਾਨਾਨਿਸਂਸਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ. ਕੋ ਨ ਯਜੇਥ ਕਾਲੇਤਿ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ਕੋ ਨਾਮ ਦਾਨਂ ਨ ਦਦੇਯ੍ਯ? ਸਦ੍ਧਾ, ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੋ, ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾਤਿ ਇਮੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਮ੍ਮੁਖਿਭੂਤਕਾਲੇਯੇਵ ਹਿ ਦਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ, ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾਨਂ ਵਾ ਦਾਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਕਾਲੇ.

ਏਵਂ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਆਮਿਸਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗਾਨੁਗ੍ਗਹੇ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਧਮ੍ਮਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗਾਨੁਗ੍ਗਹੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੇ ਚੇਵ ਭਾਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਉਭਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਭਾਸਨ੍ਤਿ ਸੁਣਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਦੇਸਕਾ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾਤਿ ਉਭਯਂ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯੇ ਸੁਗਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨੇ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯਤਨਸੀਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਦੇਸੇਨ੍ਤਿ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਚ, ਤੇਸਂ ਦੇਸਕਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾਨਂ ਸੋ ਧਮ੍ਮਦਾਨਧਮ੍ਮਸਂਵਿਭਾਗਧਮ੍ਮਾਨੁਗ੍ਗਹਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਮਤ੍ਥਸਾਧਨਤੋ ਪਰਮੋ. ਤਣ੍ਹਾਸਂਕਿਲੇਸਾਦਿਸਬ੍ਬਸਂਕਿਲੇਸਮਲਵਿਸੋਧਨੇਨ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤਿ. ਕੀਦਿਸਾਨਂ? ਯੇ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਸੁਗਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ. ਯੇ ਚ –

‘‘ਸਬ੍ਬਪਾਪਸ੍ਸ ਅਕਰਣਂ, ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ;

ਸਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯੋਦਪਨਂ, ਏਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੯੦; ਧ. ਪ. ੧੮੩) –

ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਏਵਂ ਪਕਾਸਿਤੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ ਓਵਾਦੇ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿਯਂ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਦਯੋ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਤਿਵਿਯ ਵੋਦਾਯਤੀਤਿ.

ਨਵਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਤੇਵਿਜ੍ਜਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯੯. ਦਸਮੇ ਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਞਾਯੇਨ, ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਕਾਰਣੇਨ. ਯਾਯ ਹਿ ਪਟਿਪਦਾਯ ਤੇਵਿਜ੍ਜੋ ਹੋਤਿ, ਸਾ ਪਟਿਪਦਾ ਇਧ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਾ ਪਨ ਸਾ ਪਟਿਪਦਾਤਿ? ਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਪਦਾ ਚ. ਤੇਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਾਦੀਹਿ ਤੀਹਿ ਵਿਜ੍ਜਾਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਬਾਹਿਤਪਾਪਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ. ਪਞ੍ਞਾਪੇਮੀਤਿ ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’’ਤਿ ਜਾਨਾਪੇਮਿ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਮਿ. ਨਾਞ੍ਞਂ ਲਪਿਤਲਾਪਨਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਜਾਤਿਮਤ੍ਤਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਅਟ੍ਠਕਾਦੀਹਿ ਲਪਿਤਮਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਲਪਨਮਤ੍ਤੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਨ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮੀਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਲਪਿਤਲਾਪਨਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਅਜ੍ਝੇਨਅਜ੍ਝਾਪਨਮਤ੍ਤੇਨ. ਉਭਯਥਾਪਿ ਯਂ ਪਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਾਮਵੇਦਾਦਿਵੇਦਤ੍ਤਯਅਜ੍ਝੇਨੇਨ ਤੇਵਿਜ੍ਜਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਭਗਵਤਾ ਹਿ ‘‘ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤੇਵਿਜ੍ਜਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂਯੇਵ ਚੇਤੇ ਭੋਵਾਦਿਨੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਵੁਤਾ ‘ਤੇਵਿਜ੍ਜੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਪਨ ਤੇਵਿਜ੍ਜੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਤਥਾ ਬੁਜ੍ਝਨਕਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਅਯਂ ਦੇਸਨਾ ਆਰਦ੍ਧਾ.

ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਯੇਵ ਹੋਤਿ ਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾਯ ਵਿਨਾ ਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਰਣਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਜ੍ਜਾਸੀਸੇਨੇਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਧਮ੍ਮੇਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਵਿਜ੍ਜਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮੀ’’ਤਿ ਦੇਸਨਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਤੇਵਿਜ੍ਜਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮੀ’’ਤਿ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਯ ਪੁਚ੍ਛਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਵਿਜ੍ਜਤ੍ਤਯਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਨੇਕਵਿਧਂ, ਅਨੇਕੇਹਿ ਵਾ ਪਕਾਰੇਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ, ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਨ੍ਤਿ ਸਮਨਨ੍ਤਰਾਤੀਤਭਵਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਨਿਵੁਤ੍ਥਕ੍ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨਂ. ਨਿਵੁਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝਾਵੁਤ੍ਥਂ ਅਨੁਭੂਤਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ, ਨਿਵੁਤ੍ਥਧਮ੍ਮਂ ਵਾ ਨਿਵੁਤ੍ਥਂ, ਗੋਚਰਨਿਵਾਸੇਨ ਨਿਵੁਤ੍ਥਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਪਰਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਮ੍ਪਿ ਵਾ ਛਿਨ੍ਨਵਟੁਮਕਾਨੁਸ੍ਸਰਣਾਦੀਸੁ. ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੀਤਿ ‘‘ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਜਾਤਿਪਟਿਪਾਟਿਵਸੇਨ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰਤਿ, ਅਨੁਦੇਵ ਵਾ ਸਰਤਿ, ਚਿਤ੍ਤੇ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮਿਤੇ ਪਰਿਕਮ੍ਮਸਮਨਨ੍ਤਰਂ ਸਰਤਿ.

ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਨ੍ਤਿ ਆਰਦ੍ਧਪ੍ਪਕਾਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਤੇਨੇਵ ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸੋ ਆਰਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਨ੍ਤਿ ਏਕਮ੍ਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮੂਲਕਂ ਚੁਤਿਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਏਕਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋਤਿਆਦੀਸੁ. ਅਨੇਕੇਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਪਰਿਹਾਯਮਾਨੋ ਕਪ੍ਪੋ ਸਂਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੋ, ਵਡ੍ਢਮਾਨੋ ਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਂਵਟ੍ਟੇਨ ਸਂਵਟ੍ਟਟ੍ਠਾਯੀ ਗਹਿਤੋ ਹੋਤਿ ਤਮ੍ਮੂਲਕਤ੍ਤਾ, ਵਿਵਟ੍ਟੇਨ ਚ ਵਿਵਟ੍ਟਟ੍ਠਾਯੀ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਸਂਵਟ੍ਟੋ, ਸਂਵਟ੍ਟਟ੍ਠਾਯੀ, ਵਿਵਟ੍ਟੋ, ਵਿਵਟ੍ਟਟ੍ਠਾਯੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੫੬) ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਤਯੋ ਸਂਵਟ੍ਟਾ – ਤੇਜੋਸਂਵਟ੍ਟੋ, ਆਪੋਸਂਵਟ੍ਟੋ, ਵਾਯੋਸਂਵਟ੍ਟੋਤਿ. ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਂਵਟ੍ਟਸੀਮਾ – ਆਭਸ੍ਸਰਾ, ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਾ, ਵੇਹਪ੍ਫਲਾਤਿ. ਯਦਾ ਕਪ੍ਪੋ ਤੇਜੇਨ ਸਂਵਟ੍ਟਤਿ, ਆਭਸ੍ਸਰਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਡਯ੍ਹਤਿ. ਯਦਾ ਉਦਕੇਨ ਸਂਵਟ੍ਟਤਿ, ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਉਦਕੇਨ ਵਿਲੀਯਤਿ. ਯਦਾ ਵਾਤੇਨ ਸਂਵਟ੍ਟਤਿ, ਵੇਹਪ੍ਫਲਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਾਤੇਨ ਵਿਦ੍ਧਂਸਿਯਤਿ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨ ਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਂ ਏਕਤੋ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ. ਇਤਿ ਏਵਰੂਪੋ ਅਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨੇਕੇਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਅਨੇਕੇਪਿ ਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਅਨੇਕੇਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ. ਕਥਂ? ਅਮੁਤ੍ਰਾਸਿਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ.

ਤਤ੍ਥ ਅਮੁਤ੍ਰਾਸਿਨ੍ਤਿ ਅਮੁਮ੍ਹਿ ਸਂਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਅਮੁਮ੍ਹਿ ਭਵੇ ਵਾ ਯੋਨਿਯਾ ਵਾ ਗਤਿਯਾ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇ ਵਾ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਵਾ ਅਹਮਹੋਸਿਂ. ਏਵਂਨਾਮੋਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਾ ਫੁਸ੍ਸੋ ਵਾ. ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋਤਿ ਗੋਤਮੋ ਵਾ ਕਸ੍ਸਪੋ ਵਾ. ਏਵਂਵਣ੍ਣੋਤਿ ਓਦਾਤੋ ਵਾ ਸਾਮੋ ਵਾ. ਏਵਮਾਹਾਰੋਤਿ ਸਾਲਿਮਂਸੋਦਨਾਹਾਰੋ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਫਲਭੋਜਨੋ ਵਾ. ਏਵਂਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀਤਿ ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਸਾਮਿਸਨਿਰਾਮਿਸਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦਾਨਂ ਵਾ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ. ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋਤਿ ਏਵਂ ਵਸ੍ਸਸਤਪਰਿਮਾਣਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ ਵਾ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਪਰਿਮਾਣਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ ਵਾ. ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਦਪਾਦਿਨ੍ਤਿ ਸੋਹਂ ਤਤੋ ਭਵਤੋ ਯੋਨਿਤੋ ਗਤਿਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਤੋ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸਤੋ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਤੋ ਵਾ ਚੁਤੋ ਪੁਨ ਅਮੁਕਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਭਵੇ ਯੋਨਿਯਾ ਗਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਵਾ ਉਦਪਾਦਿਂ. ਤਤ੍ਰਾਪਾਸਿਨ੍ਤਿ ਅਥ ਤਤ੍ਰਪਿ ਭਵੇ ਯੋਨਿਯਾ ਗਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਵਾ ਪੁਨ ਅਹੋਸਿਂ. ਏਵਂਨਾਮੋਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਅਥ ਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਮੁਤ੍ਰਾਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਆਰੋਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਿਨੀਹਾਰਾਨੁਰੂਪਂ ਯਥਾਬਲਂ ਸਰਣਂ, ‘‘ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ’’ਤਿ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਧੂਪਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਇਧੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ‘‘ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਦਪਾਦਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਰਾਪਾਸਿਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰਪਿ ਭਵੇ…ਪੇ… ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਵਾ ਆਸਿਂ. ਏਵਂਨਾਮੋਤਿ ਦਤ੍ਤੋ ਵਾ ਮਿਤ੍ਤੋ ਵਾ, ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋਤਿ ਵਾਸੇਟ੍ਠੋ ਵਾ ਕਸ੍ਸਪੋ ਵਾ. ਏਵਂਵਣ੍ਣੋਤਿ ਕਾਲ਼ੋ ਵਾ ਓਦਾਤੋ ਵਾ. ਏਵਮਾਹਾਰੋਤਿ ਸੁਧਾਹਾਰੋ ਵਾ ਸਾਲਿਓਦਨਾਦਿਆਹਾਰੋ ਵਾ. ਏਵਂਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀਤਿ ਦਿਬ੍ਬਸੁਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਵਾ ਮਾਨੁਸਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਵਾ. ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋਤਿ ਏਵਂ ਤਂਤਂਪਰਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ. ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋਤਿ ਸੋਹਂ ਤਤੋ ਭਵਾਦਿਤੋ ਚੁਤੋ. ਇਧੂਪਪਨ੍ਨੋਤਿ ਇਧ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਚਰਿਮਭਵੇ ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ.

ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ. ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਨ੍ਤਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ, ਵਣ੍ਣਾਦਿਵਸੇਨ ਸਾਕਾਰਂ. ਨਾਮਗੋਤ੍ਤੇਨ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਗੋਤਮੋ’’ਤਿ ਉਦ੍ਦਿਸੀਯਨ੍ਤਿ, ਵਣ੍ਣਾਦੀਹਿ ‘‘ਸਾਮੋ ਓਦਾਤੋ’’ਤਿ ਨਾਨਤ੍ਤਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦੇਸੋ, ਇਤਰੇ ਆਕਾਰਾ. ਅਯਮਸ੍ਸ ਪਠਮਾ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਧਿਗਤਾਤਿ ਅਯਂ ਇਮਿਨਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਠਮਂ ਅਧਿਗਮਵਸੇਨ ਪਠਮਾ, ਵਿਦਿਤਕਰਣਟ੍ਠੇਨ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਧਿਗਤਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਹੋਤਿ. ਕਿਂ ਪਨਾਯਂ ਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਤਿ? ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਸ੍ਸ ਅਵਿਦਿਤਕਰਣਟ੍ਠੇਨ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਮੋਹੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਮੋਤਿ ਸ੍ਵੇਵ ਮੋਹੋ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਟ੍ਠੇਨ ਤਮੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਆਲੋਕੋਤਿ ਸਾ ਏਵ ਵਿਜ੍ਜਾ ਓਭਾਸਕਰਣਟ੍ਠੇਨ ਆਲੋਕੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਧਿਗਤਾਤਿ ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋ, ਸੇਸਂ ਪਸਂਸਾਵਚਨਂ. ਯੋਜਨਾ ਪਨੇਤ੍ਥ – ਅਯਂ ਖੋ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਧਿਗਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਤਵਿਜ੍ਜਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਵਿਹਤਾ, ਵਿਨਟ੍ਠਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਜ੍ਜਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਯਥਾ ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾਤਿ ਓਪਮ੍ਮਤ੍ਥੇ, ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਸਤਿਯਾ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸੇਨ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਵੀਰਿਯਾਤਾਪੇਨ ਆਤਾਪਿਨੋ. ਕਾਯੇ ਚ ਜੀਵਿਤੇ ਚ ਅਨਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਪਹਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੇਸਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਤਾਪਿਨੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਵਿਹਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਵਿਜ੍ਜਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਮੋ ਵਿਹਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਆਲੋਕੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਵਿਹਤਾ, ਵਿਜ੍ਜਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਮੋ ਵਿਹਤੋ, ਆਲੋਕੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਧਾਨਾਨੁਯੋਗਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਮੇਵ ਫਲਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤੀਤਿ.

ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨਾਤਿ ਚੁਤੂਪਪਾਤਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਯੋ ਹਿ ਚੁਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨ ਉਪਪਾਤਂ, ਸੋ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਯੋ ਉਪਪਾਤਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨ ਚੁਤਿਂ, ਸੋ ਨਵਸਤ੍ਤਪਾਤੁਭਾਵਦਿਟ੍ਠਿਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਤਦੁਭਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਯਸ੍ਮਾ ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਅਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਹੇਤੁ ਹੋਤਿ, ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਾਯਂ ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚੁਤੂਪਪਾਤਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਕਾਦਸਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਰਹਤੋ ਵਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਯਥਾਹ ‘‘ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੋਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ ਪਜਹਿਂ, ਅਮਨਸਿਕਾਰੋ…ਪੇ… ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ, ਛਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਂ, ਉਪ੍ਪਿਲ੍ਲਂ, ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ, ਅਚ੍ਚਾਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਂ, ਅਤਿਲੀਨਵੀਰਿਯਂ, ਅਭਿਜਪ੍ਪਾ, ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਅਤਿਨਿਜ੍ਝਾਯਿਤਤ੍ਤਂ ਰੂਪਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੪੨) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਅਨੁਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਮਨੁਸ੍ਸੂਪਚਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕਂ, ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਂ ਵਾ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕਂ. ਤੇਨ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ. ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਯ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ ਦਕ੍ਖਤਿ ਆਲੋਕੇਤਿ.

ਚਵਮਾਨੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚੁਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਦਟ੍ਠੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਯੇ ਪਨ ਆਸਨ੍ਨਚੁਤਿਕਾ ਇਦਾਨਿ ਚਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਚਵਮਾਨਾ. ਯੇ ਚ ਗਹਿਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ ਸਮ੍ਪਤਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵਾ, ਤੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤੇ ਏਵਰੂਪੇ ਚਵਮਾਨੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਚ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਹੀਨੇਤਿ ਮੋਹਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਹੀਨਾਨਂ ਜਾਤਿਕੁਲਭੋਗਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਹੀਲ਼ਿਤੇ ਪਰਿਭੂਤੇ. ਪਣੀਤੇਤਿ ਅਮੋਹਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤੇ. ਸੁਵਣ੍ਣੇਤਿ ਅਦੋਸਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਟ੍ਠਕਨ੍ਤਮਨਾਪਵਣ੍ਣਯੁਤ੍ਤੇ. ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੇਤਿ ਦੋਸਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਨਿਟ੍ਠਅਕਨ੍ਤਾਮਨਾਪਵਣ੍ਣਯੁਤ੍ਤੇ. ਅਭਿਰੂਪੇ ਵਿਰੂਪੇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਗਤੇਤਿ ਸੁਗਤਿਗਤੇ, ਅਲੋਭਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਡ੍ਢੇ ਮਹਦ੍ਧਨੇ. ਦੁਗ੍ਗਤੇਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਗਤੇ, ਲੋਭਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਾ ਦਲਿਦ੍ਦੇ ਅਪ੍ਪਨ੍ਨਪਾਨਭੋਜਨੇ. ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇਤਿ ਯਂ ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਉਪਚਿਤਂ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਉਪਗਤੇ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ‘‘ਚਵਮਾਨੇ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਿਚ੍ਚਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਪਦੇਨ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਕਿਚ੍ਚਂ.

ਤਸ੍ਸ ਚ ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਯਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੋ – ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਿਰਯਾਭਿਮੁਖਂ ਆਲੋਕਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਨੇਰਯਿਕੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਮਾਨੇ, ਇਦਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਕਿਚ੍ਚਮੇਵ. ਸੋ ਚ ਏਵਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਏਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਅਥਸ੍ਸ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਤਂਕਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਥਾ ਉਪਰਿ ਦੇਵਲੋਕਾਭਿਮੁਖਂ ਆਲੋਕਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਨਨ੍ਦਨਵਨਮਿਸ੍ਸਕਵਨਫਾਰੁਸਕਵਨਾਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਮਾਨੇ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸਨਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਕਿਚ੍ਚਮੇਵ. ਸੋ ਏਵਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਏਤਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ਅਥਸ੍ਸ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਤਂਕਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਇਦਂ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਂ ਨਾਮ. ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਥਾ ਚਿਮਸ੍ਸ, ਏਵਂ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਸ੍ਸਪਿ. ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਪਾਦਕਾਨੇਵ ਹਿ ਇਮਾਨਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਸਹੇਵ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਇਧ ਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਵਿਜ੍ਜਾ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚ੍ਛਾਦਿਕਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਤਤਿਯਵਾਰੇ ਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣਵਿਜ੍ਜਾ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਕਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਏਵਂ ਖੋਤਿਆਦਿ ਨਿਗਮਨਂ.