੪. ਅਦ੍ਧਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੬੩. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਅਦ੍ਧਾਤਿ ਕਾਲਾ. ਅਤੀਤੋ ਅਦ੍ਧਾਤਿਆਦੀਸੁ ਦ੍ਵੇ ਪਰਿਯਾਯਾ – ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯੋ, ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤੋ ਅਦ੍ਧਾ ਨਾਮ, ਚੁਤਿਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤੋ ਅਦ੍ਧਾ ਨਾਮ, ਸਹ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧੀਹਿ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਦ੍ਧਾ ਨਾਮ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਠਿਤਿ, ਭਙ੍ਗੋਤਿ ਇਮੇ ਤਯੋ ਖਣੇ ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾ ਅਤੀਤੋ ਅਦ੍ਧਾ ਨਾਮ, ਤਯੋਪਿ ਖਣੇ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਨਾਗਤੋ ਅਦ੍ਧਾ ਨਾਮ, ਖਣਤ੍ਤਯਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਦ੍ਧਾ ਨਾਮ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਅਯਞ੍ਹਿ ਅਤੀਤਾਦਿਵਿਭਾਗੋ ਅਦ੍ਧਾਸਨ੍ਤਤਿਸਮਯਖਣਵਸੇਨ ਚਤੁਧਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਸੁ ਅਦ੍ਧਾਵਿਭਾਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਸਭਾਗਾ ਏਕਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ, ਏਕਾਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਚ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਿਯਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਪਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਸਭਾਗਉਤੁਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਅਤੀਤਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਾ. ਚਿਤ੍ਤਜਾ ਏਕਵੀਥਿਏਕਜਵਨਏਕਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਾਮ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਾ. ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤੇਸਂਯੇਵ ਪਨ ਉਤੁਆਹਾਰਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਵਸੇਨ ਤਸ੍ਸ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਮਯਵਸੇਨ ਏਕਮੁਹੁਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਾਯਨ੍ਹਰਤ੍ਤਿਦਿਵਾਦੀਸੁ ਸਮਯੇਸੁ ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਤਂਤਂਸਮਯੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਾਮ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਾ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਯੋ. ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਨ ਖਣਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਾ. ਅਪਿਚ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਾ ਅਤੀਤਾ, ਨਿਟ੍ਠਿਤਹੇਤੁਕਿਚ੍ਚਾ ਅਨਿਟ੍ਠਿਤਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਉਭਯਕਿਚ੍ਚਂ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਨਾਗਤਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਕਿਚ੍ਚਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਖਣਾਦਿਕਥਾਵ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਾ, ਸੇਸਾ ਪਰਿਯਾਯਾ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦੋ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਕਾਲਸ੍ਸ. ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦੇ ਪਨ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਾਦਾਯ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋਪਿ ਕਾਲੋ ਇਧ ਤੇਨੇਵ ਵੋਹਾਰੇਨ ਅਤੀਤੋਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਗਾਥਾਸੁ ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਸਞ੍ਞਿਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਕਥੀਯਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਪੀਯਤੀਤਿ ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਂ, ਕਥਾਵਤ੍ਥੁ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਰੂਪਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਅਤੀਤਂ ਵਾ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥਂ ਕਥੇਯ੍ਯ, ਅਨਾਗਤਂ ਵਾ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਾ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥਂ ਕਥੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੦੫).

ਤਥਾ –

‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਿਪਰਿਣਤਂ, ‘ਅਹੋਸੀ’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾ, ‘ਅਹੋਸੀ’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਮਞ੍ਞਾ, ‘ਅਹੋਸੀ’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ; ਨ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੬੨) –

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਥਸੁਤ੍ਤੇਨਪਿ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਭਾਵੇਨ ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤੇ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੇ ਅਹਨ੍ਤਿ ਚ ਮਮਨ੍ਤਿ ਚ ਦੇਵੋਤਿ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸੋਤਿ ਚ ਇਤ੍ਥੀਤਿ ਚ ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਚ ਆਦਿਨਾ ਪਵਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਸਞ੍ਞਿਨੋ, ਪਞ੍ਚਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਸਤ੍ਤਪੁਗ੍ਗਲਾਦਿਸਞ੍ਞਿਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਸ੍ਮਿਂ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ, ਰਾਗਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਅਟ੍ਠਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ. ਰਤ੍ਤੋ ਹਿ ਰਾਗਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਦੁਟ੍ਠੋ ਦੋਸਵਸੇਨ, ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਮੋਹਵਸੇਨ, ਪਰਾਮਟ੍ਠੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ, ਥਾਮਗਤੋ ਅਨੁਸਯਵਸੇਨ, ਵਿਨਿਬਦ੍ਧੋ ਮਾਨਵਸੇਨ, ਅਨਿਟ੍ਠਙ੍ਗਤੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨ, ਵਿਕ੍ਖੇਪਗਤੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ.

ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਂ ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਤਂ ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਂ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮੇ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਅਪਰਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਪਰਿਜਾਨਨਹੇਤੁ. ਯੋਗਮਾਯਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਚੁਨੋਤਿ ਮਰਣਸ੍ਸ ਯੋਗਂ ਤੇਨ ਸਂਯੋਗਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨ ਵਿਸਂਯੋਗਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਥ ਵਾ ਯੋਗਨ੍ਤਿ ਉਪਾਯਂ, ਤੇਨ ਯੋਜਿਤਂ ਪਸਾਰਿਤਂ ਮਾਰਸੇਨਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਅਨਤ੍ਥਜਾਲਂ ਕਿਲੇਸਜਾਲਞ੍ਚ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਨ ਹਿ ਨੋ ਸਙ੍ਗਰਂ ਤੇਨ, ਮਹਾਸੇਨੇਨ ਮਚ੍ਚੁਨਾ’’ਤਿ. (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੭੨; ਜਾ. ੨.੨੨.੧੨੧; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੦੩);

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਞ੍ਚ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕੇ, ਤੇਨ ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਪਰਿਜਾਨਨੇਨ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਂ ਵਕ੍ਖਮਾਨਮੇਵ ਵਿਸੇਸਂ ਜੋਤੇਤਿ. ਪਰਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਹਿਤਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ, ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਵਾ ਤਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ. ਅਕ੍ਖਾਤਾਰਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਮਞ੍ਞਨਾਨਂ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਅਕ੍ਖਾਤਾਰਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਕਾਰਕਾਦਿਸਭਾਵਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਚ੍ਚੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਫੁਟ੍ਠੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਮਨਸਾ, ਸਨ੍ਤਿਪਦਮਨੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਸਨ੍ਤਾਪਵੂਪਸਮਨਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ‘‘ਸਨ੍ਤਿਪਦ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਮ੍ਮੋ ਫੁਟ੍ਠੋ ਫੁਸਿਤੋ ਪਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਕ੍ਖਾਤਾਰਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਪਰਿਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਂ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯਞ੍ਚ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਫੁਟ੍ਠੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਮਨਸਾ, ਸਨ੍ਤਿਪਦਮਨੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗਨਿਰੋਧਾਨਂ ਭਾਵਨਾਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯਂ ਵਦਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ. ਸੋ ਪਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੇਨ ਫੁਟ੍ਠੋ ਫੁਸਿਤੋ ਭਾਵਿਤੋ, ਤੇਨੇਵ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਨ੍ਤਿਪਦਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਫੁਟ੍ਠਂ ਫੁਸਿਤਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤਨ੍ਤਿ.

ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਿਧਾਹਿ ਵਿਪਤ੍ਤੀਹਿ ਉਪਦ੍ਦੁਤੇ ਲੋਕੇ ਪਹੀਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸਤਾਯ ਤਤੋ ਸੁਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਹਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਹਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਸਙ੍ਖਾਯ ਸੇਵੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੀਵਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇ ਸਙ੍ਖਾਯ ਪਰਿਤੁਲੇਤ੍ਵਾਵ ਸੇਵਨਸੀਲੋ, ਸਙ੍ਖਾਤਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਚ ਆਪਾਥਗਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵਿਸਯਂ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਯ ਸੇਵਨਸੀਲੋ. ਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋਤਿ ਅਸੇਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਮ੍ਮੇ ਏਵ ਵਾ ਠਿਤੋ. ਵੇਦਗੂਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਾਰਙ੍ਗਤਤ੍ਤਾ ਵੇਦਗੂ. ਏਵਂਗੁਣੋ ਅਰਹਾ ਭਵਾਦੀਸੁ ਕਤ੍ਥਚਿ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਾਵਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਦੇਵਾਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਨ ਉਪੇਤਿ, ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਭਾਵਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ.

ਚਤੁਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.